Epistolae duae ad sanctissimum Dominum nostrum Clementem Papam XI de eadem controversia, pars 1

AD SANCTlSSIiML.VI DOMIM .M \OSTRLM CLEMENTEM PAPAiM XI,

DE EADEM COXTKOVEHSIA.

-o^-

EPISTOLA PUI.MA.

SaSCTISSMIE r^ATFK .

Solliciludine omnium Ecclesiarum 0(^cupatum pectus gravare piaculum foret ; veiiirn qna' dieenda occurnml , ipsani Ecclesiannn solhcitudinem, ni l'alli>r, maxime attinent.

Nnntia per (Jallias iatè dispersa . et Hoterodami typis excusa, ferunt , vestram lU'atiliidinem ea qnic in Convenlu Cleri Gallicani adversùm me scripta sunt . sud auotoritale conliriiiare noluisse , eo quod mea crga Sedem aposl.dicain docilitas et obedientia illi l'ecerit satii. (Juibus positis , si per paternam palientiain liceal . quàm brevissimè potero . selecla oolli-

<£dLlU.

L l). Meldensis episcopus tofius Conventùb ore ita liicutiis est ' : (Jn a pénétn- à fond la noturi' fin fiiii.c nnanir pnr. (pii pffhndt toutes les an-

' Hel. des ticl. du dcigt', vlv. OEiivr. ili- Rossuel , I. \x, 11. iO'i; l'dil. de 1843 en 12 vol., I. ix , p. 7-27.

EPISTOLA I viennes et les véritables idées de l' amour de Dieu , que nous trouvons répandues dans l'Ecriture et dans lu tradition. Celui qu'on veut introduire et établir en sn pliure . est contraire à l' essence (le l'amour, qui veut toujours posséder son objet, et à la nature de l'Iunnine , qui veut nécessoirement être heureux. Quœ verba sic latine souant : « Penitus iuvostigata est natura pui i » hujus amoris ticti . qui diviiii ainorisantiquas " nnines ac veras iH)tiones. liini in traditiono . i> tuni in Sciipluris passini oci'urrrntt'S oblilto- » rabat. Is auteni , quem snbstituenduni inve- » hunt , adversatuf, tiim essentia- anioris . « qui semper vult potiri suo objecto , tuni nah turaî hnniinis , qui bcatitudinoui ntressariô h exoptat. «

His profecto liquel Meldcnseui episoopuni bue coliineasse, scilicet . ut qua» . reclamaiitibus ferè omnibus scbolis , ipsedixerat de una arnandi ratione , quce aliter explicari nequit ' , sfilicet adipiscendu bcatitudine , a solemni Con- \entu adoptala videantur. Ita apertè docetur Iteatitudineui supernaluialeiu , seu visiononi beatificam (namque de ea sola disceptatum fuit), esse motivum essenliale , etiaiu in piopriis cbaritatis actibus. Neque enirn ea viitutum tbeologicarum prin(e|)s . vel in tantulo ;iitn. ÛWQ anujris essentia ■àwvAVQ unquani potest.

Hœc est Meldensis chaiitas, quain in verbis r.onventùs agnosco. « Deus. inquicbat bic n auctorin nostra controversia - , nostruni bo- » num est , et quidoni totale. En essentiale ji anioris nioti\uni : atqui ccrtissiniè de cbaii- » tatis amorc bîc agilur. » Id ex loco sancii Tboniœ in alienissimuni sensum detorto inferebat. Eo loco Doctor Angelicus ail, Deuni , sinon esset totum fiominis houum , non fore illi (unandi rationeni. Quapropter ex intri-pretalione Meldensis sequiturDeuin non fore aniandum , si non esset totuut bomon hominis , sive. aliis t&rminis, sinon esset illius beatitudo'' . id est , si noluissct largiri boinnii supernaturalembeatitudinem,dequa unaortaest disputatio. Subinde ita exclamât Meldensis : « Ouid auteni » assignari potest inagis essentiale . et auiori K inagis conveniens, quàin esse unitivuui * : » llœc autem vox , nempe unitivum , ex mente auctoris apertè signiticat, illam unionem inqua <Aun\3iS semper vult potiri suo objecto , et in en beatitudinem necessariô eroptot.

' Inslr, sur les Etats iVorais. V\ . \ , u. 29 : t. wvii, 1). 452. — 2 Rép. à quatre Letl. n. i6 : t. xxix, p. 53 el 56. F.lil. ilo ItiUi, I. i\ , p. -205 tl 451. — ' Instr. sur les ttats d'omis. 1.». lil. — '• Ki/). // qiniln- l.rll, ii. 17 : |i. 58 ; MW. .1." ix'ir. , l. i, y. 45(,

Jam aulea dixerat impossibile esse eharitati , ut sit désintéressât a erga beotitudinem '. Certè si cbaritas erga beatitudinem proprii interesse iinmunis esse non possit , spes éequè ac chaiitas gratuita dici débet : neque enim spes ullum aliud interesse , nisi beatitudinem . expetit.

Dixerat beatitudinem « esse nllinnnn bomi-

» nis fuiem , quem omnes volunt , et

» propterquem volunt omnia ; voluntatem

» naturaliter tendere in nltimum finem , ei» » quod omnis homo beatitudinem naturaliter )) velit , atque de ea voluntate ca^terœ omnes » voluntates formentur; si quidemhomo, quid- » quid vult , propter finem vult ^. »

De conditionalis vero Moysis, Pauli , ca»- lerorumquc sanotornni votis inabdirandabeatiludine, modo inducit (piosdam dicentesbas esse amantes ineptias , amoris deliria ; modo ipse ait, sanctos beatitudinem conditionatè abdicasse , ut eà abdicationis formula beatitudinem ipsam lutiiis consequerentur. m iNihil aliud » sunl. iiiquit^. quàm genus desiderii , eo » ardentioris . quo latentioris. » Ita saucli aut iusaniebant contra amoris essentiam , nequideni (îxceptis Paulo ac Moyse ; aut ipsi Deo illudeie s|!erabant , dum simiilatà beatitudinis abdicatioue conditionatà beatitudinem ipsam , qvo lafentiùs , eo ardent iui^ Qa)lareni. Hffc antem vota , qua) in Paulo ac Moysc pios excessus aj)pellat, in Mysticis increpat licentins. « Ni- » hil est facilius . inquit '* , eà sui derelic- » tionc , cujus executionem impossibilem esse » norunt. A'anus est bicsermo, proprii amoris » esca. »■

Dixerat , usurpalo contra auctoris menlem vugustini loco . « non tantùm omnes beatos » esse velle , sedetiam nibil pra>ter hoc velle , » et propter hoc velle omnia '. » Sic urgebam : ^'olunt-ne glorificarc Deum propter beatitudinem . an beatitudinem ipsam volunt propter l>ei gloiiam? Ouid ad luec? « Speras inquit * , )i nos eâ qufestione maxime angendos. Uno » verbo respondetur, ha^c duo esse insepara- » Itilia. » 0 indecens responsnm , quod nullalemis respondet 1 Neque immerito se ita interrogarl eum ta'debat : verùm hujus quicslionis aliade causa me pudet. Qu;\ iVonle enim quis diibitaret beatitudinem formalem , quam Doc-

' Instr. sur tes Etats (Vomis, loc. cil. — * Schola in tutu, qiiœst. Il, n. 8 ot iO : I. xxix. )i. 218 t-l 219. — ^ Mijstici in tuto , n. 2H : I. xxix , p. 191 — * Justr. sur les Klats d'orais, liv. x, n. 19 : t. xxvii, p. 426 tl 427. — ■» Rép. ù quatre Leti. n. 9 : I. xxix , p 31. — 6 Ihid. II. 15 ; p. 54. EiHI. (le 1845 . I. ix . p. 497 , 488, 197, 44 4 l'I 45(1.

T)E A>fORE VVm.

:\IH lor Angelicus et scholx nliquid c/'eai ion votant. » et ideo charilas est excellentior lide et spe , lit subalterniiin (ineni , ad lîiieui siinplioiter ul- w etc. » Sanè haec differentia magh profundaet timiini , niniiruni Dci ploriani , esse reforon- rndicalis c?..

darii?Finein verù svillialternum ad ulterioreiii Senlenfiam lanien tempérasse tandem alireferri non j)nsse , ipsius linis suhaltiM'uiiiuisà . ijuando videtnr Meldensis . duni duplex nioneminem latet. niiapmpter actiis illo in reli- tivinn assignat, i'i'iinuin est Dei gloria; secungione purissinnis, qno healitudo ad gloriani diun nostra béatitude. Continue crcderes mo-

Dei refertur. sic pran-isè suinptus. beatilndi- livuni secunduni non esse essentiale in propriis nis ipsius motivum includere nequit. Alioqnni ebaiilatis actibus : sed motivuni illud (">{ inaeil!a beatitndinis relatio ad Dei gloriani . lieret iiarubilp. Principale verô et prinnti\nni ideo propter ipsam beatitiidineni , ac proinde bea- tantiini piiniitivnni appellatur. qiiod perteclio titudo esset linis ulleiioi' ipso fine siMq»lioil<i' ultime.

Verum quidem est beatitudinis motivum non esse semper tequè explicituni . jnxta Meldensis sententiam: id est. actus non sunt anjuè expressi. « Vicibus , inquit ' , aut tantis[)ei' pie- « munt , aut actu eliciunt: sunmiaui auleni hei absointa sil tons a quo nostra béatitude (luit. Eà ralione pulcbritudo et perfectie divina liicenda est motivum principale et primitivum , in actibus omnium virtutum. Neque enim . evempli causa. Deus timendus est, nisi (juia illius absointa perteclio est Ions a quo prolluit iinpiornm po-na. Quid autem absurdiuseo mo-

») ipsam nnnquam non retinent. » Hoc idem tivo .s^c^h^/o c/ >/<//i!;/,s-/>r//(r7y>rt//. de quo dictum aliis verbis * : « Beatum lieri \elle , est con )) fnsè velle Deum : velle Denm est beatitudi- » nem confuse velle. » Ita hivi: (hm sunt inseparabiiio , scilicet Deus, et béatitude. Ex bis conflalur objectum individnuni , quod est fuis ulthmxs. Quasi verè creater, et lieatitudo termalis , qna?, dicitnr aliqvid creottim , possinl jam legimus : « Deus nostrum bonum est , et » quidem totale. En essentiale amoris moti- » vuin. Atqui certissimè de cbaritatis amore » bic agitur. » Alibi eum sic extlauianlein anlîiviinus : « Quid autem assignari potest magis » essentiale. etamori magis cenveniens, quàm )) esse unitivum » Vmo vero sic arguo : Qnosimnl conslituere indiAiduuni flnem ultinnnn. luode dici potest uiinlis principale quod morps

Sic dicendum esset cbaritatem esse s])em confusam , et spem vicissim esse coiifusam cbaritatem .

Alibi sic me impugnat - . «Nonne bec dis- )) crimen int(!r ainorem cbai-itatis et s[ieni . fs! » essentiale . quod obaritas spectet Deum . ut » conjnnctimi : spes verè , ni absentem ? Quid

/■st f'sat'iiti/i/c tunori ? Numquid //lOf/'/K ol minus np[)()jumtur? Moli\uui illud. quod noininc tenus tanliMu est mnilis jjtiiicijjole , idem est ipse /lomiiiis finis ultimus , propter r/i/pm l'Uiiifs roJnvt omnin. iNibil bis verbis excipitur. iie(]uiileui Dei gloria. Finis nllimus esl-ne )itinhs priraipidis? « Non tantùm . iuquit, Ik

» autem assignari potest magis essentiale , et "" velunt . sed etiam uibil prader boc volunt.

» aniori magis convcmens, quam esse nmti-

» vum ? Frustra ingeniuui torques. Neque

» enim assiguari potest bas inler virtuti's dill'e- » rentia magis prufinida et radicalis. » Si cbaritas s[)ectat Deum al tafiun lioutinis hotuo/t . rel , aliis terrninis , itt suant beatitudinem . potest-ne dici cbaritatem speclare suum objectum lit pra^sensacsilii unitum ? Nenneebjectnm illud , quatemis beatificum . procul abest ab anima, sive sp(M-el.sive ebaritate diligat ?Quautiim ab episcopo dissentil Angelicus Dortor, duin ait - : » Fides autem et spes attingnnt )• quidem E>eum, secundùm quod ex ipso pro- " venit uiibis vel cognilio veri. vel adeptioboni : » sed cbaritas attingil ipsum Deum. nt in ipso >' sistat , non ut e\ ipso aliquid proNcniat:

< yfijstici i)i liilo. II. 204 : I. wix , |>. 181». — '•' lU'i>.

u quatre Lctl. n. 15 : p. 54 i-l S.l. — ^ Ihid n. 17 : p.

58 ol 59. Kail. (Ir I8i:>, I. i\ . p. '(87, i.mi .1 'iM. — * i. i. .qua'sl. wiii , :i. \i.

» et pio])ter lioc volunt eninia. » S\pra'icr hiv iii/(/l volint , SI j)rojjter hoc ot/mia relint , boc motivum non tantùm q^[ principale , sed etiam iinicum in <|noi tuncpie liumano actu. Dictumiie unquani fuit /nmc rulantateni . deqiia ca'tcrw oinncs foruunilnr. esse minhs principalerit , in quibusdam artibus de ea i|)sa t'ormatis ? Ua'c • loctrina' adumbratilis adiemperatio , mera lu- (lilieatio , meiw olliicia-.

« l'unctum lioc. inquit '. est decretoriuui, VI en(juesol<i totiiis controxersia' nodussecatnr.» Alibi sic me coiupellat : i< in ee iste perditum. » llax- est auteui illius conclusio : * « Ad e.xstii'- » pandum adeo absui'dum et periculosum erro- )i reui. absolutèdeterminareopertel cbaritatem, >i pradei- primitivum et principale motivum glo- 11 ria> Dei in se spectali , babere etiam boc

' /{</). (( (iimlir l.iil. II. IJ : p. i,l tl 62. — - /{,-,ii. rur /</ Itf'ji. à la Itflal. ciiiirl. s -il. III , n. 10 : l. xxx , p. i\ >l H->. llilil. (lo l8V"i, I. IN, p. '».''):i cl 073.

EPÎSTOLA 1

» motivum secunduni, minus principale, et ad » altemni relativuni, scilicel Deuni, quatenus )> suae creatura? conununical)ileni, et communi- » catum. » Dicere non andct qnatenus beatificantem ; sed lioc ipsunj mitiori loeutione insinuât. Vcruni quideni est Deuni. si nullalenusse conimnnicassel, aniatuin noniii. Sublatù enim quâcUmque Dei ooninuinioalione, nulla oxisleret creatura qute illum amare posset. At, si per comniunicationem. Meldensis intelligal supernalinalem beatitmlinem , seu visioneni beatificam, de qua solaliaclenusdisputatum est. nego Deum , eo sensu coinniuuieatnni , esse essentiale anioris motivum in quolibet ebaritalis actu. Sic illa capitalis conclusio Meldensis episcopi, aut nugatoria dicenda est, quippe quœ extra controversiœ Unes vagatur ; aut apertè (incet charitatem essentialiler dependere a motive visionis beatificam quam si Deusnon fuisse! largitus, minime amandusfuissel. Siceine Quietismus exstirpatur ? siccine Meldensis Pétri successorem docet ? Ahsolufè, inquit, determinareoportetcharUdk'hi, etc. Opo/'tet-ne ahsoluti' dete nui mire Doctorem Angelicum Quietistam laisse, dum dicerel, cliuritatem nttinrjere ijmun Deum, ut in ipso sistat, non ut ex ipso aliquid nobis proveniat, et ideo chnritotem esse excel/entiorem fde et spe ?

Haec singula verô, sanctissime Pater, absil ut hic colligam disputationis iteranda; causa ; absit ; sed clam semel biec dicenda puto. ne quîc ab episcopo docto scripla manent, et qua* a r.onvenlu Gallicano incîiutè adoptata videnlur, sensim prœvaleant. Unde triplex bcec conse- (jnentia liquidô finit.

4° Sic Deus largiri noluisset bomini visionis beatiticœ accidentale doniun, minime luisset ab illo amandus. Neque enim quidquam amari potest, denegatà essentiali amandi ratione. Atqui si Deus non esset totum hominis bonum , sive, alio lunnine, il/ius bcatitudo^ non esset illi ratio oninndi ; neque enim (]uis amare quempiam potest, amputatà amaris i[)sius essentiâ. Rrgo bomo, visione beatificà sublatà. Deum amare nec posset, nec teneretur. O monstrum, (juo excogitare nefas esset ! Sapienfi et justo (".reatori neutiquam licuil boiuinem condere, a quod non esset amandus. Ergo notnrn i|)sa hominis, c\u)noris essentiâ postulant, ut donum. quod supernoturale vulgô et malè dicitur, natura» intelligenti affluât. Quod autem naturie hominis et amoris essentiœ stricto jure debetur, nequaquam est gratia. Ita duplex ille ordo. nimirum natuialis (>t supernaturalis . queui scliola' omnes maxime distiiicluiu \i»lniil. jaiii non esset verè duplex ; imo essentialiler simplex et individuus. Unde certè damnandus esset Romanns Catechismus , qui pastores quietistico veneno gregem sic necare jubet : « Neque id » quidemsilentioprcetereundum est. vel in hoc )) maxime suam in nos Deum dementiam, et )' summœ bonitatis divitias ostendisse , quod n cùm sine uUo pra^nio nos potuisset ut suœ » glorise serviremus cogère, voluit tamen suam » gloriam cum utilitate nostra conjungere ^ » Sunt enim qui amanter alicui scrviant, sed » tamen pretii causa, qno amorem referunt. » Sunt priéterea. qui tantumniodo charitate et » pietate conunoti, in eocui dant opeiam, nihil » spectant, nisi illius bonitatem atque virtu- » fem, etc. *. »

2° Vota conditionata, quLe a Moyse, aPaulo, a tôt sanctis cujusijue tetatis emissa ad cœlum usque laudibus extulit Ecclesiœ constans traditi(t, esseut amantes ineptiœ, aut potiùs impia Contra amoris essentiam deliria : horum expérimenta , fanaticœ Quielistarum illusiones ; borum locutiones , blasphemiœ. Quis autem a'quo animo audiet Paulum ac Movsen, aut délirasse contra amoris essentiam, aut sanclo Spiritui fuisse mentitos, beatiludinis bujus captandaî causa, dum se beatitudinem conditionalè abdicare affirmarent, cujus fictœ abdicationis neque volitionem sinceram, neque vel tantulam velleitatem elicere polerant ? Num etiam dicendum erit sanctum Franciscum Salesium, in bis ineptiis , aut potiùs blasphemiis contra amoris essentiam, periectionis snmmam sexcenties posuisse? ac proinde in illius festo quotanuis ineptissimè et periculosissimè ab universa Ecclesia decantari : « vSuis itaijue scriptis cœlesti « doctrinà ret'ertis Ecclesiam illustravit, quibus » iter ad cbristianam perfeclionem tutum et )) [)lanum demonstravit? » Num et h.TC insaucl;e Tliercsia" Officio eradenda sunt : « Cœlestis )) ejus doctrinie pal)ulo nutriamur? »

'.i° Nulluserit verusamor, nisi ille concupiscentiie supernaturalis, queni, comparative ad amoieui amicifia-, Doctor Angelicus imper feetant dicit, etqueni scbola;, a sacramento pœnitentite abjunctum. insufficientem esse docent ad ))i'Ccatoris justilicatiouem. Sic nulla erit, nisi afhunbralilis, cbarilalis pra'cellentia , quippe (jua; non mim'is quàm spes ij)sa , mercedeni ipuerit, et circa illani est interessata. Namque, ut ait (^.onventus, semper vu/t potiri suo objecta, et in eo l)eatitudinem concvpiscit. Atqui omnis amoi-sibi alicpiod boiunn concupiscens pra^snp-

I l';iil. Ml. (/( hn.il. i.ioi.iii. n. IS. — - Patl. IV. in Oinl. Dmiiiii. pi lil. 111 . H. -iC.

DE AMORE PrUO.

ponit, quasi essentiale fundamentum, benevo- » siiiit , qiue non essent bona, et quœ minime Jumsui ipsius amorcm. Neqiie enim q»iis(]uuiii. » ^ellenlus , nisi ea optari praeceptum esset. quod bonum est concupisceret sibi ipsi. uisi jani » Uuod absolntè bnnum est, absolutè velle sibi bene vellet, seu amore bcnevolentia' proseqiieretur. Certè si ea natura hominis , et uinoris essentia, ut cbaritas ipsa nunquani non %elit potii'i ,s»o objecta et in eo beatitudluem voncmtkcnt, absolutè dcleruiinare oportol Adauinm in Paradiso NolnjUatis positiini . jxiniô seipsuni amasse puro anioi-e benevolentia-

» opoi'let '. » Keslrictio quani a me appositam a:»rè tulit, byec est. Visionem beatilicain opto, eo quod Deus, qui potuisset eam non largiri. pralis largiri \oluit. ut e\ promissis constat. Huod si noluisset hoe snpernaturale donum b(iiiiinil>iis couredere, .sv/rî rleuientià, lit ail (îatetliisniiis lioinanus, aine ullu pvœinio «o.v yL/o/^//.^-

<ieiude Deiim, amore beatitndincm in eo conçu- iiPt . lit sua' (jloriœ serviremus, cogère. Tum piscenle. Sic amor pure benevolus, quem erga certè donum illud velle non licuisset contra Dei

Deum impossibilem ex ipsa amoris essentia di- nolenlis determiiiationem. Quare ergo asseverat tuiit, erga nos verum at'lirmaul. Sic amor uostrî salntem non esse optandam [jnrcisè eo qun.l primus esl, perfectior est, absoUitus est, e[ ])eus eam velil. et nos ipsos \elle jui)eat. O/x/yamorem Dei giguit : amor autem Dei im[»er'rec- fet-ne relie af/solutl'^ quod Deus noUe poluisset ï tus, secundarius, ad alterum relalivus, e\ ij)so profluit. Certè amor ille nostrî essentialitcr prcfisuj)posilus amori divino. ei subordinatus esse nequit. Ea estne maoris essentia. et naturn lioiiiinis ? Is-ne est ordo amoris quem Adaums umocens in J*aradiso secutus est. dmu reclus permansit?

In cadem doctrina adstruenda tolus aperlè fuit D. cardinalis Noaliius. eu jus verlni luculeutu ba?c suni :

« Quo pacto eus inlelligens Deum giorilicare » polesl , nisi illius notitiâ et amore ? Igitur » tenemur ftptare Dei visionem et possessioi) nem '. n Vax illius iuqjlicilum argumenlum. -Satura oinnis iiitelligcîus ad lumc litieni essentialiler ret'ertui'. ut Deum notitii) et uinore gioriiicet. Atqui ipsa iJeinn nosse et umare non poterit, nisi illum videal al(pje ))ossideal. Ergo ex suo fine essentiali quodcumque eus iulelligens visionem Dei alque possessionem opiarc lenetur.

ff Unica via quà ad linem itur, Imii iiiii » inseparabiliter annexa est. Charilas nie im- » pellil ut Deum in se glorilicem. Deo ul liui )> ullimo me devincit. Sed uuieum iioc csl lue- » dium , ut Deum glorilicem , si-ilicet illius » poss(!ssio -. w Sic bealiludo su[)('rualuralis proponitur ul unicuia iiiedium , (juo i-ns inlelUyens Deum glorificare |)0ssit.

« Deus non amarelur, si non opiarclur uuio » cum illo, illi\is(jue |)ossessio '. Possidcndi Dri )) votum, est votum sui ipsius beaudi '. »

«Non licet dicere nos salutem non opiare. )) nisi pra'cisè et exclusive (luatenus Deus eam

)> vull lia cum resiriclioue laulummodo

» 0|)lauliir ea (pja* ex ualiu'a sua indillcrcntia

' hish. i„isl. 11. lit : Mi|ira, 1. il , |i. 'illO. — - hldil. l'inslr. Pasl. I. ii , p. itlK. — '• lh„l. — '• Ihid.

FÉNELOX. TOME Ul.

llla absoluta volimtas bunc implicitum afl'ectum iucliidit : lia absolutè rneam salntem volo, ut si Deus eam noluisset. uiliilo tamen minus eam \elleiii.

« Huandoquidem noslris m\sticis persuasum » est salutem suam non optandam esse , nisi » (jualeuus Deus eam \iill. brevi eliam per- » suasiim eril Deum eam iiolle. ' » Ouasi verô omnes illi suam saliilem lespuaul . Deumque eam nolle somnieiil , qui bo(' donum supernaluraleel graluilum esse noriuit ! Doiunu illud iialtu'a'iulelligenli non esse debitnm credo. Allameii e\ ipsa fide <'ertissimè scio hoc doinun iiidebilum . el milu gratis oblatiim . impensissiinè l'sse (qtlandum. Illud o()(o non quideni <ibsiilnt(' , et nullà prouiissi graliiiti ralione liabità, iîcdprœcisè eo quod Deus id velil , et me velle jubeat. Quà arte elTiciel auclor . u[ brev'/ iiiilii sit i>ei'sH(isiiiii Deum meamsalulem nolle? iiouiie \oluuias Dei Scripluris. Iradilioue . et Ecclesia- oraculis declai'ata immola manebil ? ('ii'Iuiii el terra Irtnisibinil , verba autem mea lion pra'teribiiiit . E\istimiil-ne 1). Cardinalis liilius esse, ut omnes, non attenta gratuità Dei largilione. suam salulem . ul suuimum commodiiiu absolutè coucu|)iscaiil '.'

K lu qiiovis slalii iicalos esse xoluiiius, iii- » j'elices esse mmqiiam \oluiims: et lia-csuill, » ([uibus crilcacissimè moveiilui' lioinmes. ' h l'ulal-ne eliam sanclos ellicaciùs molos l'uisse sui commodi . (piàm divina' gloria' inluilu? Adjicil coiiliiiuo , iiullà facià exceptione. Igitur neqiiidem Paiilum . nequidem Moysen cxcep- Uim voliiil. Omnes , onmino omnes in Deum piiià b('iie\oleulià . miiiùs (piàm sui coiumodi coiicupisceulià . alVecti siiul.

Iiisir. I>,isl. 11. sr, : I'. 'l'id.

■i ji,;,i. — ;i //„,/, „.

oiH

EPTS^TOLA I

« Charitas inoludit respoctuin et desideriuin « possidendi Doi... .Equô iinpossiltileestnos pei- » charitatem honitalorn siipreniain sj)ectai'o . » absque beatitiidinis niotivo. ar impossibilc » nos unicuni honnm nosinim lognoscere. non « volito nostro l»nno. ' « Nofandnm est dnniirji supernaturale a ]). (lardinali seniper intiilcai'i . nt nnsftfi/it nniriiiii linnian. Ea autfni lociilin imposai bile aportè adstruil lnMtitiidinis nioti\iiiii ipsis charitatis actibus esse essentiab'. ila ni amoris purèbenfvoli actiis sint .■soniniantis «icliria. « Quod al>soliilt' bomim est . absolntr » optari opoi'lcf.)! i De sainte, scilitel snpernatni'ali beafitiidiiie. f\j)irssissiiiiè bir loijniliir. ) « r, uni Dell s sil suniiiia jiislilia. itnpnssibile est » euni non semper \elle rpiod essentialiter w jnstuni est: atqui essentialiter justum est, nt » vcrnni nostnim boniini <'lirmis. Non taiifi'iin « hic est sapieiitissiimis le^^islatori.» ordn . el » j^ratiiila ac salniaiisiiiipressio liberaloris : sed » etiam , nt ita dicaiii, ipsarnet in\iiKibilis el » necessaria auctoris natiirjp inipressio. Hu-c » est velnti volmitalis essentia. <Jnid vellct . si » non velletsnuMi bonuin ? - » Vei'îun sicinsto: •jiiod /*o.« semper velle essentiti/ifer jnsfiim est tjuod iiivimihilis et necessoiio imtni'd' (luctoris impressin non niiin'is postulat . ((nàni (jmtidtd liberntoris )V('inmÀo . lioc [)incnl dnbio natur;e nostra' e\ ipsius esseiilia del>etui-. Alqiii saliis . seu visio beatitica , tab^ est diunini . ni essentia- Utev justum sit illnd a iioisis ojtlari : iniô ipsomef iiiviacihilis et uecessu/io. tiucfoils luiluitf inipressio hoc votiini iiobis iiis|)ii'at ; hœc est deniquc vetuti V(//ii/ifiili^ cssenlin. Ergo sains , seii \isio beatifiea . natiiiie nosli'a' e\ ipsius essenlia debetur. l'ossel-iie Deus dcnegare natiiia' boniinis suuni unicinn honiim . quod ab liouiiiir ex())[àv\ essentialiter Justum est, et cujus \otiiiii ab invincibili et necessaria auctoris naturu' impressione formatui- ? Posset-ne lïeus justus et sapiens deludei-e sotujji. quod. ipso aurtore . est l'eluti voluututis essentiu ?

« Quid «ippoiiunl. inqnil '. bis reliui

» principiis ? inaues inetaphysica' argutias

» Amor purus Denni aiiiat sitie lelationc ad '» nos. )) Argulia^ verô ilheex Angelico Doctoif deproinpta' suut : ut in ipsn sisfuf . non ut eu fO aU(piid nobis proreniat . i-t uleo rhtiritas est excelle utior fi île (t spe.

« Sancta sponsa( hoc tu lu allinnaii potest ) » nunqnainusaesl liispnecisionibussopbislicis. » quas neoteriii dorldies jaclilaiit '. »

.4ddil. à l'iiistr. l'asl. I. ii . p. '.Oli. — ^ J„str. PaxI . n. s:. : i»>i<l. p. H-l. — "^ U,i,l. u. :il : il.i.l. |.. '.:!8. — Ibid. 11. 3.-. : y. 'i-l

« Notuni sit semper et certum . charitalis » perfectionem liis sopbisticisjtraecisionibnsnul- ») latenus esse nietiendam. » Quà alià igitur inensu)-à Yult ipse metiri charitatem . nisi illius defmitione proprià ?

Sic jiergit : « Hiianta illusio ! vana- argntia^ )> lanaticis lelinqueiida'. Cnncta> religionis no- )• tiones confunduntui' . si amorem abstractis » novornni spiritualium notionibns accommo- » dare velis. Sanrti Francisci Salesii tractatum » perlegas . miraberis . qnod ad confirmandas » mysticorum id geiuis specnlationes . hnnr » auclorem sibi vindicare ansi fuerint. Qnan- » tùni abest . ut a charitale excluserit Deum )' spcctatumquatenus nostrnm bonum est, ipse. » ipse docel expressissimis verbis, qnemlibet i> amorem nnicè fnndatumesse in convenientia )> objecti amati cum voluntate. qua> illnd co- )> gunscit et amal. ' « Hoc cerfè gratis dictum i'>t . scilicel . (piùd (I charitate excluserim Deum spertutum quateuus nostrum bonum est. Imô sexcenties dixi charitatem posse hoc motivum admiltere, illudque ad sunm proprinm llnem. .-rilicet Uei gioriam . passim referre . sed moti- \uui ilhid prdjtriis cbaritalis actibus non esse essentiab'. Adjeci hoc niotivum beatitndinis . duni . verhi gratià , abest involis ipsius beatitnlinis conditionatè abdicanda^ omitti abstractivè lanlùm. non exclusive. I[)semet n.Cardinalishoc uianil'esli- agnoscit : namipie iisdeni jocisaccerriniè 'K'\n-(\y,ûabxtraetas, qua- niihi imiintat, novorum spiritualium notiones . sopbisticas prœcisioues , et iuanes metaphysico' arfjutias. Ergo . ex conlesso . de abstractione ant pra^-isione nietapbysica . non de exclusione bujus motivi agitata Itiil qua-slid. (^onclndit . ex loco sancti Fi-ancisci Salesii cojitra universam illius doclrinam in sensum alienissinnim adducto . qnemlihft inmirem ( mdlo excepto ) unicè fumiatum esse in conveûieritin objecti . id est in nostro itono . seu connnodo. Ha-c est ipsissima Melden- >is episcopi inmuuli ratio . (ptcf aliter e.rplicari iiequit. Ha-c est reluti volnntatis esseutia. Ha!c i's>l hominis natura . ef essentia amoris, quam ilonvenlus solemnis pra^dicat. Semper vult , inquiunl . potiri suo objeitn : beatituflineut uecessa i • ià exitpta t .

Sapientissinnuji Patreni pacitico animo clam alloquor. Ipsa coram Deo viderit Beatitndo \ostra . qno in periculo jam vertetur in Galliis Mosaïca et Aposlobca tiaditio. qua' })er Patres. }ter Ascetas. p( r scbolas (ttiines ad nostram a-latem usque \iguil incolumis. De iierfectionis

' Jiisli. Piisl. II. 39 : ibi.l. p. U7.

DE AMORE PI'RO.

Ml surama agitur : qviinetiani de amore de quo diclnm intelliifitiii' : (Jui non diliyit , manet in morte. Hauc aureaiu traditionem nemo , pra-ter me , damnaluin , tueri ausiis est. Gontroversia nostra pertotam Europam latè insonuit. Causa, inqniunt , jam detinita est. Nihil ulteriùs scrutantur pleriquc homiimin. .laiii oinnino illis persuasuai est aiuoreinbenevoliiin , benijfiu"' quidem , scandali deolinaiidi causa , iu aliquol indoctis sanclonuu libris , exenq)li gratià , in operibus sancti Fraucisci Salesii , haberi e\cusatiiui : bas auteru cunnutes iiiepfias qu^e nnioriK essentiœ repuguaut , ut Quietisuii fouteiu virulentuui,in scriptis nieis repi'ol)atas esse. Hoc advetsarii omnium auribus nunquam non instillant. Ea autem est in illis ingenii dextcritas t't solertia . ut , dum im[)Ugnando nieo libellu iiicumbcrent . eiTores tcxtui inqiutatos iu iuimensum exaggeraveriut : nuuc \ei'(j. voti louqwtes damnatum doguia uiinîis latè accipi volunt. Arte contraria, censura» fines coarctanl, ut ipse benevolus amor implicitus videatur. Si quis autem illum censura» apostolica» iuuuunem dixerit , bunc Scriptiiris , traditioni , natui'Œ lioininh et aiuoi-is essontia; infensum conrlamant Gonventùs episcopi. Quid , si Sedes apostolica hoc sancitum suà auctoritate contirmaret ? actum esset de iilo purissimo igné , quem Dominus Jésus voluit velienienter aclendi , et quem exliuctiuu Meldensis vellet.

Absit . sanclissime Pater , absit ah Ëcclesia Itomana , ut ipsa olim locuta est ' , vif/orcin suvm iam profana facilitate dinnltere , et nerros seveHfotis erersâ fidi'i majes/ofe diAt^oIrcrv.

Omnia susdeque versant adversarii . ni apologetica mea scripta , ad scdeui aposlolicaiii per controversia' ourricidiiiu ti-ausuiissa , luiii ipso iibro sine discrimine damnala vulgô repulentur. Eo fine inclamitaiit \iginti-tres |)ro[)ositiones libri damuatas in ajjoiogeticis aceri'imè propnguaii. At(jiii niliil esta veritale uiaiiil'estiùs alienuiii. Nulla est enim ex bis proposilionil>us , quam , proul iu lirevi jacel , ajjologetica scripta tantillum excusata babcii veliiit. Imô singula' propositiones , prout iu Ui-evi j.iceul , iu apologeticis . velK-mentissiinr (|ii;im pofui . reiV'lluntur.

Veruiu (piidem est, sauctissiuje Palcr. me in apologeticis prolulisse rnulta contcxtùs libri

1 /•./,

\\ , il. NXX .

/'/

.-;//.

rt 1)

i. ( spi iiiitinn :

1'. '.3 , imIi

. H;.

Um.

liumu si. ,1,1 teuiperameuta , singulis propositionibus considtè aftlxa . ne inalc uuquam sonare possenl. Ha^c autem temperamenta non sut'ticere declaravil Brève pontillcium , cui docili ac simplici anime sum obsecutus. Neque eo tamen minus apertè constat, nuliam ex viginti-tribus propositionibus, proul iu Bre\i jacent , iu apologeticis propuguari. nuapro])ter temere priudicant. apologetica tum pontiticio Brevi implicite daniiiata, tum regio edicio prohibita esse. Sic enim babet ipsum edictnm : « Insuper hune librum » unàque scr'ipta t\ pis excusa , atque in lucem » édita, ad tuciidas. (juas coutiuet et quaî dam- )) nata.' sunl. [>ropositi(»iu's . de luedto tnlli » jubenuis. )>

A[)ologetica verô miuiuiè tueor, ut edicti inter|»retatione lactù. luec opéra libéré circumlerantur. A die «pià Brève poulificium milii iiiuotuil, )ie(|uideni uiniiu apologeticorum exem- |ilar disiribui. De lioc se\erissimè inquisitum luit a legato Régis Gameracum misso. Defuit inalevolis vel miuima querela^ ansa. Pacis quœ- renda' studio asjierriuia (piaxjue silens pertuli ; lioc unum Beatitudini vestra' perpendendum claui propouo . iiiuiiruni adversarios librum dauuiatum cuui apologeticis minime damnatis ex industria conlimdere . ne benevolus amor , iu apologeticis tautopere propugnatus , censura; immunis reputetur. Plerique bominum ita secum arguuieutanlur: ArcliiepiscopiCamei-acensis doctriua de amore |)uro ab apostolica sede damnata est. D. ('ardiualis Noallius et D. episcopus Meldensis , in hoc prœcisè Gameraeeasem inipugnaverunt, quod ipse negassetbeatiludinis cielestis moti\um esse essenliale quiluislibet cliaritatis actibus. I/oc erat punctvtu decretoi-imn, quo tof/us controi'ei'siœ nodus secabatur; in hoc exstir/)andus erat Quietismus. In hoc pervicerunl. Pontifici inanes amoris chimaîrici argutias damnanli applaudit (^allicanus Gouveutiis. Déclarât eam esse amoris essentiain, u[ semjjfT velif jjotiri suo objecfo , eamque natii/'am //(mii)iis . iif hcatitudinem neces.s/iriô ex— o///rt. His sancitis apertè adversantur archiepiscopi Gameracensis apologetica. Ergo apologetica ab a[)ostolica sede, et a r.ou\enlu Gallicano reprobata suut. Ea scripta ariiruiant cliarilalem e\ suis |>ro|»riis actibus //( Dco sisterr, non nt ex eo (diijiiid sihi jn'ovcni(it\ ne([uidem ndeptio boni. Giiutrà Ncrù Gonventùs docet essentiatn amoris, ar proinde cliaritatis ipsius, eam esse, ul in Deo sis/c/T III III possil. uisi relit sempe/' potiri siw o/jjeelo ; et e\ eo bcafitiidincm sibi provenire optel. Hic apostolica Sedes. et Gonventùs Galliciiiiis: il lie M il IIS ai'cliie))iscopus Gameracensis.

KPISTOLA r

Causa jam definila est. Valeal ille qnietislicus arnor . qui in hco si^tpre allVrlaf . iton vt c.r ou ï:alus a'tfrna sil)i jD-dvenint.

•Juocirca. sanctissinie Pater, per ('.liristuiii . t-njus legatione fiiiigeris . et per custodiendura iloctrina' depositnin. Beatitudinem vestrain supplex itei'iiiii atcpie iteniiii nro. ut si (juid in a|)0- logetici?; en'avei'iiii. un' dMi-ci-e et «'rnendari' digne lu r.

Doctoris Angelici seuteiitia^ de aiiiore qui lu Deo sistit. etc., Iioe uiiiini in apologetieisadjunxi ex deciuio tertio Ailirulo Issiacensi depronq)- tiim', çoiliccl win vita et oiatione j)erfe(lissiina . » hos oinnes actus ( piila ^irtutiini nnminin) in » siilo clioiituti' (itfiilunoi i, (piatenusipsii onnies » ^i^tules auiniat . atquc iinpcial illaruni exci- » citiuui , ete. , » Sic aiilciii temperala \iilni multa anliqnoniiu lora . ul.i dietum est pcit'eetns solà eliaiitatc agi. iil dixcrini in statu pnleclissinio rharitatcni tnni niaxinir vigciitriu ra^teros vii'tntes plci lumpu' pia'Ncniit'. eaiMinique aclus inq)eran' . ad cds ad sinnn linein . nempe Dei gloriani. t-xplii-itr i-ctricndns. Vnwo fonstat e\ divo Tlmwa . ailii> \iituli> inipcrala' ti'onsii'fiii spcni'ni . aut (tasnnifn- s/jf-iirt/i - Nirtntis inipcrantis. salvà lanien <'l iniolnnii ]>i'oprià s])eciticalione. Ita assignavi Kfafn/n /mf/ituaU'tn, iiec fmnt'it l'iuidlioninii p.i.jH'rteni . in quo spei aclus a rlmiilate iuiperante nobilitanliu'. l^ossnnt-ne niitiiis ac lutifis explieari Patrum locntiiines. (piilms rhai'ilate solà pei'fecto? agi asseveranl. '■! >]i('iii ini|H'rl'i'i-tis rclinqiiri-c xidentur.

Docent t'Iiani l'atrcs liipliicm esse justornni ■ ivdinen», alios tiinoïc •nv/zo.';. alins oodestis pra-- inii votn mcrcfiHiriiis . alios d('ni(pie purissi]iià idiaritati' pci-IVdos filins. I.nce ipsà rlai'ioi- est lia-c onuiinin tcnipoinin. et in Hiipiitc et in Dcfideule. Iraditio. Nflint. nolinl ad\ei-sarii. tiaditio illa respui mm pol<'sl. Alliiis. si possnnt . «■ain vesligenl. sensnn(pi(> genuiniiiii ar li(piidiun proleiant. I"l>i\i eos jnstos , (]n(js Paties inereenai'ios nini(n|)ant. pli'i innipit' elieere actus spei supernalufales a cliaiilali- luni adlnninfirma non expresse iinperalo.-. inv(pic pia-lereo sœpe emiltere art\is merr nalniali> anioris >ni ipsius in expclenda hcalilndine. ijuiltns cilra peecatnin sil»i indnl^fliaiil. -2" i>ixi perl'ectos 11 - lios j)lerunupif ain|intai(' lios artns nieiv natnrales cirea beatitudinem . dnni ipsani beatiludinem optant per aclus spei snpernatnrales . a • •liaritate tuui végéta explicité inqicratos. lia al-

' Irtinili a 1)1). ranliiiali Noallio et i'plsi.()>o Mrlileiisi me. uni Miipli. — - l'nrl. 111, <|. Lxxw , ail. ir, n.l I. i. •2. iiuii'Ni. (.Liv , a. Mil.

lectuni mercenaiinm illum esse dixi , qui in aclibus nieiv naturalilms vMiisislit. et queni ab •■xercitiû spei suj)einaturalis onniino diversuni esse constat. Sic spei virtulis supernaturalis et théologie* exercitium , non tantùni incolume . sed eliam t'requens in perfectissimis animabus esse, inculcatnin volni. Ortè . (juidquid ad\ersarii obstrepaut. reperienduni est aliqni<l. qno (piidain jnsti nuTcenarii constituunlnr . cl qnod in pert'ectis liliis resectum est. Nequeenim alii sine ali(pio mercenario aireclu mercermrii dicuntur : neqne alii, nisi objeclo illo mercenalio alVectn. ad sn|)erioreni perfeetorum filionuu ordineni transvolanl. DixerunI advei'sarii hinir adecliiiii inercenariu/n , (pii nicrccnorion conslilnit. speetanî beatitudinem alii/uateims ejctra Ih'iiin. et prœter bona a Deo promissa '. Dixe- I mit bis [irimis sa'culis fuisse aliquot Cfirifttianh.s ifn /i/i/fjs. \[ iiiiiiiiim iiiurci'Chttir his cinmiiodif: , iint rt'fis. mil firtis. ctlrn Tk'um . ita ni litvc pbis ijninn Deuni ijts>/)/i in st> pnssfsmon sopeffiit . ''itsrptc potta'ssf spectnri itt ynercenarios. DixerunI fos dictas fuisse mercennrios, qui magh affi'ctierant bonis n Jh-a proflueiïtibus. rpiom Deu ipsfi. (Iinii uiiniis arrideret iUis rem et subsfonlifdis ïiifici's' . Ha^cautem cc\w\\vtA\.(di(pi(deints <:itrii Deurn . H pm'fer bonn n Deo jjrouiissa . \ ( »can t e.iteinas iiiei cèdes, les rf.comfexses étihnlii.REs : ndfinres animas in amando Deo gitâcumipie iip)i' indigere et nti, asseveranl.

n. cardinalis Noallins ba'c fuse exposuit. " Plni'es sont. in(|nil ''. quàni expediret. Cbris- >' tiani. qui ad aibittiiini rudem beatitudinem. » eamque. ni ail .\ugustinns, *teruam sibi ip- » sis fuigunl. VA (piidem essenl contenti . si a )) Deo roinederetin' . l>eo ipso carentes, (!inn )i ipsi jnciuidr non \i\aiit . nisi volnptatibus )• (piil)nsdani alticiantin . l'xrogitanl et conc ii- )i pisennt in a-ternitale bujus generis beatitu- » dinem. Si (Ibristiani non sunt singuli rudes. » a'qut"- ac Mabinnetani . salteni non sunt ita » eruditi ac s|)irilnales . ni lidejes deceret. Qnan- » t\un abesl ni singidi bealitudinem spectent eà >■ purissimà notione Dei cogniti elamali ! Oua^- X lunl roinnioda qiia' sensus niagis afliciant. )■ <jNaprn|itci- in cnlinM quodanunodo Ir-ans- )> l'eiaml bas beatiliidinis ideas. qnas in terra co-

)p luerunl Paradisus . ut a (Ibristiano me-

). diocriter edocto intelligitur, locus est volup- » latis . quo jtrocnl abest oinne incommodiun . )> quô iiinne iNiiiiniodiini at'Iluil. .Ne(pie altiùs

' l'iij, sur riiisir. Piisl. II. lai : I. xxviii , p. 671. — - ( iiKiiiiime Ecrit , n. 4 : ibiil. p. 34 cl .ïO.i. Edil. de 1 Sin. I. l\ . l>. 'ill et 3C-J. — ' /;(.</)'. PasI. il. 38 : >upra . I. n. p. 440.

ri seseerigunt. Ha^cnotio vcni ol . (Mininsi im- » [M'rfecta sit. S;p|)c , et jiisti. quoi'iiiu alVccln- )' iioiiduni (luri sniil . aliqiialciuis dislinuimnl )t j:aiidiiiiii de Di'o adi'i-niiiii roj.qiit(t etainato. )i a bcatitiidiiic ijuaiii sihi pollicoiitiir. n

Hicc legciis, pootarnin cainpos Elssios . au! .'Nlahiiniefis païadisum videre inihi \ideor. Sic- (iric s^vinnl JHsfi nu-rcenorii, quos xotcari Val)"C;> aflirdiaiil '.' Nuin tahiilosa lui'c paiadi>i imago, et lidei ehristiaiia' , et Uei super oiimia dilcttioiii apertè répugnant? QiUenani suiit liascoinnioda aliquatenus extra Deum , et iirœteilioiia ob eo proniissu, qu;e si iJeits daret , seipsu iiiiiiimè data, Iils co/itetiti ei^seiit? Potest-ne ali- <|iiod bouuni excogitari e.t-f/'fl et /jra'ffr wviun liL'atiludinein , seilicet oinniiun l)nnornni pei- Ifctain ac sinq)lieissiinani aggiegationcui ? Hanc <"ientiliuni t'abulani i[)si Deo si anteposuissent mercenaiii. neqiie tide christianà irnhutos. neque eliarifate inoensos eos fuisse (juisquani diifi-ef. Atqui liujusiuodi Ji''<fi , Ihijusti sunt. e\ l'ati'uin testiiunnio. ni justovnni servonini ordine jamsnperiores . inl'criorestantùni sintpra-- eelsissimo tilionini gradn : qui \ero oltiiisco paladiso poetarnrn aut Malunnetis sese non crige- /■enf, (îentiles ant Maliunictani essent dicendi. Ha'c ferè ineredihilia doccre satins adversaiiis visnni est. qnàni iitniinnare nieani de illa ti'aditione siinj)lieeni ac geiuiinain inlei'prelafioneni. Sentit tanicn D. Cardinalis se rem non ila liquide) expediisse. c< Tanielsi . inijuit . l'atres )' non ita pra-risè sein[)iH' loeiiti tnerint. easdein » tanien notiones sectatos fuisse onuiibus per- » snasunisil. » Quis sic non einderet e\idenlissiniam , aut de consnbstantialitate . aut de gratiae necessitate tratb'tionem ? I.ieet-ne tiaditionein unaninieni onniinni teinporum niliili farerc his verl)is : Patres non it<i. pr(t'eisè lucuti sunt ^ soA o)nni/)nii persnasuai sit. etc.? Atqui Patres lucnlentissiniè locuti sunt dajustis mereenariiis , qui salvanfur. De bis dietntn est ab Ambrosio : « Augustin mentes in\iteidHr pro- )' niissis; ei'igantnr speratis rnerretbbns. » Diclinii est a (IbrNsoslonio : « Dens xobiit sic vir- » Intern nos posse colère . ut inlirniitali iioslra' » scsc acconunodaret. (Juod si ijuis iinbecillis » sit, ctiain in pra^niiuni spcctet.» rjcet-nr ili- CfM'C Deuni lafirinitati nnstra'. sese afcoininodarc. dutn sinit justos Mainunetico par;idiso extra henni, et pneter Ixtaa ah ipso proanssa . deleclari ? Licet-ne dicei-e liis prianissis et mcrrfdthn.s ineitari cl criiji niupistf/s lurnffs y Iniù bàc iiiqtià et absurdà fabula delusa- lucnlcs. n/fi'ns:, iurjuil l>. < '.ardinalis. nun friipininr. Liicl-iic diccre Ifeam rolaisso, \[ \iiliis ipsa ila iiilalnr.

Di: AMnjii: IM 1;m. .H49

//'• duio Milunlas ///'/> tameliir f)iniis n De' jnujliit'iitilms , tpa'na Jtftj ipso ? Licet-ne diccre bis Mabunietici paradisi adininiculis intirmas animai indigere . et ail perfectioneni compalaudain adjuvari ? I.icel-ne dicere boc fabnlos;»- liialitndinis idohnn extra Denni. ai prie ter vera proniissa. non esseabominationeni inloco sancto? Sleeine aiignstre aifntes incitaafnr et eriguntnr. niuiiruni gra\issiniè peccando ? Siccinc uf in.~ /i/-iiii cMidant fortiores. in priinninni speetare oporlet? Qua' terè incredibilia iiisi dicant ad- \ersarii. banc traditionein cinu suis principi"> conciliare ueciueunl. Hoc unuin superfuit illis perfugiuni . ne iinbi asseîitiri cogercntur. Ha^c auleni eo lantinn tine bic recenseo . ut Beatiludo vestra rneniinerit (juantuni religioni periculum iiiipenderet . si, contirmatà (loiiventiV doctrinà, Apologcticorumsentcntia damnata videretur. Tuni certè funditus rueret illa Moysis. l'auli, Ascetarnni et scbolaruu) traditio. Qnod si in Apologeticis vel nnuinuis error obrcpsent. in (|Uo pra'cisè erraverim. quis nie docebit. nii I'>cclcsia ca'terarnm magistra et mater? Filiuin docilcm et nolentem errare non rei)ellet Pater beni":nissinuis.

b'acilr judi<:aiiit \estra lîcatitudo , mule gra- \ius inimincat periculum.au ex Mysticorum adversariis. an ex inepta et ridicula. Quietislarum illusione? Quietisia' paucissimi. alii aliis ignoti . illitterali , tur[)e ac \ile tanaticorum genus. di('i'simodè abre[)ti délirant. At contra eritici ( absit ut (juemdam indigitare velini) numéro, ingenio. linguarum peritià. litterisetiam liumatiioribus, gratià , famà , eioqnentià pra^- slantes . sapiunt (piidem . r^M non ad sohrietali'ai exangelicam. Mta sapientes, Ininiilihnsnoa ronsentiunt. <Jaa: ignorant b/asphenauit : siinplicitatem fastidiunl ; sancinrum expérimenta . ut aniles fabulas dérident . de \ita contemplativa piis idiotis rudiores, Hiiorum criticoruni si valeat auctoritas ae censura . [>rolimis aresi-el vita" iuterioris uiietin. I na nobis su|)ererit sicca . jejuna , aspera ac tumens plnlosopliia : atcpie in banc partem jam Iaxis babeni> pra'cipiles iMiuut juvenes . ((nos scientià inllari juval.

Aliud iinurril bominum genus. {'v\ ac sine fueo uiNslici, ^impliees anima' . et pacis amantes . di-piiialiMiiiliu-- et iicLiiitiis inbabiles . >ed 'iralionis péril, e. Ilascmn <Juietistisconfundere nefas esM'I. O'/'/'euim societas (aei ad Itin'f/ras / (pur r,,,irriiiit, t'hilsil (id lli'diil ? Caudidio.

o50

EPISTOLA l dociles, pavidae cokimbee. quarum geraitu Deus placatur ; quas , si vel miiiimi errofis arguas . continué sese gravissimè culpant : cliarae Dco, sibi ipsis viles, tradita? gratis» Dei , excellentioreni viam sniulantur. Xatio illorum obcdïpntia et dilectio. Patris est bas egregias animas gremio fovere , amplecti , quasi pupillani oculi tueri delicatissimè. Sed beu ! quis diceie queat , quàm asperè bisce teniporibus ab imperitis directoribus exforrita- discrucieutur, si gratiœ intus allicienti tantisper obtempèrent ? Sunt illis lacrymœ panes die oc nocte , dum ab increpantibus dicitur : Loi est Deus rester? Passim audiunt doctos dicentes , amorem benevolum contra Scripti/ras . (raditioiiem , naturam hominis et onioris essentiaui insanire. Audiunt contemplationeni esse vacuœ et illusa; mentis otium , quietistico gurgite jam sese perditum iri, sponsumque Chrislum se répudiasse. Quid paterna miseratione diguius ?

.lam ferè a biennio pontificia; censurae obsqi'.e ulla restrictione adhœsi . meunique libellum , iisdem prcpciso qualilicotiouihuti affixis , ter damnavi.

1° In exanm do .Manda lo siugulos <ialliarui:i Conventus provinciales, et regium edictum , ego solus ulfro antecessi.

2" In nostro provinciali Con\enlu . boc ipsum expressissimè repefitum legitur.

3° Non ita pridem . petente Rcge , Mandatum gratis iterare non piguit.

Ita per biemiiuni nequidem vocula a juiemissa fuit , nisi ad inculcandaui , absque ulla cxcusafionis specic. libolli condeinnationeni. Oniitto loqui singula, qua- nibilo tanien minus afratribus pertuli. Auctoribus id condouetur, quotidianis precibus oro. Ab omnibus optimaî notœ \iris , et ipsa intima plèbe conclamatum erat nullam vocem . nisi consolatoliam , a fratribus in Iratreni deinceps emitli decere. At contra a (lallicano Conventu demandala est scribenda; Rclatiunis provincia D. episcopo Meldensi , huie scilicet quem adversariornm infensissimum fuisse neminem fugit. Ita umis ille fuit simul actor, testis . judex , comniissariorurn pra'iVctns , et sua' controversia; scriptor. Protinus nomine alieiio inq)Uiiô me discerpit, et tacenti insultât. Falsa , absurda , sibi ipsis apertè pugnantia , et jam in Apologeticis confutata, repetit. Decuil-nc Conventum. dictante actore, in reum jam suisres|)oiisispurgatum , acritcr invelii ?

Xullatenns in ea Re/atio/ie dubitant episcopi, quin damnatis erroribus ex animo adbseserim , it libellum scripserim bujus delirii propugnandi causa. Quo pacto id noverint , dicaiit, bi possunt : si nonpossunt , dixisse pigeât. Sciunlne meliùs ipso auctore réclamante , quid ipse suà intima conscientià senserit? Neque in hoc sibi ipsis constant. Modo enim me. ut sedi apostolica; candide obsequentem, laudaverunt : modo aftirmaverunt me amplexum fuisse errores , a quibus aninuim semper maxime abhorruisse , Deo teste invocato , sexcenties declaravi . Ita dum me inani laude demulceni . hypocritani ac perjurum pra'dicaut. Quid enim scelestiusaut impudenfius foret, quàm |»udcre debitte confessionis , et peccati nùnimè pudere? Qnid magis flagitiosum , quàm negare coram Deo me propuguasse errorem , si reverà illum propugnassem ? Id mibi imputant , ut adversariis obsequantur. Verùm si h;cc contumeliosa gestorum Relotio a vestra Beatitudine confirmaretur, continuô adversarii . Régis patrocinio freti,ad ulteriora pergerent. Peterent procul dubio , ut huie confirmalioni , veluti formulario . subscribere cogérer. Nonne satiùs esset extrema qua^que perpeti. ipsamque fundere animam , quàm fateri me sensisse qnod nunquam sensi, iniô semper impugnatum volui. \ eritas et conscientià vêtant mihimet immerenti inferre boc dedecus sempiternum. Ipsi autem magis ac magis in dies seutiunt se sua; fama» , nisi meo dedecore . non ctjnsidere posse. Namque pii . probi et cordati onmes indigno ani- JMO ferunt fratres iii fralrem, bactenus inaudità asperitatc, invectosesse.

Extrema hœc tandem , Sanctissime Pater, quasi jamjam cssem moriturns . in sinum paternumfLmdo. Oui futurus judex, ipse cordium et rcnum scrutator, testis erit Deus : scit quôd non mentior.

1 " De mystica theologia nunquam excessi fines , quos in Apologeticis fusé et précisé positos Komana Ecdesia jamdudum examinavit.

:2" Nullum eirorem excusatum baberi volui. Imô librum caudidissimè scripsi , ut , salvà et incolumi sanctorum traditione , Quietismi singulos errores apertè etefficacissimc refellerem.

.■>" In libro se\eriùs castigando , ne quid meticulosum lectorem offenderet, D. cardinali Noallio.ut intimo aniico, et illusioni infensissimo , simplicissimè usus sum. Ipse Ires Iheologos peritos , et sibi lidos adhibuit , qui in retractando opère seutentiam dicerenf. Mimio, ni i[)se limi aiebal . docilihi/r jllis per singula obseculussum.

DE AMOHK

■|;n.

5d1 i" filis a'fjuè ac mihi visiini est luiii tcmporis , hiteresse jnojjrium , (luod mpixeimiii ^[nritùs reliquats, finihitionon d. iivnritunn i^piritualem liber niuicupal , luiiujiiatii signili- •:are posse saliiteui , she Deum (pialtMius ii()l»i> Itcatilicuiii ; si(jirnU'm spcin , illiusqui- roi'iiiali- "Itjecfurii alj iiit(;res!«' [jrojji'ii> in latitulo opeiv >cptiiagios ex|)res8issimè serreveratn. Intcrf^sc livojii'iuui , et affectas interessotus , ul postea Oarnotcnsi-s episcopus annotavit, suiil voces quihus constat lotuni opuscnlnn». \on'^ antem illfc sexcenties repclit.e . tnm l>. (".aitlinalis , liirn theoloLToruni acieni futjeic non poloranl. l'^as igitur ita accepei'unl , ut nc'cjniJein in ineuteiii venerit. his si^nificari posse salutis abdicationeni. Qnidanleni iniruin , si ea vocaliula sincère intL'Ilcxcrini eo sensu pio , quo ipsi luianimi consensu ea inlelliirenda arbilrali >nnt? [gitur si in ea locntione iisnr|)anda alliicinatns suni , saltein tVaiidis pnrns et inleger id t'eci. D. ipse Cardinalis iu lioc pins allucinatus est; qiiippc queni decuissct nie pricoccnpatunï adnionere.

5" Unie voei . (\nn- (iliri^lnni speclat. iicrfnrliatu), nialèadjecla l'nit ha'c altéra. ///fo//////'^'/7V/. .Neniineni cnl|)are est animus , sed quod niiliiniet , qneinadinodum et alii . dehetui", reddenflum |)uto. Non niea est h.ec ^ocnla. Testes |)rotnli otnni e\ee[)tione majores, qui autographnin (irriter per nienseni lialmer-int , etiani edilione jani |)eractà : nnsquani in contextn occurrebat hoc vocabulum. Me ab.^ente libellus lypis excusus est, excusa etiarn errata. L'bi Parisios repetii . jain veninn ibant. C.outinuô palàrnde(lara\i iioc vocabulum , ut alienissimuni. resecandum esse. Huod si vocis inijns aliénacausa ali(jua censura- nota toti operi inspersa esset, nieniinerit .equissiunis Fater, de mend»» quod me niliil attinet me gravissimas lucre pœnas. Hœc propositio, me reclamante, tum verbo , tum scripto , ca-^teris viginti-duabus adjuni'ta fuit, et illa pro|)osiliotiuin collectio dicta luit les/jectivè errouea. Neque tatuen j)alàm id queror ; sed (ilius ca'teris tacilus uni Patri clam pectoris vulnera nudat.

6" Tametsi |)ro[)ositiones singiila' . prmil iu Brevi jîicent , destitunntur oiMnibu> teniperainentis, (juibus eas in ipso loiilc-xtu munilas existimabam , et qua- compluies ibeologi Uomani maximi te«;erant; factà larucn propriamentis ca;cà abdif-atioiic, iiiliiiiatii . irti-rnam et absdlulissiniam (ibedientiani . ri (jdcililjilcin . ilernin alqin- ili-imii \ftv(-<>.

7" Ita m(; alli-cliim prolilrur. ni >i in Apolugeticis vel levissinia <-rroris nebula ollusa ^sit.

i-n-orciri lateri flarà \oce. et (juatM[>rimuin i-jin-are \elim. Ergo liealitudinem vestram inipensissiuïè oro , ne mibi bumilliniè petenti \n- (laiu veritatem ileneget. I.nhid sowrdotls oms- Indii'iit sriciififiiii . rf /l'f/f'i/i requirent ex ore >'jas. In iiisip/rritia tllru . sutujua tanien cuni M'i'ecnndia et demissioiie aninii. id muneris iiicundiit Pelnr. qui rmirersas frafres confriiiare tenetur. Nulliun aliud benelicium solalinnive postub». Patrisest, si erret lilius, eum >u(i erinri non permittere; si non erret, conlii'mare. ik- lanlis in a-rnnniis a xerit deliciat. •Jiiod si l'alerliliurn iiec docere necsolari \elif. iiibilo tainen niiinis, tiliali alVectn et cultu. ad fxtrennnn usques[)irituin obsequar. ht silcntin >'f s/ie frit fort if ado men .

N'erinii procul esto (pind me attinet. Charilas ipsa [»er Spiritum sanctum ditl'usa in corilibus nostris iin[)ugnaliu' ; deridentur sanctorum expérimenta. Adspicis Iwec, n cnstos Israël 1 l'urus ille amor malè audit. Troditioni ^ in- (|uiunt. Scrif)(aris , natvnf; hominis , omoris i-ssentid' répugnât. N'erus amor rvlt , sernper l'otiri s/fo t)/)J('ct() . i.-t in eo Ijcnfitudiaeai necessti/'iô f.ropf/if. A|)plaudunt assccla- inntujieri gratiam ca[)tantes. Ma'sti silent theologi veri et recti tenaces. In sua suprema sede aliquando loquetur Pet rus. Cm» frnnsieria per uqvas , ff'Cioii fin. <■! jJtniiiiin mm operieut te. Cinii iiaihidaroris in ir/nc . mm rnmhiireris , et jJauimn )i(Hi nrdchit in te \l) oriente nddvjca.ra senien taam . et idi ocfidevie congreyabo te. Dicoin Aqailimi : Jhi : et Austro : Soliprohitiere. AfJ'er (ilios ineos de lonqinquo^ et filias meas ah extreino terne.

Pedes bnmillimè deosculans, aposlolicam Uenedictionem pcto. Ero œternùm cum summa reverentia . oliservantia et submissione animi .

Sa>ctissime Pateb .

I3catitudinis \estr^ fliimilliiiuis et obedicntissimusservui ac filins ,

Y Pu. Akch. Dix Cameracensis.

fammiri . S Mnriii \li).

EPISTOLA lî

EPISTOLA SECUNDA.

Sanctissime Pukb,

Quanquam pateniuin pectu- . >:oUicituditip omnium Ecclesiarura graYaliim, querelis fatigare non est animus. rcpetendanitanien arbitror expositioneai doctrinaî quam liacteuus tenui. uf ex ipso Pétri oraculo discani. quirl credere, quid emendare oporteat.

Eminentissimus douiinus carditialis Noalliiis in suc ad regias petitiones Uesponso " . h;ec ait : Mandat inii i/lud illusfrissimo Meldemi * credet''. idem est ac illud credere, tu in .Icmitis, tum arcfi ippiscoiX) Cnimra.censi.

Conqueritur {)rieterea. qai)d Jeuuitci' nef/l'- gaitt, necnon et foveant alios errores a Jansenis- 1110 diverses. Qiiinam \erô sint illi errores, rnov j'atebit.

Adjicit se grocissimis querelis nuperrime esse cfjinpellutum, circa Jesuitici colleijii el novitiat'h confessarios.

Affirmât trium prœsulu ni "■ Mandata, tantani prœ se ferre pernicicm. nt Flcx i|ise pius ac j>rudens ea légère non possil qnin perhorrescat ff fateatu.r ijra'sules ah i/iso Erninentissimo heniynè tractatus esse.

Conlendit denique haec Mandata Quietistarum erroribui opertè [avère. Uudc coUigitu!- errores a .lansenisuio di\ei"sos, quod Jesaittr forent, esse Quietistarunt errores. Sic illustrissiniuni Meldenseni. sic très alios praesules. sic .Jesuitas . ad fovendos inqiia' secta; errores . mecum conjurâtes aftingit ; sic belluin quo Jansenianos devinci sentit, in Quietistas lictos Iransferre gestit. Siciiii.' illiidiliii- iiii(|ii;uii hojiiinum ?

Niliil autrni t'uil. Saniti>siiiic Paler. qu'td ab Hunis circiter quatuordeciui, inibi cbariiis aul jucundius fuerit, quàni de me silere ; nunc verô, ut minus sapiens dieam. i/ise me coegif.

Veruni quideiu est libruni. quein inscripscram. Erplifation des maximes des saints, ete. anuo lt>'.)n. a SS. D. D. Innocenlio XII danin.ituin esse , ita ut propositiones libre excerpta?

« Hoc Eiii. Cariliiiiilis R'-sponaiim iiiia cum auitiTis iii)>lii l'pi&lulis edeinus.

Henritus de ThiarJ thi Bissy, (jui Jar. Itoiiignu Bos>ii'M successil.

' Luc'n>npnii> , UiipoUrnsis fl Vajiiiircnsis ojMS'.<>j"Miiin . qui ManJalis )i)>i'uni Qursiicllii (l;iiiiiiaM<raiil.

dictae tuerinf temcrarke, scondolosep,.,.. êtres- Ijpcfivè frroneœ. Sed una exillis propnsitionibus aiebal involunta.riam fuisse Gbristi in cruce movmilh perturbât ionem. Atqui vo\ illa involantnriom . qufp propositionem , alque adeo totani Hbri cuin[>agem respective erroneam^^cÀX-, a inco gerniane textu fuit proisus aliéna. Ab exordio controversia) t'jstes adbibui onini exoejv tiene majores, qui autographuni ab ea voce iinmunem frequens legerant, et aflirmaveranl eam esse addititiani. Id certè in Apelegeticis >excenlies inculcatiini legitur. Ne(|ue \er6quemquaiii latet. libnuii, nie absente, Luteti^e typis ••xcusuui fuisse. Quainobrem per antecessn.m. sa;pe monueram, notas ob banc alienam veceni libre forte affigeudas . verum genuini operis jiiei textnin minime tangere pesse.

Absit tamen, absit omnino. Sanclissinie Pater , ut hbrum a Cbristi Vicario damnatum indirecte tueri velim. Suprema enini sedis apostelicœaucteritas, meà famà, quiète, vità, meque toto longe cbarier est. Unde si pênes me esset censuram delere. et facere uullani, ego unus ad extreinum usque spiritual pugnarem. ne convelleretur tanta' sedis judicium. Sic vivere. sic niori juvat.

Attanien fpquuiu ^erunlque postulat, ut a germauo libri sensu secernatur sensus auctoris, atque illius mens sive sententia. Quis enini in expriinendo, quem mente cnncipit. sensu, aliquando non allucinaturV ^nisin aperienda sententia . plus minùsve quàin voluit . non est aliquande progredi visus? quis in perpendenda \i cujusque locutionis. non est aliquando minus caulus ac diligens?Sic ipse Auguslinus (absif itmniscemj)aratio) in retractandis voluminibus. se rectè sensisse. et imjiropi'iè fuisse locutum sexcenties confessus est. Exillaautem gestorum série, quam b\c recensendam aggredior, facile |)atebit quo candore animi , et quo recto fine npus illud conscripserim.

I" Eminentissimus ipse unà cum iUustrissiino Carnotensi Des Marais, ad scribendum de \ita interiere me compulit . ut Quielislarum commenta a certis sanctorum Ascetarum placilis et experimentis secernerentur.

■2" Pei'totum acerrima^ disputationisspatium, ne ausiis quidem est Eminenlissiunis negare, se circiter per menscm demi serrasse lilirum iHum mauuscriptum, et eà quâ parerat diligeiilià [»er-legisse necnon et insuper rommisisse e\arniuandum domino r/^- Beanfort. xiro quem maximi faiit : sibi tum temperis visum esse bimc librum castifjatum et pfratilem . ut lequunlur lilter.e ad me tum ab eo scripta : se denique

DE ad me retulisse rodicei? , 'um |Kiii(:ulis (iims margini affixerat nolis, quibus sic proinpto aiiiino obsecutiis suin, ut inihi amicisqiic ineis palàni diceret : Mctiio ne in dbsequcndo pronqitior sit ac taciliorarchipra'sul Canieracensis.

3" Jam antoa, (•unsi)irantc Eniinentissinio. nianuscriptuni pcrniiseran» twaminandiiin l>. Tronson, \iro. si quis luit unquani. ducto. [)iii. rerum gerendaruni perito, et cauto in refellenda iiovatoruni illiisioue. Vir Dei. perleclo sa'pc per duos nienses lil)ello . et dclil>erationc cum Eniinentissiuio h;d)ità , ciiin ipso ])foiuinlia\it, opus illud sine niora typis exaranduni esse.

-4" Institi lanien ne excuderetur opusculuui, antequam assignaretur ab Eniinentissiino scverior et acHor quispiani lh(>ologus. ({ui singubis syllabaruni apiees asperiore censura disculerel. Aunuil quidein ipse. Ego vero Sorbouicuiii doclorem ac professoreni I>. Pirut pra; cœteris iMunibus petivi, quoniain eodem tempore deb'ctus fuerat censor, (jui illustrissinii Bossnetii Meblensis libruni exaiiiiiiaret. Niminun luibi \idebatnr quolibet alio peritior et cautior ad i'<'fellcnda nuielistai'uiu couunenta : ([uippi' t'itus erat in discutiendo illustrissinii Bossuetii libro, qui confutandi Quietismi provinciam ceperat. Prœterea s[)erabam, fore ut D. Pivot, si iitrique oj)eri eniendaiido [ti-a-esset, ad optatani consensioneni utru nique auctoreni sensiiu perduceret. En pacis aniore et illusionis ndio ductus, L). /^//■o/cnib'betalii censori anteponendum duxeram. llle verô, ut ex epistobi ab Eniinentissinio ad me scripta constat, allirmare non est \t;ritus, 0|)usculuni |)erliiciduni esse, et iiKtlIenso pede peHegi 5 (piip[ie in tam brevi spatio bur ununi sexcenties decantabalur. scilicet infei-essc propril (iMkotio. (jnam sancti onines Mystici in statu perfectoruni pravlicant. Unde conchidebal libelbim plané esse (nircinn. atque dignuiii qui typis qiiampriinuiii mandaretur.

.")" Poslquam verô. perniittente Kege, cansii fvoniam a me delata est, instituti suni a Sanctissimo deeem examinatores. quorum quinque, ingenio. scientià et tamà pra^stanles. ad extreniani us(pie controversia^ dieiri, unanimi consensu asseruerunt iotuni librum, si voculam banc iinujluiitnrkuii . iiirnlmitaire, qu,e prorsus aliéna est, exceperis ab omni labe puriini ■>\\ ^ideri. Porro bi sunt illusti'issinius llodnb>\icus. Tbeatinus arclii|)ra'sul ; ilkistrissinnis Le Jhoa. ror|ihyri(;nsis autistes cl poiitiliciiis sacrisl.i : rev. abbas (labriellius ; re\ . jialer IMiilijtpus. (-armelitarum discalceatonim pra-positus generalis ; et rev. paler All'ani . societatis Jc-^ii. Neque verô tuni l»iidi»ln\i(;i. Iniii (i.dirirllii in

\M<>HE Prno. oo3

[)ro[iugiiandn libro constantia Sanctissimo displi' cuit ; paulô [lost enim uterque cardiualis creatus est.

Cl" Veniani autem oro, si dixerini ca qua' cnibbet lectori obvia sunt. Oportnit-nc me meo operi severioi-em esse, quàm Dl>. Tronson et de liomifort, quàm D. Pirot, acerrimum vel le- \iuscnl;e illusionis ad\ersarium, (luàin ipsuminet Eminentissinium. quàm persi)icuissinios el rigidissimos quinque Ecdesia^ roniana' censores? Si (piid |ieccavi. mihi plus quo indulgens. num et ijtsos pariter induisisse constat ? Nonne tenebantur gravissimi illi censores . in tanin conlroversiarum a^stu. singulas libri voces cautiùs ac severiùs investigare, quani ego tenebar id pi-iostare, ante obortain disputationem, dum Eniinentissiniiis unà cum tlieologis a se delcctis libro |>laudebal? Licet-ne sciscitari ab illo, et a cieteris doctissimis ceusoribus , quid pra^tise intellexeruit, dum in tani brevi opusculo intéresse propril abdicationeni sexcenties laudatarn legebant ? Num credibile est, tôt acuta ingénia, lut sagaces tlieologos, circiter per biennium. [M-rsolvisse opusculum, nnnquam inquirentes quid signilicet ea locutio, propriion interesse, ex qua sola nnnquam non repetita totus liber contexitnr? Profectô. ?,\ propritnn interesse ï[- s.uii a'ternam salutem signilicet. luce meridianâ clarius est , lotum bunc libelluin liorrendis blasplu'miis scatere. eoque aperlè doceri absohitain dcsperationem ; (juandoiiuidem in hoc uiio totus est, ut in e.xercendis virtutibus, omnis evnatur /iro/irietns, omne abdicetur proj/riuni intéresse. At verô si vox illa signilicet quamdam imperl'ectam proprietoteni. sive mercenarinm circa beatitudiiiemalVecluin. quem Paires ai-què ac sancti Mystici . a pert'ectis animabus abdicaliiiii volunt, nuUus subest error. Nihil lamen did»ito. (juin [>urum illud dogma. minus cautis. iniô et jjravis loculioiiibus t'[)r'essuni fuerit : qiiippe liber a Cbristi 'icario danmalus est. nuamobreni, dum Ikcc loquor. aniiui, non libri orthodnxiani Hcatitudini vestra^ perspectam esse cupio. l>e ipso enim libro cum lot doctissimis censf)ribns. et cum ipso Eminenlissimo me fuisse dciepluni, quid miruni sit. non video.

.I;im \erô per vestram palienliam liccal ea i|ii,i' lie .iaiiscuismo gessil l'jninenlissimus. cum ii> (|ii.i' di- ijuietismo a me gesta sunt conferre. Pudcl me ipiidem bujns insiiluendaî comparatiduis ; s('(| purL'aiida' lidei nécessitas tne coniprjlil . (piaudnipndciii EmintMilissiinns , de Oiiielismn , |»nst ([ualuordecim absolutissimi (•lKC(piii aniios, me cliamnum suspectum "'t iii\ i>iiiii lacère studet.

ooi i;risT(t[.A ir

1' KmiiientissiQiusQiicsuollii libriim a[»iMiiiiavit : alqui ev solo anctoris noniine illiim deterreri oportuisset. Nenio qiiip[)e uescit. eiiiii esse tofiiis Jrtiisoiiian.r soda' priricipein, qui iii

Hollandiaiii prufiiLril. ni contra sedis apostolicaconstitutioiies impune scriberet. Pra-ferea obvium eraf libri vencnum ; namque. ut docet constitutio contra liunc liltrum jaaipridem édita.

jn eo passun occurrunt ihrtrinu'. et proijoniliunes sedifwsœ,... dam nota', et Jansenianam h(vresiin manifesté sapientes. Nonne tenebatur

Eminentissinius ea quœ passim et 'manifesta o'xarrtnit advertere. ahjicere ac detestari ? Libru/n tanien sic approba\it, ut fecerit snum.

'•mneni enini sua- diœcesis clerum, sic alloqui non veritus est . « Hic discetis ea quée vos gre-

» geni creditum docere oportet : hic paneni

» verbi , quo populi fidèles enutriendi sunt. jani

» fractuuj et ita paratum uivenietis . ut con-

)i linuô siugulis distribuendus occurrat. Ouin-

» ctiani singuioruni tueuti sic accommodatus

)) est, ut sit pariter. et infirmions aninice lac.

» et soliduni robustioris alinienlum. Itaque

» uiius ille liber vobis eril velufi intégra biblio-

» theca. » (Juid. (juccso, his inagnilicis vocibus

.-ignilicatur, nisi aperta et spleiidida libri adoplio ? Plura-ne dicerc potest quisquis libruni siiuni facere cupit ? Ego verô veniali errore cuni lot clarissimis censoribus et cnm ipso Eminenfissinio libro niiniiun indulsi . putaus hoc opusciduin ouiuem onuiino illusionis foniiteni lesoindere.

•â" Ubi daiuiiatusest ab a[)(isti)lica sede exitiusus ille liber Quesnellii, lucro apposuisse visus est Eminentissimus , quod Parlanieutuui. oh formani suis placitis minus accjnHiiodatam. hoc decretum acripi noluerif. Eminentissimus tamenpotuisset. citra ullnmincommodum. mijiùs formée, qnàm substantia^lidei tuendœ consulerc. Quid enim ohstabat. (|uin ipse, minime allegatà constitnfione. hoc lotum quod danmabat constitutio. privato Mandato damnaret? Sic formaet subsfantiaî rei fecisset satis : sic Parlamenfi placita observare, et Vicario (-hrisli, lideni propugnanti , ohsecundare potuisset. Noimc apprimè novcrat id fore gratissimum Régi, pfa.'sulibus . atque oumibns aliis hominibus sana^ doctrina" stndiosis ? Nonne hori'endum iruminebat calholica' fidei periculum ex co peslilcro volumine. quod tanlà approbatione munitum , oumes cujusque ordinis atijue tetatis boulines a toi annis corruperal '.' Nonne bonus pastor, cujus est animam proovibus dare, tenebatur autcrre (juampriunim do medio, jioculnm \eneno infectum, quod ipse toli Franciie propiiiandum pnubuerai ? Id-ne nllro stalim [)ra:stitit ? id-ue tandem coaclus? num obsecutu? est Sanclissimo Domino benignô monenli? num obsecranli Kegi? num mu"renlil)us amicis ? At contra lihrum pra* mauibus tideliuui a se positum magis ac magis disiribui. legi, laudari et propugnari aperlè studuit. El verô nisi tories illi Ires episcopi pro tueuda calholica fide sese devovissent. etiaiunum ludibrio verteretur sedis apostolicae censura, et danmatus liber. Parisiis, utantea, palàni venum irel. Verùm simul atque pro tueuda sedis apostolic;c scntentia lihrum confutare cœperuut pra-sules. Eminentissijuus succensere, nepotes pnesrdum seminario turj)issimè expellere. Mandatiun Mandato damnare, neque teniperare ir.e, haut judex incompetens sententiam abnormem et canonico ordim repugnantem protulcrit. Ne Picgi quidem bénigne orauli oblemperure \oluil. ut secIfC JanseniaujE duci sponte suà coutradiceret. dum is sectiP princeps scrij)tis gloriaretm* , sese in omnibus doctrinœ de gratia capitibus cum Eminentissimo penitus consentire.

Ego verô stalim atque rescivi lil)rum , quem scripseram . Homa- fuisse danmalum , huic decrelo absolulè adh;erere sic propera\i . utomnes Cialliarum pra?sules , ipsosque adversarios in damnando meo opère anteverterini ; neque forma Parlamenti placitis minus accommodala nbstitit quin libellum nllro repudiarem . et Vicario (Ihrisli jironus obset|uerei'. Neque faclum a jure secerni fuit voluntas: sed abjectà omiii \elexceptione vel distinctione , totum libri coutextum , repetitis Sanctissimi Domini qualiticationibus, danmalum volui. Jamvero labitiir decimus-quaitus hujus censura* annus, censuramque magis ac magis coidirmare ju\al.

'.i° Ubi qua^stio mota fuit de auctorilate qua' Ecclesiœ conipetit ad dijudicandos dogmaticos lextus, Eminentissimus sedulô monuit , non /if'fendum esse ah tcclesia rerelatiuiiem , avt n'/'tam évident iam , tiim decretum ejus l'erum esse constet '. Postea verô subjunxit banc assertionem , usurpato quodam Augustini loco" . w Interposità matris auctoritate , de pâtre cre- » ditur. De ipsa verô maire plerumque ncc » nialri, sed obstelricibns , nulricibu!> et fa- » mulis. Nam cui sni>ri|)i tiliiis polest . alius- » que supponi . nonne itotest dece[)la dcci-

» père? Omnia ha-c testimonia , inquit ,

» fallihilia sunt , et aliquando t'alsa reperiun-

» fur Ha'cprobanlure.teslimoniis incertis,

» aiil sallenujua- fallere possunt Licet-ne .

' (iiiiiliiiiii. Cas. i-oiisr, — - Hpisl, l.iiihi. ml Vunlol, l'url. lic'j. 1'. i-2 fl se([.

DE AMOIU

» in religionis Qegofio. denegare EocIosïjp liane » eamdein ohservautiani. quantum debelur lio- » minibus , tum quolidie irnpenditur ipsi Ec- » clesiae circa rei civilis negotia? Cuv vos piget » hujus obser\autia> . (luaiidoquideni iiiilla )' menti iiisidet pni'judicata opinio , qn* Ec- » clesia' judicio repugnet , atquc adeo in illo » obsequii génère nihil occurrit . quod vobis » grave sit ? »

Ex eo sermone evidentissimè patol nullani nisi incertani mentis asscnsionem [)ostnlalatii ••sse a monialibus Porlùs-Regii. Eminentissinnis eas admonero amat , ne pntent certain <•( irrevocabilem exigi persuasionem , de Janseni- \ ani libri heterodoxia ; suadetur tantùm officiosa quœdam Ecclesitc olii^urvnntia , et assensiis qnalisexbiberi solet //(rc/'^/*' iihstetricum et nutricum testiinoniis . ({uœ fallcre possvuf . et (diquando falsa reperiuiitur ; ita ut si fraudeni detexeris , opinionem temere acceptam revocare ac respuere oporteat. Qnemadmodum mater de infanli alieno et supposititio , sic pariter Ecclesia de cujuslibet texlns ortbodoxia . vel heterodoxia, y^o/c.s/ deceiUd decipcre. Itaque iilasubscribcndi Fornmlte ratio , ab Emincntissimo assiguata ; triplici hoc vitio laborat. 1" Quid absurdius? Quare Ecclesia nos omnes juberot ampiecti opinionem plané iiicertani quaj fcdiere potest , et forsan (dif/iuinda fdm rciioliMur't Num semper in scholis liberum fuit de incertis ambigere ac disputare ? In necessariis imitas , in dubiis libertas , in utrisque charitas. ^^ Si factnm , de quo juratur in Formula , roperilur cdiquaudii falsui/t. . \ana ac temeraria rej)erietur juratio . ita ut sit (ju;edam pejerationis species. Tum revocandus erit (alsus ille mentis assensus ; tum neganda erit Ihxc cadem res , quîê jurcjurando |>riùs affirmabatur ; at- <(ue adeo causa finita non erit , imô eacn instaurari erit necessc. .'}"Illud argumentum, quo moniabis . et rude vulgus , ab Eminentissimo invitantur ad subscribendum , evidentissimè ineptum est ac nuUum, ad compellendos sectœ duces aliosque doctos homines , qui sibi videntur videre scnsum luereticum a Janseniano tcxtu procul abesse. Qua enim Ironte ejusmodi doctos sic aHocjui possemus? Cur vos pifjct hujus obsercantia; ? Nulla menti insidet prœjudicata opinio , quœ Ecclesiœjudieio repufinet , ntque odeo in illo obsequii yenere nihil oceurrd, quod vohis grave sit. Quid, qua'so , {/rarins quiuw ab omiii ratiouis ac prudentiy norma recedere ? Huid magis deiucns ac ridiculuru , ipiàni incertain opinionem . ipia- Ibrsan uliquando falsa rcperietur , cerlissima;

Ko. ooo qiuo i)utatur evidenti;e prœpouere? His arguliunculis FormuiiC jusjurandum aperto ludibrio verti , secta^que plana ac lula parari sufFugia lam chirum est , quàm quod maxime. Suffugia ^er6 , quœ taiito studio tantisquc artibus pajantur ad tueudum Jausenii librum . pariter et ad tueudum Quesnellii librum parari . nemo sana^ mentis nonvidet.

Ego vcrô post damnalum , quem scripseram, librum , onmcm operam naxare nunqnam deslili ad <lenionstrandum promissani esse Ecclesiaî a spoiiso aiiclorilalem l'aili nesciam , ut de fu- !-ioriltiisjuxtaac de brevioribus lextibusdeliniat, an dogmati rcvelalo consonent , \el contradicant. Enimvero quid est œcumenicœ synodi canon , nisi definitio de brevi Icxtu , qui dicitur bœreticus ? Quid xerô decretum ab Ecclesia editum contra librum Jausenii , vel Quesnellii ? b^st veluti canon , fusiorem textum perinde ac breviorem supremà auctoritate proscribens. Nihil est sanè magis ridiculum , (luàm dicere , brcvioris textùs per canonem danmati heterodoviam eise juris qufestionem . et fusioris levtùs per similem constitutionem damnati , esse quH'stionem farti. Datur-ne qua'dam lexluum mensura, ultra quam jus in factnm cominuletnr? Assignatur-ne certus linearum numerus . in quo factnm, et alius [)aulo major in {[uo jus ipsuni inveiiias? Num ut fabula* aniles irrideuda sont ejusmodi commenta ? Num luce clarius est longioris textùs heterodoxiam , multô magis nocere lidei , quàm heterodoxiam brevioris textùs? Nimirum longior lectoris aninium sensini illaqueat . movet , et ad suas concUisiones anqilectendas sensim adducit; brevior aulem est simplex propositio. onuiibus elo- (|uentiœ et dialectica^ dolis denudata. Quamobrem de fusiore potins quàm de brexiorc dici potest cum Apostolo : Qnonan senno serpit ut cancer^ ad corrunqiendam hominum lidem.

At verô si diceres heterodoxiam brevioris textùs in canone dellnitam nihil esse prœler facti quiestionem, sequerctur omnes onniium sieculorum novatorcs cuilibet canoni illudcre possc : adhibità namque facti ac juris distinclione, quilibel novator contendcrct, Eccicsiam, in danmando hoc brevi texln , cencepisse quitlem in animo nescio queni sensum , quent jure merito damnaret, sed eam in assignando \ero ac genuino hujus textùs sensu errasse , atque adeo texium huuc malè ac temere fuisse daimiatum. Sic conleuderent Ecclesiam , ex promissis, senq)f'r rectè cogilare, senlire, cret\r\i , cl de sensu cpiem iutra sepcrcipit optimè deccrnere; sed de cujuslibet textùs signilicao5fi

EPISÏOI.A lioue pos!?e allucinari. Sic iii ipsi» iisii irridcrentur canoiies. Sic iiulla uiuiuam causa liiiilefur. Sichclerodoxia lexlùs in canone (lamii;iti . t^t orthodoxia textùs in symbola adoptati ali tcclesia, ex eorura essent numéro qua' sunt incerta , quaî f'ullere possunt , quœ aliquondn reperiuntur folsa , qua? ab ohsMricibus , )ni~ tricibus et fhmulis einentita. tandem confufantur. l'rufectù ne valeat pes:^ima ha;c juris t( tarti dislincfio . dicendiirn est helerodoxiam vcl • irthodoxiam sive brevioris . sive longioris texlùs ad jus ipsum perlinere. Dictum quippe fuit a Christo : Eiinten docete omnes yentes ;... et ccce ego vobiscuin aum oumlbus diebvs usque o.d c'jnsununatio/iPiK s/ecu/i. Forrù ducere (jeides . »'st eas alloqui , atqne adeo textus tu m longos . finn brèves edere , imô et quoslibet textus jam editos, si (idem doceant approbare, si negent respnere. Cln-istus verôpollicitur . se sua; spon- !-;e aflutuium mnnibus omnino dicbns , ut cum ipsadoceat. textus edat. oditosque dijndicet. N erum quideni est Ecclesiam de tcxtibus, nb sensus quos signilicant . judicare. At vero cum oninis de tide definitio a verbis neccssariô pendeat , vana csset omnis detinitio . et grarnmalicorum argutiis subjaceret. iiisi promissum esset a Christo , Ecciesiam tore al) errore iinmunem . in accipienda sononim verhonnn forma . et in damnanda />;'o/^///rt cocum novitote. A lias si Ecclesia in dijudicandis textibus fallerelur . eliamsi de sensu mente couceplo rectè judicaref . ipsaque relineret infimis prtecordiis xei'arn fiden) , vocibus tamen exprcssis bicresim doceret, ita ut tideles, qui detinitioni prolat<c simplici docilitale adhaerereot , in hœresim indncerentur.

Haec ego ; at cur b;ec ? Si noUem causain liltri damnafi linitam esse , sicoine disputareni a'hersiis Jansenianos? Num poliîis contendercrn. unàcum Eminenlissimo , abnormcs libri niei locutiones , quas damnavit Sanctissinnis Dorainus, ex eorum esse numéro , qua^ nliifunndo f(dsfj rpperbwtur. Profectô quiqnis Mdt causam non esse tinitam . ila disscrit: qnisquis verô auctorilalem talli nesciam , «piain ego adstruere conatus sum , dedità operà adsfrnit, causam tinitam esse apertè pronuntiaf.

Antequam verô ulteriùs progrediar. lireal •lansenianoi inn errores , deipiibus agilnr, curii {hiiffiatunirn erron'bits ab Eminentissimo tnilii inqjutatis , conferre.

Quietistœ, ut audio^nounulli siint, scclesti et liypocrita". qui. si carerent nescin (juà pietatis larvà . nihilominus borrend;p libidini i'[ desperationissese Iaxis babenisperniitli'r<'Mt. Hos sanè dixerini . nnu hajreticos , scd perditissimos honuih's. quorum niilla est reiigio. nullus pudor, nullum rect;e ralionis vestigium. Si sexcenties c'is danniaveris. nihilominus exca-cati et obdnrati t'uturi sunt. Nefaiios ejusmodi homines in lafebris abditos vix invenies.

Alii sunt fanatici , qui se ultra script;e legis liuiiles a Spirifu Dei abripi sonmiant , neque ulla spes alVulget ut a deliriis tenqierent : vile ac turpe bominum genus, quod mali irrideni , boni execrantur, nemo sans mentis tolérât.

Alii sunt denique pii ac sinqdices . qui si a recta pietatis semita pauhilum exorbilenl, nihil iiisi emendari cupiunt; si vero sua expérimenta juinùs cautè et précisé explicent. suas locutiones a pastoribus immutari postulant.

T'binam igitur indigitari poterit Huietistioa . .-icut et Janseniana secta, numéro, ingenio, eloquentià. t'amà. gratià prfX'[)otens, qufe veluti ex concentu, EcclesicC deiinitionibus, modo apert»'» I epugnet , modo suhdolè obsequatur ? L'biiiam schoke llorentes , percelehres academia) . docla seminaria. eruditcccongregationes, autistes pictate et doctrinà [)r;pstantes , proceres regni. qui scctie in média aula patrociuentur? IJbinam constitutiones sedis apostolica^, quœ libellis confutenlur? In Quietistis nihil nisi aspernandnm ; in Janseniauis, nihil nisi metnendum occurrif. Etiam^i doctissimus l'ontitcx et l{ex sapienlis- >iinus ad di'bellandam .lansenianorum sectani i'|itimè conspirent, immanis ha;chydra, resectis l"l capitibus, magis ac magis in dies crescit.

Onid vem jam superest agendum, nisi nt luiincm. quam liactenus de interiore vita doctrinarn ainplexus sum . candiilè coram Deo expciham ?

l'IlIMA ASSERTIO.

In [)roprin cliarilalis Ihcdlugicarum virtutum piincipis actu . potesl amari absoluta Dei in se >pectati perfectio , sine uUo adjecto promissa^ bcalitudinis molivo . quaunis proprins illecharilatis aclns , ex suapte natiu'a , iHm(|iiiim excludat, imo sa'pissinie includathoc idem heatitudinis motivnm.

Huic assertion! sic contradiccbal illustrissiimis Bossuetius, de promissa beatiludine loqiiens : « H.'pc est aniandi ratio, (jua' nnllo alin » modo explicatur. ' » Vj alibi : « Non solnni » onmes homiin-s volunt esse beati , sed etiam » nihil nisi b<>atiludinem . cieleracjue omni.t

' Iii^lr, sur lis hUils il onih. '\ . . ii. 2'J : l .\\ii Uy. 1'. 4:>i ; Kdil. ac I8'i5 , 1. i.\ , y. -JUl).

UE AMORE PIRO.

» propter ipsani uuam voluut. * « Vola autem a Sloyse, Paiilo. pluiimisque aliis sauctis con- (litionalr lacta. df abdicaiida hoatitudine ad proi-urandain iiiaj(jivai gloriaiii Dci. siiiit mnnntcs iiiPjjtùc, fie /jin deliria . quihiis aiiioris alVcctiis craggeratur ; siquidein aiiiiil se siiam beatitudinem abdicaie velle, ut inajorein bealiliidineni sibi pia-paroul. Sic verô roiicludebal : « Hdc est » decrctorium piiiK-tuiii. qiio niio tola cnntro-

» versia dirimilm* Sic est absolutc dcliiii-

» cndum, adexstii'pandarnadco pcrlciilosam illijsioneni *. »

Al contra ilhisli'issimiis Cai-noteiisis /Ms Mnidifi, Meldciiseni sorimii iiiito fcederesibi contra nio maxime conjnnctum , ita conrulabal : Miilli Ibcologi docciii. i( cbarilalcni c\ sua|>lc natiiia. » et in suc propiio aclu speclalam Imc. uiuini » babcreobjpclnin siv(î molivum, ncmpc iiiliiii- » lam Dfi l)Oiiilatciii in se considcrataiii . siiii' » iillo rcspectii ad bt-atiliidincm c\ ca noltis t'ii- » liirain. l'i'ol'octô ca st'iitcnlia apiid llicobigos » \ abie communis est, et oimiino oribodoxa — » lia verô disputatur : Si cbaritas inlinilam Dci )) bonitalem in se speclalam ininealnr absqn»- » ullo ad noslram beatitiiilinciii lespex-tn , pos- » sum elicere acliini amoi'is Dei . ex sob) iiili- » nita^ bonitatis in se ipsa speclalam motivo. et » absque ulla notione qua- sit ad nos rehitiva.

« H-F.C PROPOSITIO NEGAin NON POTEST *. »

Igitur b;jec ipsissima propositic^ qnaiu aller ihUersarins ni Ouietisiiii t'onteni l'I caput [leinegal, ab allero sic aflii'uiatiii' . ul di.cre non sil vei'itus , eam vegari non pussr. I^ilnr lutc (iem punctum, quod aiteri visnm est ita decrctoriuiii, ut i/lu unn tola ronfrori'i'sin (Urunotur. ml f'xsti'r/jandiun ndi.'D jjeriridosnni Ulusionoin . nlleri sisnm est sic cerlnin ac pnrnin ab onmi ilUisionib pericnio. ni ncgan mm jtussit.

iNeque cerb- id fuit ab iliiistrissinio (".arnolensi l«;mere dicinm. l'"acili' enini demonslialnr liane splendidissimam t;sse onniinni Patrum , onminnicjnc (|uos xeneiatnr Kcclesia. Myslicorum tcaditionem , a Clémente Alexandrino, Apostolis ferè a'quali, ad sanclum nsqnc Franciscum Salesiinn . ((neni Ecclesia déclarât >ic nos (locnisse , ni nd ai'kstem j/crfertitim'm iter jddjaim ne tvlnm .seri/jfis suis ninnslraverit. Verùm ni ea asserlio ex i[)sis scbnl.i' principiis lonlirmclnr . veniam oro , si selecla (pi;edani Uoctoi'is Angelici loca commemnrem.

' Ui/i. n iiiiilliT l.rllr. 11. '.1

19 : I. wix . i>. 01 cl OJ « la Uehil. (iiiitliis. '^ \\ , I «le IXV'i, I. i\ , |i. 'i 14 , M. l'éi\ tic ( Uiiili . u. li
xMx , IL :il. — * ]hi(L — ■' Ri'iiKirq. sur Ut llé/t. 10 : I. \x , p. 211. Kilii.

Amore nihil est idiud fjuàm relie botium aliini : qnaniobrem anior afrectus est ille. quo vu- /nmns ^alicni ) et hontint iDnservari quod hnbet , vt (iddi quod non ludwt Amans aie fit extm sr in fnnatum translatum , in quantum a/nato Itonum, ete. Et verô bii; csl geminus, Inm complacentia^ , Inm benevolentia' ainor. qui \eia rharitas est ; ex illo aiiteni amore amans non Nibi amanti.sed amato /y//"'/// sive bealiludinem '•//// .• nimirum \nll a Deo conserearihoc honum qnod habet^ et inopi crealurie addi quud non liubt't. Amans ille sie fit extra se in amatum trans- Intus, ni Inm illi alieni . non sibi. bonuin relit. I iide gratiiitiim liniic amorem lia describil alibi saiictus Doclor. « (Ibaritali magîs couvenil

») amare, quàm amari Quia maires, (jn;r

)' maxime amant . plus quœrunt amare quàm )) amari... Filiosdanl nntrici. et amant quidem. » Redamari autem non qua-rnnt. si non con- )' tingal. )i -Na- si amantes magis amare , quntn iitnari velint. idqne et elmritati auigts eonrenit : si denique maires redamari aliqnando non quierant, res ipsa elaniat, cornmunieundam beutitnillnem non esse a ma ndi rationem. quŒ nullu alto modo e.j:i)lieetvr.

« Non .soliim liomo. in sua^ integrilale na- )) lui'H', super omiiia dili^il Deuin et ()lus (juàm » se ipsimi . sed eliani qna'libet creatma su.' )) modo, id est intrllectiiali . \el rationali . vcl

)) animali, \el saltem naturali amore, quia

)) unaqua^que pars naluraliler plus amal com- )> inune bonnm totins. (piàm particulare bonum « proprinm. ipiod maiiit'estatnr ex opère. (Jna-- )) libet enim |kiis liabel indiiiatidnem ad ac- )i lioneni coiiniiuncm ulilitati totins. .\pparel » eliani lioc in politicis virlutibns , secnndùm >) quas cives pro bono commnni , et disjieiidia » propriarum rerum, et personarum interdum

)i sustinenl I^t ideo ex cliaritale magis de-

» bel bomo diligei'e Ueum (piàm se ipsum , quia )) beatitlido est in Deo. sicul in communi el » fontali priuci|)io unniium qui bealiludinem » parlicipare possunt. ' » .\libi verù hoc idem repelil. el sic inslat - : u .Mioipiin .seque-

» ictinipiod natnralis dilectio essel perversa , « cl ipiod non perlicei'(!tur pi'r ibaritatem , f-cA

)» deslrnei'etnr Quodlibct singulaie na-

» tiiraliler diligil plus bonum sjx'ciei , ipiàm hXt-X cl (>7:i. — • /.w/ supiii , y. iC! fl -.iiiv.

m. I.

/ l'aii. i|ii:isl. l..

5.H8

EPISTOLA TI

» suum bomim singulare. Dens autem non so- » lum bonum est uniiis spcciei , sed est ipsuni » bonum universale sinipliciter. » Rursus alio loco sic urget ' : « Bonum partis et propter » bonum totius. IJnde naturali appetilu vel » amore unaquœquc res parlicularisamatsuuiu » bonum proprium propter bonum connnuiie » lotius univers! , quod est Deus. L'nde et Dio- » nysius dicit, in libro de dicinis \om., quod » Deus convertit onmia ad amorem sui ipsius. )) Unde homo , in statu natura- intégra.' , dilec- » tioncm sui ipsius reterebat ad amorem Dei

» sicutadfinem Sed in statu uatm-a.' cor-

)) ruptai, bomo ab boc delicit secundùm appe- » titum volmitatis rationalis, quae propter oor-

B RUPTIONEM NATURE SEyilTlR BOMM PRIVATUM .

» Nisi SANETiR per gratiam Dei. » E\ bis te- tibus evidentissimè coullcitur magis optandam esse ab unoquoque nostrnni beatitudinem coiumunem totius , quàm privatam ac singularem sui ipsius. Deus autem est bonum xinivcnale, et honuin commune totius universi : unde patct lieatitudinem Dei phis amandam esse ab unoquoque nostrûm, quàm privatam nostram lieatitudinem. Imt) constat amandam esse nostraiii beatitudinem, ut linem intermedium, propter beatitudinem aut gloriam Dei tanquam ullinunn finem ; quandoquidem unoquœqne rf^s jMrticuluris ainat bonum suum j)/vjjrtum propter bonum commune totius universi , quod est Deus. Sic apud Gentiles cives optimi , quiims |)rorsus incognita erat tum illa quam speramus cœlestis béatitude , tum ipsa post mortem futtn-a vita qua'dam faliula videbatur, nibibiminus j)ro patria certain mortem oppetere amabant . uuliam fuluram beatitudinem sperantes. Qnis \er6 sanœ mentis unquam dixerit banc unam fuisse illis hominibus amandi rationem , videlicet communicandcua beatitudinem , cùm ilH ipsi nuUà conununicandà lu'atitudine excitati luerint ad certam mortem ojipetendam ? Pra--

» propter corruptionem naturae sequitur bonmn ») privatum , nisi sauetur per gratiam Dei. »

Chapter 11 of 12