Skip to the text
Ember
PT

Articulus 32

EXPLANATIO CAPITULI VICESIMI QUARTI : CONGREGAVITQUE JOSUE OMNES TRIBUS ISRAEL.

NON suffecit fideli duci Josue, populum sibi commissum semel admonuisse, sed quum videret sibi vitæ terminum imminere, rursus hortatus est eos, prout in isto narratur capitulo. Congregavitque Josue, id est, ad se venire fecit, omnes tribus Israel, etiam eas quæ trans Jordanem manebant, in Sichem, id est urbem seu locum sic appellatum, qui secundum Josephum ad Josue pertinebat. Et vocavit majores natu ac principes tribuum, ac judices et magistros, steteruntque in conspectu Domini, id est, divinæ majestati devote se præsentaverunt, parati audire verbum Dei. Hos superiores specialiter convocavit, quoniam ex eorum virtuosa conversatione ac bono regimine, prosperitas, pax et salus populi communis magna ex parte pendebat, quum in Ecclesiastico scriptum sit : Secundum judicem populi, sic et ministri ejus ;1 Jeremiasque dicat :2 Quoniam stulte egerunt pastores, ideo omnis grex eorum dissipatus est. Per quod majores prælati, principesque Ecclesiæ instruuntur specialem ac diligentiorem habere respectum ad suos officiatos, qualiter se habeant, et an sua officia digne et efficaciter prosequantur : quos et specialiter exhortari debent, et si opus fuerit, increpare. Et ad populum, puta ad omnes simul tam majores quam minores, sic locutus est, commemorando eis diversa beneficia Dei, ut per considerationem illorum accenderentur Dei amore, et grati esse satagerent, atque ad meliora provocarentur.

Hæc dicit Dominus: Trans fluvium habitaverunt patres vestri ab initio generationis eorum, Thare pater Abraham, et Nachor pater ipsius Thare, servieruntque diis alienis.3 Quemadmodum in Genesi legitur, Thare pater Abrahæ primo habitavit in Chaldæa, deinde cum filio suo Abraham et Lot, ex Chaldæa venit in Mesopotamiam, obiitque ibidem.4 Itaque verba ista dupliciter possunt exponi. Primo sic: Trans fluvium, id est ultra Euphraten qui inter Chaldæos et terram promissionis decurrit, habitaverunt patres vestri. Secundo sic: Trans fluvium qui inter terram Chanaan et inter Mesopotamiam fluit, habitaverunt patres vestri. Ibi tamen non habitaverunt ab initio, nec ibi moratus legitur Nachor pater Thare; nec Abraham alienis diis servivit, sed Nachor pater ejus et Thare, ut dicunt Hebræi, saltem ad tempus. Tuli ergo, id est, exire feci, et exeundi voluntatem infudi; Tuli, inquam, Abraham patrem vestrum de Mesopotamiæ finibus, et adduxi eum in terram Chanaan, ut eam darem posteris ejus. Multiplicavique semen ejus: quia ex Agar genuit Ismaelem, et alios ex Cetura, quæ fertur fuisse Agar.56

Et dedi ei Isaac, supernaturaliter fecundando Saram, non obstante duplici causa suæ sterilitatis, videlicet senectute et naturali infecunditate ejus etiam in juventute.7

Illi, videlicet Isaac, rursum dedi Jacob et Esau ex Rebecca, quæ naturaliter exstitit infecunda.8 Porro quod ait, Rursum, referendum [est] ad verbum, Dedi, non ad Isaac, qui uno concubitu genuit ambos filios suos. E quibus Esau dedi montem Seir ad possidendum, id est, terram Idumæorum montuosam donavi Esau et posteris ejus.9

Jacob vero et filii ejus descenderunt in Ægyptum necessitate famis coacti et amore Joseph.10

Clamaverunt autem filii Israel ad Dominum ex timore, quum post exitum de Ægypto vidissent Ægyptios se insequentes;11 qui posuit tenebras inter vos et Ægyptios: nam angelus posuit nubem densam et tenebrosam ex una parte inter Ægyptios et Hebræos, ita quod Ægyptii tota nocte nequibant Hebræos accedere, ut in Exodo legitur;12 et adduxit super eos mare, et operuit eos.13 Viderunt oculi vestri cuncta quæ in Ægypto fecerim: non quod omnes quibus Josue ista locutus est, viderint mirabilia Dei in Ægypto, sed Eleazar, Josue, Caleb et multi de tribu Levi, et qui in pueritia sua exierunt Ægyptum, ita quod in prima numeratione populi numerati non erant, tamen in exitu suo rationis compotes erant. Sed quomodo poterant isti omnia illa signa et plagas Ægyptiorum videre, quum habitarent seorsum in terra Gessen? Ad quod aliqui dicerent, quod etiam in terra Gessen habitaverunt multi Ægyptii ibi plagati. Potest etiam dici, quod interiori visu ea viderunt. Et habitastis in solitudine multo tempore.

Et induxi vos in terram Amorrhæi, qui habitabat trans Jordanem, id est in regiones

Sehon regis Amorrhæorum, et Og regis Basan. Quumque pugnarent contra vos, tradidi eos in manus vestras: hoc ipsum apertum monstratur in libro Numerorum.

Surrexit autem Balac filius Sephor rex Moab, et pugnavit contra Israelem.14 Non legitur alibi, quod Balac iniit pugnam corporalem contra filios Israel, sed insidiatus est eis ac restitit, inducendo eos ad magna facinora ex suggestione Balaam, ex cujus consilio misit ad filios Israel speciosas puellas.1516 Hinc subditur:

Misitque et vocavit Balaam filium Beor, ut malediceret vobis, mala vobis imprecando per incantationes suas et carmina ac maleficia, seu magicas artes, ex quibus, Deo permittente, fiunt alterationes et obstupefactiones ac debilitationes in hominibus; et ego nolui audire eum, id est, a maledictione et ejus effectu prohibui immutando cor ejus:17 ideo subditur, sed econtrario per illum benedixi vobis tribus vicibus, prout in Numerorum historia enarratur.18 Omnipotens etenim Deus ad libitum suum immutat hominum mentes, et quocumque voluerit, vertit eorum voluntates, intentiones, proposita, ac verba disponit.19 Transistisque Jordanem, et venistis ad Jericho, pugnaveruntque contra vos viri civitatis ejus Jericho, Amorrhœus et Pherezœus, etc., qui confluxerant in urbem illam ad succurrendum eis adversum vos, sicut in expositione supradicta patuit plenius.20 Misique ante vos crabrones, id est hujusmodi muscas pungitivas, seu anxietatum et sollicitudinum ac timorum puncturas, ut supra expositum est;2122 et ejeci eos, etc.

Nunc ergo timete Dominum timore casto et filiali, vel saltem initiali, et servite ei corde perfecto atque verissimo. Multiplex est perfectio. Una absoluta, et extra ac supra omne genus: quæ soli competit Deo. Alia in genere, quæ etiam multiplex est: Una, qua mens creata fertur in Deum per cognitionem et dilectionem secundum extremum posse suum indesinenter seu semper in actu: et hæc competit Sanctis in patria. Alia, qua Deo adhæret per virtutes heroicas in hac vita: quæ convenit personis in virtutibus consummatis. Alia, qua Deo adhæret per evangelicorum observationem consiliorum. Alia, qua omnia illa vitat, quæ caritati contrariantur divinæ, observando cuncta præcepta: et hæc est perfectio sufficientiæ, de qua verbum istud potest exponi. Porro cor verissimum est, in quo absque admixtione falsitatis, vanitatis et iniquitatis, est veritas vitæ, veritas justitiæ, veritasque doctrinæ. Et auferte deos quibus servierunt patres vestri in Mesopotamia, et in Ægypto. Non est verisimile quod filii Israel, quibus Josue loquebatur, habuerunt idola ad colendum, qui jam tot et tanta in Dei virtute prælia victoriose egerunt; et si forte aliqua idola reservaverunt sibi occulte, potuit esse propter pretiositatem materiæ. Idcirco quod ait, Auferte, potest exponi, Nolite admittere, neque recipere; et si quæ habetis, abjicite. Sic et Jacob, convocata omni domo sua:23 Auferte, inquit, deos alienos.

A Verumtamen quidam hic scribit: Potest dici, quod aliqui eorum habuerunt idola, quæ apportata fuerant de Ægypto. Sed B. Augustinus hoc reprobat, dicens: Non habebant adhuc simulacra gentium, quum supra, obedientiam eorum commendaverit Josue; et si post tantas legis comminationes ea habuissent, non essent consecuti tot prospera.

Sin autem malum vobis videtur, ut Domino serviatis: propter difficultatem viæ salutis, et arduitatem ac multitudinem præceptorum ipsius, seu propter expensas sacrificiorum. Quibusdam vero malum aut inutile, seu etiam stultum atque superfluum visum est Deo servire, quia non crediderunt eum habere cognitionem et providentiam inferiorum et actuum humanorum, vel quia viderunt quod justis et servientibus Deo frequenter contingunt adversa, et impiis prospera. Unde per Malachiam loquitur Dominus talibus: Invaluerunt super me verba vestra, et dixistis:24 Vanus est qui servit Domino, et quod emolumentum, quia custodivimus præcepta ejus? De quibus in Psalmo: Dixerunt, Quomodo scit Deus, et si est scientia in Excelso?25 Atque in libro Job: Dixerunt, Quis est Omnipotens, ut serviamus ei?26 Sed hi quibus Josue loquebatur, tot et tanta Dei mirabilia conspexerunt, et ex ejus cultu tot prospera fuerunt consecuti, quod de ejus providentia et remuneratione non dubitaverunt. Itaque, Si malum vobis videtur Deo vero servire, optio vobis datur, id est, libera electio. Eligite vobis hodie quod placet, cui servire potissimum debeatis, utrum diis quibus servierunt patres vestri in Mesopotamia, an diis Amorrhœorum, in quorum terra habitatis. Istud sanctus Josue profert quasi ironice: quasi dicat, Quidquid horum elegeritis, stolidum erit, atque peribitis id agendo. Vel ideo ait, Optio vobis datur, quia non cogit Deus hominem ad suum obsequium, sed propriæ libertati eum relinquit, non ut licenter agat quidquid voluerit, sed ut libere agendo mereatur aut demereatur, juxta illud Ecclesiastici : Deus ab initio constituit hominem, et reliquit eum in manu consilii sui ;27 adjecit præcepta sua ; ad quod volueris, porrige manum tuam. Ego autem et domus mea, id est domestici mei, serviemus Domino. Quasi dicat : In hoc merito me principem vestrum sequi debetis.

Responditque populus et ait : Absit a nobis, ut relinquamus Dominum, qui ejecit universas gentes, id est, hostes quorum terras jam possidemus, pro maxima parte delevit, seu quosdam, imo et multos de omnibus illis occidit. Serviemus ergo Domino, quia ipse est Deus noster, id est creator et gubernator noster altissimus. Hæc est sufficiens copiosaque ratio serviendi Domino per latriæ cultum, quia creavit nos, et summus rector atque provisor est noster. Dixitque Josue ad populum : Non poteritis servire Domino. Hoc non dixit, insinuando absolutam impossibilitatem, sed difficultatem serviendi Altissimo perseveranter usque in finem, tum propter pronitatem istorum ad mala, tum propter divinorum arduitatem et multitudinem præceptorum, tum propter rigorem justitiæ. Unde subjungit : Deus enim sanctus et fortis æmulator est, id est, Deus essentialiter sanctus atque omnipotens, est detestator peccati, amator virtutum, osor peccantium. Nec ignoscet sceleribus vestris atque peccatis, si incideritis ea, nisi pœnitentiam veram egeritis. Non enim dimittit peccata inulta. Possunt autem per scelera, intelligi peccata in Deum, præsertim idololatria, superstitio, et species ejus ; per peccata vero, culpæ in proximum, ut furtum, rapina, etc. Si dimiseritis Dominum per inobedientiam, et servieritis diis alienis, qui a vera deitate deficiunt et distant in infinitum ; convertet se, non per aliquam mutationem sui ipsius, sed per effectum, quia a pietatis et liberalitatis suæ affluentia et dulcore ad rigorem procedet justitiæ, et affliget vos atque subvertet.

Dixitque populus ad Josue : Nequaquam ita ut loqueris, erit, sed Domino serviemus. Ex hoc videtur, quod vel Josue vel populus sit mentitus. Et respondendum, quod ea quæ Josue dixit, intelligenda sunt per modum cujusdam exercitationis et avisationis ac comminationis. Nempe et id quod ait, Non poteritis servire Domino, præter expositionem prætactam, potest adhuc dupliciter accipi. Primo sic, Non poteritis propriis viribus, et sine auxilio gratiæ Dei, Deo servire meritoria servitute. Secundo sic, Non poteritis Deo servire servitute tam magna et reverentiali, ut dignus est ipse, qui immensæ est majestatis, atque ob hoc infinita reverentia dignus. Sic ergo non erit ut loqueris, id est secundum quod verba tua videntur sonare, et ut minaris, et exercitando nos, faris. Sic religiosi eos qui instant pro ordine, exercere ac probare solent, dicendo : Non poteritis religionis hujus servare rigorem, nec perseverare in eo.

Et Josue ad populum : Testes, inquit, vos estis, quia ipsi elegeritis vobis Dominum, ut serviatis ei. Responderunt, Testes sumus hujus rei. Sed quomodo iidem poterant esse auctores et testes ? Respondendum, quod testificatio ista non fuit nisi iterata professio aut recognitio proprii actus, et testimonium contra se ipsos, si verba propria non implerent. Ex hoc Josue infert : Nunc ergo, ait, auferte, id est, per anticipationem cavete ne suscipiatis, deos alienos de medio vestri ; et inclinate corda vestra ad Dominum Deum Israel, id est, humiliter ea subjicite Deo, et ad gratiæ ejus susceptionem ac incrementum ea parate et applicate, sicut ait Psalmista :28 Inclinavi cor meum ad faciendas justificationes tuas in æternum. Unde in Proverbiis legitur : Hominis est animum præparare.29 Itemque : Cor hominis disponit viam suam. Verumtamen hoc ipsum efficere est aliquo modo a Deo, et donum ipsius, qui hominem ab impedimento hujus inclinationis ac præparationis, id est a proposito peccandi ac vitiis, retrahit et avertit.30 Propter quod tertio Regum Salomon deprecatur : Dominus inclinet cor nostrum post se. Et Propheta in Psalmo :31 Inclina cor meum in testimonia tua. Dixitque populus: Domino Deo nostro serviemus, et erimus obedientes præceptis ejus. Si hoc dixerunt innitendo gratiæ Dei, et de ejus auxilio confidentes, bona fuit responsio; si autem præsumendo de viribus suis, incauta et præsumptuosa fuit locutio: sicque incepit in eis illud Apostoli, Ignorantes Dei justitiam, et suam volentes statuere, justitiæ Dei non sunt subjecti.32 Magis tamen apparet, quod secundum primum sensum locuti sint hoc.

Percussit ergo Josue in die illo fœdus, id est, de novo obligavit populum ad Dei obsequium, fecitque pactum inter Deum et populum, ut populus Deo serviret. Unde Septuaginta transtulerunt, Disposuit Jesus testamentum ad populum: quæ dispositio fuit testamenti jam dati repetitio. Et proposuit populo præcepta atque judicia, id est, præcepta Dei moralia, cærimonialia ac judicialia populo commemoravit, et observanda admonuit, in Sichem; scripsitque omnia verba hæc in volumine legis Domini, id est in libro hoc, in quo lex Dei commemoratur. Vel, In volumine legis Dei, id est in Scriptura canonica, quæ tota est quasi unum divinæ legis volumen, ad quod pertinet liber iste, quemadmodum pars ad totum. Et tulit lapidem prægrandem, id est valde magnum, quem ab aliis accipi fecit, vel cum aliorum adjutorio sumpsit; posuitque eum subter quercum, videlicet sub ramis et frondibus quercus, quæ erat in sanctuario Domini.

Circa hoc occurrunt dubia duo. Primum, quomodo in sanctuario Domini potuit esse quercus aut aliqua arbor, quum in Deuteronomio Dominus dixerit:33 Non plantabis lucum et omnem arborem juxta altare Domini Dei tui. Secundo, quomodo dicatur Josue posuisse hunc lapidem subter quercum quæ erat in sanctuario Dei, quum ex textus serie et tenore videatur ista fecisse in Sichem, ubi percussit fœdus præfatum, in cujus memoria erexit hoc saxum. Sanctuarium autem Domini fuit in Silo, urbe multum a Sichem distante. Ad primum posset quis respondere, quod Josue seu populus

Israel non plantavit hanc quercum juxta Dei sanctuarium seu altare, sed plantatam reperit ibi. Quod si objiciatur, non licuisse ut arbor plantata relinqueretur ibidem, quia ad hoc datum fuit a Deo illud præceptum, ne filii Israel assimilarentur idololatris, qui juxta suorum templa deorum habebant lucos et arbores ad exercendam libidinem: dici potest, quod arbor ista sic sita fuit, quod ratio præcepti illius non habebat locum in ea, quia non erat ad incitamentum libidinis, fuitque ante sanctuarium. Verumtamen quidam dicunt, in Hebræo haberi, Subter limen, eo quod verbum illud Hebraicum exstet æquivocum. Aliqui quoque fatentur, per sanctuarium hic intelligi, non tabernaculum Moysis, sed synagogam, in qua habitatores Sichem convenerunt ad audiendum verbum Dei, atque ad Dominum exorandum: et juxta hoc, pateret ad secundum solutio. Alii vero dicunt, quod postquam Josue percussit fœdus, ac populo judicia et præcepta in Sichem proposuit, ascendit cum populo ipso in Silo, ut simul coram Domino starent, et tunc ibi in tabernaculo posuit lapidem pro signo horum in futurum: sicut et transito Jordane, fecit duodecim saxa tolli de fundo Jordanis, et poni in tabernaculo pro memoriali miraculosæ desiccationis fundi Jordanis, ut dictum est.34 Porro Septuaginta sic transtulerunt: Disposuit Jesus testamentum ad populum in die illo, et dedit illi legem et judicium in Silo coram tabernaculo Dei Israel. Unde ex hac translatione monstratur, quod per sanctuarium intelligendum sit hic, non synagoga præfata, sed tabernaculum Moysis.

Et dixit Josue ad omnem populum Israel ibi adstantem: En lapis iste erit vobis in testimonium, id est materiale signum suo modo testificativum, quemadmodum in agrorum et provinciarum confinio lapides statuuntur, in signum et testimonium terminationis ac distinctionis illorum; ne forte postea negare velitis audivisse vos verba Dei, et quod Dominum elegistis in Deum, atque ad ejus cultum vos adstrinxistis, et mentiri Domino Deo vestro, id est ad in-juriam et irreverentiam Dei, quod in ve-stram perniciem cederet. At vero in Scho-lastica fertur historia : In signum fœderis memorati, effudit Josue etiam aquam su-per terram. Mos erat gentilibus, in signum et robur initi fœderis, sanguinem suil-lum effundere : quasi dicerent, Sic effun-detur sanguis illius qui violaverit fœdus istud. Hebræi vero aquam effundentes, atrociorem pœnam violatori signabant. Alii namque liquores non ita funduntur ex vase, quin aliquod sui vestigium in eo re-linquant : solus aquæ liquor prorsus ef-funditur. Quod faciebant Hebræi in fœde-re inito cum Domino : quasi dicerent, Non solum violator fœderis hujus peribit, sicut in aliis contingit fœderibus, sed tota pro-genies ejus peribit cum illo, ut nullum vestigium ejus appareat super terram. Solebant quoque veteres dura et diu dura-bilia, scilicet lapides, in signum eligere , ut sua diuturnitate initum fœdus posteris ad memoriam revocarent. Hæc ibi. Dimi-sitque populum, singulos in possessionem suam. erigere

Et post hæc mortuus est Josue filius Nun, servus Domini, centum decem annorum. Circa quod Magister in historiis protestatur: Quadraginta quatuor annorum erat quum accessit ad Moysen, et quadraginta annis servivit ei in deserto. Ex quo colligitur, quod viginti sex annis rexit populum post transitum Jordanis. Sepelieruntque eum in finibus possessionis suæ in Thamnathsare, id est urbe sic dicta, vel in agro aut ali-quo loco prope urbem, ut moris tunc erat. Servivitque Israel Domino cunctis diebus Josue, ita quod sub ejus regimine idola non colebant, nec ipse hoc tolerasset, et seniorum qui longo vixerunt tempore post Josue, et qui noverant omnia opera Domi-ni quæ fecerat in Israel, id est beneficia, signa, prodigia, victorias ac varia gratiæ dona, quæ Israeliticæ plebi exhibuit in Ægypto, in eremo, et in terra promissionis, quorum aliqua propriis oculis conspe-xerunt, alia didicerunt relatu. Verumtamen istud non est universaliter intelligendum de omnibus filiis ac tribubus Israel : imo, ut infra in libro Judicum scriptum est, vi-vente adhuc Phinees filio Eleazari, et Otho-niele marito filiæ Caleb, tribus Dan coluit idolum Michæ, et habitatores Gabaa com-miserunt gravissimum scelus in uxorem Levitæ, imo et in ipsum virum impia vo-luntate.3536 Sed intelligendum est, quod pro majori parte Domino servierunt; tamen et aliæ tribus in aliquibus, etiam vivente Jo-sue, peccaverunt, quemadmodum de tribu Ephraim ac tribu Manasse præhabitum est, quod cupiditate ducti, fecerunt Chananæos tributarios, nec juxta Dei præceptum eos interfecerunt.37

Ossa quoque Joseph, quæ tulerant filii Israel de Ægypto, secundum quod in Exo-do legitur, sepelierunt in Sichem, id est in terra sic dicta.38 In parte agri quem eme-rat Jacob a filiis Hemor patris Sichem.39 Nam Sichem quandoque ponitur pro terri-torio illo, quandoque pro urbe, interdum pro viro sic appellato. Scriptum est autem

Genesis ultimo, quemadmodum Joseph in extremis positus, jussit ut filii Israel in exitu suo de Ægypto, ossa sua secum de-ferrent, ac sepelirent.40 Quem emerat Jacob a filiis Hemor patris Sichem : nam Hemor habuit filium nomine Sichem, qui violavit Dinam filiam Jacob ; centum novellis ovi-bus. Secundum Lyram, in Hebræo habetur, Centum obolis. Sed potius reor in Hebræo haberi sicut Hieronymus transtulit, et forte dictio illa Hebraica exstat æquivoca. Anti-qui quippe pecoribus pro pecunia utebantur. Unde et pecunia ab hoc nomine Pecus, nomen sortitur, quemadmodum in Decreto ex verbis inducitur Augustini.41 Qualiter au-tem Jacob emit agrum illum, in Genesi re-citatur. Attamen ibi habetur, quod emit eum a filiis Hemor. Facta est enim emptio illa ex communi consensu Hemor, filio-rumque ejus : idcirco ab utrisque legitur emptus ager ille. Et agrum illum contulit Jacob filio suo Joseph, prout in Genesi de-scribitur. Verumtamen ibi habetur, quod tulit agrum illum de manu Amorrhæi in arcu et gladio suo, quia videlicet aliquam ejus partem42 emit, et aliam ac majorem ejus partem jure prælii obtinuisse asseritur, prout in Genesi plenius omnia ista exposui. Et fuit in possessione filiorum Joseph, id est, in sorte et hereditate tribus Ephraim continebatur hic ager. Josue namque dedit tribui Ephraim agrum illum. Refert autem Hieronymus se vidisse in Sichem sepulcra aliorum undecim Patriarcharum. Nam quælibet tribus Ægyptum egrediens, fertur ossa sui Patriarchæ secum tulisse. Atque ut in Scholastica enarratur historia, credibile est quod postea unaquæque tribus suum Patriarcham in suam retulerit sortem, id est, in sua hereditate ac funiculo sepelivit.

Eleazar quoque filius Aaron mortuus est : cujus non describitur ætas ; et sepelierunt eum in Gabaath, id est urbe sic dicta, Phinees et filii ejus, id est Phinees filius Eleazari, et filii ipsius Phinees : quæ urbs data est ei, scilicet Eleazaro ad habitandum in monte Ephraim. Aliqui textus habent : Et sepelivit eum in Gabaath Phinees filius ejus, quia videlicet Phinees primogenitus Eleazari fuit principalis in patris sui sepelitione. Circa quod scribit quidam, quod Phinees successit in hereditate patris sui : quod non videtur idonee dictum, eo quod sacerdotes et Levitæ scribantur hereditatem non habuisse, sed Dominus et sacrificia ejus fuerunt eorum hereditas.43

Circa præhabita Augustinus diligenter inquirit : Cur Josue, saltem in extremis suis, non corripuit tribus Ephraim et Manasse, eo quod Chananæos non occiderunt, quum super eos confortati fuerunt, sed tributarios statuerunt. Quocirca loquitur Augustinus : Mirum, quod saltem in novissimis verbis, quibus allocutus est populum, non eos objurgavit, quod his gentibus pepercerunt, quas Dominus omnino esse perdendas præcepit. Ad quod Augustinus respondet : An forte credendum sit, filios Israel timuisse, si Chananæos eis obedire paratos persequerentur, ne compellerent illos ex desperatione acrius repugnare, sicque illos superare non possent? Et ita in his filiis Israel fuit timor humanus et fidei quædam defectio : quoniam si in eis fuisset fides perfecta, consecuti essent triumphos quos Josue. Quia vero in eis non fuit tanta fides, etiam quum prævaluissent, ausi non sunt pugnare usque ad inimicorum internecionem, non de malitia vel de superbia, nec de contemptu divini præcepti, sed de infirmitate animi. Hæc Augustinus.

Insuper quæri posset, quum Josue sit editor hujus libri, quis alius compilavit et scripsit finem hujus capituli, scilicet, Et post hæc mortuus est Josue, usque ad terminum libri. Ad quod quidam respondet, quod Esdras apposuit hoc. Verumtamen circa istud esset diligentius inquirendum, an ne hoc fuit appositum ante Esdram. Forsan enim in bibliis Hebræorum in fine hujus libri adjecta erant hæc verba ante Babylonicam captivitatem. Unde quemadmodum in fine Deuteronomii ipse Josue addidit et conscripsit, qualiter defunctus et sepultus sit Moyses, ita probabile puto, quod cito post mortem Josue aliquis vir sanctus aut vates adjecit in libro ejus verba prætacta, et forsan ille qui librum Judicum, dirigente Spiritu Sancto, conscripsit.44

Postremo, ex isto capitulo instruuntur qui præsunt et prædicant, qualiter plebem Dei debeant informare, exhortari et avisare, recitando eis universa beneficia Dei et Domini Jesu Christi, quæ, quanta et qualia pro nostra assumpsit, fecit, pertulitque salute :45 quibus verbis adjicere debent, ut timeant Dominum indesinenter sancto et filiali timore, et jugiter serviant ei corde perfecto atque verissimo : quatenus sicut totum quod sunt, possunt et habent, a Deo sortiti sunt, ita ad ejus reverentiam, cultum, amorem, totum quod sunt, quod possunt, quod habent, ordinent, convertant expendant, omni simulatione, duplicitate, carnalitate, torpore exclusis. Proponere etiam populo debent, quam arcta sit via salutis, quam metuendus et ingens sit rigor divinæ justitiæ, et quanta damnatorum supplicia.46 Per lapidem autem magnum a Josue erectum, intelligitur Christus altissimus, qui angularis est lapis in testimonium positus, et in signum cui contradictum est a multis, qui nunc usque est lapis offensionis et petra scandali47 incredulis ac perversis, et cunctis qui Domino mentiuntur, de quibus ait Scriptura : Inimici Domini mentiti sunt ei. Per quercum, quæ est arbor fortis et durativa ac nutritiva porcorum, designatur crux Christi fortissima, omnium hostium triumphatrix, perpetue durans, cujus fructus peccatores nutrit et reficit. Septuaginta autem pro Quercu transtulerunt, Terebinthus, cujus resina est medicinalis. Idcirco per eam quoque significatur crux Salvatoris, per quam curata sunt vulnera animarum, et sanitas æternæ salutis recuperata. Ad laudem et gloriam Omnipotentis, qui est super omnia Deus sublimis et benedictus. Amen.

FINIS COMMENTARIORUM LIBRI JOSUE.48495051

Footnotes

  1. Eccl. x, 2. ↩

  2. Jer. x, 21. ↩

  3. Gen. xi, 24, 26. ↩

  4. Ibid. 31, 32. ↩

  5. Gen. xxv, 1, 2. ↩

  6. Gen. xvi, 15. ↩

  7. Gen. xxi, 2. ↩

  8. Gen. xxv, 26. ↩

  9. Gen. xxxvi, 8. ↩

  10. Gen. xlvi, 6. ↩

  11. Exod. xiv, 10. ↩

  12. Exod. xiv, 19, 20. ↩

  13. Ibid. 27, 28. ↩

  14. Num. xxi, 21-35. ↩

  15. Num. xxii, 5, 6. ↩

  16. Num. xxxi, 16. ↩

  17. Ibid. 31, 38. ↩

  18. Num. xxiii, xxiv. ↩

  19. Prov. xxi, 1. ↩

  20. Josue iii, 17; vi, 1; xi, 3, 8, ↩

  21. Deut. vii, 20. ↩

  22. Exod. xxiii, 28; ↩

  23. Gen. xxxv, 2. ↩

  24. Malach. iii, 13, 14. ↩

  25. Ps. lxxii, 11. ↩

  26. Job xxi, 15. ↩

  27. Eccl. xv, 14, 15, 17. ↩

  28. Ps. cxviii, 112. ↩

  29. Prov. xvi, 1, 9. ↩

  30. III Reg. viii, 58. ↩

  31. Ps. cxviii, 36. ↩

  32. Rom. x, 3. ↩

  33. Deut. xvi, 21. ↩

  34. Josue iv, 8. ↩

  35. Josue XIX, 25, 22. ↩

  36. Judic. XVIII, 30, 31. ↩

  37. Josue XVI, 10; XVII, 12, 13. ↩

  38. Exod. XIII, 19. ↩

  39. Gen. XXXIII, 19. ↩

  40. Exod. L, 24. ↩

  41. J, q. 3, c. Totum quid- ↩

  42. Gen. XLVIII, 22. ↩

  43. Deut.xviii, 1, 2. ↩

  44. Deut.xxxiv, 5-12. ↩

  45. Sensus spiritualis. ↩

  46. Matth.vii, 14. ↩

  47. 1 Petr. ii, 8. ↩

  48. Ps. LXXX, 16. ↩

  49. Luc. ii, 34. ↩

  50. 1 Petr. ii, 6; ↩

  51. Ephes. ii, 20. ↩

Chapter 34 of 34