Sectio 8, art. 2: UTRUM ALIQUIS HABITUS

CAUSETUR EX ACTIBUS.

In hoe artienlo S. Thomas ostendit qmeuam pars veritatis inveniatnr in duabns theoriis ad iuvicem oppositis de uatura et causa liabituum.

DB it.iiirnii ,

Ut diximui* iu introduetione holtu tniclnins ™u, ,i babittu «Hnmtnr « ,„.„,>,„„, Sm^^^^SZ^1 qnod pien.i*. sicut, proper inertian, .nJv ^^m^nZlTT '"T permnueut, «i non tolluntnr n. cnusa eurinse n AIH n \ Weplle

■W mngis L n ulioni . „i K, ," V °8" "°" reCi,,it ali""idto», non cnusntur e" „c,lu'" ' ""' ** ***** I1"''- calefaciens et" fflS feSS' ' "" *

='~;=S"x?H:E€E»^« j citutum m eorpon arttenll), n.tm secundum vin. mitntivam ad uuun, determiun.um ex nutura primtu, et ^Staf? """^ "''""'"" (™cl»M» «"• poteat « ,<•! 1 L.L VVumtm ohjccionnm, cnue i„ solutionihus

DE CACSA HAUITrt M

2- Concluaio: /»■ at/cntv in IJUQ est principiitm avtivtim vt prinoipium pussiruni Hfi actu*. atiquin hnhitun potc&t caunari OfB proprio actu in priucipio paxntvo, non in prineipio activo.

lrobatur V Bm esporitmtia: Iu homine uctus uppetitiva fneul tatiK procedunj ab ea MMMiudum quod ipsn movetur ab intellectn objeetuni repiwscntatite. Bic cnusatur iu voluntute hnhitu» justitia*. in appetltu sensitivo tenipei-autia et fortitudo; seeiinditm quod appetitus inngis niagisque modific&tur ■ ratioiie dirigeule acqtiiritur pnrticipatio rationis in appetitu. Item actus intellectus quo ratiocinatur de conclusiomhuK, proccdit nb eo seciinduin qiiod ipse intellectiiK magis a magis modiiientur sub directioue priueipioruin. Hoe modo acqnirit facilitatem nd recte demouHtrandum iu tali vel tali imiterin.'

2* Ifationc: Omue qiiod jmtitur et movctur ab ulio, ilix/ionitur per actnm OgentU. Atqui in Uomine suut tocultatefl qiiu' movetur vel ab alia, vel a ueipsU jam in actu sub alio BApeCtQ, HffgD in liomine ex multipUcatia actlbus causautur liabitus in poteutia mota. sicut babitus virtutum iu appetitu moto a ratione el scientia in intelleetu prout moveatur ipse a principiis. 8ic Aristoteles dicit quod appetil us lit rationabllis per parlicipatiouem.

Ad3aat: Explicatur tjuomodo actus jiossit generarc liabitum. qui uobilior esse videtur sna causa.

Scilicet, actus piwcedens bubitum, inquantum ju-ocedit a prin cijiio activo, a uobiliori ju'iucij>io procedit qiiain sit babitiiK geueratus. Ita ij>8a ratio cst uobilius jirincipium tjuam sit liabitus virtulis moralis iu vi aj>petitiva per actuum repetitiouein geueratus, et iutollectiiH priucipioruni nobUlufl est princfaplum quam scientiu coucluKiouuiu. Sic habitiis virtutbj moralis in ajipetilu est qua*<)ain partidpntio rationis, siciil habitus scieuliai est (|iiuKlam participatio liimiiiis prijQOrtnn iiriucijtiorum.

Ex lioc articulo mulla dedud ponent ooroHdfia quoad fonnatioueai et cducaliouem spirltue.

lum Corollarlum : Att'lixcvrv non cst mlum rcminisci (I', q. 117, a. 1). IIoc eet conti-a Plutonem qui distingnere newiebat inter scien tiaju in |>otentia et scieutiam iu actu, et exisliniabat scieiitiam jam in aoto pra*existere in ineiite discipuli sed qiiasi obnubilutam. Ita ul magister, Juxta ijjsum, uihtl uliud faceret, jier maieuticam Sorralis, qu&m deducere in racordationem eorum quas jam prlus snnt coguita. iu j>necedenti vita imiinariim anie earum nnioiiem cum <'orpore.

2um Corollarlum: Muyilvr vcl educator co perfectiun opciutur quo maifis rcdueit ccritatim propoxitatn ad altiora et unircrsalioru prinvipia, qiiia sub inflUXQ borura princijuorum discipulus acijuirit habitum scieutia et sapientim ad res ]>rofimde cognoscendai* ex causis omniuo necessariis et subordinatis. Ita magni mngistri, ut Plato, Aristoteles, qunmdain nalurulem revelatioueni attulerunt.

1 Boc DOMndnm m u<J educatlonem »wu funuution-Jiu- bnbltuuni ln nivnte ulscliHikmim.

l>E HABITIBCH

Per oppositum quasi nnlla formatio intelleetoalis aecipitar si magister more positivistnrum vel einpiristurnm, proponit solura facta swgularin vel geiicralia. nbsquc illnniiuatione principiornm Sic l,a beretnr soium pars ompiriea. et materialis scientio), non ejns pars ItU?56f'nrlieSiS °SSet imP°s8iWlis- <cf- °P«S >>°strum

Propterea. valdc differt instructio si Uat secundum principia BOsiUvismi aut. seeuiiduui snnnm iiitcllectnnlismiini. At certe non e»t. peryeuiendum ad cstrenium oppositum. scilicet ad innatismum Platonis. secundnni quem addiscere nihil aliud esl quam rcminisei ,cf. J»

3""> Corollarium: Trcs suut erg» prineipnles llicorias piedagogicnc circa formalionem intellectualeiu, nerapc tlicoria traditionnlis Aristoteli» et S. Thomie, innatismus Platonis et empirismus

Theoria traditionalis fmidalur in UOC quod intelligentia liumana est ultiuiu lntelligentia cui correspondet inhraum tntelligibile in sen sibilibus obraubratom. Contra hoc peccut per excessum Plato; pcr delectnm vero peccnnt cmpiristie.

Ar.T. III. _ UTHUM PER UNUM ACTUM POSSIT CENERARI HABITUS.

Status quasstionis. — Yidetur qnod per unum nctiun possit geueruri halntns : uam 1" per iinaui demonstrationein cansatur scieuti» saltem de nna couclusione; 2» unns actus vnlde intensus lemiivalet multis alns uctibus luinus intensis; ergo potest habitnm cousare; ■F ex uuo actu eontingit h.imiuem inUnuari vel sannri. legrltudo au tem esl habitus sicut sauitns.

Se<! contra est id quod dic.it Aristotcles in I Elhic, c. vn: n Sicnt nnn, sola hirundo ver non fncit, nec una ilies, ita ntique uec beatum seu felicera umi dies, mjC paucum tempus ,,. Beatitudo nntem esi oppi-aUo sccundum liabilum perlecttc virtutis. Ergo hnbitus vir tutis non causatui- pe.r nnum actuni.

Kespousio est cum distinctioue secnndum diversos bnbitu» in diversis poteatils. Ot. Joannera a S. Thoma.

Tn corpore articnli sunt trcs coucliisiones, in quibus 8. Doctor disuucte respondet ad quiestiouem secuudum divcrsitateiu habitunni et snlijectorom.

Respoiisio ergu est ncaalicn circn hnbitum iiotentiie aiipetitivie; affirmalim circn Irabitnm poteutiro apprebensiva) : nei/atira quoad infenores vires appreheusirus : affirmalira circa hobitns corpnrnlcs. v.g. nd snnntionem ipgroti.

1» Conclusio: /u potentiis apfieliliris habitus cirlulis non potest caumri per uniiut actunt, sed per multos.

Probatur: Ad hoc nt. qualitns qnipdain dilHcilc mobilis cnnsotnr in pussivo (quod i-eqoii-itur nd geuerandum habitam) oportet quod aeiivuiu totaliter viucnt [uissiviim ut. passivum feiutur, ut in plnri-

013 CAfSA HAIIITFCM bus, iu bouum honeslum. Alqui principiura activum, quod est ratio. non potest totaliter supervincere appctitivam potentium per uuum actum. qnia iKitentia u.ppetitlva mutlipliciler in divcrsa obfeeta pnr ticularia tcndere potest et secundum diversas circnmstantias. Ergo ut potcntin nppetitiva feratur, ut in pluribus per modum naturtc, in bonum couforraiter ad rectam rationem. oportet actum freqnentare.

Mafor declaratnr in aliquo exeniplo citato. quod qnidem siepe addncitur etiam a S. Jonnne a Cruce, scilicet: ignis non jiotest statim vincere totaliter suum combustibile ; uempe non statim ipsuiu innamraat, sed paulatiiu abjicit contrnrius dispnsitiones, v.g. huniiditatem, ut sic totnliter ipsum vinceus, similitiidinem sunm ipsi im primat.

S. Thomus in qmest. disput. De VirlutibHs i» communi, a. 9, ad I1UIU, aliud citat exemplum ttb Aristolele adductuni BeJJicet guttai-uin pluvi», et simul explicut quomodo plures actus possint unum IiabiLiira geuerare, cum ipsi tamen uon siut simul ut siniul operentnr. Ait S. Doctor quod piimna aclns fncit nliquam dispositioueni ; secundus vcro actus iuveuieus raateriam dispositam. eain magis disponit. ct tcrtius acLus pariter, inio adhnc anipliiis. Sic ultimus actus, agons iu virlute prascedentium, gcnenitionem habitus complct, sic.ut accidit de multis guttis eavautibus lapidem.

Hajc major fuudameutalis totius nrticuli probari potest non solum per excmpln, scd etiam

A priori. Etenim qualilas et Bpeeikti— habitus dcterminat potentiam ad bene vel nuiie ageudum, et hajc determinatio debet esse difficUe mobilis, nt distiu giuilur a simplici dispostione. Dnde ud hoc quod hioo qualitus vel hubitus causetur in passivo, oportct quod nctivum totalitcr vincat passivum, v.g. detcrminet firiniter poteuUam ad boniim honeslum. Non quidem necesse est quod determinet eam infallibiliter ad iiisum actum vii tnosnm ; remanet enim libertas, quai non trnhitnr infalUbilitcr uisi a Deo clure viso; sed nwesse est quod a,:Uvum determinet potentiam appctitivum habituulitcr, nt scilicet feratur nt iu pluribus per moduni secuuihe lintnra* in bonum hone stum, iu tali matei-ia. Xam qiialix uHUsquisqtic esl, talis finis videtur ci (conveniens). V.g. bumili videlur eonveniens iu ouinibiis bumiliter ugere.

Jfinor probatur ex hoc qnod foenitntes appetitivie miittiptieiter in diversa bona tcndere possuut et seciiDdnm varins cii-cnmstaiitias : v.g. iu quibusdam circumstautiis ageudiuu est piiesertim bumiliter, in nliis pnesertim magnauimiter, ct mngunnimitns nou est ambitio, Bicnt Iinniilitas non est pusiHonimitas. Fnde ratio dirigeus uuu potest iK>tentias appetitivas totaiiter deterrainare per tinum actum, qui fit cirea nliquod particuUtrc bounni. iu his circumstautiis : scd requiruntnr mulK actus ut generetur habitos, v.g. humilitutis cum maguanimitate connexie. Tlic. Iinbitus erit qnasi sccuiiiia natura et qiiusi lav interior ipsius facultatis. Cnde est qmednm annlogia tnLer leges uaturalcs. qum ut in pluribus applicoutur. et habitns virtutum. Leijrs tiK HAIIITIlll'H luttitrir BUUt qtiasl vtiiiiucttuliitvtt tiatttrtr sub direetioue supieiitino Dei, i't in eis est quasiam intelligibilita* particlpata, sicut in virtu tibuK moialibnB eat nitionabmtM participat&.

tum CorollBrlum : [deo VOluntM non potest per u&um uotiim OCqulrere virtuteni justiiiie. Voluntiis quidein stutim do se Kcquitur ra- Lioucin in bono |iroprio; sed nt tcndnt etinni in Ihhiuiu ulterius semudum rectam ratlonem, indlget frequenii motione rationis.

Item qiioud aequiKitum virtntem religionis, qiue sic multo fortior est in christiano pOBt ihiiIioh annot, quam initio, quamvis forsitun UOn sit am]iliiiH devolio wnHibiliK.

llem >tppct.itus aamitivUB. in quo snnt teui]iorantiu el forlitndo, niaUKiietiido, pnlicutiu etc, non sljitiin vincitur, et uutcqiiam tabflflr tur tirmu ciiKtitUK, rcqulritur in voluntate contineuliu ad non consentieudum iuordiuatiK motibiiH Bengttalttatlt. Kt luec contineutia non stnliin iii-quiritur.

jum Corollariumi BabitUt, IUOndO pltirilmtt ituligct actibut, Ut t/vttvrvtitr, per priorr* ttvlttx tum tfvttcrattir. ved pvr tittiiitiiin. Priorefl lUtte.n actiis ilisjionuut tiiutuiii Kubjectuni ud ilhim, etcmiKiMit qunn, dam quiilitnteiu. qiue ad specicm diHpoHitionis [leriiuet dicit Joiiun. • 8. Tboin., fol. 81, 4 0 Kqq..

Alii dicunt qiiod tonc virtuteK sunt in vin tjvitvrtitiimin . nondtun vero iu Ktatu haUtofl. Of. II1-!!1", q. 114. u. li, ad 2"m, et in qnJBflt. diKput. liv Yirtitt. in comtii., na. 3, 9 uil ll"m.

Jonuncs u 8. Tlioma, fol. S2, n. 13, tenet qnod dispoKitio illa priorihnK uctibiiK geiieriitn liondiim est bnbitiiK in iulinio griulu, qnia tunc posteu non geueruretur ImbitiiK, Bfld uugorelur tantiun, ct ideo non dlfltingueretur ab habitii Kcientia», qui de Ke potest unico actu generari, ut ui Beoonda conolQBione dicctur. Bfic igitu,- dlspoaitlo nondum eflt proprie linbitun, quia noiidum eflt de se qimlitiiK dilllcilc mobilifl, kciI dispoiiil ad hubit uiu, fljout mollitndo lupidiK ad ejus c>r vutionent. Of. de boc .Toanu. u 8. Tliom., ibid.

Bemper in boc eat eadem flifflfwltM bbu Idem iirystoriuin : Kcilicet nuprciniiin iiijimi tittitttjit iiifumtm ttuprvmi; et vulde diOicile est in concreto dicere ubinuin chI suprcinuni diHpoHitiouiK et inlimum babitiiK. Kicut etiam diillcile ut dlcere ubiuani oBt Bupremum vitie vegetutivie et inflmum ritB HciiHilivne. 8ie v.g. spongiu cKt uuimal, quod pinrefl tnuien eonHideroverunt ut pluntuni. Itcm in mornlibus difllcile est dicere ubiuam cessat restriclio late mentuliK. et ubiiiani incipit restrictio Htriete tueutaliK qiue ent meudacium. Attamen nonobHtiiuto bflc difflciiltnte in coucreto, oertum eflt qiiod s|iecie distinguiintiir vitu. vegetativu et vitu HCUhitlvn, aut restrietio late mentnlis. qiue licitu est. et restrictio Htricle iiientaliK. qiue est Ulioltfl>

Aliqiiid Kimib* est diim novani uddiKcimtiK liugiiam. Certo tcm pore nondum Bflt babitUK : cognoni-untiii- hoIuiii qni&dflffi verbn: impoKKibile est legerc uut loejul in hflfl lingua: et jioHtea- inclpimnB im perfecte legere et loqili. Tuuc solum inclpit babitllH: antea erat Holum diRponitio.

pb i-At-KA HAnm.-1-M f Concluslo: /» intvllectu ikoMttW noictUia potett causari ei UM rationtt t>Ot«; "">' ivr° '>«<>•«'* opinatimu.

ProbtMw* 1' fart<: XSm propofliUo per se nota convinclt intollectun. ud n»»eutieudnm Urmiter conclu»ioui. Et, ut diximuK in uiajori ftnidunicntali, in |ta.ssivo, quod ,-er nnicum iictum viiic.tur, per uuttii. ..CI.U..1 ge.ieru.ur bubilus. Ita i" ordine phvsico ,,cr ,.,.«,„ Kc.ntilbim cleclricnni statim pmducitur coiubiuatio cbimica et explosio.

Idco conccilitur prima objectio, Kecundum quam per nnam do monKtrutiouen. Kcientia cttUKari potest, qua> posteu intensive angetur sicut et extensivc Kecundun. u,,plicationem ad aUaK conclusioi.es.

Bic uliqui» prima vice audiens eA,>.,8itionem doctriua. 8. Tbomu» de subordinalioue cuusarum secundai uni et ipsius voluntutis bumaiim ud primam CiuiKum, statim potest cskc protundc cotiB.clini a fortitu-

Attamen^ot uotat Joannes a 8. Thoma, M. T7, n. 4, ad pn.mpte esercendun, hnuc habitum Kcieutiie, unico actu ncqtusito, reqn.rititininltiplicit.is nctunm ex par.c «„bj,ti : sclicef prout exerc.',,,m eoju» habitOB dependet a vtribus senKiliviK, quiirum opcratlones neoueunt onlco aota tlrnmri. 8ic, v.g., uiemorui non Kti.tim l'altun Item generarl potest uno afito haWtttB metapbysicu, ki quis bene ridct quod objextnm forniale et adieq.iutum intellectns non est ens coloratuiu, eus dulce, ens «oiiorum aut quid bujusmodi, seil «M U iM, et si BtaUm percipit quod primu rutionis priuc.pia kuii. ,,nn eipia eutis iiitelligibilis, inUuite supra sensu» et '^"al'""''"^. mloptercu K„„t absolute uecessivrla el untversBMlJ» Idcst si bcn, , ■ cipitur ,,,i,„n veritM ordinis invcntioni» seu ordtnis aunl.yl.ct statim geueratur haUtus. A fortiori si Htutim bene ^rc.pltur pri.un. veriUu, ordiuis syntbetici et desceudentis. uenipe quod Deus sohts est ipsum Esso 8,,bHi»tens, et quod iu solo I»eo esKeuti» et esse sunt dcm Hae Hunt dnie urccK nictnphysiea-. qunrum uua es i unuin, iultao uscensiouis pbilo hiCB, nltera. vero suprema in fulmlne.

1'ai-itei- aliquaudo ez subltn proftjnda intelligenl.a alicujus qua>ppniB, hnbitus uotabililer luleudilur.

• Par, secnnito concluslouis probatur: Habitus «;»'"«'|';"« ^ bet cuusari ex p.uribus actibus. quin intellectus nou , unon. .olutn propositlonem probabilem. 11« sufflcit quuiem «d nnn.n actuui opiiuilivum gcneraiidum, non uutem nd Imo.ium.

v Concluslo- OuoatlHII "■' "ttcriores circ» appnkfutm, '"•''««• ^ r^ OOi-l plSL 'citct,ri. utaliquid lirmiter memoriiL- impriiualur.

lo probatur hoc ex expcrietttia. et auctoritate ArurtoteUs.

Circu. hoc uotat bic ^0^^ ,„„, pM«<«Mi <qu uon est iden, nc ...t " 1 h ione. Ullie partictlarem seu vim cogilat.tam cuu. m, moria it - ,.„],„ ,..x„reKslo « i,.'vl,c,y pMri«« » n hoe Kl>ema „,„! in

^^•^^M^ Pbiiosophus dicit ibidem.

9B — G»nMt.oi-UGt*>Gi: - Ue UealltttiUnc.

m db stAHzmns qnod nempe intellrctu* passivus coirumpittir, quia tatas vires snnt in organis eorporeis ct per conscquens r.nm corpore cornimpuntur. Plnres hoc male intellcxemnt et putnrunt, nt Averroes, qnod seeundum Aristotelem etinm intellectus possibilis corruinputur, et icleo iniposaibilis sit immortalitas persoualis. At hoc est. confundere iutellectuni possibileiu cum ratione partieulnri, gQSB est siipremus sensus internus sub direetione rationis.

2° A priori probntur etiam ha?e tertin eonelusio. Kodlin ud hoc probationeni reducit: Potentia spiritualis, organo uon uuitu, immobiliter et flrmiter recipit: nempe scientia causnri potest nnn nctu; non eic autem potentia orgauica, quia materia est principium corrnptionis, propter suam indcterminatiouem et aptitndinem art pltires fornias. Unde in diversis honiinibus diversimodc e<M'poraliter dispositis, imaginatio aliter et aliter reclpit, sicnt etinm memorin aliter et aliter retinet. Cf. Aristotelem (Indac opcrum nd v. Mcmoria).

Aj'istoteIes dicit in II dc Anima, et in Hbr. de Mcmoria. quod in memoria, quae imitnr orgnno, praeserthu sicco, non faciliter nliquid imprimitur, sed impressum bene conserva.tnr. Et e coutni. in memorin qnne unitur orgnno, praesertim humido, 1'aciliter quidem aliquid imprimitur, sed faciliter eliam nmittitnr, sicut si nli quld imprimeretur in aqna et non in sillce. Hnec oppositio inter siccum et humidum, quond indolem physicnm, ea est quae suerte invenitur inter homincs siccos, qui montes et locn arida habitant, et homines pingues, qui sunt in planitie foecunda et bumida. In moutibus magis servautnr tmditiones. Montani sunt fldcles, conservntores. tenaees,

4» Conolusio: Habittts eorporalcs possimt caiisari cx uno actu. si aotivum fnerit magmr virtutte.

Probtitur pcr exemplum. Bic medicina fortis statim iuducit sanitatem, qum est hnbitus saltem lato sensu, ut dictum est q. 50, a. I.

Itcm, ut notat Koellin, in suo Comraent, agens in corpus notest unico actu eorrumrK*re dispositionem priorom bonam, <;t iurtuecre aliam, v.g. aigritudineni.

Et per hoc patet responsio ad objecta.

Ad 2°*°: Concedendnm est quod si multum intendntnr unus actns. poterit esse eausa hahitus in aliqua potcntin quro contrariam dispositionem non habet.

Corollarlum: Patet ex dictis niagnani essc differentinm inter Instructionem et edncationem.

Instructio in scicntiis cxactis elemcntnribns, nt mathematica. brovitcr, ceJeriter duri potest, quia generari potcst habitns mathematicus es uuo actn.

Sed educatio sensibilitatis et volnntatis multaiu requirit exereitntiouem et exemplum in familin. Unde qnnm masime errant illi qui hodie nolnnt dnre snis pneris edncntioneio rcligiosnm, expectantos ad hoc jetntem adultam, in qua pueri ex seip&is ratioualiter eUgant riB CACSA HABITtJl'M religionem qnain convenientem erediderint; tunc erunt omnino indisciplinnti et eligent irreligiouem aut perversam superstitionem. Hoc idem esset ac nolle dare pueris alimentum, ut expectetur adulta artas qua ipsi sibi alime-utum couvenicne eligant. Kam « non iit solo panc vivit homo, sed- in omni vcrbo quod cgreditur dc orc Dei » (Dcufer., vra, 3).

Ai.r. IV. — UTRUM ALIQUI HABITUS SINT HOMINIBUS INFUSI A DEO.

Responsio est affirmativa. Est dc fide secundum Concilinm Tridentium, sess. 6, c. 8: « In ipsa justificatione eum remissioue peccatorum, luec onuiia simul infusa nccipit homo... ftdem, spem, caritatem, etc... ».

Seilicct fide eertum cst aliqua doua et virtntes nobis a Deo infiindi, qine sunt quaUtates in auimn sen in ejus potentiis pcrmanentcr inhajrenfes; etiamsi forte non sit fide certum quod qnalitatcs illro sint veri et proprie dicti habitns.

Bn.t-UART, de Gratia, diss. TV. a. 3, tenet quod non est dc fide, quamvis sit certo tenendum, gratiam sauctiflcantcm esse stricte et philosophice quaUtatem et habitum, quia Concilia tum Tridentinnm quam Viennense consulto abstinuerunt a vocibus « quaUtas » et uhabitus y. TJude videtur quod Ule fidei satisfaceret qui tencret gratiam sanctitieautem esse donum babituale intcrnum (distinctnm nb nctu) aninuB permnncnter inhierens, sive sit proprie et philosophice qiuvlitas seu uabilus sive aliquld oliud.

In corpore articnli est duplex conclusio, prout distinguutttnr habitus pcr sc inftisi, nempe illi qui nonnisi a Deo per infnsiouem produci jwssnnt, ut virtutes supematurales, et habitus por aecidcns infusi, qui possunt per sc acquui ex repetitione actuum, nt cognitio linguas estranero tlirinitus Apostolis datae.

1a Concluslo: UabittU supernaturales non possnnt haberi nisi per infusionem, woti vcro per rcpetitioncm actuum.

Probatur: Habitns debent esse proportiooati nd finem ad quera disponunt. Atqni finis supernaturnlis excedit facultatem uaturro, seu actus naturales etiam reiteratos. Erijo habitus nd hnnc flnem disponentes non possunt esse nisi per infusionem.

Hoc verum est etinm de snpreroo angelor etsi ab leterno creatus fuis&et et semper potuisset uctus naturales magis ac mugis intensos eUcere.

2» Concfuslo: Alii ItUni habil-us per uccidcnn infuKi, ut donnm Ungunrum, stientia geometriro infusa. vel alia seientin. qwr naturaliter acquiri potest.

Ratio cst quia Deus potest prodnrere effectus cansamm sccnndamm nbsqne ipsis causis sccundis. Sic in Adamo prout creatUB est iu aitate adultn, plures habitus erant per accidens infnsi.

IIE EUBHtBUB

1UIB Corollarlumi Onde speelc dlsthlgaantar bahitus /icr nc infusi et lmbittiH prr accidens inftiai. Nnm liabitiiH pcr accidcns iuftiBus, ut geomctriu infusn. est ejusdeoi speeiei ac habitus ucquisitus, sicat oculi dnti eieco nuto et oculi aliorum. Dum, e eontra, habitug pvr sc infusi euut « essentialiter supernaturales », ait Cajctuuus, scilicct supernuturales quoad esscntiam, quidquid dieant nliqui interpretes, juxta quos Cajetauus dixisset tidem nostram iuftisum esse solum supernaturalem quoad moditm productiouis sua?. Td quod est superuutnrale quoad moduiu tantum est habitns per aeeidens infusus. ut geontetria infusa.

2um Corollarlum t Hahitus infusi sunt ouinluo nei'essurii ut uetus supernnturales eliciaatnr a prineipio proportionuto et connaLuruIi. Attonten ante justiucatintieni et infusionem habilutim possunt esse aetus salutares. nondum rero meritorii, sub inlluxu gmtiio actuulis. ut dicitur in tnietutu de (Iratia.

Olijcctio (3' articuli) : Sed actus provenieutes nh liuhitu infuso debeut generare novum hubituin ejusdem speciei ; et sie essent in eodem suhjecto duto fornue ejusdem speciei ; quod est impossibile.

Respondctur . ibid. nd 3un' : Actus tpii productintur ex habitti iufuso nou causunl atiquem liabitum. sed eonflrmnut hnbitum prafexi steutem. Seilieet ex eis augetur ttabitus jier aecideus infusus ; vel si hubilns est per se infusus, ex eis habetur dispositio ad auguientum iiifusum. ttt iufru tHeetnr. et ipsum atigmentum provenit a Lleo.

QU. hH. - DE AUCMENTO HABITUUM.

Iu ista quiestioue snut tres nrtieuli. iu t|uiltus qiiteriiur : 1° T"truni hnbitus augenntur : 2° Utrum habitus augeantur per udditionent : 3" Utrum qnilibet netus angeat hnbittun.

Htcc qulastlo est diffieilis, sed ningni nimiienli quoud puedugogiam. qtioatl mentnlitatem hominum et untionnnt. Ingenium enim uulionule habetor non tatu ex legibus exlrinseeis. sed ex hnbitibns et ex tlispu sitiouibus hereditariis.

A«T. I. — UTRUM HABITUS AUCEANTUR.

Status questionis. — Videtnr (jnoil litvbitus uon ungeantiir, nnm : 1° auguientum tlicitur de qtinntitnte: habitus autem est qualitus; 2° hahitus est perfeetio quailam: perfeetio otiteni. etim iuiportet tcrmt ntim, non fidetnr itosse reeipere mugis et miims ; :f uugiueiitiiin qiiiilitativuiii. si tlnretnr, esset nlierntio, qtUB uou videtur csse tn hnbitibus.

Scd contra est quod lldes, qua» est ltabitus, augetur. seeuuiliim illttd Evangelii : « Dominc. adattyc nobis Jidem ». Pnriter plures textus eitari posstint de uugmento curitatis. v.g. II l'etri, in, 18: aCrescite in gratia et in eognitionc Dci». Item. ibid., n, 2: tt ... ut iik ArnMENTO nAniTri-M i» Christo crcKatis i» nMcm ». Et nd Colo.s .. 10 : In omn. opcrc Iio-io pvaUfamtt* ct crcsccntes ... sewnlm Dev» Itern ad. Kohes iv 15 • " Crcscamus pcr ouiiih. in illo qm est caput CArwtas ».

Et'est de tide deflnitnm quod tlntur nngmentuni cnritatis. Concilium Tri.lentinn.u: .. Si quis dixerit justitinm accoptnm non conservuri atque eriam non augeri coram Ueo pcr bonu operu. u s_» Idi.,vz.no.. 834); « Si quis dixerit... uomlnem justihcatum tem» nperibus.. non vere mereri augmcntum grntue... a s. » (Demz., M.).

Oonstat etium exiierientia quod habilits acquisit.. sive v.rtutes uaturtiles, sive seientia-. nugeantur.

Sed expUcoudum remanet qiiid s.t hoe augmentum. Un.le sit ■equens eouclosio.

Conolusio: 1° Qmdam habitus auycri postunt secundumse cxtcnsicc. ut scientia, quu> llt major, prout ad novos se extend.t conclu- a"neZ "0m„„ /,a6it«« posmtnt auycri intcnsicc, seeii.it/iini quod magis mmjisque partioipantur a subjccto. 8ic caritas flt .nngis iutenstv et scicntin profundior circu conclusiones jam pnus eognitns.

Fundamcnta bujus dcnionstratitiuis sic proponuntnr a S. Thoiua:

1. Dicendunt ert tinotl augmentttm, primo ad quantitaten. pertineus eum de «inautitote prius dicatur. niiulogice Iransfertur ikI qualltates eliam spirituales, quie sunt fornite nceidentnles. JIou cognoscimus enim immediatc spiritnalin, sed s.iluni ex auologin sens.bilium et in sensibilibus fueilius eognoscitur nugmentiim quuntitatis scu mugnitudinis, quod exacte mensurari potest. quain vuriutio qua> llt in qnnlitate, v.g. in calore. Unde sicut dicitnr quod ultttudo hujns hominis .« maqna. seu |ierfeeia relate tv.1 nt.tn.nm huiuaunm. item tlieiniiu. nnulogice uliquid est mugis calidum vel magis luc d am ad iudieandum qnod nliqnid perieettM et mebus ealcfuc.t ant .llum.nat.

2. Pcrfccto aittcm qualitatis scn fornue potest consideran duplielter: 1- sccundum ipsam formam . qua) dicitur pnrvu vel mngua. V.g parvu vel mnguu scientia, quna extenditnr nd paucas vel M multas conclusiones; T sccmtdum parlici^tioitcin subjccti prn.it oliquitl dieitur mngis vel ntiuus sunuiu, vel uliqu.s tl.c.tur profuudio. philosophus, etium si non coBuoscut plures conrlusiones ph.losophicus tpium alter.

At cirea taoe divcrsi.uo.le opiunti snnt phllosupln. ut notat S. Thomas. Et fuerunt de hoc i,uatuor opiniones:

I' Opinio- I-lolinus et nlii platonici dixeruut /,.i<Vif«» sceuttduinsc auticri. pront sunt mnteriales et habent indeterminntionem es. ^iarte materia,. Sic hnttctur major snnitas extensive quondo totum corpnn snnum ost.

& Opinio est illorum qui putaverunt Itabitus attycri M» possc Mcundam se. scd solum mayis a sttbjccto partioipari. Scl.vct just.tia ipsa non potest esse mojor aot minor, sed uliquis potest esse magui nut minus justus.

nm HABITIBUH

S" Opinio, medin InteF duas OndJntM « ■ <luos aliqui hahitu*. ,lt artes Wf 8to'™™». juxta

*m pnrtidpationen, ^JXZ^ilt^ire^ 80"un swun

Ad ventntcm antttn ninnifcstumiin, a m inagnnn, prinriplum d* ™! , ! F*0"*8 ad

«unt in aiift apeSe inferior l vel Ulud superaut.

visibile .Animaui, qme ud SS£lfll&? <1"ia qnasi indi- eiera «umanam Zi pS^Te?!^fm.no» «*H»0mt( ad spe- WJt, pertineut ad ajS fo£S «Scta^ e J r ra, ou«m™™ ■«£ snbordinalis, vel de ^maT^JE5,?t?^a csl oe sci™«^ habet speciem determ^atan "pte Z l&T U™m spccies rcrum sunt sicuf „,,«,„,; i„ ., 0at A™'oteles nuod variat speciem. nmeP1 in 0u,bn8 adlU«» >el dimiuutio

«upra vero est angelus. Et est aHflnuS.SE; ' S °mn"'1 brat>"n. ut colorcs .. Pic^res Uoc beue t.Zt ^ ** 0Uahtatibn* "^"«s, formali. lla scientia fit s^m^.n, 1 vo1 Paue'°r<""'b «Xftm oi/reto uu» nt secundum se major, prout sese extcndit ad

DK AI7U5IBNTI» EtABlTUUM 4;J{| novaH conclueioncs. It* pariter artes. Sic S. Theologiii secundam He mnjor fuit in fine Hieculi xm quam sawulo vm.

Et in hoc beue dicebant Stoici, ut uotat Joannes a S. Thoma (di Bnhitihus, index ad verbum a cxtcnsio ». Extengionis au^mentum fit prout idcm habitun sese cxtoudit ad novwn objcctum matcruile, sub eadem ratione formali. Sic augetur secundum se: nam augetur secnndum respectum ud suuni specilicativnni, et sic intrinsece perficitur habitna ex partc objecti matcriulis.

Boc extcnshnis ougmeiUxim convenit habitibua diBcur&ivin scilicet scientiis et artibus, pront eoram objectnm formale se extendit ad vuria objecta materialia successive cognoscibilia, i>er uova* conclusioucs.

S. Thomae dicet infra, r-U", q. 60, a. 1 et q. 24, a. 5, quod augmcntum extensionis, seu secundum ae, non OOnWnit virtutHius moratibus, ttivc acquisitis, sive infusis, nec caritati (et, subjungit S. Joanncs a S. Thoma, nex1. spci, nec 6dei, uec habitui primorum principiorum). Itatio cst quia « qnicumqne habet oliquam rirtutem (moralem), pnta temperantiam, habet ipsam qunntum ad omnia ad qutc tempcrnntia- se extendit ; qiiod de scientia et de arte iiou ooittingit; et secundum hoc bene dixerunt Stoicin ( P-U*-, q. 66, a. 1). Item, ut dieitur II» II", q. 24, a. u: « Minima caritas se extendit ad. omuin Ula qum sunt ex caritate diligenda» Item dc J/a/o, q. 7, a. 2. Etiara minimu spes se exteudit ad omnia qua& sunt sjieranda, et saltein poat sufficientcm propositiouem rcvclationis, post mortem Apostolorum, minima fides se extendit ad omnia credenda, qnomvis fieri possit transitus de implicito ad explicitum. Cf. Joannes e S. Thoma, fol. 58.

Alia conclusionis pars est dc augmcnto intcnsivo sen sccund-um patiioipationGm Unbitux a xnbjrcto. Hoc augmentum omnibus habitibus couvenit. Be hoc tra<rtat S. Thomas iu secunda parte articuU, quai sic recolligi potcst:

Qwcdatn quaiitaten et formir, prout participantur in subjeoto, rcoipiunt magis et minus, quirdam vcro non recipiunt.

Cujus differentuB Simplicius causam assignat, ut ibid. notat S. Thomas, « ex hoc quod substantia secundnm seipsam non potest redpere magis et minus, qnia est ens per se. Et ideo omnis fonna qute siihstantiaUter participatur in subjecto, coret intensitate ot roniissioue. ». Attameu S. Thomas mclins adhuc et effi<'4u;ius rem expUcat, ascendendo ad maguum specificationis principium, quo priniarm articuli partem illustravit. ScUicet:

Id a quu aliquid habet spceieni, oportct manerr fixum ct sfabilc tf. indivimbili.

Ideo duobus modfs contingere potest quod forma non participetnr secunduni magis et minus. SciUcet 1" Fortna substantialin spccifica, a qua participans in sua substoutia specificatur, non potest partici* pari secundnm inagis et minus. Sic aUquod animal aut est homo ant non-homo, non vero plus minusve, secunduin suam substantiam ; habet cnim aut non habet animam rationalem, quamvis usu rationis

4-10 pb HAitmnrs arru.ml^n'(Ium'l''an'ViS ™ ""'^ COrp0ri" P'"8 minn8VB °Ptum 3- Etiam forma acciilcntalis , jua> de se indivisibilis est WCuuduni suuin rat.onem pot™, plu» mtmu* participari. sic species nu

Sed e eontra. um„c, habitu» possunt plus minumc participari a sub,cclo secunduin diverKUiu ejus nptitndinem, vel ex naturn vel cx consuctndinc Hon enlm aaUttu dat specie... isnbstnntiniem) suhjecto neqqe m nd rafone .udivisibiUtaten, includit, ut spceies numerorun,' vcl hgni-nruu, gcometria*.

« tJS "''"["''■ *c'-.indum cxteuaioncm .cqunlis. pl„B minusve participah.r „1, 1Bt0 vcl a.b lllo Uominc. sccundum majorcm vcl minorein lUteu.Hitntc... m, pcnetratinncni. Itcm virtutes morales ct theologicir .. tu.fr. dicetur q. 66, aa. 1, 2; rPH», q. 24, „, 5 de i„t(.nsiv„ i-aritatis nugnieiito.

Et sic pntet responsio nd objoctn. Recapitulatlo :

1" Conolusloi Q-uidam habitus augenlur cxtensive.

Probatur: Illn qnaUtas nngcri potest sceundum se qiue ordinatnr ft.1 iiliq.iul et. extendi potest nd plnra vcl pauciorn sul, eodem objecto lormM,. Atqu, quiilnm hnWtus. srilieet scienti«. et nrtcs. ordinuntur .„1 ahquid et extendi possnnt ad plura vcl puncinra sub codem objccto formali. Ergo quiduni bobitus augeri possnnt. secundum «c seu extcnswe.

!• Conclusio : Odmmi kObitlU possHnt intcnsive nugeri.

Pmbatur: Illa qnaUtns vel forma polcst plus minusee partieipar, n subiccto. qun- nou dat apeat«n snbjwto (nt formu substnntinlisi. nee in sut ratiooe indivisibilitntem indndit (ut fornue nnme rorum ct flgurnriim geomebfea). Apprt omni» nabttna est quniita*

qme nou dnt spe,.|en, snbjccto, uec in sui ratione indivisibilitntcm uicludit. Ergo o.ni.is habitus potcst plus minusvc participnri n «ubjccto. sen augeri intcnsive.

Sie scientia flt profundior ct virtue nltior.

Art. II. _ UTRUM HABITUS AUC EANTUR PER ADDiTIONEM.

Status quaistionls. — Vldetnr qnod uuginenturo ctinni intcnsivun. flnt per additionem. Nam : 1" Augnientum annlogioc dicitnr ex quauritnte trauslntnm nd formns. Qunntitns vero non angOtur msi per additiouem. Ideo et Imbitns. 2- Alioquin agena proilucctis angmentum, nibll effleeref in subjecto in qno nugaieii.iim producitur. S» Mnais nlbnm flt pcr mujorem nlbcdiiicm snperveuicn. tcm; mcut enm nlna litiellnrum ant Kiunorum frumeuti .lt pcr libel.

DE AITGMKSTO HABlTtTM larnru ant granorum ndditionem. Itn Dnruiidus ct quodaiiimodo Scotus.

Bnd eontra est id quod Aristotcles dicit in IV Pligsic, civp. rx: « Ex coiido fit mugis calidum, niillo facto iu materin cnlido qnando erat minus enUduiu ». Scilicct nou pcr aililitioncm ealidi dc navn prodttcti, sed pcr ninjorcni participatiouom calidi. inelius dctcrminuntis poteutinlitatcm subjccti.

Iu corpore urliculi sunt duur conclusioncs, prout cst duplcx augmentnm, sciliict intenetewn et extcimivum.

(NoTA quod iu ariiculo priinu- conclusio cst dc uugmcuto inten sivo, secuuda vero est coiiclusio de uugmcnto extensivo. Xos vero pommna htc prius eonetnafamea dc aogmwito cxteusivn, rntione mujoris factUtatla).

1a Conclusio: Qiiidnm liabitus. ut seicntiar ct artcs, augentur cjteiixirc pcr ndditioncm nonc coneluaionia, i.o» earo «ori habilus partialit,

Probatur Wptrientia, cum quis plurcs coucluHioncs ncometriiB nddiscil.

Hoc. augmeutum diffcrt ab altcro rutioue cujus idcm aomo cxpc dilius. eiarina, profuudius, Snnlna intclligit easden, concluslones.

Con]irmal„r pgr awilogiam : Etcuim motus potcst lieri uon solnn, intciisior velocitate, sed etiam extcudi potest sccuudum vinin et scenndnm tempus. lta etium qnidniu linbitns. ut scicntiu. Et boc est nronrie por addiiioncm.

Ad bujus couclusiouis intelUgentlan. clrea angmentnm extanaivun. per modum mlditionis. notaudum cst id quod iufra dicitur, q. &4. u. 4. Augeudo sic exteusive, uiius habitus non- constiliiitur tmltil hiibititrus, scd sicut unn poteutiii iid niulta sc extendit, sccuudum quod conveuiunt iu uuo nliquo (at—cet in uno Objeeto torniulil, itn hobitiis scicutiai vel aitis. Cnilc linbitus scicutiie cst qualitas simplex nou coustitutn ex pluribus taaUtibna, ctiamsi nd laulta (matetinlia) se extendnt (cf. ibid., nd 8"">). Ideo, nt. dkit Joaiiucs ;t 8. Thomo, fol. 54, n. 13: « Augineu.nm cxtensivum scientiai non flt per coUcctionem plurinm qualitntum. sed pcr novum inoduin, idest pront ideni uabitus ad novum materiule objectum sub cudem ratione formali extcnditur. Bic hnbitUK pcrticitur cxtcnsive.

Ita omncs tbomist»; coiitra plurcs qnl, ut Vaaqne», Xominules et etiain Scotns ac sjuarez. teuent lmbituui BClenthe uon csse qiuil.tntcm simpliccm. sed quid iinuin nijgirgatioiic plnrinm parHcnlarlnm liabituiim. _,, , .

Proptcrea 8. Thomas tenet, I', q. 1. o. 3. quod K Thcologia cst unn, unns bablliis simplcx propter unitatem objccti formalis quod et quo. Ideo dosmaticn, moraUs, mysiiin doctnunlis nou suut divorsa> scientujj. Sam quac snnt dlvisim iu inferiorttua ("i ordinc pUilOaopbico) sunt unitn in suiierioribus.

E contra, Vnsquez et plures ulii modcrni teneut quod 8. Tbeologia coutiuet plurcs siientios. Et dicunt quoil thcologns. nmittcns tidem iufusum, conservnrc iiotcst scicntiam thcoiogicnm. Hoc thomi-

DB nAEtlTIDUM

«t» uegaut, et dicunt in casu remanere tantum cadaver Theol.Kria, quia deest motivum formale. lueomguo.

Corollarlum: Bjj hac dupUoi eonceptione do soientia orooedit

<W*x mentahta, et ivplea methodus quoad ^agopam

P°°" i»««P»«Ult mcchanice diversas theses, non inqui- nZl . m T "25«- ad obj.ictlT nuue. Alu, e coutra, formant spiritum.

tioJ\u>TnT'V, i """w"""" «m ex dioersa partMpa- twne sitbjccli, fit non per additioncm fonaw ad formam scd Mf hZ

PLZ' °° magis »e mmSSm^SU^

Ita, cum 8. Thoma omnes thomiste et plures axtMiim contm Dnnudom qm tenet anginentum inteusivumUeii ,«r r» »««"««» pcrfeclioris, et eontra Scotum, Bo««L y*m?Z cncnl hoc angiuentum lleri per additionem novu: cntltalTnZlu tinc ad prieexisteuten, qualitatem. Of. Joanu. a B, Th.m, M.93 Pnbalur dnpliciter: 1° directe, 2» indireete.

»™fflf »-VC"': Judi5u,dlu>> » 4e augmcnto fornne seu qnaiitatis sicut dc ejns prodnchune. Atqui aliqui.l ttt caJidum, quasi de novo nciuens pnrticpare forniam, et non q„„d proprie Viat ipsa forma fechns participat formam, non prout fornue oliyuid addatur.

J/e7o,- patet iuquautum augmeutum quolitatis provenit ex contmuatione actionls ageutis, ,„,» agens qualitutcn e «ubjeclo eduxit

J/,,io,- profunde statuitur nb Aristotele, in llclaphijsic., VII aliquid est tale V.g. rotunditaa nou est <d yuod est, sed i<t ouo ali qmd est rotutidun, Atqui feri est via ad csse. Ergo forma proprie non fit aedid quod proprie ttt est eompositum, v.g* rotunduk Im tuTlnm? e,"m ™t'>"aitatem, sed tteri potest aliquid ro- i^t.Inf' "* B''™° nml flt; ^ «« 8ul,ject0 «t compositum Si tS-iUr„fT'"" forma' ™a composita esset ex ma- hun^ntt™"?! f • ^ m6"'t"m- Pariter id ,'uod ««"cratur non est humauitas. sed l„c homo, subjectum nempe humanitatem participnns

,i,l-|f''0I"""nCr'r'"" M 0Ve° int™s"u>n augmentum qualitatis non dari, ut vellet Durandus, per gcneratiouem nova> forma», vel per additiouem novm enhtatis formno ad praSezirtSntem fonnam ut vellent „,,°,,U,S' rt N a-s(i'"'z, 'luil>- «KM quoUt,is post aiigmeutum ess<,t

«m««<« quidnm, quasi .•umulus libeUartiin, i«r mechauicam juxtapositioncn,. J

,Iley>'a augmeatum inlensivum qualitatis flt prout subieotum perfcctms partiopat formam. Et Ulud proprie euicit ageus Der coutinuatom actiouem, ut dicitur in responaione ad 2««> et ad 8*»

2" Indirecte etiam probatur conelusio: Si augmentum iutensivum neret per additionem, hoc csset vel ex parte ipsius forma). vel ex

DE ALrGMBNTO HABn'l"l'M

+43 parte subjecti. Atqui nenhnm est possibUe. Ergo augmentum inten sivum per additionem fieri nequit.

Hinor probatur : Sj jferct additio M parte ipsius /ornxr, ut dictnm est iu'hcuIo pnccedeuti talis additio uovro formae voi subtractio voriaret speciem, sicnt variatur species coloris quondo de pnllido lit album,

Bi ficret addito gt parte suhjeoti, hoc non posset esse nisi aliqua pars subjecti recipint formom quam prius non hnbebat. Scd tunc haberetur augmentnm «■fMiln— , eicut ea extensione caloris in diversns partes subjech, et sic nou fit magis caUdum, sed majus. Cf. in. fra, q. 51, o. i: « Babitus cst qualilas simplcx non constituta ex pturibus habitibus, etia-msi ad muHa se extendat». Nam ad mult» sc eitendit sub uno objecto formali ; cf . ibid., ad l"m : .< Sncccssio in generatione (vel augmentoj habitus Doo coutiugit ex hoc quod pnrs ojus generatur post pnrtein, ...scd ex hoc quod... snbjectnm mngis ac mogis perfecte parlicipot qnalitnti ».

Unde luiuiodum rudis et absurda imnginatio est quaJltatem npprehendere ut cumulum parhalimn qualitiitiilurum ; v.g. .•aritotem a.i instar ocervi ex minoribus caritatulis couflati. Iusnper ha-c partialis caritas advcniens, vel est pcrfectior prifiexistente, vel non. Si pcrfcctior, enjo superftuit pmexistcns , quia in perfectiore coutiuetur; si vcro non cst perfcvtior, non poterit subjcclitm perficcrc, sed erit solum cxtcnsio, quio ne quidem concipi potest in eubjeeto sjiiritunli iu virtute caritatis. Caritos augetur iucremento nou muUs, sed perfeclionis. Uude intenho aliter lit; scUicet per majorcm radioationem m subjccto, ut dicitur q. 23, a. d, ad 3"m. Meta- phor» ex nrboribus est desmnpta, quaj creseuut duin majores agnnt radices et terrie profnudiiis iuliguutur ntque iuhairent. Kic qiinlilas dum crescit et intenditur, profundius pcnctrat potentialitatcm su~ bjcoti atquo jortius adlurrct, et ejus capacitatem magis iinplet. Ita caritas crescens qnasi emittit profundiores radiees in fundo voiuutahs nostrs. Et exlra metaphoriuu loqueudo. dicendum est cum S. Thoma, De Yerit., q. 1, a. 11, quod iutensio habitus est major aetuatio subjecii et mojor participatio qualitalis, prout qualitas magis magisque vincit poteutialitatein seu indifferentiuin snlijecti. Sic virtus siibjectum niagis uc magis determinat in ordine ad bouuiu. Ita caritas civscens semper mcfiiis dcterniiiiat habitualiter votuntatcm ad Deum super oninia diligendum. itu ut peccatum. scn nvcrsio a Deo, flat semper difliciUus. Cf. IP-II", q. 24. a. 5. Imo ita ut in unione transformanti non sint araplius peccata venialia delibei^ata, sed qtuedtun confirmnho iu bouo.

Ergo quulitas non intenditur per advenientem novam partialem cnhtateui, sed solura per novnm modum majoris pcrfcctionis. Sic est ipsa eesentin qunUtohs qua» radicatur et modiUiter perficitur.

Confirmalur: Sicut. idem homo, successive, est lufnns. puer, odoiescens et vir, non per adventnm uovi paitinlis hominis, sed per promohonem ad statum vitae pei-fei:tiorem ; ita eudem qiiulitus ex reraissa tit intensior, non per odventum nova, partis quaiitahs, sed per promotionein ad mpdum perfectlorem.

DB BAHITIBCS

Nec per gradus caritatfa intelligeudu, sunt qnalitates partialea scd pobus nmjores mOdi perfectionis mmt intel igendi : neTmaS ^ttS,.11" "«"^ M eontine^D'.

R«rf Sf/f"0"' Mir.a<ulow intensa sepnrari potest a snbjerto

*28"f,r-' Coneedo n.„.jore.,n. DtaUBguo minoi-em - OuaUt-.s o. r «PW^OM, nego. Con.radistiuguo pnriter cousequ .„s n

S nr^' 5 Blaj°ri ^"««w «*««« s 3&s iedo, in majon radieationc aptitndinuli in snbjecto, uego.

de mCir„l!m,eT!lnlM'lm'l''m •W*'»»" "»'•>"" iWm theorinraro rec "uT 1™ ' "'"" e';m" « ta* metliodi i

^v.In '. ' " t'nt ""ls,s "'••elianica, osterua. pTOCeden» Mr jux.aposittonem aclnum et exereilioruin : altera vero erit Z Sa nnaimca. iatera» .-on.sidcrans potius nnicum obje - ,™ • ,,-mab. ske

„. ^*"" «"-'Uiodus si non corrigeretur per secundani, in «pMtna.

te e non duceret ad ri.i.m nnitivam, eed potins ,„1 Vitam mn pUeatten, secuu.U.m ciimulum perfectionnm

,,,,,12 '«veisitas intcr «traiBqne mentalitatem. Uaa meuln- -„, 1 , KS?^ ««ttonUmm et atomismus: aBrai vero qnaUlutcn. pneeligit, nt dynnmismns et spiritnalismns.

A„T. IH. _ UTRUM QUILIBET ACTUS AUCEAT HABITUM.

Pncsens quiratio non est minoris momenti et non est aine aflini. ..nnln",'!'! 'l"Bealiuue <lc Progressn civilisationis. an scUicet tin-ojoj-ue et aliarum Kcicntiarum.1 rn-ntv8*"8 qUBS1".on> ~ Videcur ("uod n,,i,ibet hubitum ftn- gmt 1 ,,um . multiplicuta eausa, inultipiientnr effectue; * qnin onincs ,"ot u ™ e°- ^'"^..P^ent^ sunt similes; * qnin simile augttui suo rimiU, et qnflibet nctus est siniilis hubitui a qno proeedit. Taiuen responsio est negativa, seilieet: 1« Conolusio: tfotl o/»iu> acf«« habitum auget. fftW tm,mi^'-" contca Suare*. - h»c eat niiquo modo contm faLsum .iogma moderuum Ot progressn quasi net-e^ario.

Pro6af,/,- i« Auctoritate Arhtotelis iu II Ethic, c. 2: « Aliqui gSitwttunt I,rocedeutes' «iiminuunt ipsum « utpote cuui negli-

DB Al'OM£i.VTO HABITrTM

Kic labor twcnli xn uon multum nmpliavit pUilosopliiam et tbeolopam. Cum Ockam fuit nmximns regressus, viaiu parans Luthero. Ita iu «ooietate, ita in individuo.

2° Ratione probatur: Solus ille ■VOtQe auget habitum, (jui est Himilis lmbitui ctiam in modo intcimonis, Atqui non omnis actus proccdens ab hftbitn est siniilis ho-bitui in intensione. Ergo non omnis fictua procedens ab habitu au^et ipsum.

Major prohatnr; Sicut similes actns in qualitate causaut similem hiibitum in qualiiate, scilicet aetun scientia» mathematicje bauc scientiam, et nctim temperantiae tempeiiintiam : ita siinilis aclus in inteuti(me nuget babitum iu iuteutione.

Aliis verbis: requiritur proportio iutcr causam et effei-tuiu. Xam effectus nou potest esse nobilior quani sun causa.

8i actus remissns snbito causai-et nugnieutuin habitus, tunc dissimile in iuteutioue cansaret dissimile, plutf proditccrctur « minori, perfeetius ab imperfectiori. Quod cst contra principium causalitatis.

Minor probatur: Cum u.sus habitiium a voluntate depeudeat, aliquis habens habitum v.g. ut quinque talentorum, qunndoque operatur modo l-emiss») ac si solnm duo taleutji haberet. Ita occidit sive qnoad usum scieutias [vropter uejfligeufiiun et pigritiam intellcetuolom. sive quoad usum virtutis propter lepiditatcm seu acedinni.

Ergo uon oumis actus procedens ab habitu auget ipsum.

2a Concluslo: Si ttiilrtit aotus proportionaiiter 1 tvquetur inten- Mtffli habitus vci supcrejcedat , quUibct actus vel augct habitum, vcl dixponit pro.rime ad augmcntum ipsius.

Probabiliter sensus conclusionis est: Si actus superescedit habituni, auget eiuu : si aMpiatur, proxime dispouit a^l auKineatum. Ita Suimaiitireuses.

3fl Concluslo: Bi r< ro inlcntio actus propoiiioimlitrr deficint ab intcnsioue hahitus, talis actits non di-sponit, saltein proiriinc, a<l augmtmtiim habitm, scd magis ad diminutioncm ipsiut.

Iloe est contra modemuin dogma de proirressu quasi necessai-io. — Hic agitur de dispositione phvsica ad ougmentum, non de merito, quia, nt infra dicetur, actus caritatis reinissus ndhuc est merltorius. sed nd diininutioneiu disponit prout dat Iocum eonrrarits (ef. Bil- 1-uakt, Dc caritatc, diss. 2, a. 3).

Haj dua? conciusioues scquuntur ex eodem principio, seilicet: Sicut similes nctns iu (iiialitate causant similem babitum in qualitute, ita similes actus in iuteutioue nugent habitum iu intentione vel disponnnt ad auRnieutum. Nnni causa neqnit esse infcrior suo effectu : nee pins procedit a minori.

H. Thama* haiw doctrinam applicat augmcnto coritatis. Cf. ni-II". q- 24. a. 0. ad 1'™; IB-II°% q. 114, a. 8, ad Sum.

i Actiw est pmportionalUcr ipfnmli* proat v.g. snnetiis iiabfiw enrii:item ui dcocm tnlentoruiu, fricit actns proix>rtiDnuliter iuUmsof, aed cnm projiortioiie. nciUcot Inteiwloree ln celebratioue Miswi- qiinui iu recrentione aat inter ooeniim.

DB HABEOBUB

»'I iivalentor deflnitum posten in Condlio Tridentin» (Dztmm. 842?

,?if' T- """"" <»« augetur sed quaudo nl.qm» eo„„f„,- ad hujnsmodi .lugnientum ., '

„ „„tal V1, 8CC"n<l0 luco dtat0- - Ad «■> BiUnart dicit: ita operamis laboranK quotidie in vinea dicitur crescere in diviH , 1, promovere suas (ac„l,ateS, quia quo.idie acquirit jus novnm ,] m, r

Ex IMI», q. 112, n. 2; q. 114, a. 8, ad Swn; rP-H-. „. 24 a 6 notnnduin est quod est diffcrcnlia in augmento habitu, ' acquim ,'t Itabitus pcr se ,„/,,«,.

,,„,„!""? ,t'"<IC"' ,CSt 111110 F«a,«8*l et prodnctionis hnbitus. Cnde 1 ''' . Ph"sic™ '"">«»»<■ ucquisitum, it„ postea eausant phgs.cc uugm.ntum hujus habitus. Et, e contra, siout actng nostri, etJam dum gratia «ctunli, non causnnt physice habitum infn nun, scd solum dispouuut n.oraliter et physice ad infusioncn. ipsius hnbitns, itu uh actu, v.g. carUatis, non eaitmnt phgsice auqmctitum earttati» ,„/„»„., 8ed „d illud dlsponunt et meritorie et. physiee. (Cf. Billcaiit, Dc Curitate, loc. cit.).

„a, L"<lc tS,.a S- T'"lu"lm Hiritatis rcm, *»,,«, quamvis sit ndlinc meritoruis prout est nctus liber ex caritate provenicns. nd vi tnni ajternan, or.liuatiis, uou disponit ad nugmentum caritatis nM rcrnoli sicut gultu d.sponit ad excavatioiicm lapidis; imo pcr aeci ,,l'm:"ution™ caritatiK, quntenus illc qui remisse opeiutur, fncle dat locuni contrariis ncUbus, quibus habitus cor rumpitiir. Ita iiiiperfectio. Cf. Billcart, Ioc. cit. Sic verllicntur ver bmu Intruin: /„ ,-,„ virtutis non progredi est reqrcdi. Necesse est ergo progi-e.li ud non rcgredicndnm, sicut puer crescerc debet alio quiu ht. Iioniunculus anormalis.

Comparatlo doctrlna s. Thomao oum doctrlna Suarozll de hac re.

Sunrez {Dearalia, De augmento gintiie, cap. 4 ; cf. Compcndium kuarcn a P. Fr. Noel, tom. I, p. 97(1, recessit a S. Thon.a, docendo quod quohbet octu, etinm remisso, stntim augetnr lmbitus.

Sunrez nssuuipsit ud proprinm doclrinam objectiones S Tuoime «icut ui nlla qtHMttone cum isUi couuexn, scilicet utrum vi prrecepti c.iritatis ,. Ildigee Domiuum Deum tuum M toto eordc tuo... « homo vintor semper tendera dcbcat nd mujorem caritatem usque art mortem. fc. lluimns respondel ulHrmaUve (II--IJ— , q. 1R4, o, 3, iu boC sensn quod pcrfcctio cnritatis cndit snb pruscepto, si non ut res statim f.i cienda, saltem ut flnit. Sunrez, e contra, hoc negat, respondendo quod pcrfw tio caritatis non cadit sub pr.wepto ncc ut flnis. Et dicit perrecUoneni caritntis cBse solum de couxilio, iu- si priuiiini pneceptum haberet limitem, ultrn qncm uou daretur nisi consilium. (Cf. Scaiibz, Dcitatu parfeothnit, cap. xi, nn. 15.18, et in opposituiu 1'asseiilm, O. P. m U«n-U««, q. 184, a, s, n. 70 el. 100).

I.E ACi.MENT») nADITL' IIM

8i vero h.e dua> S. Thomae .loctrinae, a Kuarer. rejeetae, conjungantur, deducitur cnroUnriunt, quod est mugni momeuU in vita spirituali, scilicet:

Yirtux et tpeoiatim caritas augcri dchet in via modo accelcrato. Ita de facto augetur iu snuctis et. ita fuit pimsertim in Benta Afarla Virgiue.

B. Thoinus dicit in Epistotam ml licbncotf, x, 25: ,. Quare debemus iu tide prolicere, qula motus naturulis, quanto plus acccdit ad teruiiuuiu, ningis inten.litur. Coutrarium est dc violento. Grutiu autem inclinut iu modum nntnne. ergo «unl i„ gratia quattto plutt accctlunt ad pnem . plus dcbcnt crescere ». Et. ideo dicitur: u Tanto magis tjuatito vidcritis tippropinqutnitem dicm », ct iu 1. Prov., iv, 18: •iJusturiim scmila, quasi lujt splcitdcns proflcit et crcttcil ttsqtic atl pcrfecttim dicm ».

Cf. do hoc I* TI", q. 35, u. 0, ubi ostenditur quod Mottis naluratis velacior e«l in flnc, tardior voro in principio. Ooiitrarium vero est de motu violonto.

Qunre oninis inotus nnturiilis intensior sit in tiue? Quia appropinqiiut ad terminum suid naturie convenientem, et nntura magis tendit in id quod est sibi conveniens. Cf. Tabulam aurcam operttm Thotna:, ud verbum Vclocitas.

Sic jiiin AriatoteleB notuverat, De coclo, 1. I, leet. 17, qnod ,, ywodtibct gravc, qtiando magis dcsccndit, tanto vclocitta movctur; dum e contra tnpis pro/cctus stirsum tanto tartUui movcltir quanto elongatur u terra».

Ita S. Thomns explicat, loc. eit., qnod anima vehemenUns tendit in delectntioucm quam fugial tristitiam ; et caritas tanto magis augeri debct quanto est perfectior; seu aninta tanlo magis trahitur a Dco, quanto magis ad cum appropinquat, ut evenit in Beata Maria Virgine.

Uic est progressus certe mnlto aitior qnnm progressus de quo loquuutur moderni. Etiaui in spiritualibus existit lex gravitationis universalis, cujus vestigiuin inveuitur in sensibilibus.

Ut meusuratur cum inacliina d'Atwood, si primo puncto temporis, sc.il. j.rima secuudn, velocitas corporis cudentis est viginti, secuuda secunda velocilas est qtiadragiuta, tertia secunda scxttginla. quurlu secnnda octoginta, et quiuta secuudn est ccnlunt.

Vnit qui.l simile in nugmeuto caritatis in Bcnta Marin Virgiue, cujus pleuitudo iuitialis grntiie jam superahut gi-atiom oinnium sanctoriim et angelorum, et postea, nbsque ullo interrupUoue, ctiam tempora somni, propter ejus scientiani infusani, eliciebat actne mngis magisque iutcusos. scilicet semper enperantes intensiouem Imbitus. 1'ropterca uulla creatnra est pulchrior et magis Deo lidelis.

Solvuntur objootionos. — Xotnmus qtiod objectiones Suarcz contra theaim |,ra?seutis articuli reduenntnr ad objcctiones a S. Thoma hic propoaitaB, quns Koelliu, iu suo Comiiient.. sic singillatim solvit:

I- Objcetio: Mnltiplicuta causa, mnlHnllratoj effecrus. Atqui actus sunt causa habituum. Ergo multipIicaUs .uttibus semper iiugetiir habitus.

Uf HABITIUL'»

«o„ ufficic„tes. uego ' uia ■ ' """"''", cncedo; « 8int taMtn Negooon^u^reonUtrr1 t0ntUm <d aU™"™ ^^^^^^e^ AfpU ««„ aliqui8 procedenta. ,.«,„ a„gent. "'""'^ nb ™<lem l,„,bitu r;.'".'""» r( „0„ r*"LJ ™Z, ■ •w,"oe""; "e Ri"",i,"»i

«^'^X^^i^ **** act„8 e,t »1. Re«pomht,n- n «<!,,„,„ , "8 "nget 1",,,itum- et n0n tn ,„■„,,„ ,H(CTsi X"1™0- "»Set„r » gimill ,„ l'bet actn, nt rfmlU., »™,,r/,„ ' 3?: ,1'",,"eu° «ninorem: Qui- M« u ouo p,oee,Iit, n^oTSj^^ *

totbqnamedeju.nngn.entnS Jrl£™^',n™ gr°tUB et <'«"• monto poenhentto, aota. remi™ ?y attriti<> » ncr»

etian, ,,,ro ,,,,,,,,,„.,„„ 1 * « » ,tat's '". «''".'"Uniennte. Ergo ftagmentnm habitui wwm» eM duposKia mlBeteni ud

«cut supplet totnm dispo it iP™ h «ooriimenftt vero, tflm ' ,„-' °™ ' " ''«-ntibu» qui buptkttntur. Extra

^ ^ s 3^e?Sdffiinn ,,abBtur vx w qw ^£XS*. q,mm per ,,isposi oaQsant km^^^11^0?1', OonclHum Trideattnum saernnieuta ft?5S^^ fi* WH« cuju-

Scflicet quo major e*t tfeWton n ?"""e£ *d P>oportionaiiter.

, «atim nctipit caritntis angmentnm; sed n.ui Unber

HH COBRttraOSOB I7T DISriMITIONB HAUITUUM

(If rnritntem nt quinqttc tnleutorum, et elic.it octuin ut qmtuor, uon Htnlim nccipit cttritatis augDMOtuin, »ed plus meretnr. et iatud plus nccipiHt (|Unudu fnciet uctuin magiB iiitensum i,cf. II'-TI", q. 24, O. 6, l*ni).

Ergo dootrina S. Tbomie est magis austera et nuigis ad pei-fectionera movet.

Qu. LHX — DE CORRUPTIONE ET DIMINUTIONE HABITUUM.

In prte«enti quiustioue i*uut tres articuli, in quibuB quaeritur: V Utrum hubitus eorruinpi possit; 2° Utrum httbitus possit diniiuui ; It° Utrum babitus corrumpatur vel diiniuuatur jter nolam cessatiouem ab opere.

Patet lnomcntum actuttle hujus qumstionis. Nnm moderui mul tum Ioqunutur de progi-essu, de evolutiono progressiva, uc si essot quid necessarium ; ac si non esset regressus, dimiuutio et corruptio babituum.

lmo genoraliter posuerunt loco babituum, v.g. scientilieorum, qunsdam rvijulas seu mothodos, ac si quilibot homo, etiam wine Uabitn seientifieo, applicnns bas regulns, infallibilitcr doberct ad ftvictitiam mOffii magixquc pcrfcctam pcrccnirc. Hoc volebat quodttnimodo Curtesius daus regulas methodi et fere unmquam loquens de habitibus. Curtesius negabut etiam distiuctionem realem intor substantiam et ttccidous, et cum habitus sit accJdous, negabatur existeutittm hubitiitim, sicut fnctiltatum quin distiuguorentur a substantia.

Item LetbnttS, qui volelint conlicere i|iiamdam muchinam ad 00gitandum et computaudum » ut animutt a rcbus ipitis distincte cogitandis dLsjioiuietur, nco idco minttft rcetc omnia proccniant» (Leibnitz, Gcrlt. Phil., VII, citatus a J. Maiiitain in Arf vt Bcotastiquc, !• ed.. pp. 56, 141).

Ista est quojdam couceptio democratica sciontiu?, scilicet scicntia siuo babitu. Habitus, o contru, esl: nobilitas mentis, est quid aristocraticum, in seusu aristotelico.

SimiHter quidam moderui eoufecerunt methodos orationis mentaiis, ac si ex npplicatione hujus metbodi iufallibiliter seflui deberet oratio. Ultra ac snpra metltodum, reipiiruntur certe gnitia et hahitus supernaturalcK. Et insuper post aogmeutum habituum uon est amplius tam necessaria methodos, quiB pro iueipieutlbus ntilis est.

Unde ex una parte multi moderui expectaut progressum quasi infallibilem ex quibusdam regulis ct metbodia externis, aino habitibus. Et hoc de facto eveuit iu ordiue mnterinli et mechanico ; non vero in vitn intellectuali et mornli. Itnro anctores isti dts regressu loquuntur. nc si omnis motus esset evolutio pi-ogressiva. Dum, e coutru, «epe eum progrcntu matrriali, qiio facilius obtineutur bona sensibilin, est rct/rcssuit moratis versns irreligiouem et nhteismuin.

Bx ulteru pnrte vero multi ex modornis docent quod secundum detenniniemum trttusmititur etiam mtita hereditas ipin? necessario ffj — Guuiir»u-I^QW.iGE - Pe Bralltu<tlne.

DB HA1UTIBI'S diioit »d erimen, vel nd domentiaui. Et hOo uon bene TOiiciliatur cum nuivei-sali progressu. Sio, neguta Dei existentia, augentur leuigmatu. uuiversi et nuu'stiones insoluhiles.

AsT. I. — UTRUM HABITUS POSSIT CORRUMPI.

Videtur qnod luibitus uon possit corrumpi. Nam : II Habitns est i|uiisi secunda nntura; niitur» antoin nou corrumpitur, nmiieiitc eo cujus est nntura ; 2) Snltcni linbitus spirituales uon possunt corriunpi, cnm sint in subjecto iucorruptibiU ; .11 Jiulln trnnsmutntio corpornlis, neque mgrltndo, neqne mors potcst desn uere linbitus scientue vel virtutis, qui suut in anima spirituaJi.

Sed contra- est id qnod dicit Aristoleles : i. Svivntvr corruplio est oblirio et deetptio » (de longihidine et bivvitate Otta, c. 2); et // Bthic., e. 2: « Ex contrariii actibus virtutes ijetterantur et cor rtimpuntur n.

Iu CorpOre urtieuli sunt tres couclusiones :

1« Conclusloi Babitus eurporales ut sanitas. putvhritudo. sunt corruptibilcs et pcr se ct per aooiticns; scilicet et rntione subjecti et ratione couti-nrii seu enusie contruriie, ut patet per experientiaui et rationem.

»■ Conclusio: Habilus priniorum prineipiorum tum spvvitlnbi- Uum lum praotieortim , sunt incorruptibilcs cl per se et p«r accidens.

Probatnr: 1) Ilnbitus prlmornm piiiicipioium sunt iueorrupti ililes per accidvns, quiu suut in iutclligcntin, qum de se est iucorruptibilis.

2. Hahttna prlmornm priiicipioi uiu «nnt InoorrupUbllw />cr »e, mrfa nou habent contrarinm, ncc caaaam contntriam. Mam species jntoligihills, in iiitellectu possibili esistens, v.g. notio entis, non hubet aiiquid contrarinm quod nou possit sunnl esse in eodeui subjecto. Ne quidem idea entis et iden nihili sunt oontrnriic ex parte snbjecti; nam poaBUnt essc in eodem subjecto, quunivis non possiut siniul sei undum ideui priedicnri de eodom objecto. Insujier iutel lectui ugeuti nou ilutur contrarlum ; et intellectns ugens nbstralieus speeies intelligibiles primoruni prineipiorum e.x phantasniatibus est causn habitus primorum priuripiorum. Vnde hic habitus, aicut et s.vudcresis. aunt incorruptibiles et per se et par accidens. De his ditit Aristoteles, in VI Etich., c. 5, nit: « Xull» oblivioue et deceptione corrumpi [lossunt ».

Primn ergo principin sunt lapides adnmniitiiii nostrn» iutelligentiu>. incorrnptibiles et infrnngiliiles. Remauent etinm in Protagnra et in Hegelin sub eorum sopliismatibus, quia etiam hi homines admittunt quuil Prntagoras uou jiotest simul esse e.t nou esse, nec potest esse Kimul ProtagOrae et non esse Protngoras.

3" Conolusloi Habihis soiontiaj ct opinionis, sivut vtiam viriules moralrs vt viti-t opposita, mtnt corrttptibiivs prr se et per accidcns.

1>K COIIUrrnoSK BD DTUIN UTIQNE HAniTl'1'M

Probatur: SuM corru ptibiles pcr acvidvns, quia etsi prlnoipa Uter sint in subjecto ineorruptibili, BgCnndario tnmeu sunt in snbjecto corriiptibUi, soilicet iu sctisibus iiiti-riiis, seu in imagiuatione et menmria, vel in nppetitu sensitivo.

Pariler sunl corrnplibiles pcr sc scieutiuj et virtutes morales. qiiia babent contrnriuiu.

Etenim oonoJturiOpl seieutiucte oontrariatnr error op|iositus, per s,vllogisinum sopliisticuiii ; vene opinioui contrnrintiir fulsa npinio: virluli morali coutrnriatur vitium oppositum, qtiod est contra reotam rutfouein, sivo ex ignornutia plns minusve voinntaria, sive ex passioiie, sive. ex uiala electione.

Atl Jnn notatur quod « rirtutcs sunt permanvtitiores seientiis n prout usus virtutum est oontiuuus per totum vitaiu, nou niitem usus scieutinmm.

Corollarium: Id quod dieitur de oorriiplione soionliie, v.g. soientia- tbeologica>. in nliquo individuo, proportionnliter verilioutnr de corruptioue hn]08 scientue in uliqiin oolleotivitate bnmana. Sic valde decliiiavit theologin speculativa BBenlo xiv, duin Kominaiismns viani purnvit luthernuismo.

Ilude 1'alsuni est inodornum dognia progressus qnusi fatulis, nt volunt. civilisationis et scieuti». Stepo sunt regressus iu societale sicut iu iudividuo, ut putet cousideraudo Iiitheraiiisnium et rccentius moderniamum, qui totnm ordinem gintiie roduoebat ad ordiuem nntiira.'.

Qtiidum tamen vldcntur existimnre quod Scotus et Suitrex, ex hoc ipso quod veueruut post S. Thomain, doctriuiim cjus nerfeceriiit. ac si S. Thomns essct tliesis. Scotus vero nntithesis et Snarey. tandem nntbeaia nuperior.

Sic viffinti qualutir propotitionoi thtnnista' approbatlB n S. Congr, Studiorum. unuo 19IU, essent soluui expreatUl nlicujus inferioris ntomenti evolutiouis scholasticje. Kt Sunrej. ac .Moliua, ex hoo. ipso quod .venernnt post 15. Thomani. essent eo altiores, qnasl super humeros ejus asocndeutes!

AllT. II. — UTRUM HABITUS POSSIT DIMINUI.

Responaio est affimatira in articnlo, iu quo et hujus rntio ansignutiir.

1« Conolusio: linbitus dupllclter diminuitur, aicnt et augetur. scilicet: 1" Quoad partivipationcm in subjceto, seu quoad reinissionein intensioni oppositam. Kt luee diminntlo seti remlasio lieri isitest in omnibna hnliitilius, saltem acqulsitis, sicut oppositn inteusio.

2" Quoad sv, seu quoail vxtvnsionvm. IIoc veriiicntiir solnm in soientiis et artibiis, ut snpra diotnm esl, q. o2, a. 1, et ut dioitnr hic, ud 3""'.

I»R HABmBtfB

Probatur conclusio ex hoc quod cudeni est rntio oppositoruni. prout cst in ono positive, in alio privative; et eontrurin nnta BUnt licri drcu idciu, ut dicitur in urgumcnto « ncd oontra», vt tol motUl potest unum contrarium lleri circu subjoetum, (/uo/ reliquum. Atqtii habitui isultem quidum liubitus) augeutur dupliciter, scilicet intenaive et exiensive. Bfgo hahitus (miltem quidiim hubltus) diuiinuuntur tol niodis sicut uugentur.

2« Concluslo: Uabitiis ix cadcm cauxa diminuitur, oc qua corrumjntur.

Jtath vftt qiiia diminutio hnbitus est viu ad corruptionem, sicut generatio bftbttttO est fundamciituni augmcnti ipsius.

Ad 7""»: Diminulio hnbitus qunad pnrticipationem in subjecto. Ki prout hubitus miuiis rodieatur in suhjeeto et minus subjcctum detcrminat ad tnliter ageuduin. Cf. Koelmn,

Quoud applhationem liujus articuli ad hubitiis infusoa, cf, II"- II", q. 24, a. 10, utrum caritas diminui possit. Bao appliratio non lit: nisi nnulogice, sicut applicalio quoad uugmentum.

Diximus enim quond nugiucutum : Actus nostri reiteruti caunant physioc iLugiucntum liubitus uequisHi ; sed solum dinponunt mcritoric et jrfiysieo ad augmcntum habituti infuei: nain eadem est ratio augmeuti et productionis habitus; atqui aetus uostri nou possuiit eausure liabitus infusos, seil solum disponere moruliter et physice. sub influxu grnfiic uelualis, ad infusioneui boruin lutbitnum.

Itein est qumdiim dispnritns inler hnhitus infusos ol babilus uoquisilos quoad dimiuutioncm. Carilaa hnbitualiM non potcsl diminui dirccAc, brnc tamcn indircetc, ut communiter doeetur. Hutio est qiiiacnrilus liubituulis non ciiusntur QOC augelur ab humnnis aclibus, sed solnm a Deo. Ergo per cessalionem ab aetu (si ista eessutio nou sil peccatum mortale) 11011 minuitur; uec per peccatum veniulc di miniiilur dirwte. quia peccatnm veniule non est sicut curitns circa nucm ultimum.

Garitos vcro nUnuitur indirccte per peeeatum veninlo, prout impeditur ejus npplicutio. CaritaK tunc cst quasi ligata et insuper generauliir pruvu* iuelinutioucs, qmc. diflicile reddunt caritatis exercitinm ac dis[H)iiunt ud inortale, quo euritas destruitur.

Corollariumt Pru-dietie conclusiones valent etlaui pro societate bunuiiia qiiond deeliniitionem culturu? scicntincaj vel vitne mornlis.

Aut. III. — UTRUM HABITUS CORRUMPATUR VEL DIMINUATUR PER SOLAM CESSATIONEM AB OPERE.

ttcspnnsin est affirmativa.

Conoluslo: ('essatio ab aetu cauxat pcr aecidcns corruptionvm val diminutionvm habitus, prout rcmocel aclux i/ui prohibcbant eaunax oorrumjientcx vcl dimmucnten habitum.

DB eOWtWKONE KT DIMINITH ISK II AWTtTUM m

Ralio cst quia babitus pCT se corrum|iitur vel diminuitur ex controrio ngente.

Sic Aristoteles dicit (nt citutur iu urgum. « xcd contra»): u Corruptio scicntiie. non solum est deceptio, sed etiuni oblivio » (Lib. dc Longit. ct brciut , vittr, c. 2) et « niultus amlcitias inttppeliatio solvit» {VIII Ethic, c. 5).

AppUtnHo hnjun OOnolWtlonA*,' 1° Ad virtuten: n Cuni enim uliqnis nou ulitur babitu virtutis ad moderandns passioncs vel opera tiones proprius, necesse est quod proveniant mulUe passiones et opc rationcH piwter modum virtutis, ex incliimlione appetituB sensitivi Ot nliornm qtue extcrius movent » (bic, in corp.).

ltem puriter est si quis orutiouis mentnlis consui-tudiueiu non servnt.

2" Ad neientiaa facilis est opplientio: Si horao ab nsu Kcieutiro eessat, insurgent imagiimtiones extraneaj, et quuudoquo ad contruriuni ducentes, v.g. ad coufusionem caritntis cum liberalismo.

Corollarlum 1 In via virtutis et Hcientia; uon progredi est rcgredi.

Hiec verbu Pnlrum vera sunt: 1" Prout babitus virtutis diminuitur per solam eessationem ub n[tere. Ccssatio euim ob iictu est pi-oprie non progredi. 2" Ut supra dictum cst, q. 52, a. 3, prout uctus boni sed reminsi, qunmvis remote disi»onnut ad augmeutmn virtutie, tameu disi»onunt etiam ud diniinutionem. quatenns dant JOCODl contrariis inclinalionibus inordinntis, contra qiias conveniret cum mujori euergin luctari.

Ad o,,uli: Vars intelleclivn aninuo secundum se est supra tempus. et ideo ox bnc parte, cum sit spirilualis, nec corrumpitur nec diminuitur per temj.oris diuturnitntem. Sed habitus inteliectimlis non exercetur nlsi cum coucursu partis seusitivie; et ha?c pars sensitiva tempori subjncct et trausmutatur per contmrias pnssioues vel imn giuutiones, si hubltus non exercetur.

Sic termiimtur tertia D*M tructatus de Uabitibus, scilicet de eorum geiieratione, augmento, corruptiono et dimmutione.

Hestnt nunc ut tructetur de distinctione habituum,.prout divisio habitue sequitur ejus detlnilioncm et in ea fuudatur.

Sed iam ex pnecedeiitibus qUieKtionibiiH Ofl Dubitibus a[)l)nret quomodo habitus boni constitunnt nobililatcm m*H M«oud cognitionem et vitum mornlem nc supernnturulem.

Utec autcm nobilitas uon cousideratur ut oportet a mallis^mo dernis. nt optime notftt J. Maritais, Art ct Scolasttque, p. 55 : « Scnbi posset, nit ipse, bistoria [.rogressivje negntionis modenuo cirra valorem hnbHuuin. Uu-c nepivtin sjeculo xiv incoe,»it n qmbuKdam UMOloiris unin, ut in iduribuK. corruptio ab altiori ordine desceudit uwiue nd inlimuu. >». BiC eliniu quidum tbeologi. ut Scotus, Ocsnm. ffM^orerunt dhtinelioncm npecificom ailiorum habilimm, ncmpe donornm BpirUutl Xancti. Item Scotus uegavit ncce*xitatem mfUBOrum ttrru-

DB HAniTiitrs tum moralium, et reduxit virtutes theologicns ad virtutes supernaturales qnoad modnm tantum. Postea seeundum vium Onillelmi Ocfcam, Luthcrus ucijavit omncit habituit infusan. Ipsn gratia httMtwaK» pro Lutliero uihil uliud Ut qunm denominatio extrinseea, prour Iiomo in sua corruptione remnuct, gnja tnmen nou imputntur ei ail pecctttom.

PoKteu climinantttr habittts naturalc* acq-uhiti. JCnni Curtesius negut distinctionem reulcm iuter substantiam ct aeeidens. Cum au tem hnbitus siut neeidenttn; e medio et isli tollnnlur, nc loco ipsonim ponilur methodus, ac si nnoaquiBque, elium siue habitu, ex methodi usu, possit infnllibiliter ad Kcieutiara jM-n-enire.

Omnes philosophi tunc qunsi cxclusive loqunutur de nu-thotio. Imo Leibnitz aliquam muchiunm vnlt invenire ud ealeulunduin et cogitauflnm, ut uon siut amplius uecessurii hnbitus ct homo n inunere cogitaudi dispensctnr in savulo luminum onmibus distributoruni, in uuivcrsali dcmocrntisniu ! Ita Maritaiu, loc. cit.

8ic loco habituuiu dilhYile mobiliiuu. qiue sunl vern menlis nobllitut*. suflicit methodus omnibns aceessibilis.

Qn. LIV. - DE DISTINCTIONE HABITUUM.

Prawena qweetio cst sutis dilnellis, bene distribuenda est ad hoc nt reete iiitelligntur.

Notat Koellin, in kuo Coinmentario, quod H. Tbomns uunc soluiu tructal de distiuetioue habituuin, quia ratio entis prior est ra tionc unius. Kt ideo prius dclerminuvit de entltate atque Kiibjecto et causa kubituum, niitequuin de eorum distiuctione.

In qmcstione suut qUAtuor articuli, quorum tres priores sunt priucipnlcs, prout hubitus, ut ibiil. notal Koelliu, potest tripliciter eousideruri, sciiicet:

1. relute ad fttibjcehtm in qao cst (o. 1: utrum muHi hnbitus possint cssc in una polcntin);

2. relute ad objcctum circa quod aat (a. 2: utrum habitus distiuguau- tur Becnndnm objectn);

3. relate ad finciu nd qiieiu disponit (n. 3: utriim hubilus distingunu- tur secunduiu bouiim et malum). Ideo in pnesenli qinestione ostcnditur quoniodo hubitus distinguautur: 1° ex parte subjecti, 2" ex pnrte objecti, 3" eX parte liuis. Ariieulus quartus dctermiunt quoddam iucideus, sciiieet ulrum unus habitus ex inultis babitibus coustitiinutur.

Ajit. I. — UTRUM MULTI HABITUS POSSINT ESSE IN UNA POTENTIA.

Kesponsio est affirmatica.

1» Conclusloi BabitUM cntitatiei, saitem corporalcs. possunt cssc plurcg in codcm mibjccta.

UB lHSTIXCnONK HAIIITCDM

Sio Rauitas, puichritudo, macies, fortitudo vel vigor corporis.

Probatur ex hoc quod partes unius subjeeti, seilieet cor]ioriK, possuut diversimodc accipi ct ordinnri ud bene esse ipsius unturaj. S; - enim bona disposltio humorum est sauitas, uona dispositio partium solidurum, ut suut ossa. ciirnes, est vigor sen fortitudo corporis, recta et hnrmonira dispositio mcmbrorum et vultus cura niiquo splendore est pulchritudo.

2« Conoluslo: Habitus oiicratici poMfffit e*se rtiam /ilurcs in unti IHitentia.

Probatur dupliciter: r A poxtcriori iu argunieuUt » #ed oonti-a », scilicct: In Intettacta sunt diversu^ scieutia;.

2° A prtori, nt explicnt Koellin, in suo Commeut. Potcntia pa«siva a plnribnt objectia sjHH-ic dlatinctil movetnr ad plnros actus kjmjeic distiiictos. Atqui habilus proportionuntur nctibus qnibua geuenintur (q. 51, a. 2). Krgo iu uua potentia possuut essc diversi bnbitus causatiK ab objectis spccie distinctis, sic. sunt divei-sas scienti».

Major explicatur: Hicut materia ub agentibus specie di»tinctis movctni' ud formas siiecue divcrsas, ila v.g. intelierlus movetur ab oUecto physiae, ab objecto mathenmticm, ab objeeto metaphysicao ad actud specie distinctos, prout uctiis specilicutur ub objecto; et proiude ad hubitus spccie distinctos.

Kst tauieu dilfereulia, in hoc scilicet qiiod inateria ueqnit recipere ttimnl plures fornms sultslantiales ; ilnni, e contra, uiia poteutia potesi rOCipera aimitl plures habitus, iptia habitus sunt deterraiuatioues accidentales et incompletw, qiue diversa i-espiciuut nbjccta. Cf. ad 3"™.

Ad i™*,' Diwsitax gi ncriea aut plus quam gencrica objcctorum facit ditttinGtioncm potcntiarum. Scilicet objectum intellectus est ens, objectum voluututis est I>onum. Sed dircrjtitax xpecifica objcctorum facit distinctioncm- xpccifivam actuum, et consequenter etiam habituum qui ex actibus gcneraulur.

Sic jam aflirinatur inagnum principium : " Hobitiw jtpecifieantur ab objccto formuli)). Ita pro intellectu uostro qui puulatim ascendit ad Deum, sub eute in communi est cns mobilc (objectum physica?), ettH quanttmi (objectum mtilliematiwo), cm inquantum- ens (objectum metuphysiciej , cns dicinum ut divinmm (objcctum Theologia?j.

Ad £"ni; Bio una potentia, quamvis sit simplex secuudum cssentiam, est mulliplex rirlule, prout se exteudit ad actus specillce distinctos.

Ad aiun.- Intellertim non pot&st «itn-ut multa actu intelligen% nisi per modum unius. Potest tnmen iutellectus ttimul habitu multa di- Kpnrnta scire. Hoc constat ex cxpericntia et etinm ex rntioue. pruut habitus sunt uci-idcutulcs deterrainationes incoinplet«! ; nuu sunt euim ultinni delerniiuatio poteutu», sed disposirio ad uctum, slcut nd nltimura terminum.

DB nABlTIIiriS

AllT. n. — UTRUM HABITUS OISTINCUANTUR SECUNDUM OBJECTA.

Momentum et status qurestionis. — Hic arriculus est rangni uiomrnti, nt dc se patet. Kst eniui priucipitim distinctinnis speciflcas et ideo subordinntionis habitnnni nnturaiiuni et supernaturalium.

TJt infra dicetur, ad attingenduui objectuni supernaturaie habitus aupernntiii-alis requiritur, pinnt linliitus specificnntur ab objecto formali. Sie communitcr tenent tiiomistie lidem uostrum infusam et fldem acquisitam damionis uon iiabere idem motivum formale. Prima enim, scilicet fides infusa. fundatur in auctoritate Dei auctoris gratio?, secuuda vcro fundutur in auctoritute Dei auctoris natnnc. et mirnculornni.

raiiter distinguuntur ex pnrte objecti formalis amor naturalis Dei auctoris natura» ct caritas erga Dcum auctorem gratiic. Damnatus est Baius quitt banc utriuaque lunoris distinctionem negabut

Molina autem et plurcs alii tbeoiogi ex Societotc Jcsn teneut quod babitus etiam per se infusus, ut fides theologica, non exigit necessario objectum formale quod et quo superans vires nitiouis, seu studium philosophico-historicum Evangelii miraculis conlirmati. Sir objeetum formale fidei acquisttie. dumionis non distingtieretur ab objeeto formnli fidei nostno infuste.

(De hoc longe tractavimus in opere nosliti De Rcvelatione, I, 458).

Molina et ejus seqnar.es negant boc iirincipium 8. Thonne saspe sospius enuntiatum : n Habitus specificantur ab objecto formati ». Quod quidcni principiuui jiiiu iifilnuatur iu articulu praieedenti, ud l"m, ubi legitur : « Diversitas objectorum sccundnm specicm facit diversitatem actuum secundnm speciem, et per consequens habitnum ».

Ad intelligentiam pnesentis articuli videiinius primo objectiones. Videtur quod liabitus nou distiuguantur secuudum objecta sriecie di- Btiiirta: 1° Kam eadem seieuthi est contrariorum, v.g. snnitatis et legritndinis. Aiqni contrnriu. sunt spede differentia. — 2° Idcin scibilc, v.g. terra ert rotundn, deinonstratur a diversis scientiis, scil. a physicu et ab ostronomia. — 3° Idem objectum, prout ad diversos lines ordinatur, potest pertinere ad diveinas virtntes, nt dare pecuniam, si sit propter Deum pertinet ad caritatcm, si sit ad solvenduin debitam pertinet ad justitiaiu.

Conolusio generalis iirticiili, iaiu in argumento « scd contra •» eauntiata, est: llabitus opcratiei distvnguuntur secundum divcrsa objccta.

Probatur: Actus differunt specie secundnm divcrsitatem objectorum, ut supra ilictum ert, I*-II", q. 1, a, 3; q. 18, niu 2 et 5. Atqui hnbituH suut qmedam dispositioues ad actus. Ergo etiaui habitus distinguuutur secundura diversu ubjecta.

DB DISTINCTIUNB HAOITCCM ilajor probatnr BUpra, q. 18, a. 2: « Sicnt res naturalis habet speciem ex sna forma, ita uctio hubet Bpeciem ex objecto, sicut et motus ex terinino ». Nnm actio essentialiter tendit ad objectum suuiu : visio ad colorem, intellectio ad ens iuteiligibile, volitiu ud bonnm ; et a sno objecto specifica-tur actio pront. habet relutionem trauBcendentalcm seu essentialem ud illud.

llinor probntur: Habitus operativus de quo hic agitur. esseutinliter ordinutur ad actum producenduni : v.g. habitus scieutiai ad demonstrationem. virtns ud uctuiu virtuosum. TJude habitus, sicut uctiiH, est quid iuteutionale, seu essentialiter relativum ad objectum a quo specittcotur. 8ed habitus iuunediatc ordiuatur ad actum et actus ad objectum.

In oorpore artivuli S. Thoinas profundius hanc doctrinam cxponit, cousiderando habitus relate ad tria, scilicet : 1| relato ad eornm principinm activum, 2) rclot* ad naturam subjecti, 3) relate ad objecta.

'ideamus singillatim divei-sas partes.

Hic articulus non ert dilllcilis iutellectu si iu memoriani revouentur ea qiue supra dicta Hunt. Oritur vero difllcultns ex cavillatio nibus Noinuialinm ct ex falsa iutcrpretatione molinistarum. Ad rectom iiitelligentlam hujusce arliculi prius notunda est hiec interpretatio.

Interpretatlo mollniBtica. — Molinista) tenent quod juxta hunc articnlnm potest eBse habitus iufusus operativus spccittce dirtinctus ttb hiibltu ucquisito tautum eX parte principii effectivi, non vero ex parte objecti formalis quo et ouod. V.g. tidcs nostm. infosa speclflce distingueretur a flde acqnisita qualis est iu daimone, non ex parte objecti formalis quo et quod, Bed solum ex parto priucipii cffectivi, prout scilicet fldes infusa est immediatc a Deo prodncta, nou vcro fides acquisita.

Ita Moi.isa, Concordio, ed. Paris, 187G, 34-38 et Bii-lot, De Yirtul. infus., 1905, pp. 84-87.

Uanc iuterprctntionem moliuisticam communiter rejiciunt tbomi sta» multiplici ratione ; et nobiscum conscntit in bnc^ re Suurcz. (Cf . opus nostnim Dc Rcvctationv, I, 506, n. 1 ; 5' ed., p. 472, 458-404) : 1° Quia sic everterctur fundamentale principium sa'pius a 8. Thoma iuvocatum: Uabitus opcrativi, sicut potentfa ct actus, spccifieantur ab objccto formali. Cf. Tabulam auream S. Tbomas, ad rarbnm Objcctum, nn. 2-6, 14-10, ubi dtaator multi textns S. Thomas, v.g. 1*, q. 1, a. 7; q. 77, a. 3; I"-II", q. 54, a. 1, ad l»1»; q. 03, a. 4, virtutes murales infusas ct virtutes morales acquisiue distinguuutur ex partc objivti foriualis; IT'-II", de tide, q. 1, a. 1; q. 5, a. 1, a. 3 in quo dicitur : u Spccies cnjnslibet habitus dependet ex formoJi ratione objecti, qua snblata, species liubitus remnnero uon potest ». Itcm Dc \ crit., q. 14, a. !), od 4"m: a Dn'moues credunt... coacti cvideutia signornm. Unde credere «quiTOce dicitur de hominibus lidelibns et de diemonibus ». Hi textus 8. Thomai c.itautur in

DE HAIUTIBUS

DeReveMione.l, «I 5- ed. «5. Cf. etlem 2>e l/oJo q 7 „ 3- « Omn.s taMttffl (opwttM « "bjocto specien, et quantitatem h^t, fi "d<?s infusa baberet iton objectwn formale „u0 et ™orf ae Udes acqu,s,,a non esset ,„/„„„ nim per accMens. et uon IZt

Sr r ? mV,nmd m,llUm P™"^ •»». non ve"o e^, tml.tor. Esset siot geometriu infusa, doqt donum linguarum T3L deslrueretur doctrina S. Thonue exposita i„ P-n- „ 51 T'j ni,i quod habitus por S ge oi„e Jri» taf«L aHor^ * »>"''"«''»e datw eco nato ab oenlis tattaStt^jS?01" essentialk sou quoad snbstMitiam vtrtutam per so iufusarum.

d00trina Molin!0 I'">veni, a «omhalumo. juxta quem uon coguosc.mus essentias rerum, nee prou.de essentiam gl4ue " v,r tntu „, se, solun, factum v.g. nDod aliqt]is habet flde«

I„,o JSominnies dicebaut: ,, grulia sunctincans uou est intrinsere serr, ;,', f **» •*

™, I , "°" ?* "T™ Uei infus"m' inl"orens in ■»»"•», bed eal solmn favor Dei et impulatio justitia, Christi.

**twT HlW' D">li"is,ai''"n intcrpretatio non servat verun, pnesentis arhcul, sensum u stati», apparcbit « ctara divisioue parliuu, «t conelitsionum ejnsdem. i«unuu, eC

„,, L',i,:,,"'tir"1U,8 r"»dal1"' "> doclrina supra osposita, q. 19 a 3 ubl dictur quod omnis babi.us ordiuem importat ad uaturara n' bjeet, prout e, conven.t aut discouveuit. Sed habitus entitn,i,-us im- S ',""C'1"' ,' er "rd'nem 84 '"»»>''"». " l>aM,.ns operativus tm- SnveP„]en,l;ePmUt,,,' " ™™">«°>" H5 ™> ei apeJr,a,rbn;unmTI'0n,a5 **" °d "'^etionem hi tif tilUl''„" T""-* p0te,n' ad uanc syB0P»i">. >» q>» apparet quod hi tres speoiflcationb, modi tnm pro habitibus iufusis. tum pro acnui-

SPttM^ TT^ "ed 8Unt Cf""'Mi' SU1" convertlbUe. ut proprietates generii cmn cjus essentia.

o prinolpio arl/. fo pmrimo u l ii"o iirtMliioan- I tur. pront a- i P-ns afc-It elbl / flmlle i Uifusi . a vltn Del intimo. cujm sunt parlk-ipntl».

[ tcientiw - a prlDClpIlR denimistrntivl«.

HabiliiH atyquisltl rtrtutcH mwalcs - ab actu rntlonis tliridCQtls.

DK DISTINCTIONE nAniTlTM

& I . \ & \ l / ft°*f'' - secondnm conve- h l § l 5 i convenlunt vel \ \ nuturam.

fcl «1 5 / <lt«conveniunt ) habituu acqnixitt '

.x 1 | * I hiititlim infusi - ab objecto ensentialiter »n-

I ; '{E t» obfccto oi«- \ Pernnturall.

n e| | rntlonum 1 ns&ttitff aeqnMti - ab ubjecto nnturaliter nc- jfl l l « ** eesalblli.

Jam a synopai apparet quod tnm pro habitibus lafusiB, tum pro habitibui* flrquisiti.s, hi tres moili sunt convtTtihilctt. Xam habitiis aequisitus operativus bonus nostnc natllRD non conveniret. nec acquii-eretur Keeuuduiu diretttiouem reettS rationis nisi haberet ohjtctum ocrnm et bonum , uosn-is viribus uaturalibiiK aceessihilc. Imo in boe couveniuut omnes virtutes acqni.sitic. Sed inler se distinijuuntur ki-- cundum diversa objeeta formalia, secuudum speeialem couvenicntinni cum nostra uuluru et speciulem rationis directionem. Et ha?c duo Euiidnnlur in objecto specilleativo, in quo ueiupe fundatur rulio eouveuieutiie cum uatura nostra et rebitio ronvenieutiai Qum prineipiis reetie ratiouis.

Item hnbitus operativus essentialiter supernaturalis, »eu pcr sc InfuxtiH, oon convenii-et per se nalune divinw pnrticiputaie, seu graliae sanetiiicauti. uec esset /icr M (n/xnWj "ini habcrct objcetum c«scntialitcr sitjiernnturalc. Imo in dunbns prioribus notis conveniunt omnes virtutes infusa>, qosB inter se distiuguuutur ab objectis superuatnralibu.s.

Unde B. Thomas rcducit communiter specitieationom habituum ad objeetum speeillcativum, quod est prinium spe<.'incativum.

Suut igitur tres couciiiKiones separatim probauda?: at in uullaaflirmatur (quidqnid plures molinisUc dicant) quod »o" omnis hnbi tus operativus specillcatur ab objecto. Asseritur solum qiiod habitus operativus potest specilicart gimul ab objecto et a nntnra cui couvenit, sicut eliam ab alio priuci|do activo. Sed, ut videbimus, remanet assertio S. Thoimi', II"-II", q. 5, a. 3: « Spwies cttjiiNlibet habitus depeudet ex formali ratioue objecti; qua sublata, species halutus remanere uou potest ».

1« Conolusio: Habitus ut forma diaHnguUw suoundum dim-na principia- activa formw produeta\ « eo quod onme UBens facit simile seeundum speciem n (in corp. nrt.).

Uoc bene explicat Koellin, iu suo Commentario, dicens: « Habitus, ut fornia, id est quando distinguitur modo quo distiiignuntnr fornne et ellectus absoluti, liistinguitui- nceundum principta actira proxinM cl determinaia ».

I»E HADITIIIUK l-iobaiur a 8. Thoma: « Omne ajrens (proplnqu,,m, taeix ribi si.uile secmulum speciom „, prout ^ave detenninat S suam propnum foruiam, scilicet prout agit inquantum est iu aetn per "uom formnm. qn» est Prmeipium ugeudi. Sie dicitur P-II" „ 1 a •, . «Actio (transieus) specificatur o prineiplo «gendi, a quo proeedit'

»,J n n, /" 0)fa f°ra a 000 ■'""*<»'»■ Colefartio ,,t passi, specificot ,r nb ageute, et «t tnotus *Pecifieatur a teriniuo ad lm scilicct ab effeetu producendo. 'I"™.

Et sic niUuitti potest quod liabirns eiititativns grutius sanctifieautis dhaugu tur ab hubiribus acquisitis soeuiidun, principiuTacti- >um, p,-out schcet producitur a Deo tauiquam a causa proxinm. et n Deo qui sic produe t siinilc .ccwdum spccicm. seu secundum por bSSSTZT^* ~ ld™ dici Potesl de vu-tutibns

■nfis.s et de doms qua> per se fluunt ex gratia sanctificoote, dummodo non negetur quod hi habitus i„fusi operntivi, ut opcratiii, spec.ficautur ab objecto formali proporiionato, idest superualurali „, habelnr <3 tertia conclusione. Alioquin non esset ratlo quare v.g. fides infusa polius qmun geometria infusn deberet per se proccdere a gratia sauetihcante tiuuquam a sua counaturali radice

In ista in-inia conclusione cum qua-ritur d0 princiiiio activo habituiim, nou queritUT de eorun, prineipio activo suprcmo qnod est -Urus, sed potiui do eornm prineipio OClico proximo, c.x quo provenit lornia sinnlis m speeie. (Attameu notandnm est quod Deus quumvis m cousa supi-eina, est simul causa proxima gratin, quia solns Deus potest aeifleat», sicut solus ignis potest iguire, ut dicitur I'-U» q. 112, ». 1). '

. . . 9™ vero rit Pi-i''<-'!»um actirum proximnm determinatum- pro liabitibus acquisitis, appare* ex his qum dicta sunt in q. 51 a 2 c et ad 3um, et a, 3. Ibi dictum est quod habitus. ut fonua vel qualitas generntur ,n potentuv passiva a priucipio activo: v.g. prout « actus appetitivui virtntis procedit a vi appi-ehensiva repra-sentante obiectum » vel nnein. Sic virtus moralis est in uppetitn etiani sensitivo quwdam partieipatio ratioms, a directione rationis causata. Item ut ib d. dicitur, « intellectus secunduni quod ratiocinatnr de conelusioniuus, hahet sicnt principium acticum propositionem Per se liotam ».

Undc prinoipium nctivuni scieutia, in uost.ro articnlo designat PBacipimn objeetivum demonstratioiiis quas cansut seientiam Et hoc pnucipinm redueitur ad molirmn fonnalc « guo », constituens obiee tum tormale « quod ».

H»>e interPrctutio est eeria, ut patet ex responsione ad 2"m. Hiec omma optime roboraatur ex his quas dicuntur in 1" q 77 a. S: Utrnm potentUB ilistiugiiantur per aetiu, et obieeta: « Potentla «ecnndiim Ulud quod est potentin ordiuntnr ad nctiim. fnde oPortet rationem poteutUB accipi ex aetu ad quem ordiuntur... Ratio autem aotus tuarrafleatur seeiunlum dwcrsam rationcm ob/ccti.

« Omnis euim aetio vel est potentin; aetivaj. vel passivae. Obice tum autern comparatur ad actum potentia? passior sioui arinoMtm et eau«„ moeans; color enim iuqunntu,n movet visum. est priiicipium

|iE UISTINCTIONE HABITUUM

4«l fl Ad actnm auteni potciilia? activa? comparatnr objectum ut terminus et linis; sicut iiuguieutativas virtutis objeetum ost quantum perfectnm, quod est finis augmenti.

a Ex his auteui duobus actio speciem reeiPit, scilicet cx principio vel cx finc seu termino. Differt enim ealcfaetio ab infrigidntione, secuudum quod lnec a calida, scilicet nctivo, ad calidum, illa autem a frigido ad frigidum Procedit. Unde necesse est quod potentiu> diversiilceutur sccundom actus et objecto- ».

Sic motus ut jiassio specificutur a principio activo a quo possio recipitur, et molus tit matus specificatur a termino. Ilem iu visu species impressu speciticatur a colorato a quo imprimitur in poteutiam visivam, et ipsa visio specificatur a colorato ad quod ordinntnr.

Item habitus, ut est forma vel quolitus possive reccpta. speeificatui' a principio activo proximo a quo producitur. Cf. etiam I*-TJB', q. 72, o. 3.

iu responsiune uutem ad 21»» hujus p.«sentis articuli legimus: „ Diversa- media (demoustrativa) sunt sicut diversa princi[,io activu, secundum quse habitus scieutiarum diversifleantur ». Sunt enim jirincipia aetiva hujusee fornue. quiB est habitus scieutiticus. Sed liaec PriuciPio nctiva cum siut objectiva, coiucidimt cum motivo fonuali seu objecto forinnli quo custitiiitur objectum quod in esse scibili. Nam ut dicitur in liac. resPousione, medium denionstrativum mathematicum constituit concliisiouem mathematicnm, et mediuin ph.vsicum conclusionem Pliysicnm. etiam de eodeui objeeto materiali seilicet de rotunditote tcrra;.

Pariter pro rirtutibus prineipium actkum proximum et dctcrminatmn quo virtutes generautur eat motivum seu finia intciittts, ut dicitnr ad 3,un. Xam, ut aiebat Aristoteles, « ita se hobet tinis in oPeranilibus sicut PrinciPium in dcmoustrativis ». Et ideo, addit S. Thomas, diversita-s fiiiium diversilicat virtutes, sicut et diversitas priucijiiorum activorum ; sunt etiam ipsi lines objecta actnnm interiorum, qui uiaxii.ie pertineut ad virtutes». Et sicut principium demoustrativum est formale motivum 7U0 conctusiouis, ita finis proxi mus est luotivum fonunle 7110 elcctionis. Sic dare Pecuniam alieui propter Deum pertinet ad caritatem, dnm dai-e alicni peimniam ad debitum solvendum pertitiet ad justitinm.

Sie ergo clare intelligitnr 1« Conclnsio, scil. habitus nt forma distiuguitur speeiflee a principlo uctivo proximo.

»» Conclusio: Uabittis, ut babiliis disponcns ad naturam, speci Jice distinauitur secundum iiaturam.

Probatur: Eelativo distinguuntur secundum distinctionem eorum quai i-espieiunt. .-itgui hnbitus ut dlspouens ad uatuniin, ipsam ualuram respicit. Brgo habitus nt. disponens ad nnturom specillee distinguitur secundum uaturam.

Hoc explicaliitur in seqiieoti nrtieulo iu quo dieetur quod relute nd naturam subjecti bobitus dicuntur out boui ont mali prout huie uatnrw aut eonveniunt aut disconveniunt. Hoc verum est de onini habitu. sed prassertim de habitu eutitntivo. Kon est eadem species

UE BAWTIIir.S

Kiuiitittis honunls et equi propter diversus uniuruH ud quos ordinutur » |I"-TT", q. US, a. 4).

Itein tit dicit ur iu artieuln sequenti, s|>ecirtce distinguuutur rirtutes hpmaiUB ucquisit«« et virtutes diviuuc MH iiifusno, prout priores •lispunuut ud acium cunvenieuteiu natttme huwnme et sccundu* dinpouuut iid nctuw gratiu* conveuientew quat ost purticiputio divimte iiaturni*: fllc gratiu habitualis est in nobis quasi « seeundn naltiru ».

Sed liae distinctio speeifien iu liabitu operutivo semper coujnngitur cuw flltera quaj Kumitur ex objeeto, de qiia tructat tertia eonclusio (ef. T"-TI", q. 63, u. 4). Eteuim opemiiu non iHrteKt esse specilice convenieiis tuitura; sitperiori, niKi hnbeat objectum forinnle propurtionatum huic naturu.

3a Conolusfo; /Jabitu*. ut habitun dinponen* ad opcrationcm , Npccipcc distinguitur xccundum objecta xpccie diffcrcatia.

IIoc dicitur de omni habitu operntivo ut tric.

Prohatur: QftUB dicuutur secundum ordinem iuI oliquid distingntuitur Becnndam distinctionein eorum ud quu* dicuntur. Atqui habitus, ut operntivus, dicit imniediate ordinem ad operationein , qme Kpecillcutur ab objecto. Brgo habituK opemtivus ut sic specificutur uh ohjeeto.

Ha?e eonelusio Qflt wunifeste universalis, Kcilicel ost veru de oiuni habitti opcrutivo. Cf. 11*11", q. 5, a. 3: « Species ciijwiibct bnhitus depemlet ex forwuli i-atione objecti, (pia sublata, species liabitus remanere uou potest ».

Ideoque si duo Imbitus operntivi, ut geometria infusa et geometria ucquisita, huheut idcm ohjectuw formule. non distinguuntur specirice, Kt tuuc hnbitus non est infusus nisi per «ccidens, ut jnm dictuin est. Ideo si fides uostra lnfuflflj baberet idem objectuw forwule quo et. i/uod ac tides acquisita dn?monis, non enset infusn niei per accidens.

Uevera autew, ut nppnrei ex II*-I1*\ q. r>, a. 3, et q. 6, a. 1, wotivum formale ridei infusu* est YcritaK prinia, seu auetoritnR Dei reveluntis. aiictoris graliie, dum, e contra, motivuw formnie ftdflJ acquisita? est evidentia naturulis iniraculorum in qua formaliter ro* BOlvitor ccrtitudo fidci diemonis. Of. II"-II"\ q. 5, a. 2, ad 2<"»: u Est Hdes coflctu ex signorum evideuthi»; ud 8™! « uon est donnin Dei, sed mugis coguntiir ud credenduiu ox perspicncitate uatnrnli intel lectus ii.

K contra, IT"-!!". q. U, u. 1 : « Cum homo asseiitiendo his quro sunt Udei, eievelur suj>ru naturam sunin, oportet qnod lioc iusit ei ex Kiipcrmtturuli priucipio iiiterius moveute, qiiod est Detis». Sic eniw lidelis simpliciter inlneret Veritati primie.

Dc Verit., q. 1-1, a. 9, nd 4p*i « Credere dicitur aquivwc de hominibiiK tidelihus et de (hemonibus ».

Fides infusa est veltit scnttiin mimicatis ad audieudnm hnrmouiuin verhi divini : o contrario illo qui caret tide infusa et hahet so lum tideiu acquudtam, est sictit ille qui audit inateriatitcr souos alicujus symphoniib, non vero anitnam nymphoniw . quia carct semu

DB rilKTINCTIONh: UAnrrccM mitKicati. IToe longe explicavimns in tractatu De Yirtutibu* thrologicb, 1948, PP- -Hi-58, 551-554.

Sic patet doctriua articuli ejustpie coucordantin cum ulus ar ticulis SurtWKD Theototfictr . in quibus fnqnenttlflime dicitur qnud habitus operntivi speciticautnr ab objeetn formuli.

Sic igitm- exiirimi potost doctrina .V. 77iow<c.- rriucipium operutionis. operatio et ejns objectum forniuh- sunt ejusdem ordinis, seu siint proportionuti :

tiratia habitualis — Fides iufusa — Ohjectam formale tidei infusie. Satura anim/r — Fides ncquisitu — Objectum ejus.

E contrario, (n doctrina MoUtW deest hu>c iiroportionnlitnH. Nuw juxla ipsum. hoc babelur:

Gratia habitualig — Fides infusn = 0bjet:tlim tidei.

yatiira atiima- — Fides ncquisiln ^000^

Manifestum est tamen, contra doctrinam molinisticam, <|Uod fi des infusa uon est pcr se ]m>portiouata gmtiie habilualt nUi habeat objectum formale pcr sc coiivcnien* grntiie hubituali. Xuni lwbttns operativus, ut operativus, speciticatur, sicut ot ipsa opemtio, ah objecto furmuli. . . .

Hoc princiiiium est absoiute sen-audum. Kst eniiu velati lux to tius trnctntus de Hnbitibns et virtutibus iufusis.

Mirum est quod plures molinista- illnd rejictnnt. vel lllud retiunnt solum relate ad cnritntem, qua> remnnet in patrin, et iliud non rotineaut pro spe et pro Ude.

8ed ut infra dicetur, non sola caritas *st KiipernaturnUs quoad substautiaui. sed etium tides, spes et virtutes morales infusje. Cf. I'-IIM, q. «3, a. 4. Aliuquin destruerctnr dignitas et homogemtas or- ganismi spiriinalis.

Xegntio hujus prineipu a Xomiimlismo proveml. qui non ump HUfl iutendebat coguoscere exscntiatn hubituum, sed *oia facta conside nibat. — Kndo totns articulus redacitur nd tres clnrns coucltiKioue^ : et Kchemotice sic reddi jiotesl :

/ ut forma pnssive menta siieclnciitur a prlnclpio nellvo proslmo 1 u quo producitur.

H.nuug ! oi/ uaturam - niieclllce «IMlngultur *eciin- l I dum Miuram eul eouveuit vel

| nou convenit.

\ ut habitaa ttiiponCHa

| ad atnratloncm - «pecle «llstlnKiiirur aecutnlum ob/ccla operallouum.

Objicit Molina (Oowortto, cdit. Pari*. 1870. ,, »): »«««|»^» cst imbitns mipi-rnatnralte Bdi-i lnftu» ad hoe nt actus Hdoi i;Uc,a tin „( aeoomodOM fini npamaturaU cl ut oporfrt ad talutcm. I ndc Udes acqnJMta diwnouia et adc« infusn non di»iinguuutui- qnldeni es paitL objccti forninliis ecd es [larte linis ullimi.

I>E HABITinCS

Itcspondctur: Scd hir Unis nltlinna MBandnm theorititu MoliniB nou nulgis Superal vires nnlurulcs quu m objectum forninle Udei (quod cat. Deus revelnne Trinilntem) nut objcctiiin npei. Hl igitur objectum fonnnle fidei et. spei nuturaliter ntliugi possnnt post cognitionem historicnni Kvungelii uiiruculis coullrmnti, non vidc.tnr cur non possil siinul nntunilitcr nttiugi finis ultimus sjierantlus, vel etiiini ipsum objcctnm caritatis, ncillcet Dens ox curitnte siiper omuin dillgenduB, et quure uon sulllceret nd boc bonn voluutus unturnlis, 111 niebnnt Pebiginni, itn ut caritns infiiRn non sit uecessarin nisi nd faeilius diligendum, ut puriter dieebnnt Pelngianl.

1um Corollarlumi Proptereu conununitev dicitur quod scicnti<c specificc tlistintjutttitnr ab ohjcclo formali quod et ab objcclo formali quo, seu n motivo. vel priuclpio nctivo objectivo. Iiisuper di sliuguiintnr ab errore opposito prout conveuiunt untune iiitelleclus. — Sic tripliciter distingnuntur. Cf. Zioi.iara, Summa Phifos., I, 298.

2um Corollarlumi Itrnn virlutes distinguuntur ab utroquc objeoto formali quo et qnixl, et a vitiis diatlngtiuutur sm-unduin nntura.ni cui conveiiiunt.

3um Corollarlumt Uon tnmrn omnctt hahilus sic sintttt triplwilcr dislittijuuntur; nom habiluR entitntivi uon distinguuntur ab objec.to.

Ad iirai.- Ilnbitus siiecilicnntur 00B ab objecto materiali sccun dum esse uaturto, sed ab objccto formali, ut objectum est. Sic endem scientia, v.g. meilicina traetat de contrnriis, scilicot do Biinitatc cl ffgriindine seciiudum eamdeni rationem formulem.

Ad 2um.' Bcieutiie distinguuntiir non ab objeclo matcriali, sed n nintivo formiili. seu n principio deinonstrativo, quo constituitur objectnm fornialc quod.

Ad 3°™: Virtutes non distinguuuttir ab objecto muteriali, v.g. dare. pccuninm, sed n nioiivo formuli buu n llue, v.g. daro e.lecino- BJOAIU [iroptcr Deum (caritiiB), vel dnre pecuniam ad solvondum debitiim (justitia).

ABT. III. — UTRUM HABITUS DISTINCUANTUR SECUNDUM BONUM ET MALUM.

Itespousio est affirtnativa. — Hasc distiuctio Bumitnr ex llne.

Conoluslo: Sccuniliint diffcrctUiant bowi ct mali. habitus ttpccic distinguuntur ; et non soltim accidentaliter.

Froootui-.- 1" A postcriori, in argum. « sc.d contra », cx hoc qnod hnbitus bontts, ut virtus. coiitrnrintiir vitio ; et contrnria suut. diversa secuuduiu siieciein.

2" Qutmi a priori: Ilnbilus specic dlstinglilltltlir non soltim se eondum nhjectaet principia activa (scn motivs), sed ctinm seciiiiduni naturuui, ut probntum cst nrtic. pneced. Atqui •aoondnm naturnn)

OK WHTINCTlONB UAIIITCCM prout ei vel eonveuiuut vel disconveniunt disliuguiiiitur spccie habltua bonus et niiilus. Brgo aeousdum differeiitiiiiii boni et luitli Imbitus specie diBtioguuntur.

Kiippouitiir quod nnttirn sit priucipium lixum ; prajsertitn natnru rntionnlis. Unde speciUee distinguuiitur en. qwu ci conveniunt et cu qtiiu ci diBconveuiitnt. Hoc est coutra Spinoza, qui tenet vitinm provenire solum ex confitsione mentnll.

Ut addit S. Thouins. virtus huntana, eat aequisita, rt cMus dirina «eti pcr sc infusa, dislinguuntur spteie, prout prima est secnnilnni couvenieutiaiu ad naluram humanam; secundn vero est secnndum couveuicntinm ad naturam tlirinam, eujus grntia est. purtici [iittio. Cf. lnfro, q. Ii3, a. 1, uhi didtnr qitod virtus acqtiisitn et vii-- IHB inftisn dlflernnt spccic ctinni ex pnrle objecti foiinnlis, prout primn regnlator a rutiouc Immnna, nltera vero a llde seu a reguln Sivina. Operatio enira non potest essc convenien» nntnne suiwriori nisi hnbeat objccium propoitionnluni buic nntui-n;. Ita s|iecilice distinguuntur temperontia Lnfusa et temperautin ncquisita.

□ ublumi Quidam, ut Koellin, in suo Commcuturio, pununt hoc dubium : An Virtui hunmnn et vlrtus herolca siut divenw ipeclel.

Bopondcl Koellin optimc ex liiB quie infra dicuntur q. lii, a. -1 : Affirntatkc, si pcr virtulcni beroicnm bcu iliviuuiu InteUigitnr virtus [ier sc infusn; neijativc vero si per vlrtutem heroicnm ititelligitur virtus acquisitn. in BBO sumnio gnulu, v.g. fortitudo ncqttisita boni tnilitis in bello.

Atl Jnm.' Plures aabitu mall distinguuntnr, etiitni iu eodem ma- taria, [irout dlversinunode diaconveniont natwna bjnnana! at reetae i-utioni ; scilicet vel per cxcessum, ut temerniiH nudaciu, vel per defei:tuni, ut pusillnnimitaB.

Abt. IV. — UTRUM UNUS HABITUS EX MULTIS HABITIBUS CONSTITUATUR.

Status qumstionls. — Videtnr quod iinus hnbltus ex multis hnbi tibus coustituntur, quut una scientin, v.g. gcometrin, constitiiitnr e.\ mtiltis eonclumonlbus; ct parlter nna virtns, ut fortitndo, dicitur baberc plnrea partes.

Bed tnnien responsio est ncgativa.

Conolusloi nabilus cst quatitaa simpicx, non constitutti ex plu ribus htibitibns, etiamsi ad niutta sc cxtcndat. Agitur prawertim de liuhitu operntivo.

Probatur: Principinm operativuin, qnod nd mttlta se extendit aab uno objecto formnli. rcmnnet unuiu: v.g. poteutin iutcllectivn. .i/<;ui ItnbituB eat principitini o[K?ntt iviim. quod non se exteudit ad multa, uisi iub tma Ob]e0to formnli. Ergo hnbitit» est qtuuitaa nna et siinplex. uou constituta cx pluribus habitibiiB, etiunisi ad tiiultn se extendat.

30 GuuGOU-LAORAStii: - uc Bcaltluatne.

M HAniTinrs

Ad 3,aa: Jta neientia, n extendeiiB ud uovnm coneluKionem, non acquirit novum ]i:irtiulem liiibituni.

Sie conununiter thomista?, contra quosdnm dicente* qnod - lcn tiu, ut Thitologia', non e.st qualitiiH niwplex, xed quid unnm apgregatione plurium pnrtiealnrium habituum, seilicet rlogiuatica, nioralin, etc. Si Iioe vcrum esset, pnriter esnet riiceudum quod qtuolibet demonstrntio conservata in memoria intellectuali e«l linhitus.

fiententia istu uou amplius considemt in scieutia ojus objectum formnle quod et quo, sed solum materialia elementn scicntia?. Sic amitfitur radicaliter spiritus alicujus scicntur, et yustiuetur, cum Vusquez. quod theologus, amittenx tidem infusam. ndliui' servni-e potest scieutiam theoiogicam. cujns tlden e»rt rudix. Ilevcru sublatn ftde. non remanet nisi cadavcr Tlieologiu?; tollitur ejus anima cum ejus motivo formnli, scilicet cum i-evelntione virtuali a Ude accepta.

Ad 2um; Notatur quomodo nssignnntur iiartcs virtutum eardina lium, ut dicitur q. 57, a. 6. Partes istin sunt quusi iNTKortALES . si suat fnnctioncH prineipnlis virtutis, ut prjmiutio est fnnctio qnn?dam vir tutis prudentiue. Alia> autem purtes sunt rirtutes dixtincUe; et tanc vel istne pnrtes dienutur srnjEcnvAE . et snnt nliia virtates Bub virtute geuerali. ut prudentiu occonomicn et prudentin regnativn; vel sunt pnrtes 1'Otentiai.ks, et sunt virtutes adnextr virtuti principali. ut eubulin est ndnoxa prudeutiie et libernlitas est nclnexa jnstitlte.

ilicuntur /Hirtex inteyralcK si sunt funetiones princi palis virtutis Dt prmninlio relatn ud prudcntiam.

dicuntur partes subjcctica', si sunt aliai virtutes sub virtute generali ut prudentia oeconomica et prudenlia rcgnativa. dicuntur partes pofcutialcs si snni virtutes adnexai ut liberalitns aduectitur juatitire.

In nostro tractaiu Dc (Iratxa, 10J5, p. 375-387, trnctavimns de principio: habitus vt actus spcvificantur ah objcctu forinali; defeu dimus univcrsalilnteni hujusce prineipii et applicntionem ejns ad di.stingueuduK virtutes per se infusas a virtotibus ucquisitis. Solvimus ctiam plures objectioues recenter propositas.

Partes virtutum cardinaliiim

Sie terminnlur tractntus de llabitibus qaoad eorum essentiuni, quonil eorum siibjectum et quoad eoruui cnnsnm ac distinctionem.

Ex istis fuudnmentis depcndent omnes quiestiones de virtiitibus sivc acquisitis. sive iufusis, de scientiis et de vitiis. Xnm linbitus est eorum genns.

Ba>pe ex negligi*utia in cousiderntioue generis veniunt iuBoluhile» difflcultutes iu consideratione speciernm : et difficiiltntes istas solvi nequeunt nisi ex studio metnphysico de ipso genere rei cousiderata?.

LAUB D E O.