Articulus 58
ELUCIDATIO CAPITULI QUADRAGESIMI OCTAVI : ET HÆC NOMINA TRIBUUM A FINIBUS AQUILONIS.
CIRCA præcedentis capituli finem, divisa est terra promissionis in quatuor plagas principales; nunc in plures partes dividitur, et singulis tribubus propriæ partes seu sortes aptantur. Denique sortes hæ inchoantur a termino orientali totius Judææ seu terræ promissionis, et ad terminum occidentalem, videlicet mare Mediterraneum finiuntur; atque inter hos terminos sumitur longitudo cujuslibet sortis, latitudo quoque ab aquilone versus austrum tendendo. Prima itaque sors, ab aquilonari parte inchoando, est ipsius Dan, id est filiorum patriarchæ Dan filii Jacob; secunda, Aser; tertia, Nephthali. Unde in libro Numerorum, Dan, Aser, et Nephthali, ab aquilone leguntur fixisse tentoria. Et juxta hoc, primo fit mentio de tribu Dan.
Et hæc nomina tribuum Israel a finibus aquilonis, id est a plaga aquilonari latitudinem sortium inchoando, juxta viam Ethalon pergentibus Emath atrium Enon, terminus Damasci ad aquilonem juxta Emath. De his locis ac urbibus in aquilonari parte Judææ sitis, dictum est circa præcedentis finem capituli. Et erit ei plaga orientalis mare, Dan una, id est, sors seu portio familiæ Dan, secundum longitudinem sortis, erit inter terminum totius Judææ orientalem, et mare Mediterraneum, quod est terminus occidentalis terræ istius. Et a termino Dan, a plaga orientali usque ad plagam maris, Aser una, id est, a termino prædictæ terræ orientalis usque ad finem ejus occidentalem protendetur, et erit longitudo sortis tribus seu filiorum Aser. Et super terminum Aser, id est, literaliter, juxta terminum tribus Aser, a plaga orientali usque ad plagam maris, Nephthali una. Quod intelligendum est, sicut nunc de tribu Aser expositum est. Juxta eumdem quoque intellectum, de aliarum quatuor tribuum sortibus subditur : Et super tribum Nephthali, a plaga orientali usque ad plagam maris, Manasse una. Et super terminum Manasse, a plaga orientali usque ad plagam maris, Ephraim una. Et super terminum Ephraim, a plaga orientali usque ad plagam maris, Ruben una. Et super terminum Ruben, a plaga orientali usque ad plagam maris, Juda una.
Divisio ista terræ per tribus Israel, diversificatur ab illa quæ tempore Josue facta est, in quantitate et situ : quia in illa pluribus data est pars major, et paucioribus minor. In illa quoque tribus Juda accepit sortem hereditatis suæ in extremitate et termino terræ promissionis versus austrum : quia hæc tribus major et fortior fuit, ideo pro terræ munimine data est ei portio in uno terræ extremo. Tribus vero Ephraim, tanquam post prædictam progeniem fortior, partem sortita est in alia terræ extremitate ad aquilonem. Hic autem cunctis et singulis tribubus portio datur æqualis, et tribus Juda et Ephraim post tribum Dan ordinantur. Insuper in hac divisione non fit de fugitivorum urbibus mentio, de quibus Moyses et Josue scribunt. Ex quibus elicitur, quod descriptio ista sit mystica. Unde beatus Hieronymus dicit : Opus non erat in descriptione mystica, et habitatione sanctorum, ac conversatione perfecta, fugitivorum describi auxilia. Quod autem divisio ista sit per portiones æquales, id signat quod veri Israelitæ, videlicet Christiani (qui sunt Israel Dei, non Israel secundum carnem), inter se uti debent justitia commutativa, cujus medium consideratur penes æqualitatem quantitatis.
Et super terminum Juda, id est prope partem hereditatis ejus, a plaga orientali usque ad plagam maris, erunt primitiæ, id est partes terræ hujus Deo per modum primitiarum deputandæ, quas separabitis, id est, a ceteris terræ istius portionibus segregabitis et tolletis, viginti quinque millibus latitudinis, supplendum est, calamorum. Hæc est latitudo earum, longitudo autem indeterminata relinquitur, dum subditur : et longitudinis sicut singulæ partes a plaga orientali, usque ad plagam maris, id est, longitudo earum erit tanta, quantum tenent singulæ tribus in longum ab oriente usque ad mare : cujus longitudinis incertus est numerus; neque enim in singularum descriptione tribuum, mensura ista est posita. Si autem latitudo est viginti quinque millium calamorum, concedatur longitudinem multo esse majorem. Ista est expositio S. Hieronymi : secundum quam primitiæ hæ sunt aliæ ab his, quæ principio capituli quadragesimi quinti conscriptæ sunt. Illarum enim longitudo est viginti quinque millium calamorum, et latitudo decem millium calamorum. Et de eis statim in textu subditur : Et erit sanctuarium, id est templum, in medio ejus. Quod templum est in portione sacerdotum, de qua sequitur : Primitiæ, quas separabitis Domino, longitudo viginti quinque millibus calamorum, et latitudo decem millibus calamorum. Quæ verba capitulo quadragesimo quinto scripta sunt atque exposita.
Consequenter describuntur quatuor plagæ seu latera primitiarum sacerdotum. Hæ autem erunt primitiæ sanctuarii sacerdotum : ad aquilonem, id est versus plagam aquilonarem, longitudinis viginti quinque millia : id est, spatium istud ad latus aquilonis, erit in longitudine viginti quinque millium calamorum; et ad mare, latitudinis decem millia. Sed et ad orientem, latitudinis decem millia; et ad meridiem, longitudinis viginti quinque millia.
8
Ezech. XLV, 1.
9
Ibidem.
10
3
4 minum
5
6
7 sue xiii-
B
C
D
Descriptio ista prophetica, intricata est plurimum, et dum brevitati studuit, obscuritatem induxit: et non utique sine rationabilissima causa, siquidem quem constat directum ac motum a Spiritu Sancto. Itaque quantum ad superficiem litteræ, his verbis prædictæ plagæ nec plene nec uniformiter describuntur; sed plaga aquilonaris ac meridiana, quantum ad longitudinem, describuntur per viginti quinque millia calamorum. Plaga autem orientalis et occidentalis, quantum ad latitudinem, describuntur per decem millia calamorum, ita quod de latitudine primarum duarum plagarum, et de longitudine aliarum duarum, nihil hic dicitur. Hinc verba hæc diversimode exponuntur. Nam secundum Hieronymum, per ista datur intelligi, quod ubique seu omnibus plagis, eadem longitudinis ac latitudinis mensura servatur. Alii autem nonnulli ita exponunt, quod plaga aquilonis et plaga australis sint viginti quinque millium calamorum, aliæ duæ decem millium.
Et erit sanctuarium, id est templum Domini in medio ejus, videlicet sacerdotalium harum plagarum, seu primitiarum sacerdotum, ita quod æquo latere ex omni parte vallabitur. Sacerdotibus sanctuarium erit de filiis Sadoc, id est, templum erit ad ministerium sacerdotum, ut in ipso Deo ministrent: qui sacerdotes sunt filii Sadoc, qui custodierunt cærimonias meas, et non erraverunt, quum errarent filii Israel, sicut erraverunt et Levitæ. Omnia ista superius, præsertim capitulo quadragesimo quarto, secundum duplicem interpretationem exposita sunt. Et erunt eis, scilicet sacerdotibus filiis Sadoc, primitiæ de primitiis terræ. Dicuntur autem primitiæ de primitiis, sicut decimæ decimarum; et de tota terra deputata est certa sacerdotibus portio, quæ appellatur primitiæ. Erit etiam eis Sanctum sanctorum, quod est dignior pars templi.
Insuper portio Levitarum exprimitur, quæ sacerdotum æqualis est portioni. Sed et Levitis similiter juxta fines sacerdotum erit sors terræ atque primitiæ, viginti quinque millia longitudinis, et latitudinis decem millia. Omnis longitudo portionis, tam sacerdotum quam Levitarum, viginti quinque millium erit calamorum, et latitudo decem millium. Et non venundabunt ex eo neque mutabunt, nec transferentur primitiæ terræ, quia sanctificatæ sunt Domino. Quo designatur, quod spiritualia corporalibus non sint appretianda, et quæ ministris Ecclesiæ assignantur divinitus, non sint pretio commutanda. Omnia ista quæ nunc quasi transilio, supra diligenter pro viribus, quantum Spiritus veritatis dare dignatus est, sunt discussa.
Deinde de portione civitatis subjungitur: Quinque millia autem quæ supersunt in latitudine, subauditur, totius spatii trium partium prædictarum, per viginti quinque millia, utique longitudinis, profana erunt urbis in habitaculum, id est loca ad habitandum communia omnibus præter sacerdotes. Unde secundum Hieronymum, profanum hic idem est quod laicum seu vulgare. Quo designatur, quod universa quæ ad sensus et corporis voluptatem referimus, esse profana, et templi sanctimoniam non habere, nec sacerdotalis esse privilegii, sed laicæ vilitatis. Et in suburbana: de quibus et dictum est, et dicetur. Et erit civitas in medio ejus, scilicet partis, vel spatio ejus. De portione hac civitatis breviter dictum est capitulo quadragesimo quinto. Et hæ mensuræ ejus, videlicet civitatis: Ad plagam septentrionalem quingenti et quatuor millia: id est, latus civitatis ad aquilonem respiciens, continebit in longitudine calamos quingentos et quatuor millia. Et ad plagam meridianam, id est latus versus meridiem positum, quingenti et quatuor millia calamorum erunt in ejus longitudine. Simili sensu de aliis duobus civitatis lateribus subditur: et ad plagam orientalem quingenti et quatuor millia, et ad plagam occidentalem quingenti et quatuor millia. Itaque civitas ista (per quam figuratur Ecclesia, de qua legitur, Gloriosa dicta
14
15
Ezech. XLVIII, 6.
16
Ps. LXXXVIII, 3.
11
Ezech. XLIV, 15.
12
13
B
C
D sunt de te, civitas Dei), describitur in quadro æquilatero, ita quod unumquodque latus ejus continet prætaxatum numerum calamorum. Idem ergo figuratur per templum et civitatem, et utrumque in quadro scribitur construendum, ad insinuandum æqualitatem justitiæ inter Christianos servandam, et propter quatuor Evangelistarum doctrinam; item ad innuendum quod in quatuor virtutibus cardinalibus exercere se debeant; rursusque ad figurandum quod de quatuor mundi partibus innumerabiles in Christum crediderint, ex quibus ejus ædificatur Ecclesia. Nihilo minus multo major describitur mensura et ambitus civitatis quam templi, quia per civitatem intelligitur unio Christifidelium quasi communiter, scilicet spiritualium et sæcularium, in fide et moribus ac sacramentis Ecclesiæ: porro per templum hæc ipsa christianæ plebis collectio, magis quantum ad spirituales, quorum multo minor est numerus.
Consequenter de suburbanis civitatis subjicitur: Erunt autem suburbana civitatis ad aquilonem ducenti quinquaginta calami, et ad meridiem ducenti quinquaginta, et ad orientem ducenti quinquaginta, et ad mare, id est ad occidentem, ducenti quinquaginta. Itaque latitudo suburbanorum juxta murum ad quodlibet latus totius muri, continet calamos ducentos et quinquaginta. Unde secundum Hieronymum, suburbana hæc vacant ab usu ac opere hominum, ut circummuralia urbis habeant virgultorum atque herbarum ac ceterorum sponte de humo nascentium amœnitatem. Hæc spatia murum ambientia, inter civitatem et ea quæ reliqua sunt, dividunt, in quibus nec ædificia fiunt, nec cultura est vinearum aut segetum. Omnium horum spiritualem intelligentiam ad liquidum explanare, vires transcendit humanas. Tamen ex præinductis habetur introitus ad spiritualem interpretationem istorum. Etenim suburbana Ecclesiæ, dici possunt præambula fidei, vel decor morum in exteriori conversatione, aut simplicitatis sanctæ planities: quibus omnibus decoratur civitas Dei, et magnam intuentium oculis ingerit amœnitatem. Quid vero per numerum centenarium, et ducentenum ac quinquaginta*, intelligi queat, frequenter prætactum recordor.1*
Proinde describitur portio ministrantium civitati. Quod autem reliquum fuerit in longitudine totius portionis civitatis. Unde capitulo quadragesimo quinto habetur, quod in possessionem civitatis dabuntur quinque millia latitudinis et viginti quinque millia longitudinis:2 idcirco nunc ait, Quod reliquum fuerit in longitudine, secundum primitias sanctuarii. Hoc ideo additur, quia primitiarum sacerdotalium longitudo fuit viginti quinque millium calamorum, quemadmodum longitudo portionis seu possessionis civitatis. Portio autem civitatis in tres partes dividitur, puta, in ipsam civitatem, et in ejus suburbana, atque in agros pro servientibus civitati. Deinde exprimitur quantitas hujus residui de quo præmisit, Quod autem reliquum fuerit, scilicet: decem millia calamorum in orientem, id est versus plagam orientalem, et decem millia in occidentem, erunt sicut primitiæ sanctuarii: id est, sicut primitiæ sanctuarii cedunt in usum et commodum sacerdotum, sic ista in usum servientium civitati. Ideo subditur: Et erunt fruges ejus, id est terræ nascentia præfati residui, in panes, id est in sustentaculum vitæ, his qui serviunt civitati, ejus mœnia exstruendo, vel interrupta reparando. Dignus est enim operarius mercede sua.3 Quo figuratur, quod Ecclesia obsequentibus sibi justam reddit mercedem. Servientes autem civitati, operabuntur ex omnibus tribubus Israel: id est, ex singulis tribubus Israel erunt qui civitatis obsequio occupabuntur, diversa circa eam exercentes officia, ut nullus se putet ab opere civitatis immunem. Quo datur intelligi, quod ad ædificationem Ecclesiæ Christi spiritualem vel corporalem, ejusque ministerium ac obedientiam, universi certatim confluere debent.
Omnes primitiæ viginti quinque millium calamorum, per viginti quinque millia calamorum in quadrum, separabuntur in primitias sanctuarii et in possessionem civitatis: id est, primitiæ sacerdotum et Levitarum ac civitatis simul acceptæ, continent spatium viginti quinque millium calamorum per quadrum, sicut ex dictis elicitur. Longitudo namque cujuslibet harum trium portionum, est viginti quinque millium calamorum. Latitudo autem portionis sacerdotum, est decem millium calamorum; similiter latitudo portionis Leviticæ. Porro latitudo portionis civitatis, est quinque millium calamorum. Quæ latitudines pariter sumptæ, efficiunt spatium viginti quinque millium calamorum: sicque in toto habentur quater viginti quinque millia calamorum.
Præterea portio principis subinfertur. Quod autem reliquum fuerit, principis erit ex omni parte primitiarum sanctuarii, et possessionis civitatis: id est, ea pars terræ quæ supra aliis deputata non est, ad principem Israel pertinebit, ex parte orientali et occidentali primitiarum templi seu sacerdotum ac Levitarum et portionis civitatis; e regione, id est contra faciem, viginti quinque millium, scilicet calamorum, primitiarum de quibus jam dictum est, quæ tot calamos comprehendunt: et istud reliquum sive residuum ad principem pertinens, usque ad terminum orientalem totius terræ protendetur, ita quod erit inter septem tribus et quinque, de quibus statim dicetur. Sed et a mari, id est a latere occidentali, e regione viginti quinque millium primitiarum jam prædictarum, usque ad terminum maris, videlicet usque ad ipsum mare4 seu littus ejus terminans terram hanc, similiter in partibus principis erit, id est, quod superest, ad ejus sortem spectabit. Et erunt primitiæ sanctuarii, id est templi vel Sancti sanctorum, et sanctuarium templi civitatis, id est sanctuarium quod est templum, vel Sancti sanctorum exsistentis in templo, quod est templum civitatis quia ad ipsum cives urbis conveniunt, in medio ejus, id est inter principis portiones. Portiones etenim principis ab orientali occidentalique parte exsistentes, habent in medio sui atque includunt primitias memoratas ac templum.
De possessione autem Levitarum, et de possessione civitatis, id est, id quod de possessionibus Levitarum et civitatis reliquum est, in medio partium principis erit, id est, principi deputabitur, in terminum Juda, id est, usque ad sortem tribus Juda pertinget versus aquilonem, et in terminum Benjamin, id est usque ad sortem ipsius versus meridiem. Hæc expositio procedit secundum intentionem Hieronymi, qui ait de singularum et omnium tribuum possessione aliquid principi dari. Alii quidam exponunt sic: De possessione Levitarum, id est quod ad Levitarum sortem spectat, et similiter de possessione civitatis, id est quod ad eam pertinet, exsistens in medio partium principis, erit in terminum, secundum modum expositum. Alii vero exponunt, quod possessio principis erit de possessione Levitarum ac civitatis, incipiendo seu procedendo de terminis possessionum illarum. Et ad principem pertinebit, sicut ostensum est. De hac quoque principis portione dictum est plenius capitulo quadragesimo quinto: idcirco pertranseo.
Consequenter describitur distributio sortium quinque reliquarum tribuum, a parte terræ hujus australi. Et reliquis tribubus, a plaga orientali usque ad plagam occidentalem, Benjamin una: id est, aliis quinque tribubus terram a præfatis plagis partiendo versus austrum, una seu prima sors erit tribus Benjamin: cujus sortis longitudo est juxta portionem principis et civitatis. Nempe in superioribus et in istis, quum dicitur, Una, subauditur (secundum Hieronymum) sors, possessio, seu hereditas. Et contra terminum Benjamin, id est prope hereditatem ipsius lateraliter progrediendo ad austrum, a plaga orientali usque ad plagam occidentalem, Simeon una : id est, secunda portio est tribus Simeonis. Et super, id est juxta, terminum Simeonis, a plaga orientali usque ad plagam occidentis, Issachar una. Juxta eumdem sensum de aliis duabus tribubus subditur : Et super terminum Issachar, a plaga orientali usque ad plagam occidentalem, Zabulon una; et super terminum Zabulon, a plaga orientali usque ad plagam maris, id est occidentalem, ut supra in isto articulo patuit, Gad una. Juxta hunc modum loquendi dicimus : Agrippinensis Colonia sita est supra Rhenum, id est prope; Ruræmunda constructa est supra Ruram. Et super terminum Gad, ad plagam austri in meridie, id est ad plagam australem aut meridianam, vel in meridie sitam, erit hic finis. Et erit finis sortis Gad, de Thamar, id est civitate sic dicta de qua præcedenti articulo dictum est, usque ad aquas Contradictionis Cades, quæ dicitur Cadesbarne, estque in deserto : de quo loco et aqua in Numerorum libro habetur ; et hereditas contra mare Magnum, id est, possessio Gad, usque ad mare hoc Mediterraneum (de quo item prædictum est) protendetur ad occidentem. Hæc est terra quam mittetis in sortem tribubus Israel, et hæ portiones earum, scilicet tribuum, ait Dominus Deus. Quod qualiter accipiendum sit, patet utcumque ex præinductis.
Insuper, quod paulo ante dictum est, nunc repetitur, ut aliquid adjiciatur. Et hi ingressus civitatis, id est portæ et latera muri quibus ad urbem intratur : A plaga septentrionali, id est a latere muri respiciente ad aquilonem, quingentos et quatuor millia calamorum mensurabis, id est, metienda prædices. Et portæ civitatis in omnibus tribubus Israel, id est, secundum numerum duodecim tribuum, erunt duodecim portæ. Portæ tres a septentrione, id est in parte seu latere muri aquilonem respiciente : porta Ruben una, porta Juda una, porta Levi una. Et ad plagam orientalem, id est in latere muri contra orientem, quingentos et quatuor millia calamorum mensurabis. Et portæ tres sunt in latere isto : porta Joseph una, porta Benjamin una, porta Dan una. Et ad plagam meridianam quingentos et quatuor millia metieris, videlicet in latere muri versus austrum respiciente. Et mensurationes istæ secundum longitudinem laterum accipiuntur. Portæ tres in latere isto : porta Simeonis una, porta Issachar una, porta Zabulon una. Et ad plagam occidentalem, videlicet in latere muri ad occidentem respiciente, quingentos et quatuor millia calamorum metieris. Portæ eorum in latere isto, tres : porta Gad una, porta Aser una, porta Nephthali una. Per circuitum, id est per totum gyrum muri civitatis, sunt decem et octo millia calamorum. Quatuor enim sunt latera muri, et quodlibet latus habet in longitudine quingentos et quatuor millia calamorum. Duo igitur latera continent novem millia calamorum. Cur civitas ista in quadro æquilatero sit descripta, præhabitum est.
Denique, quod in quolibet latere tres portæ ponuntur, hoc arbitror designare, quod ex omni parte mundi fideles civitatem Dei ingressi sunt, per fidem superbeatissimæ Trinitatis. Quod vero hæ portæ denominantur a Patriarchis, insinuat quod credentes et ingredi cupientes, Patriarcharum fidem et opera debeant imitari. Verum de singulis his appropriatam ac certam reddere rationem, non est in hominis potestate. Similia his quæ sanctus Ezechiel scribit de civitate Ecclesiæ militantis et de ejus quadratura et portis aliisque nonnullis, scribit et evangelista Joannes de civitate Ecclesiæ triumphantis in Apocalypsi sua.
Et nomen civitatis istius ex illa die, qua fuerit constructa, erit, Dominus ibidem. Nomen enim imponitur a proprietate, virtute seu gratia rei. Ad insinuandam ergo excellentissimam exuberantiam gratiæ Dei, incessabilemque præsentiam Christi in civitate hac seu ecclesiastica unitate populi christiani tempore evangelicæ le-
33
34
35
Apoc. xxi, 10 et seq.
25
26
27
28
29
30
31
32
Ezech. LVII, 19.
Num. xx, 13.
B
C
D gis, recte civitas hæc nominatur, Dominus ibidem : qui etiam per sacramentalem præsentiam incessanter nobiscum est substantialiter atque veraciter in utraque natura. Propter quod Christus promisit discipulis : Ecce ego vobiscum sum cunctis diebus usque ad consummationem sæculi. Et in Isaia Ecclesiæ dicitur : Non vocaberis ultra Derelicta, et terra tua non vocabitur amplius Desolata.5 Hæc enim est ineffabilis munificentia Salvatoris ab exordio primitivæ Ecclesiæ usque ad finem mundi.6 Super quo sit Patri et Filio et Spiritui Sancto æternaliter gratiarum actio, omnisque honor et gloria, qui est super omnia Deus sublimis et benedictus. Amen.
FINIS COMMENTARIORUM IN EZECHIELEM PROPHETAM
Footnotes
Chapter 59 of 59