Epistolae duae ad sanctissimum Dominum nostrum Clementem Papam XI de eadem controversia, pars 2

« Inter eaqua^ ex cbaritate diligimns, quasi » ad Deum pertinenlia , seipsum bomo diligere » débet. Ilaque charitas est ad Deum prineipa- » liter, et ex consequenti ad ea quai sunt Dei , )i inter qua' etiam est ipse bomo qui cbaritatem )) babet ; et sic inter cœtera qiue ex cbaritate » diUgit , quasi ad Deuu) pertinentia , etiam se

» ipsimi ex cbaritate dibgit Amantes sei-

)) psos vituperantur, in quantum amant se se- )) cundùm naturam sensibilem , cui obtempe- » j-ant ; quod non est \erè amare se secundùm » naturam rationalem , ut sibi veiint ea boiia » qua' pertinent ad perfectionem rationis, et » boc modo pra.'cipuè ad cbaritatem pertinet » diligere se ipsum '. »

Potest quidem intelligi duplex ordo cbaritatis. In altero , bomo incipit a se ipso , cùm sit sibi ipsi per se cbarus^ ac postea suam privatam beatitudinem in Deo tanquam in vero beatitudiuis fonte sibi concupiscit , ita ut nulla alia sit amandi Dei ratio. In altero ordine, bomo a Deo incipit , ita ut Deo primitus bene velit , fique gratis oumiuo propter ipsum absolutè adba^'reat : postea verô , et ex consequenti , ut aitsanctus Doctor, ad ea quœ sunt Dei descendat voluntas bominis, inter quœ etiam est ipse bomo , qui charitatem habet. Tum sic inter cetera... quasi ad Deum pertinentia seipsum ce cbaritate diliçpt , tum denique sibi jam ex cbaritate dilecto beatitudinem exoptat. Siccerlè sese jionit et suo angusto loco circumscribit , ut levissimam totius particulam , quai toti ex justa cbaritatis a'stimatione longé postponi débet. Sic eo angusto limite sese coercet , ut se inter cœtera.... nd Deum pertinentia ex cbaritate diligat , promissamque onmibus beatitudinem terea quîs dixerit privatam beatitudinem esse sibi privatitu speret. Uter ordo cbaritatis sit unicuique bomini rationem ])lus amandi beatitudinem Dei quàm suam privatam ac singularem ? Quid eo commento un(juaui absurdius? Si verô illustrissinms Hossuetius, \cl alius quispiam œgrè ferat, Dei beatitudiueiu nostra* privatœ beatitudini ab unoquoque nostrùm anfeponi, meninerit, quœso , banc suam priejudicatam opinionem ex originali peccato ortum duxisse. « lu statu natura? corrupta-, inquit Au- » gelicus Doctor, bomo ab boc delicit secun- » dùm appetitum voluntatis rationalis , quff

Deo dignior, nemo non videt. In altero, bomo se priùs quàm Deum diligit , atque adeo in boc primo temporis puncto , bomo ab ultime suo line delicit . sibique est finis ullimus. Quid verô id putas, nisi impiam etborrendam totius ordinis inversionem? Tum bomo seipsum gratis et propter se absolutissimc diligit ; Deum verô postea i-elalivè ad se , et ad suam jirivatam lieafiliidinem, concupiscit. Luce ipsà clarius est , bomineui iii boc prtcpostcro amoris ordine primas partes sibi , secundas autem Deo i . "i. qiia'sl. 1 i\ , ai 1. m.

' 2. 2. quisl. \XV, ;iil. iv.

DE AMORR PURO.

;r>o tiihiiei'c. At vem si alteruni ordinom amoris luiusquisque seqiiatur, Dciis orit verù Deus miiquique homini , atque verè linis ultimus , si'ilicet Deus, quatenus est bomini rommune totiva uaicersti , assignatur ut prima ar tota ratio ainandi cœtera oniuia qua^ ad ipsiim |)ertinent : liic est Ions totiiis ainoris . uiide in singulos lioniines difllunnl rivuli. Sic atnandum est e\ oïdine eliaritatis. el Sfcundbut naturaniratiomilem : alià ratione se amare, non est verèamarc se. sed potil/s jifupter comiptioneui rinturtr sequi Ijohuhl pr'ivdhmi .

« Heatitndo liominis. qnantmii ad cansain )) vel objeclun! , fsl aiiqiiid incrcaluni . (jnanj) tum verù ad ipsani essentiani heatitndinis , » est aliquid croatuni.... Finis dioilnr dnplici - » ter: allô modo, ipsa res quam cnpimns adi- » pisci :... alio modo, ipsa adej)fio vel posses- » sio , scnusus aut finitio ejus rei qna'deside- )) ratnr. » Ha^c certè siint, qna^ vulgô formalis et objectiva beatiludo vocantur. Dens quidem . nt bealitudinis causa et objeclum. allégories (licitur heatitudo . quemadmodnm allégorie."- i|)si Deo (licitur : Tu spfs uicfi in die nffJicfiuiiiii. aiil queniadniodum Apostolus ait : Itdqnf fratres... (juudiiun iiieian , etc. In illis liguralis locutionibus , causa et objectum |)onitur impro[)riè j)ro alfectu, quem objectum excitât. Al \ernqiiaiilnni distat ali(juid crealinn à Creatore. in tantum distat ipsa bealitudinis cssenlia . t[ua' est jncundissinms liominis adeclns. a Dcd ipsum beatilicanle. Qiiocircasanctum Doctoreni audire oporlet ita disserentem ' : « Secundo » aulem modo, idtimus tinis liominis est crea- » Ti M ALiyiiii IN irso KxisTKNs . quod niliil esl » aliud ([uàm adeptio \el IVuilio tinis nlfimi. » L'Itirmis autem linis vocatur beatitudo. Si )) ergo beatitudo hominis consideretur quan- » tum ad causam vel objectum , sic est alicjuid i) incicafum ; si autem consideretur. quantum )) ad ipsam kssf.mia.m ukaiitidims, sic esl ai.ioi m >i cKKATi M. )) Tollatur itaque sopbistica omni> \ocum and)iguitas. Objectum bealitudinis esl (juidem ipse Deus , atque adeo ultimus finis ; al \en) beatitudinis w.w/<^/rt ont aliquid crootwn iii ipso bruiiine existens , nempe jucundissinnis iiiiima' allecfns. qui non polest esse tinis ipsius anifu.i' sinq)liciter nilinms, sed est lanliim iiitinms liominis actus , et perfecta qiiies, quà i[»siim idlimiiiii liiicm (■(•nseqniliir. I'>a de causa

' -À. -1. c|il;i'«l, \\ , ail. i\ .

Augustinus beatitudinem definivit . f/audlutn i/r ^'ç/vVfl/^' '. Lnde (îentiles, qui infelicitatem ut deam colebant . sk monebat : Félicitas non est dea , sed domim Del '. Sibi verôoptimè conslans Angelicus Doctor. sic arguit - : « Secun- » dînn quod beatiludo est aliquid creatum in » ipso existens . necesse est dicere quôd beali- » ludo liominis sil operatio.... Oportel ergo » beatitudinem in ultimo aclu liominis consis- » Icre. » Aflirmat deniqne hune ultimum actum , videlicel bealiludinem formalem . essenfio/tter iii actii intellect ùs consistere . et nonnlsl wcldcntalltcr {sccnndhm Ipsani sclllcet delectntioneui qucv heatltudlnem consequltnr) lu nctn voluntatls. Quibus positissic eoncludit ' : « Cba- « ritas non qna'rit bonum dileclum |)ropler )> delectationem ; sed boc esl ei conseqnens . ni )) deleclefnr in bono adeplo quod ainat , et sic )) delectatio non respondet ei ut linis. » Sic constat supremani hanc delectationem non esse liominis ///«^m , sed tantùm aliquid ronsequens e\ ipso fine , nenqx' ex Deo , cui viduntas liominis tota adlueret. Liice aulem ipsà clai'iiis esl , essentiani bealiludinis esse creatum alupild m Ipso liomine existens , scilicet operatloneui liominis. a'weactum relerendum ad ulleriorem linem : neque enini nisi absurde dici posset . jierleclissimum liunc creatura- ralionalis actum oiiini Une carere. iMullôetiam absurdiiis diceletur erratum aliquid ad creatorem non referri : ergo bealitudinis esseutia, quic est ultimus hominis actus, ad suum objectum. quod Deus esl, laiiquam ad finem ulleriorem , et sinqdiciter ulliiiiiim , relerenda esl. Oiiis aulem unquam (iixeril bominem nderrc suam pri\alam beatitudinem ad gloriam l)ei,exipso sua' privalabealitudinis captanda; motivo ? Prolectô voluntas non potesl ex motivo citerioris finis, ulteliorem linem (jua'rere. Finis ullerior esl quidem latio cl causa (jua-rendi linis citerioris el intermedii: at linis ille citerior et intermedius non nisi absurde dieerelnr ratio et causa quaerendi iilterioris linis. Sic beatitudo non est ralio amand;e glori;p Dei , sed gloria Dei , propice se ipsam exjielila . est ratio cupienda; l)ealiliidinis.

Angelicus Doclor cliarilalem a spe ila distingiiil ■• : « Spes aulem el lides l'acinnl bominem )> inba-rere Deo , sicnt ciiidam |>iincipio. e\ (jiin

EPÏSTOLA II

» aliqua nobis proveniunl. De Deo autoni [no-

« \enil nobis et co^Miilio ^eritatis. et a(lej)lio

» pert'eclie bonitatis. » Neiiio autem non persjjicit beat'itudinein , \dïï(\nnm oliquid creohon .

t'sse adeptionciii perfecUe bonitatk , quani spes sibi provenire cupit. Sic verô ))ergit sanotns

Thomas . « Spes et oninis appctithus motus

» ex amore derivatur. » Optimè qnidem id diclnm fuit. Ouis enim (juidquam lommodi uptare poterit ei quem amore jam non prosc-

«jualur? Ideo certè bonum optatuialicui, quôd jam nobis cbarus sit ; quamobrem necesse esl lit amor quidam nostri ipsorum prceoesseiit i.nmem s[iem . quà beatitiidinem nobis optanms. Sif autem instat sanctus Doctor ' : « Amor w autem quidam est perfectus, quidam impeifeo

» tus. Perfectus (juidem amor est, quo aliquisse-

» cundùm seamatui-. utpotc cuialiquis \ult boï) num.sicut bumoamat amicum: inq)erfe(tii>

» amor est, quoquis amataliqiiid non seoimdùiu

» Ipsum , sed ut iliud bonum sibi ipsi prôve-

» niât , sicut bomo amat rem quam concupiscil.

;) Primus autem amor pertinet ad charitatcm .

h quie inba^rel Deo secuudùm se ipsum. Snl h spes jtertinet ad secundum amorem . quà ilb*

» qui sperat , abquid sibi obtinei'e intendil. »

\d(\n^ Spes pertinet ad aiiwreia imper fectuni .

tpio quis amat aliquid non secundum ipsum .

sed ut illud hùiiurn sihi ipsi proveniaf . sicut liiirm) nmut rem quam concujiisrit. Amor autem tbaritatis in eo pra-cisè perfectus est, quod in i-baritate Deus secundum se amatur, utpote cui homo milt bonum . mm autem ut sibi ipsi poreniat bonum . si\e béatitude. « Semper autem.

« ait sanctus Dortor. id quod est per se . majus

» est eo quod est jx-r aliud. Fides autem cl

)' spes attin^runt qui<U'm Deum . seiuiKlnin

» quod ex ipso provenit \el counitio veri . \v\

» adeptio boni; sed cbaritas atlinj.Mt i])smii

« Deum , ut iti ipso sistat. uim ut ex eo abqm'il il nobis proveniat : et ideo cbaritas est excei-

)) lentior tide et spe'. « Hoc est sanè inconcussum Aujjfelici Doctoiis priucipium . (|U(ioninesscbolaî per quingentos aiuios illud Aposloii diclnm explicaverunt : Tria hœc : nmjor autein hnrnm est cbaritas. Nimirum ea est charitatis pra^cellentia . quod /// Dcci sistat . non ut ex ea iKibis proveniat tub-jifio //uni , sive privata'' beatitudinis. Neque tamen . ut jam cautissimr monui , charitatis essentia moliwim beatitudinis pxcludit . imô includit et imperat sa'pissime.

Eà negativà locutione. n(m ut ex eo. etc., sani;- tus Doctor minime id exdudi docet : sed tan-

' 2. -2. i|\i.f>l. wii, i.ii. ,ii. — 2 Ihifl. (|Uifsl. XXIII, ail. VI.

tum declai'at hoc beatitudinis motivum non esse charitatis proprium ac specilicum , atque adeo charitatis actum ab eo niotixo minime pendere. Igitur si quispiam nondum justus fidcm ac spem exerce ret , charitate privatns , imperfectior illa amandi ratio , videlicet conimuiiicanda bealitudo quà moveretur. ipsi non suflicerel ad salutcm consequendam : rcquirerelur jira'terea perfectior huec alia amandi i-atio . ipià justus quilibet in Deo sistif , non ut ex eo nubis proveniat adeptio boni. Hinc autem evidimtissimè palet quàm falsa sit ea illustrissimi lîiissuetii opinio : « Connnunicanda bealitudo » est amandi ratio . ipia' nullo alio modo expli- )) catur. »

VI.

« Tota ratio dilecliouis in palria. inquil » sanctus Thomas ' , Deus erit. ut sit Deus » omnia in omnibus, m Et int'rà : « Totus ordo )) dilectionis beatorum obsei'xabitur per com- )) paralionem ad Deum , ul scilicet ille magis )) diligatur . et propinquior sibi habealur ah j) unoqiioque . qui est Deo propinquior. Cc-s- » sabit enim lune [)rovisio qua' est in pra^seuti )) xila necessaria, quà necesse est ut unusquis- )) que magis sibi conjunclo, secundum quam- » cumque necessiludinem , provideat magis )i quamalieno. ratione cujus in bac vita , eâ » ipsà inrlinalionc charitatis , homo diligil ma- )) gis sibi cnujimctum . cui magis débet inipen- )i dere charitalis alVectum. )>

« Licel anima . ait idem sanclus Doctor - . » ex illa cognilione percipiat .eternam bcatitu- » dinem , non percijiit fmaliler pro utililale )i sua sed pro manilcstatione gloria- Dei. » Ex ro seiinone palet, prixalam bcatiludinem non l'sse id ipiod fiuuliter quai'itur. si\e illam non t'sse linem sim[)licifer ultinuirn, sed illam ut linern inlermL'dium . ad umnifestationem gloriœ hei . lanquam ad lincni ulteriorem ac simpliciter ultimuni. rcferri a bcalis. Sic xerù pcrgit sanctus Thomas ;

)) Ibi cliam diligitur Deus pi-optcr Deum. )) Anima enim ibi diligit Deum, non ob hoc )i solum , quod sibi bonus est , largus et mise- » ricors . sed ob hoc multô fort i lis , quod sim- » |)licitfr in se bonus, largus et misericors est ; » et ipiautn sinceriiisamat Deum pio[)ler inna- » lam sibi bouitalem. et non propter participa- » tionem beatitudinis . tantô beatior est anima . » lici't communicatio //eofitudinis nequaqnoai )) ijtsiriii umrcdi iid illuni sineeritatem amoris. »

' 2. •_>. i|. xwi. ;iil. Mil. — ^ Oj.ii-v. lie RciU. i.xui , i;iji. I : :V" |iiim . (' lijK . iiio/i/rr Dcioii.

Jam omnino constat , beatitudiuem a beatis non finaliter percipi pro utilitate sua, id est non esse ultimum finem , sive rationem amandi Dei , quœ nullo alio modo explicetur. Prœterea patet beatos quanta sincerihs amant Deum , tanto fortins inhœrere ipsi, non propter participationein heatitudinis , ita ut communicatio beatitudinis nequaquam eos moveat ad illam sinceritatem amoris. Profectô coinmunicanda beutUudo noij est tota amandi ratio quœ nidlo alio modo explicetur, si communicatio beatitudinis nequaquam eos moveat ad aniandum, et ipsi tanto sinceriùs ament , quantô fortiiis inhœrentDeo , non propter participationem beatitudinis. Tani claruni est , quàm quod maxime , nuUaai , tuni in via , tum in patria , voluntatem amare posse contra vel praiter totani rationem amandi quœ nullo alio modo explicetur. Raque necesse est ut assignetur perfecta qua'dam amandi ratio , qUcC sit non propter participjationem beatitudinis ita ut communicatio beatitudinis voluntatem amantis nequaquam moveat , et anima tanto sincerius omet , quantô fortius inhœret Deo , omisso beatitudinis motivo. Ergo, judice Doctore Angelico, plané constat , beatitudincm non esse rationem amandi quœ nullo alio modo explicetur. Quis vero tbeologus nescit eamdcm onmiuo esse in viaac in patria cbaritatisspeciem; atquc adeo eamdem ex cbaritatc amandi rationem ? Quibuspositis, perspicuum est quantîuîi ab illustrissimo Bossuetio disscntiat Angelicus Doctor. Ubi verô apertè dissentiunt , uter utri sit anteponendus nemini dnbium erit.

Sicdeniqueconcludit sanctus Doctor ; «Tan- » ta puritate afficitur anima circa Deum , ut si » unum deberet eligere de duobus , vel œternù » carei'c beatitudine , vel divinam voluntatem » in se vel in aliis impedire. mullô libenliùs » vellct alterna felicitate privari . quàm Dei » voluntatem in aliquo rctai'dari. » Dicat qu;mtùm libuerit , banc conditionatam beatitudinis abdicationem esse in perfectis viatoribus , atquc etiam in Paulo ac Moysc , amantes ineptias et j)ia dcliria , quibus bomo contra vcram amandi rationem sibi ipsi iiluditet exaggerat , ni luajoreni beatitudiuem captet : at vero qucm lioiiiiimm dicere non pudeat , beatos ipsos in patria sic ineptire , sic delirare , sic illudere sibi ipsis, ut iiiiïWnl privari œternâ felicitate , quàm Dei voluntatem in aliquo retardari ? Si crcdas Angelico Doctori, bomo, tum bealus, tum viator, nonsolùin non délirât contra rationem amandi, dum sic amat ; sed etiam bajc est summa puri- ^flsamoris, etaninia tantij sincerius amat Deum, quantij fortins inhœret ipsi non propter pa.rtici-

FÉ.NELON. TOME HI.

pjotionem beatitudinis , ita ut parata sit œterna felicitate privari , ne Dei voluntas in aliquo retardetur.

VII.

Charitatis amor ex sua natura sic pure benevolus est , ut Moyses pro sainte populi deleri de libro quem scripserat Deus , et Paulus anathema esse a Christo pro fratribus optaverit. Hoc autem ab omnibus ferè Patribus, et optimis Scripturarum expositoribus , de abdicatione conditionata beatitudinis ipsius intellectum fuisse nemo tbeologus nescit. Sic Clemens Alexandrinus ; sic cœteri penè omnes. Sic prœserlim Chrysostomus, qui ait ex nomine Apostoli ' : » » Vellem ab eo choro separari atque alienari , » qui Cbristum circumdat, et a codorum regno » libens exciderem, et ab illaarcanagloria, etc. » MoUiorem vero interpretalionem quéc de temporariu morte Apo^lo\i\oiu.in intelligendum proponit , ita confutat : « Quouiam procul ab boc » amore absunuis, ne animi quidem cogitatione » dicta lui'c complccli possumus. Sic enim qui- » dam Pauli appellaticjuem ne digni quidem » sunt qui audi;uit. Sunt ab illius vebementià » tam lougè, tamque procul distantes, ut illum » sentiant de temporaria morte dicere ; quos » equidem tantumdem Paiilum ignorare dixe-

» rim , quantum Ciccos radium solarem

» Non est ita, non est ita : quin poliîis lumbri- » corum in timo latitantium ejuscemodi opinio » l'uerit. Nam si id diceret, quomodo anatbema » se ipsuni a Gbristo esse precaretur ? Mors » enim ejusmodi illum magis cboro ei coujun- » gebat , cooptabatque , qui (Cbristum circurn- » dat. liim el'liciebat ut glorià illà perfruere- » tur. » Sic autem Cbrysostomi senfentiam apertè sccutus est Doctor Angelicus : « Ita to- » tam ejus menteni devicit amor , ut etiam quod » pra3 caîteris omnibus auiabilius erat, esse cum » Gbristo , rursus id ipsum , quia ita placeret » Cbristo, contemueret, sed et cœlorum regno, » quod vidcbatur laborum esse rcmuneratio, » pro Gbristo nibilominus cedcre pateretur. »

Quis vero non œgrc ferat, ejusmodi vota appellari amantes ineptias, atquc pia deliria, quibus aliquando sancti sibi ii»sis illuserint ; cùm rcs ipsa, si paulù alliùs investigetur. demonstrat , Moyscn , Paulum. et c;ctcros omnes in ejusmodi votis pert'ectissimam amandi rationem sa[)ientissiuiè secutos essej nimirum cœlestis ea qufe promittitur nobis futura beatitudo, est suj)ernaturale donum natura- prorsus sic inde-

' IIuiii. Nvi in El), ad Rom. ii. i : l. ix , y. 603.

o(>^

EPISTOLA II bilum , ni Deus nullo nnstro jure adstrictiis. » luissa? boatitudinis ) spes nulla esset , malle sed solà suà oimiiiio jiialiiilà benclicentiH iini- » debuinuis in hujiis conlliotationis molestia lalus, eani nobis largiri iinii dedignatns fueril. Ipsienim oinnino libornm fuit boniiDeni condere, ut solà iialurali sui crealuris rogaitioiit' et dilectione fuiem sn;enatur* sufficienter assoqueretur. At verù Di'iini ipsuin facie ad facicni in oœlesti iibiria pusitnni inr^picere . ejnsqne essentiani intnili<' \idc;rt' . i-sl tpiid ij>sà bomirenumcie. (jnàm vitiis in nos doniinationem. » non eis resistendo . perniittere. » Neniini porro diibinni est (juin status ille, in quo tardi hiiiii s/jes }))</hi fsset . inio inslaret asperrima nocf'ssitas ri'iiin/iciif// in hiijns roiiflirtotionis iitn- /fsfid , beatiliidiiii promissa' toto cœlo distel . ipsiqu»^ quàni niaxinu' opponatur. [ fj( nuteni nis uaturà ila >iipfiiiis . ut Aiigii^linus bor di)- intUd speti fssff beatitudinis, ipsa beatitudo non nnm gratiom ///n y/tid'i ' . sixc nnuiium gra- posset es>!f' nmrnnli rotio qme millo alio modo liaruni cumulnni . [)(t>t Joanneui a[)p('lla\cri(. cxitUcdretur : iinô aniandns esset Dens . et

Quis veiù , uisi inqtius , dirai Deuni t'uturuni ritih onuiibns pic le.dMniiduin esset, in bac tnisse inaïuabilnu . et indiguuui cpii a sua créa- a'teina ctiiifliitiitioiil^ moh's/ia . ex alia aniandi tura afuaiftiu|ii'npler se , si i'uitè Iteatitudineni latiunc . ipiaudiupiideui bcmio pouitus exspes supernaturaleni , al([ue adei» iiatuia' prorsus eà ratioue aniandi pi'i\aivlur.

indebitani, gratuitô non esset largitus ? Nonne Jaui verô ex dictis conlicitur. accidentaleni heec est lumbricormn in fmo latitontiinn ojiiviol esse boniini eaui amandi i-ationein . quae et gra-

Nuni Deus , seclnso boc dono. non esset \eir tnilu et su|)ei iiaturali visionis intuitiva^ dono

Uiibis Deus'.' Nuni ereatura rreatuiu' sei\ilii) iviineretur-".' Nuiii debraief lalionalis t rcaliiia. >i êiigitai'el de aniando Den ? Niun Dons ultinius finis onniiuni nostmin esse desinerel ' Id prwdieet ilbislrissimus Bossuetius . noscjue iirideat ; niltil obsto : sed niininiè pudet Vaclesia' niatris ae niagisti-e (laleibisMUini sic dnrenleni ain|)lecti - : « Me id ipiideni silentio ihir: (|ui|ipc c\ liltci-iiDei decretu contigit. ut liMiiioillà gratuità l)eueticenliàdi)uaietui'. Neque a quiupiaui boniinum \erè catbolioo dici potest , l>enni non fuisse bberuni largiendi vel non lar- >;i<'n(b natura*boo supernaturale beneticiuin. Essenliabs anteni arnaufb ratio ea est quauiab ipsa ratiouali nalura unuquani sejungere possis. U.Tc es! auleni latin aniandi . quà Deu.i , ut y> pra'teieundiiiii est , \el in boc niaviniè siiani sn,r (jlinin> scrcironius sine uUo jtronnio , nos » in uosDeun» denienliani et sunnua bonilalis i.in/ere pofni( ; bœc est quâ Deus esset summo » divitias oslendisse , quod cùni sine ullo prae- ainore colendus, etiamsi tanti boni spes nulla

X) niio nospotuisset, ut sua- gbuia' sei'xiremus. )) cogère, vobiil tamen suaui gloriani cuni uti- » btate UDstra conjungere. » Itacjue si velilatéciiisnii» creibilui- . nos potiiisscl Ih-ns . ut smigloriœ sine ullo /j//emio servirenms . cogère ; atque adeo datiu' \era aniandi ratio, a pivmii) diversa. Vohiil quideni graluilà bberalilalr l)e\is Sinnn glorinm ri/ni ntilittite nosfr/t conjnnyere , sed ejus g/orin , n/i ntilitotr notifia . scilicet privala nosira lieatiludine . sejnncta.

"ssef : ba^c est sunima Dei perfectio absohitè in se sj)ectata . non nt ex en o/igi/id n<ibis iiroveniat . <Jiiid aiiti'iii absurdius . quàrn veUe . ut ac.cidcntalis ainamb ratio sit soLi ac totabs ratio amandi, et essentiabs, tanqnam falsa et ridiciila . aiii|iiitelur-?

VIII.

Si Eininentissimus, neque Augustino, nefuisset xera uobis amandi Dei ratio, Neque que ipsius Ecdesia» Uomanœ Catecbismo . ne enim, déficiente boc supernaturali et adjectitio munere, defecisset ultinms natura^ buinaua' finis, aut D(;ns inamabibs fuisset sua> creatura: ; at eontrà . Imnio ex cliaritate in Dec stetisset, non itt ex en sibi pron-nirct ... iKlt'jitiii boni , sive beatitu<linis.

(pje innuineris omnium œtatnni sanctis obseipii selit , saltem sibi ipsi obsequi non recuset. .NK'iuinerit . qua-so , bujns XXXIII Issiacensis Ailicub. qiieni unàcum illuslrissimn Bossuetio ipse conscripseiat : « Anxiis aniniabus qua* » veiè bnmiles sunt , suaderi potest submissio

Si quis autem , Eccb»sià Bomanà duce ac » etassensus Dei voluntati, etiamsi poneretur iiiagistrà, sic senti re nolif , saltem Augustino, » iioc ipsiini , (piod lieri miuimèpotest , nempe quem falsi ejus discipuli sumii esse in bac parte » Deum . siiblatis qua' justis animabns promisit

Vf- » a'Iernis bonis, pro arbiti'alu suo illas detijicu- )) nere in a-ternis tormenlis. quamvis neque

X illius gratià , neque illius amore privaren-

» tur. Is est aclus perfecta' derelictionis . et

» amoris puii . usn sanctoi nm comprobati , malè gldriantnr, docib-s ausciiltenl ^ : » rùm, si . quiid absjl . illiii> tanli boni

» UeC.ral.el llb .-irh. i. i. ii. -21 : I. \ , p. 72«. — * Pari. IM, in Dcral. pioœm. ii. M. — > Ih lirit. Dei , lib. \M , cap. XV : t. VII , p. 63:>.

ne 3

» qui ciini fructu exerceri potest ab animahns » verè pert'ectis , adjuvante Dei gratià singn- » lari , etc. » Si actus ille niliil $\ jnœte/' f/e/irium contra aniandi rationeui, quo lioinn silti illudit , nmii potest suoderi verè perfectis anii/iaàus hoc deliriuni? Actus ille delirans est -ne actus perfectœ derelictionis et omoris pnri ? Potest-ne cum fmrtu exerceri hoc deliriinn ? Requirilnr-ne ^/v///V/ Dei siiif/niorin , ut sic dolirare valeant perlectîe anim;e ? Anne piiridieflicitur anior . duui contra ainandi rationeni deliraretnr ? Patet igitur, ex eo Eniincntis^iini Articulo. aliani esse, prceter heatitudincm . veram ac j>erfectani rationeui amandi.

Ex his atqne coin[»lnrilins aliis argiinientis . quse hre\itatis causa non recenseo , sic deuionstralui" hœc prima assertio . ut nulla sit rerutn evidentia, sic ha-c vidons non habeatur. Xeque vero satis niii'ari possum , banc asscrtioneni . qua; est religiouis christiana' atqne interions pietaiis vcduti coi' al(jue centruni . visaiii esse iiinstrissinio Bossuefio vcneuatnni (Jnielisnii lontem atqne caput , illndqne ei^se deeretoiiin// totius controversi* puncturn , nenipc Deniu fnturuni fuisse inaniabileni homini . si supernaturalem atqne adco natnra' indebilarn beatiludinem gratis lai'giri noluissct. Ego vcrôa-giè funnino tuli . t'afeor . qnôd existiinaviMit illll^;- trissinius Bossuetius . Ouietis/nuiu relelli non posse, nisi refellatur ha'c assertio. Sic enini Quietistis falsa et absurda Victoria tribuerelur. At contra niilii videtur insanos Qnielislariini errores iacillimè i^onlntari . illa-sà et iucoliiini servatà hûc splendidissiinù omniiun sa^cnlonuii traditione. Attamen si in illo decretorio , ut aiebat adversarius . confrorersiœ diri/iicnden puncfo . allucinari niibi contigeril , cnixè rogo Beatitndinein vestrain , ut dignetur praecisè ostendere, in quo tiues sim pr;etergressus.

SECONDA ASSERTIO.

In liabiluali statu perfectissimi ciijuslibet vialoris, optafiir qnideni proniissa bealitudo . et ab exercenda spe nuiiqiiain reciditnr . loin Miagis ac niagis in dies desideraMn-, ex s|)ecitic(t spei motivo , tantinn hoc buniMn, quod a ncihia onrnihus , neinine excepta , desiderari jubel ipse Deus. In hoc auteni sunnno perfeclionis viatorum gradu, hrec duo tantùni pleruiuque cessant. nenq)0 deliberati rnerè naturalis ain(3- ris nostri ipsoruni ;icliis . cl siipernatiu'ales actUft spei non imperali a charilalc. Ille vcrô hai)(tualis status, quanluiulibet snbiiiuis, \ariationibus et imperf'ectionibus obnoxius est.

Tota autem hnjus slatùsnainra triplici conditione circnnisciibiliir.

Status ille \ariationibus obnoxius est. Tuni cerlè quantâcumque gratiae snblimitate donetui justi , jngi et nnnqnani interniisscc conleni- |)lationi incnmbere non potest, imô distinclis Niugnianun virtuluni actibnsexercendis operani dare tenotur. IMNTterea quibusdani inipertectionibus laborat: \enialia peccata adniittit. Unde .sv//> jiiiio quotidiand' confessionis vicit , et a Cdu'isto edoctus . ait : Dimitte nabis débita iiostra , etc. Quinetiam ex ea qua^ coiupetit onuii viatori libertate. quolibet tcrnporis j)uncto polcst inorlali peccato Deuu) oil'endeie. Sic nioncbani , pecleclissiinos honiines vel levinscuLi qiia^ videtur rudioribus culpà . Dei zelotypiani quîuu gravissimè lœdere. Sic aiebani . ipsuiu Moysen in suprenio perfeclionis culmine positiim , ha'silando peccasse , atqne promissà lerrà fuisse exclusum. Etenim quo plus accepil uuus(|uisquc nosli ùm , eo severiùs hoc idi-m al) co icpetitur.

In eo statu , perfectissinia quœvis anima , (jiio promptiùs et peniliùs charitale llagrat . alque Deo mosenli licvilis obscijuitur. eo freqiicnliùs bealiludinem sibi promissam sibi cupit. Enimvero , ut docet sanctus Thomas', '<■ ad\enientc charitale, spes perfectior redditur, X tjuia de amicis maxime speranuis : et hoc » modo dicit And)rosius, qiiôd spes est ex chaft ritate. » El verô quo inq)ensiùs anima Dei vuluntali scse totam de\o\et ac |)ernnttit , eo vchcmentiùs sibi desiderat hoc dilecti sponsi donum , quod dileclus vult largiri , et quod enixè desiderari jubet. Neque euim mente concipi potest ullus veri amoris atVectus^ ullave nostrée voluntatis cum divina volunlale concordia et cousensio , nisi id totum tibi cupias . (pioil Dcus ut tibi cupias jubet. Ilaque bcatifudinem suam privalam , ut privatam , e\ pro|)rio ac spccilico spei molivo , nempe ex sinnmi boni uoslri iuhiitu sibi frequeus expetit perfectissinia (pia'libcl anima . cliam in perfeclissimo ad qiiciii c\cliilur gradu.

Cessant tamen . utpiurimùm, in tani pra?- i. -1. .|. wii

EPISÏOLA II celso statu , deliberati nierè uaturalis nostri ipsorum amoris actus? Non cessât quidem indeliberatus ille nostri ipsorum amor , quo singuli homines , ex ingenita a creatore sibi ipsis cousulendi inclinalione , suœ captandœ felicitati nunquani non studeut. Is est sanè innatus , ut aiunt schoise , appetltus , quo unusquisque sibi indulget, neque ab eo studio teniperare potest. Hos tantùm omissos dico naturalis amoris actus, a quibus liberum , est abstinere, et quos deliberatè elicias.

Verùm . ut coustet hune aiiiorem existere .. operœ pretiuui est audirc Augustinum ita docentem * : « Gbaritas alia est diviua, alia hu- » mana: alia est humana licila, aliaillicita — » Licita est bumana cbaritas , quâ uxor dibgi-

» tur Licitam ergo cbaritateni babcfe :

» bumana est; sed , ut dixi, licita est — Sed » vidclis istani cbaritalem esse posse et im- » piorum.... Très diiectioncs comuiemoravi : » de tribus me , quod Dominus daret , dicturum » esse promisi ; de licila bumana, de illicita » bumana , de illa excellent! atque divina. In- » terrogeuius divinam cbarilatem , et bumanas » cbaritates , etc. » Evideutissimè [)atet , banc charitatem huraana atque licitam , qute ab illicita humana distinguitur , esse médium quoddam divinam inler et illicitain positum. Huma/na dicitur quidem , quia merè naturalis Ci>i, unde non est inqierata a Deo , sed licita. At xero, quamvis //c//rA sit . nniltùra inferior est et imperfectior illà aliâ cbaritatc , quœ excellens atque divina nuncupatur, et quam supernaturalem scbolœ appellant. Quis vero non intelligit, eam humanam charitatem licitam , de qua disserit Augustinus , boinini liberam esse , et per délibérâtes actus exerceri? Nonne constat pênes unumquemque nostrùm esse , ut parentes , fratres , cognatos , amicos diligat , vel negligat et aspcrnetur? Précterea si unicuique sit liberum alios bomincs e\ eacl/aritafc humana licita fovere ac prosequi , quidni ctiam quilibet bomo banc ipsam sil)i ipsi impendcrc valet . imo nonne magls pronum est eam sibi quàm aliis impendere? Quod si ex illa humana charitate licita c.Ttera omuia vitic bujus caduc.e commoda unusquisque , cupil , quare et pra'cipuum bominis bonum , ^idelicet icfornam banc, quam norunt onmes bomines cbristianà, fideimbuti, felicitatem, ex ea ^M?/irt«rt charitate licita non appcterent? Conficitur itaque plerosque homines ex ea humana ac licita charitate suam œternam felicitatem sibi frequens

' Serin. cccxLix, de Chartt. cl de cœvo iUuui. n. 1 , 2 fl 4 : l. V, i>. 1343 ut 46.

optare. Quid \ero obstat quominus perfectissimee animae , resectis illis humance ac licites charitatis actibus , suam beatitudinem ex sola excellenti atque divina charitate plerumque sibi exoptent.

Hune ipsum autemnaturalem nostri ipsorum amorem , aliis vocibus, sed eodem sensu , sic explicat sanctus Tliomas ' : « A cbaritate qui- » dem distinguitur ; sed charitati non contra- » riatur, puta cùm aliquis diligit se ipsum se- » cundhrn rationem proprii boni, ita tamen » quod in hoc proprio bono non constituât iî- » nem ; sicut etiam et ad proxiuunn potest esse » aliqua alia si)ecialis dilectio , prœter dilectio- » nem cbaritalis quce fundatur in Deo, dum » proximus diligilurrationc conMnoditatis,con- » sanguinitalis , vel alicujus abus conditionis » bumanie , qufc tamen referibilis sit ad chari- » tatem. Sic ergo et limor pœna; , etc. »

Amor ille , quo aliquis diliyit se ipsum secundhni rationem proprii boni , est ipsissima, qiiœ vocatur ab Augustino humana ac licita charitas, divin;e cbarilatis impar, et illicita humana supcrior. Nimirum a divina cbaritate distinguift'.r, sed ijjsi non contrariatur, et ideo non est illicita , quoniam in hoc proprio bono , quod expetit, non constituit finem. Sœpe quidem non refertur ad divinam charitatem , et sic in ordine merè naturali renianet imperfecta, sed cùm charitati (Ywmx non contrarietur, referibilis est ad ipsam charitatem , unde licita est.

Ille autem naturalis nostri ipsorum amor assignatur ab Augelico Doctore , ut tons servilis timoris, quo afliciuntur illi omnes qui fîliali timoré noiidum aguntur. Sic ergo et titnor pcencp , etc. Ita vero arguit sanctus Doctor "" : « Spes » et omnis appetiti\us motus ex amore deri- » vatur,.... ex amore pro\enif aliquo. » Hujus autem docti-ina; peremptoria demonstratio sic datur " : « Cùm omnes in potentia concupisci- » bili passiones ex amore causentur, primam » quoque passionum concupiscibilis, necesse

» est ipsum amorem esse Naturaliter autem h est prius bonum malo , eo quod malum est

» privatioboni Quia enim bonum quœritur,

» ideo refutatur oppositum malum. Bonum au- » tem babet rationem linis , qui quidem est » prier in intcntiene , etc.

Hinc evideutissimè sequitur timorcm pœnae , de quo nunc loquimur, ab aliquo amoris naturalis fonte prolicisci , quando omnem supernaturalem amorem prœcedit. Ille verô naturalis nostri ipsorum amor, qui servilem timorem gi-

' 2. 2. <[. XIX , art. i 3 1.2. q. xxv, art. ii.

1. ([. xvii, art. viii. — gnit , merceuariam spem général. Idein enini amer, quo homo concupiscit aliquodbonum , tiinet ac depellit malum quod est pricatio hujus boni.

Portasse qua^ret quispiain , qua de causa hune naturalem nostri ipsoruiii amorem , lit mercenariai spei fonteni assignaveriin ; sed panels id explanare in promptu erit. Niliil iniror equideni œgro aniino hanc doctrinam ferri ab lis hominibus . qni enm Baïo et Jansenio nullum esse volnnt medinni inler bnmanani cliaritalem illicitam , et divinani cluiiilateni, atquc adeo contendnnt omnes nierè naturales Gentilium virtutes esse peccata. Ego tum sancto An - gustino, tum sancto Tboma} ac Tboniistis obscquens , humanam Angustini et licitam charitatem adniitto , quéc divincnn intcr et HUcitain médium tenet. Adniilto lunic naturalem sancli Thomœ amorem , qui a charitate distinfjuitur, sed charitati non contrariatur ; qui non retertur, sed tamen referihilis est ad charitotem.

Commode \ero dici potest , ex illo amorc proticisci spem quamdam merè naturalem , et a spe snpernaturali maxime diversam . quae mercenarios qnosdarn bomines et'ticit. Constat autem ex évident! omnium ferè Patrum atque omnium Mysticorum , a Clémente Alexandrino ad Franciscum usque Salesinm, traditione, très esse justorum gnidus, sive classes , quorum alii propter quasdam servilis affectûs reliquias servi nuncupantur ; alii, ob residuum quemdam mercenarium atlectum, mercenarii vocantur; alii denique perfectissimi , resecto tum servili , tum mercenario allectu , ob eximiam quà flagrant cbaritatem , filii specialiter ducuntur. Jam verô opérée pretium est investigare , quœnam sit natura bujus servilis adectûs, hujusque spiritûs mercenarii, qui residuus est in justis impcrfectis, et in pertectis anq)utatur. Ex ea evidentissima traditione jjlanè constat id existerez quà vero ralioue id existere possit disputatur.

Eminentissimus D. cardinalis Noallius unà cum illustrissimo Bossuelio aiebat hanc esse justorum , qui ynercenarii dicuntur , imperfectionem , ut omnia fausta et jucunda in nescio qua felicitate , seorsum a bonis verè promissis spectata, sibi affmgerent, Sed ea fabulosa félicitas , justorum lidei prorsus op[)osila, potiùs est Elysiorum camporum^ aut Mabumetioi paradis! voluptas, quàm cbristiana beatitudo. Absit igitur, absit ut tam absurda tamquc indigna jucuiiditas, qua- lidei nostr.e répugnât, larKiiiam promissa beatitudo ab oninil)us verè justis desidcrctiir 1

Quid igitur dicturi sumus? Multô rectii^is ac decentiùs equidem dixerim , imperfectos in hoc esse ejusmodi justos , quod hi justi promissam beatitudinem , qua* describitur in Soripturis , sibi cupiant, ex ea humoua oc licitn charitate , quœ tum a divina , tum ab illicita diversa est , et qua^ a charitate distin<piitur. sed charitati non contrariatur.

Sic facile ac tutô explicatur ea Patrum traditio , quà docent très esse Justorum gradns sive classes. Enimvero justi esse possunt illi qui ex illa licita et humana charitate adbuc sibi metuunt , ne dent pœnas , et eo sensu adbuc servi dicuntur. Prœterea justi pariter esse possunt et alii , qui ex illa humana et licita charitate beatitudinem cœlestem et promissam sibi concupiscnnt , et eo sensu adbuc mercenarii vocantur. Ultimi denique perfectissimi flii\v,- bentur , quoniam plerumque ex charitate excellenti atque dicina , non autem ex licita hu- ?»aHflpœnas metuunt, et beatitudinem exoptant.

Ea est certè proprietas , de qua sancti omnes Mystici nunquam non loqnuntur.Nimirnm servilis est modo , et modo mercenarius affectas , ex illa humana et licita charitate fluens, qui residuus est in justis minus perfectis, et quem perfectiores justi plerumque exercere nolunt, ut divina' charitati magis ac magis indulgeant.

Sic Augustinus aiebat ' : « Domine, nihil in » me relinquatur mihi , nec que respiciam ad » me ipsum. Et alibi - : « Amandus est Deus » pro amore ejus, ita ut, si lieri potest, nos » ipsos obliviscanun". » Et alibi ^ : « Melior est » autem cùni obliviscitur suî , pra; charitate in- » commutabilis Dei, velseipsumpenitusinillius » comparationc contemnit. » At vero si rem ipsam diligentissimè perscruteris, facile patebit, absolutam non esse banc nostri ipsorum oblivionem , sed tantùm charitatis hwnanœ et licitœ, sive natura! is nostri ipsorum amoris aniputationcm , ut sola divina charitas erga nosmetipsos exerceatur. Quocirca idem sanctus Doctor hcec habet '- : « Nullam vita* noslr.o » partcm rcliquit , quœ vacare debeat, et quasi » locum dare , ut alià re velit frui ; sed quid- « quid aliud diligendum vcnerit in animum , » illuc rapiatur, quo lotus dilectionis impctus » curril. » Alibi vero dicit ^ : « Non amabit in » bomine nisi Deum. » Divina certè, won hu-

' lu Ps. (AXSVil , II. i : I. IV, \i. 15-26. — - Srini. cxLii, II. :î : I. V , p. G8t). — ' De lib. .irh. lib. m , lai). XXV, II. 7fi : I. I, p. O'ci. — '• De Doitr. Christ, lib. i, caji. xxii , II. -il : l. m , p. 71. — '^ Scrm, ccclxxxv , ii. 3 : I. V , p. I '(8«.

EPISTOLA II r/icna est ea charitas , quA nihil nisi Deus ipse in hoinine aniatur.

Hoc idem sic asserit Bernardus ' : « Neqiic » eiiim suiim aliquid, non felicitatetn , non B gloriam, non aliud quidquam . tanqnam pii- B vato suî ipsius amore dcsideraf anima quaî ejusmodi est. » Potest igitur i[>sa beatifndo superuaturalis concupisci tixprivato amore. quem anima quœ ejusmodi est , videlicet in suranio perfectionis gradn posita . ahdicat , ut se lotam permittatsupernaturali amori. Servatur qnidern et quàm maxime exercotur supernaturalis spes salutis œternœ; at plerumque non desideratur tanquam ex privato suî amore.

Sic etiam et sanctus Thomas disseril , ut jaiu dictum est : « A charitate quidem distiuguitur, » sed charitati non contrariatur. puta cum ali- » quisdiligitsecundùru rationcm proprii honi '.)) Scilicet ea nostri ipsorum dilectio secundum rationem prop)ii hnni , est ipsissima propriefns, sive niercenarius affeclus, quem Patres eu m Myslioië resectuni vohint. Non est quidem peccatuni , quippc charitati non contrariatur ; sed est itn[)erfectio quîedam , si tomparetur Viuic excellenti atque divina; charitati , a qua distinguitur. Uude Angelicus Doctor hœc alio loco adjicit : « Quanto enim anima tidelis in lande M Dei propriam parlent minus respicil, et » quanto ampliiis Dei partem qufcril in hoc » mundo , tantô laus ejus apparet purior. » Ha^c est igilur illa proprietas, sive , ut ita loquar, mercenarietas , quam que magis imminuas , eo purior e%i laus Dei et dilectio. Neque vero dicas animas perfecliores suam propriam partem . sive privatam suam in cudesti gloria bealitudinem , minus ac minus in dies rcspicere ac s[)erare, sic enim sjies ipsa tandem sensim exlingueretur ; sed vigente magis ac magis spc supernafurali , dilectio eo fit purior. quo miuuiliu' amor ille naturalis et imperfectus.

Sic servatur et explanaturabsquc ulloillusionis periculo percelebris hôcc traditio Palrum atque Mysticorum de resecjuida onmi proprietate , quae imperfectio quaxlain habenda est . etiamsi peccatum non sil.

IV.

Alia explanandcc traditionishujus ratio nobis occurrif, quam libens amplexus sum, el qufc sic facile proponi potest.

Alii sunt actns spei , (jui a charitate pia'\eniente non imperetur, et alii quos ipsa charitas prœveniens expresse imperet, et ad suum fineui evehat. Aliquos quidem aliis prœcellere ac perfectiores esse nemo non videt, Porrô mercenarii\\i,[\ illi suut qui plerumque actus spei non imperatos a charitate exerceant ; ilU vero perfecliores appel lantur /////, qui actus spei a charitate pra-veniente expresse imperatos eliceie studeanl.

1° Ex Angelico Doctore constat, charitate imperante . actus aliarum inferioris ordinis virtutum excrccri. «In moralibus, inquit', id quod » dat actui ordinem ad finem, dat ei et formam. » Manifestum est autem . secundum prdedicla. » quod per charitatem ordinantur actus alia- » rum virtutum , ad ullinumi finem : et se- » cundiUM iiocijisa dat foi'uiam actibus onmiuiu » aliarum virtutum ; et pro tanto dicitur for- » ma virtutum : nam et ips» virtutes dicuntur

I) in ordine ad actus formatos Et quia mater

» est, quœ in seconcipit ex alio, exhac ratione » dicitur mater aliarum \irtutum ; quia ex ap- » petitu finis ultimi concipil actus aliarum vir- » tutum , imperando ipsos. » Igitur dubitari minime potest quin alii sinl spei actus imperati à charitate , et alii quos ipso non imperet.

-1^ Nihil est dtd)ium . qui actus imperati non imperatis prœcellant. Sic enim disserit sanctus Doclor - : Actus unius virtutis ordinatus ad (i- » neni alterius, nssirmit speciem i II ius , ?,'\ciii f> furtum , quod propter aduUerium committi- » tur, transit in speciem adulterii. Manifestum « est autem , quod obscrvatii» castilatis , secun- » dum quod ordinatur ad cultum Dei , sit actus » religionis. » El alio loco ' : A charitate deri- » vatur aliquis aclus dupliciter : uno modo, » sicul ab ca elicitus , et talis actus virtuosus » non requiril aliam viitutem prêter charita- » tfiu sicul diligere bonum , gaudere de eo, et » Iristari de opposito. Alio modo, ahquis actus a » charitate procedit, (juasi a charitate impera- » tus. Et sic quia ijtsa imperat onniibus virfu- » tibus (utpole ordinans eas ad finem suum i , « actus a charitate procedens potest etiam ad » aliam specialem virtutem perthiere. » Ex qnibus sancti Thonue verl»is evidentissimè demonstratur spei actus a charitate expresssè imperatos charitatis ipsius speciem assumere et transire in speciem superioris hujus virtutis, servatà suà spei specie cum suo proprio ac spe- • ilico motivo. Nimirum is idem spei actus a charita.te procedens r?r/suatn specialem virtutem,

' Scrm, viii. dv cliiTm. n. 9 : i>. 1 lOi. — - i. 2. q. Xix, ' 2. 2. M- >'>^iii » ai'- ^i"- — ' 2- 2. i. lliv, ail. x. — arl. VI. 3 m Pari. ij. lxxw, art. ii.

m: AMOIŒ PL un.

nemjte speni . /urdnrt . alqiR' adid (lii|iliri s)vciei addicitur : quippc flicitiis ol a spo . cl a cbarilate inipcrattis. Hiiis \ci'ô dul>il**l . an illi actus . (jui cliaritatis .vy>i"r/w /issm/nnit . nU\ir franseiotf /Il i'unt siipcrioi'cm speri/'nt . simplioihusspei atiil»uspra'collant ; (luaiidiKjuidem attus spei a cliaritate non inipeiati in sola "mtcridi»' specie spei reniancnl? NiJiil auloni iiiiium \ideri débet, quôd idem aciusad ulianupic simiil ^il•llllolll ali(jnaiido |)erlineal : lune enini el a<l irii[iera1am ^)vn\ , el ad imiteranteMi iliaiitatein pertiiiet ; iitroqui- oiiiiii ohjeclo l'urniali . si\c inoli\u specilied . ai'lirihn'. Ncmo aiileiii \el llieologia> tirnnculus iioseil . sinj^iilos aclns ex !>uo objecte i'onnali. sive s|)eoilien iri(iti\u. specilicari.

Luce vcrô clarius esl. ni fallni-. diiplirnu intelligi possc jnstornin in \iadegentium mdinein. Alii, niniirnni irnpevtecti, langueiitem ar lorpenteni charitaleni, per actns sjtei ali illa minime im[)ei'atoï;. refoxenf. lactanl. milriiiiil et exstijnniaiil. Alii. longé perl'eeliores, maxinià vigente cliaiilale. sic plernniqne alVecIi snnf. nt charitasspeni pnoveniat, ejnsqne actus inq»- ret, perticiat . uobilitet, el ad snnni finein. nempe laudeni Del, evebat.

Eo legitinio sensu cuni Aposlolo dicinms : On/nia ccstia in r/ian'fafc fiaiif. Eu sensu cum Augustino non Neremur dicerc ' : «Niliiluumino «esse virlutem al'lirmaverim , nisi sumnmiu » anioreni Dei. » Neque tamen dicendum [)uli>. onines pei'lecloium actus esse ab ipsa cbaritale elicilos, ita ut actus illi onuies non /■et/nironf o/foin i'irtafo}!! iiru'lrr clinritdli'ni : sed illi actus a chai'itate procedunl, (juusi a chdritnli: imperati, ita viispeciem illius assumant . atque transeont in illain.

Eo sensu dictinu ailiiti(jr a ('démente Alexaudrino : « Nec aTupiid t'aceie pr(»|tler meluni : » sed neque propfer s[)em promissi bonoris. x Eo sensu Anibrosius : « Angnsla? mentes in\i- » tentur promissis. eriganlur speratis mercedi- » bus. )) El ruisum : « Non pi-emio ducitur ad » perfectionem. sed perfectione consimunalui- » ad pi-a-miiMU. » Iv) sensu (-brysoslomus ; « Nonjic esse bonos oporterel , etiamsi milluin

» esset ]>romissuni pra?mimM ? Deus Mduil

» ut virtutem possenuis coleic. ni sese iutiiuii- » tati nostra' accnmmo<lat'et. » El alibi : « Atqui n major tibi mei-ccs, si modo lilra mercedis » spem l'eceris. » Et alio loco ; a (Juod si quis » inibecillis sit, etiam in pr.einiMm spectcd. »

• \toril,. r.rrl. CithnI. lib.

. 607.

11'. X» , II. 2.S l'-o sensu ('.assianus : « llle nam(|ue sulus ea » qua' boua sunt nullà remunerationis graiià 1' proxdcaute. sed sob> bonitalis opérât u r afîec- " lu. " Va\ sensu liernaidus : « Amor ubi » \eiieiit . ca'teros in se omnes traducil et >■ captixal alVeclus. l'rojtterea qn.e amat , amat, )i et aliud no\it iiibil. » Et rursus : « Suspectas i> est mibi amor. cui aliquid adij)iscendi spes " sufVragari \idetui-: iutirmns est, qui, spe

)i sublractà, aut e\tiuguilui\ ant miiinitur

)i Purus amor rnerceiiarius non est ; pui'us Il amor de sp<' \iics non sinnit. » Eo sensu t>octor Angelicus, ut jam dictum est : « Ouanto » enini anima lidelis in lande Dei propriam par- » tem (nenq»e beatitudinem |>rivatam) nunùs ') respicil. et (piantô anqtliùs Dei partem qua-rit Il in boc nunido, lautô laus ejns ap[»arel bic n purior. » Eo sensu cicteri onmes tuni Patres intiinii, linn sancti Asceta' (|Uos Ecclesia suspil'it et admiratur, in hoc snnmiuin perfectionis inlerioris [>ositam esse docejit. Eo sensu denique sic babet Ecclesia' inatris ac magislia' Eatecliesis ' : « Koriiiam praderea. et pra'scri[)tioncm I) bujus obe<lientia' postulamus, ni videlicel ad i) eam regniam dirigatur, quant in cudo et ser- » vaut beali angeli. et colit reliquus cœlestiuni I) animarum cborus : nt (pieniadmodum illi I) spoiilc l't sunima cinii Miluntate obedimit n di\ino muniiii, sic nos Dei \oluntati. quonio- 0 do i[isc maxime \ult libentissimè pareannis. n Et verô in operaet studio, quod Deo navamus, )> sumunnn a nobis amorem Deus, et cxiniiain » cbaritulem requiiil ; ni etiamsi spe cœles- II lium pra'miorum, lotos nos ei dicaverinins. Il lamen ideo illa speremus, cpiotU ut in eani Il s[)em ingredei'cnnu'. placnil divina- majestali. n Ouare tola nilaliu' illo in Deum amore nostra )) s[ies. ([ni uïercedeni ainori uostro proposuit » a^ternam beatitudinem. Sunt enini, qniaman- » ter alicui serviani; sed tanien |)rctii causa,

» quo amorem relerinit. Sunt j)ra^terea

)» qui tantummodfj cliaritate et pietate connnoti, » in eo cui datit operain^ nibil spectant, ni«i » illius bonilatem atque virtutem : cujnscogi- » tatione el admiratione se beatos arbitrantnr, I) quôd ei sinnn oriicinm [»rastare possint. »

Nimirnm inq)errecliores jusli sic adecti suiil, nt spes cbaritatem inlirmam pra'veniat, lactet, foveat. sustenlet-et crescere laciat. Sunt prœteroa perlectiores jusli, qui toMummodo chariiote cA iiietnh' fon>)ni)li nihil niirctont, nisi, etr.

Scilicet cbaritas in eis maxinu"' vigens spem ipsam iileiuniiinc pra'Miiit. illins(pie actus sic

I r.iii. |, il< <>i;il. D'iin. w i>.iil. II. io fl 26.

EPISÏOLA II imperut, ut cliaritatis ipsius specicm assumant, et tronseant in ejus speciem. Sic dicitur a Bernardo : « Purusamor de spe vires non sumit. » Sic abeodem Pâtre dictnni legimus ' : « Servite » in charitate illa, qua?... merituni non intue- » tur, prœmium non requirit, et tainen plus » omnibus urget. NuUus terror sic excitât , » nulla prœmia sic invitant. » Et verè sic est : charitas enim, ubi viget, et aliarum virtutuni actus prœvenit. plus omnibus urget et exstimulat. Neque tainen dictuni velim cliaritatem ex spei exercitio non nutriri ; imè arbitror ideo prœcisè spei actus a cbarilate pr»veniente imperari, et evehi ad ipsum cbaritatis finein, quod ipsa charitas eo spei imperata) et evecta; exercitio utilissimè corroboretur. Verùm spes illa imperata a charitate , atque in cjus speciem tro.nsiens, ea mihi videtur de qua sic dicebat illustrissimus Bossuctius - : « îgifur si in rcmu- » ncratione spectetur gloriaDei, illius largitio- » nibus et beneficiis significata, juxta Cassiani » mentem, aderit spes desinteressata. » Porro ea est ipsissima spes desinteressata, quani adstruere volui, secluso omm propi'io intéresse, quod ab ea spe maxime diversum putabam. (Juis verô neget interesse proprium abdicari j)osse, salvâ et incolumi spe desinteressata, cùni ipse Bossuetius id apertè confessus fuerit ?

At verô luce clarius mihi videtur, indubitatam Patrum at([ue Mysticoruns traditioncrn, de tripiici justorurn ordine, dilucidè accommodari severioribusscholarumprincipiis, ex illa gemina quam attuli explicatione ; scilicet , alii sunt justi, qui ex amore merc naturali ac deliberato pœnas inferorum sibi Scupissime metuunt , et cœlcstem felicitatem sibi exoptant ; alii sunt peifectiorcs , qui ex solo supernaturali amore sibi plerumque metuunt et sperant. Item alii sunt imperfcctiores justi, qui pcr actus a charitate non imperatos , supernaturalis timoris ac spei actus plerumque exercent; alii sunt pcrfeotiores, in quibus charitas roi>usta timoris ac spei actus prœvenit et imperat , ut in ipsara charilatis speciem, suâ proprià specie servatâ, transeant.

Arbitror autem banc esse tum mitiorcm, tum cautiorcm explicandcc traditionis hujus rationem. Et verô quis non videt , eam longé tuliùs ac rectii^is defendi posse, quàm absurdum hune paradisum a christiana bcatitudine omnino dissiinilcm, quem Eminenlissimus unà cum illustrissimo Bossuetio, ut ab omnibus justis, qui

1 Epist. cxLUi, ad suos Clararvall. n. 3 : p. U9. — - Jvsir. sur les Etats d'orais. liv. vi , ii. 3"> : I. xxvii Op. p. 241 ; édil. de 1845, (. ix , p. 143.

mercenarii dicuutur, concupituiu, sibi gratis affinxerant ?

TERTIA ASSERTIO.

Nullus est pcrfcctiorum justorurn status, in quo ipsi jugi et continua contemplatione fruantur ; nullus in quo absolutà impotcntià iigata; jaceant animi potentiœ, ne discursives christianœ pietatis actus edere possint ; nullus in quo vercC libertatis arbitrio careant ad eliciendos ejusmodi actus ; nullus denique in quo a legibus Ecclesife sequendis, et ab omnibus superiorum mandalis adimplendis eximantur.

Illustrissimus Bossuetius , cœteroqui doctus et perspicax, sed asceticœ Mysticorum doctrine minime peritus, contemplationem passivam cum statu passivo malè ac periculosè confundebat. Habitualis quidem habetur ab omnibus optimœ nota; Mystieis status ille, quem passiouai appellare soient. Contemplatio autem, quam pjassivam dicunt, non potest esse, in statu viic, jugis et nunquam intermissa. Aiebat autem illustrissimus Bossuetius, passivum animarum stotum non posse esse jugem, quin continué admitterc cogamur jugem et continuam Dci contemplationem ; at verô direota , explicita et perfecta contemplatio , quée nunquam inlermitteretur, apertè repugnaret huic viatorum conditioni, in qua dormire , cessare , negotiis incumbere , variasque virtutes in variis vitîe officiis distincte cxercerc necesse est. Itaque sic contradicebam.

Nulla cxerceri potest, in passivo Mysticorum optirnœ notœ statu, contemplatio dirccta, explicita et perfecta, quœ nunquam intermittatur. Ea jugis contemplatio toUeret distinctum omne virtutum cxercitium, omnesque christiana; pietatis actus discursives, omnes qui intellectu percipi possunt actus. Ea jugis contemplatio esset perpetuus aninire raptus , et continua inspiratio, quà quisque passivus omne Ecclcsiœ jugum excuteret. Status ille ab obscurse ac nudip fidei statu, quem optimi AscetcC maxime commcudant^ prorsus abhorreret. Imô habcndus osset status ille quasi conlinuum ra])ta; anim.e miraculum, atque continua et imuiediata inspiratio, non secus ac propbetœ olim inspirati Ueo soli intus loquenti obtemperabant. Ejusmodi homincs neque leges Ecclesiaî sequi , neque superiorum monitis morem gerere, neque sui)jacere uUi magistratuum censurœ tenerenlur. Passivitas illa esset impoterttia obediendi, atque liberi arbitrii defectus ad exercenda vitae civilis et christianœ ofticia. Unde singulos illos hommes, qui se passives esse crederent, nullius flagilii puderct aut pœniteret ; ligotœ quippe essent animi ijotentio', et omnino captco.

Impos suî esset eoriim voluntas. et lihcro arl)itrio carcret, ita ut non nisi temerè cl injuste ol)

flagitia pœnam ex illis sumeres. Negabat quidem illustrissimus Bossuelius hune aniina»

contemplantis raptuni , eamqno impotcntiani esse omnino continuam ac jugcm : sed talehatur eam sic sensim crescere, ut tandem t'erc jngis evaderet. Negabat quidcm hanc impolcntiam ad omnes omnino actus pics et rectè ordinatcis extendi ; sed aiebat nullos distinctos et perceptos , tum civiHs tum piœ vi fa? actus exerceri, quamdiu duraret hœc ferè jugis contemplatio.

Arbitrer autem nemini dubium videri. (juin hœc absohita et ferè jugis passivitos horribilcni raorum corruptelam invcliat. Is est certè , si quis unquamfuit, fanatisnuis, quem si tolères.

nulla erit depellendœ iUusionis ratio ; nullus erit exercenda; Quietistarum insaniœ modus.

Satis enim unicuique \idebitur, si dixerit sese otium aniniéP, quo ipsa omnino cesset, et vacua impotentiain omneni expcriri, sese Dei aspirantis sit ;sed cùm purgata sit, et operationi gratiœ asinstinctum pati, sese nihil agere posse, sese suefacta, hccc eadem qua' priîis multo conalu libero arbitrio prorsus carere ad exercenda piœ ac succussu agere solebat , tum demum tranet honestœ xitœ officia, se totum cum omnibus quillà, simphciet œquabiH actione singula peranimœ potentiis hgatum et raptum jacere, ne- iîcit. Itaque nomine tantùm passivus est illc que Deo hganti resistere posse. Si fanatismus status, et rêvera quàm maxime activus et efficultafem. Unde sancta Tlicresia , quam ilhistrissimus Bossuetius minus accuralè cifabat , nusquam dixit ejusmodi actus elici non posse omnino , sed solùm vix posse ehci. Et verô quid mirum est, si anima , quam Deus incerto quodam temporis spatio ad simphcem unionem et quictem allicit, r/.rpossit ab ea quiète sese divellere? Non diftiteor equidem pênes illamesse, ut conatu suo atque industrià actus distinctos et discursivos edat; sed actus ilîi contra gratia* inlerioris motum , quœ ad solam quietem tum temporis inchnal , aUeno tempore editi merè naturales essent. imô irriti ac stériles ; plurimo labore nullus colligeretur fructus. Et heec sunt quœ contemplationem attinent , et quœ a statu passivo multùm differunt , quoniam status illc est habitualis, et lit perpetuns, nisi anima gralicp sibi concessa; résistât. Contemplatio autem, ut jam fusé diclum est, stej)e intermittitur.

Status iile , (\nem passivinn appellant, non est ab ea passivitate distet ac différât, quid sit fanatismus omnino me fugit. Puto equidem quasdam inveniri posse animas contemplationi sic assuefactas, ut Deum sœpissimc ac simplicissimè contemplentur. Dum verô, pPcc mentis iiiluniitate, ab ea explicita contcmplatinuc tem|)erant acdesistunt, generali quadam implicità et veluti confusà quàdam Dei prœsentià sic diiiguntur, ut nihil abnorme admittant, ac perrarô venialiter peccent, imô et per omnia Deo placere studeant. Sed per sommum et per varia vitœ negotia, Deum solum directe contem})lari non valent, neque etiam dum virfutibus in (piotidiano usuexerccndis, ut res i|)sa postulat, incumbunt , huic perfectîc contemplationi vacare possunt. Unde concludo jugem hanc et perfectam contemplationem nullam esse in bac vita, eamque cum sunuuo IUusionis fovcnda' pcriculo affingi.

Existimo equidem passivmn , quom Myslici dixere stotum , non esse absolulam impolcntiam discursivos et dictinclos actus cdcridi , sed tantîun maximam esse quam experiuntur difticax. Excludit lantummodo sollicita» mentis anxietates, reflexiones inlempestivas qnœ ex amore proprio fluunt, scrupulosa: conscientia; curas inanes , et succussus illos quibus plerique liominumcertiorcsfierigesliuntse omni suomuucre r)ptimè esse perfunclos. Porrô motus ille, (pin plus trepidationisbabet.eo minus efticaciœ : at contra, alius ille moins aninue flexilis et tranquilke , quo magis simplex est et trepidationis expers, eo vehementior et efficacior est.

Sic nautœ imperiti velis ac remis frustra eniterentur, si vento obsisterent. Lal)or ille ineptus esset : quo vehemenfiùs adurgerent , eo tardiùs a vento féliciter impelleute ad portum deveherentur : at verô nautœ perili, si vento dexterè obsecundent, sic tranquille navigant , ut facih'' crederes eos cessare et otiari. Pari certè modo anima flexilis et abnegafa nihil 'repidum aut incertum habct. In uno tota est , et sibi constat ; motioni divinœ se totam permittit et accommodât, eique tam prompte ac placide obsequitur, ut ipsa anima grati.c impulsuni a suo concursu vix discernât. Itaque animœ quœ passivM' dicuntur. in hoc tantùm passivfo sunt , quod tolum graliic im[>ulsum sine ulla rcnitcnfia acci-

EPISTOLA I[ piaut ; iiiininim (lyioifijr ut agant ; scd tolis viijbus eflicacissimc agunl , etiamsi trauquilln el îpquabil: inotu sine ullu sucriissu e( Irepidiitioiïe pi-ocedaiif. Unu nciIk». iiiliil evcliidiliir piffter motus prteLi|»ilcs el aiixios soUioUa-et trépida? mentis, quu.' minus procedere, quàm progressum peicipere velit. Palet vero passivum queni Myslici \oeanf stotutn, citra omne illusionis pcrieulum admitti pusse, posito lioc tripliei temperamento. 1° Non est jugis eontemplafin. Dorniilur. cessatur. peraguntnrsingula \ita' civilisnegotia: singuUeviitutescx suc motivo,lo<o ac tempore exerccntur. -l" Cessant lantuinmodo actus discursivi . quando anima intus allicilur ad simplicem conlemplationis uniouem et quietein, et postea ad alios vit;e communis actus ipsa revertitur. 3" In hoc tantùm passiva dicitur anima , quod sese non exagitet , sed giatitc impellenti, prompte el tranquille, tota todsquc viribus olisequatur. In eo statu, anima nunquam regitur . nisi superiorum consilio: nihil vide! nisi evangeliia pnecepta. et Ecclesiîe matris definitiones: niliil se scire pulat , pra'ter Jesum , et hune crucitLxum ,: nullà extraordinarià inspiratione, nullà luce infusa, nullo miraculo . nullo alio supernaturali benelicio pneter nudam et obscuram onuiium lideni . se donari oxistimat ; imo illam ju\at se i>auperem spirilu ésse. Pra'tcrea Irequèiis dixi . ejusmodi animai; libero voluntatis arbitrio sic pollere , ut peccala , tum venialia , tiim etiam mortalia, admittere possint. Ipsum Moysen in fido ha^sisse aiebam. Insuper et Pétri aliorumque sanctorum exempla innumera undique suppelunt. Quamobrem tenentur et omnes passi\i status anima) promiscuè cum cseteris. banc datain a Cbristo orationem ob delenda quotidiana peccata e\ aninjo reeitare. et dimittc noOis <k'bita tujstra.efc. Ouod si ilia- anim;e poccent. quantô raagis eas noimullis imperfectionibus aliquando lalxtrare eonslat. Igilur in lioc tantùm babitualis dicitur ille status , quod vaceut modo œnteniplationi perfect», modo virtutum exereilio, modo variis ei\ilis vita; officiis, idque perlîciatur tran(juiliè. simjtliciter . a'quabili molii. elsine ullaanxia? mentis sollicitudine. eliamsi ab illasimplici ageudi ralione alicjuaudo parumper recédant : ex quibus , ni fallor , patet me longé cautiorem ac securiorem fuisse, quàm illustrissimum Bossuetium , ad refellciidum quid(iuid illusionem et morumeorruptelam pra'texere possit. Eninnero passivitas illa, quani ipse adstrucbat 5 apertum fanatismum introducit. Passivus \ert) status , quem propono . ab omni illusionis periculo quàm maxime , ni fallor, distat.

Ha'c auteni singula doctrina- capila, quae jam brevissimè commemoro, fusiùs explicata oeeurruut in Apnlngelicis. quorum pernuilta exemplaria Iloma' eliaiiuuim exslanl. Caîtervun ba'c singula dicta esse ilerum alque ilerum cuiitestor, non ad tuendum quem jampridem cum Vicario Cbristi librum danuiaxi , sed ad dcmonsfrandum quo iine. quo candore animi, quo illusionis odio. quo sana- doctrina- studio cl amorc ducins . libnini iiilciicem consci ipserim.

Jam verô sic explicata meà de inleriore \ita sententià, quid superest, Beatissime Pater, nisi ul supplici ujcnle ([ua?ram an sit qua-dam ulterior alia qua'stio in asceticis, circa quam Beatiludo vestra meos inlimos sensus investigare et perscrutari velit. Hoc unum certè metuo, ne quid occultum me lateat, quod non satis explicem ; boc unum cordi est, ut totus in apertam lucem prodire velim. Quamobrem , si quid iuinlerrogare digneltu- Beatiludo vestra, ita erit respondendo siniplicilas . laiilumque pfccchidendi cujuslibel sulVugii sludiimi, ut facile comperiat sagacissimus Pontifex , nullas mentis lalebras, nullas. ut Jansenianorum mos est, vocum prœstigias snbesse, sed intimos conscienli.c simus ac recessus infaiilili iugenuitate et doci II la le aperiri.

ItaquebuicScripturarnm nionitioni libensobsequor ' : Se c/ifficik' el unihigii.ura apud te ju- (lifiniit esse perspexeris.... et judicum intra liortfi}' tuas videth rerha van'ari ; surge. et asri'iide fid locujn , guem elegerit Dominns Dens tuus : reiiiesgoe ad mcerdotes lecitlci gencrh , el ad judicem qui fucrit illo tonpure, quœresque ab eis qui indicahunt tibi judicii vei'itatem. Et fheies quodcumqve dixerint qui prœsunt loco (plein elegerit Ihiuinus, et doeueiint te juxto legeai fjus , sequerisque senteutiam eorum , uer derli nabis ad dexteravx. veque ad ainistnna. Oui auiem superbierif , nuleus obedire saret'doti.s iatperio, qui eo tempore utinistrat Domino Deo tuo, et décréta Judieis . tnorietur homo ille . et iiiiferes rnahnu de medio Israël.

Ijk'us qucui elegil Daminus. Pétri sedes esl : l'étrusque in sua sede vivus et loquens /«r/e/; est. ad (juem >ç^^^\\çi judi/'d veritotem iridicare. Al>sit igitur, absil omnino . ut superbiens noVm nbedire sarerdati^ iuiperio. Hoc ummi jam >ene\ solatium peto. ul lilius edoclus a paire, pairi obedire jiossit. Hoc unum cupio. ul quamprimun) emender. si errasse coutigerit. Coram Deo in Cbristo loquor : per ipsum Cbristum

' Driilir. XMll. 8 cl ^e^l.

obsecro, ne me sinas in errore vivere ac ntori , si error irrepserit. At verô si rectè hacicnus scïiserim, ne sinas nie dedoctrina qiuv sana videtiir anxium esse, intcrioremque paccni turbaii. Docili filio verilas ipsa a benigno debetur. Queniadmoduni nosirùrn esl edoceri \elle, ifa paritcr vestrùni est nos edocere. In boc ca^leiis Ecclesiœ pastoribus Pctriis i[)se prœeminel , quod fraires errantes eniendarc. et reclè seiitientes confirmare teneatur.

CuniBernardo dicere licoat ' . « Tibi universi » crediti , uni unus. Nec niodô ovinm , sed et

» pastoruni tu unus omnium paslur Tua

» (potestas) e\tendilui' et in ipsos qui potes- » latem super aUos acceperunt. » Cum Au|iustino dicere non vereor - : « Neque enim dedi- » gnaris, qui non alta sapis, quanivis altiùs >' pra?sideas, esse amicus humiliuni, etaniorem » rependere impensum. » Ea denique ex Hicronymo deprompta dioam ^ : « Ideo mibi ca- » thedram Pétri , et lidem apostolioo orc lauf) datam censui consulendam Apud vus

B soles incorrupta Patrum servatur ba^redi-

» tas Quanquam igitur me terreat magni-

» tudo , invitât tamen bumanitas. A sacerdotc » victima sabitem, a pasitire praesidium ovis¹

» tbtgito. Facessat in\idia : Romani culminis » recédât ambitio ; cum successore piscaloris » et discipulo crucis ioquor. Ego nulbim pri- » mum, nisi Cbristum scquens. Bcatitudini » luae, id estcatbedra; Pétri, communione con- » socior : super illam })ctram ;pditicatam Eccle- » siam scio. Quicumque extra banc domum » agiuim comedcrit , profaïuis est. Si quis in )' arca Noë non t'uerit , j)eribit régnante dilu-

)' vio Quicumque tecum non coilogit, spar-

» git Quamobreni obtestor Beatitudinem

» tuam , per Oucilixum , niuudi salutcm , ut » niilii epistolis tuis, sive tacendarum . si\e di- » cendarum defur auctoritas. »

Suuwna cum rc\ercntia , absoiuta auimi dcmissione, et impensissimo cultu, nunquara non ero ,

Sanctissime Pater, Beatitudinis vestrœ

HuraiUimus et obsequentissimus servus ac tilius ,

7 Fb. Arch. Dvx CaMeracensis.

Canieraci ( 1712).

-<4-^*:|:-5:^

De Consid, lib. ii , rap. vm . n. 15 m) |6 : j.. i-22. — ' Centra duas Ep. Pelag. lib. i, ii. \ : I. x, y. k\. — * Ep. XIV, a). Lvn , ad Vat>ws. Pnp. i. iv, part. 2 , p. 19. ↩

Chapter 12 of 12

Epistolae duae ad sanctissimum Dominum nostrum Clementem Papam XI de eadem controversia, pars 2

Footnotes