Skip to the text
Ember
PT

Articulus 52

DECLARATIO CAPITULI QUINQUAGESIMI PRIMI, VIDELICET ORATIONIS JESU FILII SIRACH: CONFITEBOR TIBI, DOMINE REX, ET COLLAUDABO TE DEUM SALVATOREM MEUM.

ULTIMO isto capitulo terminat auctor hunc librum suum in oratione et laude Dei, adjiciens exhortationes doctrinasque aliquas. Et potest hæc ejus oratio ac laus, in persona cujuscumque fidelis personæ, præcipue martyris, accipi et exponi. Confitebor tibi, Domine rex universorum. De quo in libro Esther scriptum est: Domine rex omnipotens, in ditione tua cuncta sunt posita.1 Itaque, Confitebor tibi triplici confessione: Primo, confessione laudis divinæ: quæ confessio est actus latriæ. De qua ait Salvator: Confiteor tibi, Pater, Domine cœli et terræ. Secundo, confessione propriæ culpæ: quæ confessio est actus pœnitentiæ. De qua Jacobus dixit apostolus: Confitemini alterutrum peccata vestra. Et de qua in libro Josue: Fili mi, da gloriam Deo, et confitere quid feceris.2 Tertio, confessione credendorum: quæ actus est fidei. Unde Salvator: Qui me confessus fuerit coram hominibus, confitebor et ego eum coram Patre meo. Et collaudabo te Deum salvatorem meum: qui solus quam principalis causa, peccata dimittis, a damnatione præservas, gratiam gloriamque largiris; qui per Isaiam testatus es: Deus justus et salvans non est præter me.3

Confitebor nomini tuo nominato, id est tibi ipsi per nomen nominans designato, quoniam adjutor et protector factus es mihi, qui dona gratiæ tribuisti, et per ea ad bene agendum me confortasti ac adjuvisti, atque in omni impugnatione et tentatione qua restiti aut prævalui, te adjuvante restiti sive prævalui: sic quoque mihi protector es factus a multis et magnis periculis, et a multis malis culpæ et pœnæ, et per te ipsum, per angelicam custodiam, per prælatos tuos vicarios, et per Virginem benedictam præcipue, et per matrem Ecclesiam. Et liberasti corpus meum a perditione, id est a vitiis carnis et tormentis quæ propter illa infliguntur, atque a multis læsionibus et adversis, a laqueo linguæ iniquæ, id est a verbis vitiosis ac deceptoriis vel alienæ, vel propriæ linguæ, ita quod ea non incidi, nec eis consensi, vel si incidi et consensi, inde te præstante pœnitui, et a labiis operantium mendacium, id est a verbis iniquis hominum mendosorum, et opera falsa, ficta, iniqua agentium, quæ contrariantur veritati vitæ atque justitiæ;45678 et in conspectu adstantium, id est hominum præsentium mihi, vel angelorum adstantium tibi, imo et nobis, qui eorum custodiæ sumus commissi, factus es mihi adjutor.

Et liberasti me ab adversitatibus, tribulationibus, et tentationibus, secundum multitudinem misericordiæ nominis tui, cui proprium est misereri: vel quia illas non incidi, neque sustinui; vel quia in eis per impatientiam et alia vitia victus non sum. Multæ sunt equidem tribulationes justorum, sed de his omnibus liberat Dominus suos electos finaliter.9 A rugientibus præparatis ad escam, id est ab invisibilibus aut visibilibus hostibus, cupientibus me spiritualiter aut corporaliter devorare.

Unde de invisibili atrocissimo hoste beatissimus ait Petrus: Sobrii estote, et vigilate, quia adversarius vester diabolus tanquam leo rugiens circuit, quærens quem devoret.10 De manibus quærentium animam meam, ut pertrahant eam ad vitia; vel, quærentium vitam meam exstinguere: ita quod vel exstinguere nequiverunt, aut eorum persecutionem æquanimiter toleravi, et pro fide, pro Deo, pro justitia mori paratus fui. Et de portis tribulationum quæ circumdederunt me, id est ab ipsis tribulationibus quæ sunt portæ et viæ ad mortem, et ad vitam futuram, imo ad vitam beatam, si æquanimiter Dei intuitu et amore sustineantur. Aut certe portæ tribulationum, sunt occasiones et causæ, seu initia vel accessus ad eas.

A pressura flammæ quæ circumdedit me, id est a fervore persecutionis, vel ab igne libidinis, vel a corporali incendio, a quo martyres utriusque sexus sæpe illæsi manserunt; et in medio ignis hujuscemodi, non sum æstuatus, id est calore gravatus, sed rore consolationis divinæ perfusus fui: sicut tres pueri in fornace; et sacratissimus Thomas apostolus diu valde exstitit in fornace, et tamen exivit illæsus;11 et talia multis sanctis martyribus acciderunt frequenter. De altitudine ventris inferi, id est a ruina in profunditatem inferni, quo cadere toties merui, quoties mortaliter peccavi; et a lingua coinquinata hæreticorum, perfidorum, tyrannorum, atque fallacium hominum; et a verbo mendacii, ne illo decipiar, et ne proferam illud, præsertim ne dicam mendacium perniciosum, quod est mortale peccatum: de quo vir sanctus loquitur Deo: Perdes omnes qui loquuntur mendacium.12 Unde et in libro Sapientiæ dicitur: Os quod mentitur, occidit animam.13 A rege iniquo et lingua injusta, id est a potentibus et magnatibus sæculi hujus, qui nunc per blanda, nunc per aspera conati sunt justos a fide Christi avertere, et a virtutum sinceritate deflectere.

Laudabit usque ad mortem anima mea Dominum: sicut ait Psalmista, Benedicam Dominum in omni tempore; et, Psallam Deo meo quamdiu fuero, hoc est omni tempore opportuno.14 Sicque laudabo eum propter propriam ejus bonitatem, et item propter beneficia ejus generalia et specialia, et propter sua æterna promissa.

Et vita mea appropinquans erat in inferno deorsum: id est, peccando propinquavi inferno, et nisi me retraxisses, perissem. Imo, qui peccat mortaliter, mox meretur a Deo relinqui, a dæmonibus jugulari, æternaliterque damnari; sed naturaliter bonus, infiniteque pius ac misericors Deus, parcit, differt, dissimulat, et superpiissime agit nobiscum. Circumdederunt me undique visibiles seu invisibiles hostes, et non erat qui adjuvaret, id est, nullus hominum me adjuvit: sicut et Christus fatetur, Circumspexi, et non erat auxiliator.15 Hinc subditur: Respiciens eram ad auxilium hominum, et non erat.16

Memoratus sum misericordiæ tuæ, Domine, id est, consideravi misericordiam17 tuam immensam, quæ nullum sperantem in se relinquit, et cooperationis, id est gratiosæ subventionis tuæ, quæ a sæculo sunt super electos; quoniam eruis sustinentes te, Domine, id est eos qui longanimiter et fideliter præstolantur ac invocant tuam subventionem. Ideo ait Psalmista: Quia apud te propitiatio est, et propter legem tuam sustinui te, Domine;18 et Isaias:19 Deus judicii Dominus; beati omnes qui expectant eum. Et liberas eos de manu gentium persequentium eos: quia in hac vita das eis patientiam, et post hanc vitam beatitudinem æternalem: juxta illud Jacobi apostoli, Beatus vir qui suffert tentationem, quoniam quum probatus fuerit, accipiet coronam vitæ.20 Hinc idem sanctus Apostolus denuo nos hortatur: Exemplum accipite longanimitatis, laboris et patientiæ, Prophetas, qui locuti sunt in nomine Domini.21 Ecce beatificamus eos qui sustinuerunt. Sufferentiam Job audistis, et finem Domini vidistis. Exaltasti super terram habitationem meam, id est, conversationem honestam mihi donasti, et per beneficia naturæ ac gratiæ, atque per bona fortunæ sublimasti me in sæculo isto, et a vita degeneri, fœda, carnali, me eruisti.

Et pro morte defluente deprecatus sum, id est, Dominum exoravi ut mortem paratam et finem securum mihi conferre dignetur. Et vocatur mors, defluens, id est cito transiens, et tamen vehementer timenda, propter pericula ei annexa, et propter districtum judicium, et futura supplicia eam sequentia. Insuper appellatur mors, defluens, quia continuo fluxu ad eam decurrimus: juxta quod in libro Sapientiæ legitur, Nos nati, continuo desivimus esse;22 in Job quoque, Homo quasi flos egreditur et conteritur, et fugit velut umbra, et nunquam in eodem statu permanet.23 Invocavi Dominum Patrem Domini mei, id est Deum Patrem Christi unici Filii sui, et Domini mei: de quibus in Psalmo, Dixit Dominus Domino meo, Sede a dextris meis.24 In quibus verbis deitas Patris et Filii, et eorum personalis distinctio, evidenter insinuantur, prout supra in expositione capituli vicesimi quarti dictum est plenius.25 Ut non derelinquat me in die tribulationis meæ: quia tunc magis indigeo ope et conservatione divina, præsertim in hora mortis. Propter quod oravit vir sanctus: Quum deficiet virtus mea, ne derelinquas me.26 Et in tempore superborum, id est, dum a superbis dæmonibus aut hominibus fuero infestatus, non deserat me sine adjutorio.

Consequenter mutans personam et ad Deum dirigens verbum, Laudabo, inquit, nomen tuum assidue. Hoc enim angelicum est, et actus civium supernorum, Deum assidue collaudare, dum quod agitur in cœlo continue, agitur hic assidue. Et collaudabo illud in confessione, beneficia Dei recognoscendo, et mea vitia accusando; et exaudita est oratio mea, id est, utique exaudietur: sicque per modum propheticæ locutionis loquitur de futuro per modum præteriti, ex confidentia et certitudine spei. Et liberasti me de perditione, quam sæpe promerui, dando mihi contritionem de peccatis præteritis; et eripuisti me de tempore iniquo, id est a malis quæ fiunt in tempore: quod in se non est iniquum, nec malum, sed ab eis quæ fiunt in ipso, denominationem sortitur. Propterea confitebor mea peccata, et laudem dicam tibi, et benedicam nomini Domini, quum adhuc junior sum: quia obsequia Deo in juventute exhibita, sunt ei magis accepta. In juventute quoque est natura vivacior.

Priusquam oberrem, id est, antequam in pravam consuetudinem cadam, a qua vix recederem tempore senectutis: juxta quod in Proverbiis habetur, Adolescens juxta viam suam, etiam quum senuerit, non recedet ab ea.2728 Et magnum est Deo in innocentia deservire, mente non obscurata per vitia. Quæsivi sapientiam palam in oratione mea: juxta illud Jacobi apostoli, Si quis vestrum indiget sapientia, postulet a Deo, qui dat omnibus affluenter.29 Ante tempus postulabam pro illa, id est in pueritia mea, quando homines adhuc non solent sapientiæ operam dare; et usque in novissimis inquiram illam, id est, quamdiu vixero, conabor in ea proficere, et Deum pro illuminatione orabo. Et florebit tanquam præcoqua uva, id est, cito fructificabit, et relucebit in me sapientia ista, procedendo in actum celeriter, sicut uva matura ante alias uvas.

Lætatum est cor meum in ea, id est, in actu et usu sapientiæ, hoc est in contemplatione divinorum, sum gloriatus: juxta illud Sapientis: Intrans in domum meam, conquiescam cum illa; non enim habet amaritudinem conversatio ejus, nec tædium convictus illius, sed gaudium et lætitiam.30 Ambulavit pes meus iter rectum, id est, affectus cordis mei secundum divina præcepta est regulatus, et operatio mea secundum divinæ legis doctrinam ac jussionem processit: juxta illud in Psalmo, Pes meus stetit in directo. Nempe, ut in Osee legitur, Rectæ sunt viæ Domini, et justi ambulabunt in eis.3132 Sic itaque pes meus incessit, quia sciebam quod in malevolam animam non introiret sapientia.33 A juventute mea investigabam eam: juxta illud Sapientiæ, Hanc amavi et exquisivi a juventute mea, et quæsivi sponsam eam mihi assumere.34 Ideo supra dictum est: Fili, a juventute tua quære sapientiam.35

Inclinavi modice aurem meam, id est, aures cordis et etiam corporis parumper applicui ad sapientiam addiscendam seu obtinendam, et excepi, id est, præ ceteris amplexatus sum atque obtinui illam. Multam inveni in me ipso sapientiam, id est, in mente mea consideravi magnam sapientiam esse, non tamen ex me, sed ex dono Dei et illuminatione Spiritus Sancti; et multum profeci in ea per studium et vitam laudabilem, et per invocationem illuminationis divinæ, atque per aliorum instructionem. Hæc autem dicit, non se ipsum jactando inaniter, sed ad laudem Dei humiliter. Ideo addit: Danti mihi sapientiam, scilicet Deo me illustranti, dabo gloriam, id est, gratias agam, et ejus pietati totum adscribam. — Denique ait, Modice, non quod sapientia sit segni, parvo, aut tepido quærenda affectu, aut quod taliter queat acquiri, sed ad innuendum quod respectu dignitatis sapientiæ, pro parvo sit reputandum quidquid pro ea obtinenda poterimus facere. Juxta quem modum ait Apostolus: Id quod in præsenti est momentaneum et leve tribulationis nostræ, supra modum in sublimitate æternum gloriæ pondus operatur in nobis.36 Verum quam diligenter, ferventer, et indesinenter quærenda sit sapientia, in Proverbiis docetur, ubi legitur: Si quæsieris sapientiam quasi pecuniam, et sicut thesauros effoderis illam, tune scientiam Dei invenies.37

Consiliatus sum enim, id est, intra me definivi, ut facerem illam, id est, juxta exigentiam et doctrinam sapientiæ conversarer, quia hæc sapientia salutaris a caritate et conversatione justa non potest esse sejuncta. Propter quod scriptum est: Quæ desursum est sapientia, primum quidem pudica est, deinde pacifica, modesta, suasibilis, bonis consentiens, plena misericordia et fructibus bonis.38 Hinc quidam sapientium ait: Sapientia vincit malitiam; vel, Sapientiam non vincit malitia.39 Unde et supra dictum est:40 Fili, concupiscens sapientiam, conserva justitiam, et Deus præbebit illam tibi. Etenim donum sapientiæ, quamvis sit principaliter speculativum, est tamen ex consequenti aliqualiter etiam practicum. Zelatus sum bonum, id est, bonum honestum, dona gratiæ ac virtutum dilexi sinceriter propter Deum, non per reflexionem ad proprium commodum; et non confundar: quia hoc bonum, est non confusione, sed honore condignum.

Colluctata est anima mea in illa: id est, vacando studiis ac profectui sapientiæ, anima mea, quantum ad partem suam superiorem, pugnavit contra sensualitatem et vitia: quia, ut ait Apostolus, Caro concupiscit adversus spiritum, et spiritus adversus carnem.41 Ideo animæ volenti sapientiæ operam dare, magnum atque assiduum restat bellum contra ea quæ sapientiæ adversantur. Ideo Ecclesiastes asserit:42 Qui addit scientiam, addit et dolorem; et in multa sapientia, multa est indignatio.43 Et in faciendo eam confirmatus sum, id est, vivendo secundum sapientiæ dictamen, constantior factus sum, et in ipsa sapientia fortior atque perfectior. Quemadmodum enim caritas, ita et sapientia suo exercitio meretur augeri, quatenus aucta mereatur et perfici. Sapientia quoque stabilit mentem, quemadmodum insipientia, passiones et vitia faciunt eam prorsus instabilem.

Manus meas extendi in altum, id est, manus meas corporeas, et præsertim desideria mea et opera operativasque vires direxi ad Deum, in quem fertur intentio mea, et cum erectione cordis ac corporis Dominum invocavi: juxta illud Threnorum, Levemus corda nostra cum manibus ad Dominum in cœlos.44 Et in sapientia ejus luxit anima mea, et ignorantias meas illuminavit, id est, per sapientiam mihi desuper datam intra me splendui, et alios illustravi exemplo, consilio et doctrina. Animam meam direxi ad illam, id est, ad ejus infusionem, incrementum et perfectionem, disposui mentem meam per conversionem ad Deum, et per orationem ac justam conversationem: juxta illud, Accedite ad eum, et illuminamini.45 Job quoque ait: Si direxerit homo ad Deum cor suum, spiritum illius ad se trahet.46

Et in agnitione inveni eam, id est, ex actu sapientiæ cognovi ipsam esse in me.

Habitus namque per actum suum cognoscitur. Vel, In agnitione, id est me ipsum veraciter cognoscendo et humiliando, ad sapientiam sanctam perductus sum.47 Ubi enim humilitas, ibi et sapientia, ut legitur in Proverbiorum libro. Vel, In agnitione creaturarum inveni notitiam Creatoris: secundum illud libri Sapientiæ, magnitudine speciei et creaturæ, poterit creator horum cognoscibiliter videri.48

Possedi cum ipsa cor, id est, per sapientiam et actum ejus fui possessor cordis mei, illud debite regulando: sicut in simili ait Salvator, In patientia vestra possidebitis animas vestras.49 Quocontra iniquis Dominus per Jeremiam ait: Audi, popule stulte, qui non habes cor.50 Et per Isaiam: Redite (inquit), prævaricatores, ad cor.51 Ab initio, quo sapientiam istam accepi. Propter hoc non derelinquar a Deo, ut spero, et quantum est ex parte ipsius, nisi ego in primis reliquero eum: quoniam Sapientia illa altissima in Proverbiis testatur, Ego diligentes me diligo, et qui mane vigilaverit ad me, cito erit securus.5253

Venter meus conturbatus est quærendo illam: id est, cum tanto desiderio cordis sapientiam exquisivi, quod et venter meus inde alterationem sustinuit, per redundantiam superioris appetitus in inferiorem et in corpus. Conturbatus est etiam venter meus, quia pro sapientia jejunavi, abstinui, et corpus afflixi. Potest quoque per ventrem, mens ipsa intelligi, ut dictum est sæpe. Mens autem sapientiam quærens, turbatur ex suarum consideratione culparum et ignorantiarum, atque ex studio difficultatis, quoniam virtus et sapientia sunt circa difficilia. Propterea bonam possidebo possessionem, id est, spiritualiter dives ero sapientiam possidendo, et in ejus me actibus occupando. De qua in Proverbiis legitur: Pretiosior est sapientia cunctis opibus, et omnia quæ desiderantur, huic non valent comparari.54

Dedit enim mihi Dominus linguam, id est facultatem apte docendi, ac bonam facundiam, mercedem meam, id est merito mei studii ac laboris, seu id per quod possum præmium acquirere gloriosum, recte docendo, orando, psallendo; et in ipsa laudabo eum, id est, per linguam meam Dominum, non me ipsum, commendabo et prædicabo: sicut et in Isaia scriptum est, Dominus dedit mihi linguam eruditam, ut sciam sustentare eum qui lassus est, verbo.55

Appropiate ad me, indocti: quia gratiam mihi concessam paratus sum vobis5657

Footnotes

  1. Esther XIII, 9. ↩

  2. Josue VII, 19. ↩

  3. Is. XLV, 21. ↩

  4. Matth. XI, 25. ↩

  5. Jacob. V, 16. ↩

  6. Matth. X, 32. ↩

  7. II Cor. III, 5. ↩

  8. Jacob. III, 13. ↩

  9. Ps. xxxm, 20. ↩

  10. I Petr. v, 8. ↩

  11. Dan. III, 50. ↩

  12. Ps. v, 7. ↩

  13. Sap. I, 11. ↩

  14. Ps. cxlv, 2. ↩

  15. Is. LXIII, 5. ↩

  16. * adjutorium ↩

  17. Ps. xxxiii, 20. ↩

  18. Ps. cxxix, 4. ↩

  19. Is. xxx, 18. ↩

  20. Jacob. 1, 12. ↩

  21. Jacob. v, 10, 11. ↩

  22. Sap. v, 13. ↩

  23. Job xiv, 2. ↩

  24. Ps. cix, 1. ↩

  25. Eccl. xxiv, 5. ↩

  26. Ps. lxx, 9. ↩

  27. Prov. xxii, 6. ↩

  28. Prov. xxii, 6. ↩

  29. Jacob. 1, 5. ↩

  30. Sap. viii, 16. ↩

  31. Osee xiv, 10. ↩

  32. Ps. xxv, 12. ↩

  33. Sap. i, 4. ↩

  34. Sap. viii, 2. ↩

  35. Eccli. vi, 18. ↩

  36. II Cor. iv, 17. ↩

  37. Prov. ii, 4, 5. ↩

  38. Jacob. iii, 17. ↩

  39. Sap. vii, 30. ↩

  40. Eccli. i, 33. ↩

  41. Galat. v, 17. ↩

  42. Sap. viii, 16. ↩

  43. Eccle. 1, 18. ↩

  44. Thren. iii, 41. ↩

  45. Ps. xxxiii, 6. ↩

  46. Job xxxiv, 14. ↩

  47. Prov. xi, 2. ↩

  48. Sap. xiii, 5. ↩

  49. Luc. xxi, 19. ↩

  50. Jer. v, 21. ↩

  51. Is. xlvi, 8. ↩

  52. Sap. vi, 16. ↩

  53. Prov. viii, 17; ↩

  54. Prov. iii, 15. ↩

  55. Is. i, 4. ↩

  56. Thren. iii, 41. ↩

  57. Eccle. i, 18. ↩

Chapter 54 of 54