Initium
DE AUCTORITATE
SUMMI PONTIFICIS ET GENERALIS CONCILII LIBRI TRES
REVERENDO IN CHRISTO PATRI AC DOMINO D. THEODORICO HEZIO, THEOLOGO, ETC., CATHEDRALIS ECCLESIÆ S. LAMBERTI LEODIENSIS CANONICO, ETC., LONGE DIGNISSIMO, F. THEODORICUS LOER A STRATIS, ORDINIS ET DOMUS CARTUSIENSIS IN COLONIA HUMILIS MONACHUS ET VICARIUS, S. P. D.
PONTIFICIS maximi, Romani (inquam) Præsulis, super universalem Ecclesiam unica summaque potestas, mi Hezi, cognate conjunctissime, tot tantisque utriusque Testamenti exemplis, auctoritatibus et rationibus firmata et comprobata est, priscorumque Patrum eruditissimorum juxta et sanctissimorum sententiis asserta, argumentis efficacissimis defensa, ut communis omnium vere orthodoxorum consensus subrepserit, et hactenus universi populi christiani consuetudo habeat, credat et observet, ipsum summum Ecclesiæ Antistitem, Petri successorem, Christi in terris vicarium a Deo ipso institutum, plenam in omnes gentes et nationes ac super universum clerum et populum gerere potestatem : adeo ut nemo sanæ mentis et compos rationis infitiari queat, ipsum unicum esse principem qui cuncta moderetur, ad quem inferiores episcopi recurrant, cujus auctoritate concilia (si quæ fieri debeant legitima) convocentur, et quæ ad bonum reipublicæ, christianæ fidei et Ecclesiæ defensionem morumque correctionem spectent, salubriter statuantur. Quæ omnia etsi ex sacris Litteris prodita sint, plurimi tamen hujus nostri sæculi pene ferrei perfricta fronte nihil reformidant omnibus viribus ad hoc eniti, ut hanc pontificiam majestatem labefactent et penitus evertant. Ad quod errores, non modo Græcorum, sed et Latinorum, nempe Hussitarum et Wicleffistarum, atque id genus plurium hæreticorum olim publice cum suis auctoribus damnatos, excitare satagunt. Porro nunc omnes episcopos et sacerdotes pares inter se esse facultate contendunt; nunc vero, veluti sui ipsius et assertorum obliti, continuo eos omni auctoritate privant, laicos eisdem non inferiores esse asserentes, quos et generatim omnes hoc honore dignantur; rursus summum sacerdotium nihil nisi meram tyrannidem blasphemantes, multis calumniis et injuriis afficiunt. Hi tamen nullam assertorum rationem qua fulciantur, afferre queunt, nullumve ex sacris Litteris locum cui nitantur, indicant; sed sua temeritate impudenter asserunt quæ nunquam probare poterunt. Quin potius contra, rationi consentaneum est ut sit unus aliquis monarcha unumve aliquod caput primarium in populo christiano, ad quod causæ magis ambiguæ et difficiliores referantur :1 quemadmodum olim Judæis constitutum erat, ut veteris legis historia recenset, arduiora ad summum sacerdotem referre, cujus judicio et decreto standum erat. Christus proinde, viventis Dei Filius, legifer noster et summus secundum ordinem Melchisedech sacerdos, ubi corporalem præsentiam suam mundo subtrahere statuisset, noluit tamen [eum] sine capite vicario relinquere, ut nobiscum maneret ejus auctoritas cunctis diebus usque ad consummationem sæculi. Hinc jure optimo et benigna sua providentia actum est, ut nobis de opportuno provideret vicario :2 quem Petrum constituit, eidem claves regni cœlorum promittens ob fidei confessionem, ac tandem post multiplicis caritatis protestationem tribuens, ad Ecclesiæ utilitatem et necessitatem.
Quamvis itaque de Petri ejusque successorum potestate plenissima illi a Christo collata apertissimæ sint Scripturarum auctoritates non paucæ, quibus identidem flendum præfiguraretur, promitteretur, et jam factum testaretur; varie tamen de hac pro ingeniorum varietate disceptatum est. At quoties hæc quæstio in dubium et controversiam revocata fuit, toties, imo semper determinatum est pro sancta Sede apostolica et ejus auctoritate: adversariorum assertis reprobatis et prorsus rejectis; machinis, arietibus et tormentis quibus hanc Sedem impetere et subruere statuebant, divulsis et amotis, ut perpetuo inconcussa permaneat, nempe contra quam nec potestates aeriæ in cœlestibus nec portæ inferi prævalebunt.3 Et ne propugnatorum hujus sanctæ Sedis omnium omnia vetustissima in medium afferam monumenta, instituti mei est, mi cognate, tibi non modo nostri Dionysii a Rickel libros de Vita et regimine præsulum et Officio archidiaconorum, de Vita canonicorum et curatorum cum reliquis omnibus subsequentibus in hoc primo tomo nuncupatim dedicare; sed (quod præcipuum est) quam maxime doctissimos tres libros de Summi Pontificis et conciliorum generalium jurisdictione et auctoritate: quos hocce tempore tuo nomini consecratos, evulgandos opportune censuimus commendare, nihil subdubitans eos tum liberiores fore a Theoninis dentibus, si tam rabidi canes tui patrocinii virga arceantur. Neque erit admodum grave tibi consummato theologo et jurium perito, protonotario et scriptori apostolico, sanctissimi domini nostri Papæ acolytho in Romana curia diu versato, ejus doctrinam tueri, quæ nihil habet quod non ex sacris Litteris aut priscorum Patrum decretis et doctorum scriptis profectum sit. Cujus rei mecum testes sunt tres eruditissimi in theologia et juribus summi, quorum examini, ne quid temere agerem, commissa est. Et argumentum quod tractat, a Neotericis haud est neglectum. Ubi equidem libros hos Dionysii nostri, ut multos alios pertranseam, cum reverendissimi patris et domini D. Thomæ Cajetani cardinalis S. Sixti, ex Ordine Prædicatorum, libro de Comparatione auctoritatis Papæ et concilii seu Ecclesiæ universalis contuleris, absque negotio intelliges hunc ab illius sententia non abesse: nisi quod quisque suo tempori, stilo, phrasi, modo et ratione tractandi, inservierit. Veluti etiam causa et occasio alia et alia fuit, licet eadem utrique intentio, nempe defensandi veram, unicam summamque Romani Pontificis super universalem Ecclesiam majestatem, dignitatem et potestatem. In quo si tum ille errasse diceretur, hic jam acerrimus defensor, utriusque communem sententiam tutabitur. Promptiorem vero animum defensandi Dionysium in te non desidero, quam hactenus in me et totum Ordinem nostrum multiplici benevolentia et largissimis declarasti beneficiis, quibus nos totos tibi devinxisti. Possem hic quoque non paucas assignare rationes cur hic honor quam maxime tibi a me deferri debuerit, ut inter plurimos nobilitate, dignitate, animæ et corporis dotibus præclarissimos viros Dionysio faventes, te impræsentiarum delegerim Mæcenatem et horum præfatorum librorum patronum, nisi vererer rursus abs te inculpari ac [si] plus satis te commendasse velim, qui mavis reipsa omnibus honoribus dignus esse, quam verbis ampullosis præconizari et extolli. Cur alioqui subticerem tuum amicum sincerumque in me animum et pium affectum, quem multiplicibus beneficiis dulcissimisque ad me epistolis sæpe declarasti, multoque tuo consilio, quo ut non rarenter ita quoque prudenter mihi meisque profuisti?4 Ne interim, quod semper pro tua humilitate vitas, nimius sim mortalium laudator, hoc unico omnia involvam verbulo, te tanti abs me æstimari tantumque amari, ut reer nunquam satis te commendari posse: siquidem per publicam famam non ignoremus te sic laude dignis præcellere, ut facile sis extra laudis aleam collocandus: in quo sic ex æquo virtus cum scientia pugnet, ut in re neutra parem habere videaris. Atque hinc est quod te docti et indocti, nobiles et ignobiles, sæculares et spirituales, non modo infimi et medii, verum etiam summates et principes, non secus atque unum ex paucissimis colant, ament et observent; imo quem perinde habent de quo vere dici queat, σοφός: qui sic prudentiæ eruditionem et miræ vitæ candorem, divino munere (cui omnia accepta referre debes) undecumque copulasti, ut sis in quem solum, in solatium multorum, longa desideretur vita. Vale, felix mi omnium amantissime cognate, et perge promovere Dionysium, tuumque amare pauperem cognatum, ut hactenus solitus es. Ex Agrippinensi nostra Cartusia, ipsis S. Barbaræ, nostræ Domus singularis patronæ, feriis, anno MDXXXI.
DE AUCTORITATE
SUMMI PONTIFICIS ET GENERALIS CONCILII LIBER PRIMUS¹
Footnotes
Chapter 1 of 94