Sectio 8, art. 1: UTRUM ALIQUIS HABITUS SIT A NATURA

Quoad hnne qiKestiunem fnit duplex error. Primns error per excessum est innatismus, v.g. Platonis et Cartesii, Hecundum quem ideje nostra?, saltem priinariae, sunt nauruliter iuditae nt uon abstra- m CArSA flAniTCCM ctffl a sensibus, ita ut saltem prima rationis principia «nt proprie naturaliter iudita. Leibuiz dicit etiani tufiC prima principia esse in nobis saltem virtualiter aute eognitioneiu seusilivam. Pro Leibui» virtnalitns cst quid niediuin inter potentiom et actum excreitum; est quasi actus impeditus.

Ex altera parte scnsualisUr seu cmpiristic nou admittuut essentialem distiuetioneni iner iutellectnni et sensns intemns. Aliis verbis, nou aguoscuut superioriUitem absolutam natunc inteUectnalis, et ideo reducuut idcani ud imagiuein compositaiu cum nomine commnni ndjuncto, judiciuin el ratiocinium ad a«sociatluiies et cousecutiones empii^icas. A fortiori matvrialisttr ha'C a<]mittunl. Isti antem refutantur notando quod etiani optimi fnmatores ne<iueuul suam pipani accendere cum flammo sui iugenii, ctiunisi sint valde inteliigentes.

S. Tbomas, secundum doctriuam Arislotelis, hos duos excessns vitat.

lu corpore arliculi, ante<iuam ad solutiouem veniat, S. Thomn* dat divisionem secundum quain aliquid p<>test esse miilti/ilicitiT nnturale; scilicet:

l" Aiiqnid potest esse uatnrale seenntiuin naturam specici; v.g. homo est risibilis.

2* Ali<piid potest esse nalurale scnnuhnn natnram ii«Iicidai; v.g. Socrates est sanus sua complexione. Et ho<- dupliciter. scilicet ut totaliter a natura; v.g. sauitaa uaturnlis iu Soerate; vel ut partim a natura; v.g. sanitas in Socrate per artem restitntn.

Srenndum hanc divisiouem facile iutelligitnr quomodo habitus possuut aut non possnnt esse in liomiiiibus a natura.

Inliiliter a nntnra : imllus linbltus oiH-raclvus se»i hnbitiw entltMllms v.g. sanituils buninnjp.

I babltus prlniorum itrlnri- I.QrtlnUter « uaturn j plorom.

{ seuiinn vlrtiituiu.

lotnlltcr n nnturn ; nullus liiibilus operatl^niB sod bnbitun entltatlvus, v.p. snnlbns Soeratln.

i nrolles mrne bene dlspo-

[ sltl &d lntelliK»-uauui,

\ vol <|ul liiiwuutur poe> partlnliter a nntura { uie.

f lucUnutio nd tnstitnteui \ vel n<l uinusuetudiueui.

avcundum spedem aceundnm iutlivlttiiU"

In articulo sunt tres conclusiones : 1" ConclusiOi 8»nt in hominc niiaui hobitns cntitatiri, totatiter a Mtura, sive si>eci0ca, ut sanitas hominis, sivc indiyiduali, ut sanitas naturalis Soeratis; Bt alii partini a natum, partim a principio (wrtrinseeo, ut snnitos per artem restituta: et hoc sive in homiue

L2C

I'E HAHITIUCS u*c concusio ,,obata , ^ exemp]a ^ individui. q ""^ natnn«n «peoci, neque qUoad ratm,lra

«t I', q. 55. a. 2 et q 84 n Jt, i„, n ! uu,n"V'"0' nt Pron«tura unitur scnsibns. iwyir^fi™ ""n"'UUS W*"«H«* prium es, intimum iutel hrihi Z . ?B,D? 0S**n» P">se seusus s„„t propta?S^™J^ '" sensil'.iUnns- Sie per ffravent II», q -6' quamvis per accidens eum ag-

•^^t^l^i.SS^vS^^' oui ~ «* gelicum. mtellectum humanum et intellectum an-

leetuaJis couvonit liomini QQod 'f H "P™ nntnrn aninue- intelquid est pnrs (absque .liKrm-s 1, tim'™Sni'0 JjM est totnm et non-en», nliqnid est nut non esl ' ** 6,18 nou ost

«-ffwttMSS?-- * admissum.

conflrmatas, q^v&n^H,dta?S2! """^» «««HtBte neeessitas i&olute et XT.^^ttS!"^-?? toUmt'r probandnm esistentiam Daf t™u"eenaens P™iornm principiorum ad inflinu» seiliee, i t fe** resnonrtTT' "" '""^0 Bemdbfllnm. Sed intelliJemlm,, T f ,'Un"""n 'itelligibile reram raJis nninue adreSenK^^ZSS 8 """"'r'; rat netus ""'"• inditum est hoc quoTnh uiHmf "I, ? ,em,nor""'. "ns1"« discursu. in InteUeetc poJibi» "L, " i'll« "",""Vnt.'",eetus «•»». nt semel effl, .vit m „n"r ners^ , 2 Cat ^1*™ Pri°"piornn,. Et impedita phantoaia; ■»™"™"«, qnamvis uon exeat

DE 1'AT'SA nAniTLLM

Ita intollipcnda est hrec S. Thomre propositio, qune snepe in snis opprihos invenitur: B Prima rationis iirincipia evnt nobin naturalitcr iiulita. » (cf. 1% q. 79, a. 13).

Sic vitantur eimul et innatismus, qui mere a priori et siue fiiudulooiito ponitur, imo costrft exfierientium et naturain compositi humnni ; et ex fiJia [>arte sensuaiiHmus, qiii negat eoperioritiitem esnentinlem natura? inteUectimlis relatc nd sensns et ad phantasiam.

Tn voluiitiite liuiuiuia est uliquirl simile; non tamen est in ea proprie habitus [MiTtim a natura : sed in ipsa inclinatlone voluntatis ad bonum DDlversale a ratione propotdtum sunt seminalia mrtutnm. seii r&dix ex qua procetlei'e debent postea virtutes justitia?, temperautiie, Eortitudinis, qnae siint vel in voluntnte, vel in appetitu sen sitivu ut voluntati subest.

JJoc bene explicatnr a Cajetano. In voluntate non est habitUM partim a natura, aicut in intellectu. Eatio disparitatis est qnod « in* tellectuB nisi aliqua «pede determinetur, uihil inteUigere potest. In voluntate autem, et universalitcr in appetitu. uon est opue ista detemiinutione, quoniam ipsn natura appetitus... est inclinatio in objectum proprium ». (Cf. Suphk, q. 50, a. 5, ad : n Volnntas ex ipsa natura potentuB iucliuatur in bonum rntionis ». Indiget tamen habitn juetitia? ad volendum bonum alerias, seu alteri debitum. ad vincendnm inordiniLtuiu aiuorem proprium.

Denique, ut dicitur iu tmcnnda jiarte tertim conelusionis, iu hominibus snnt aliqui habitna operativi, partim n natura individui, parttm ab exteriori principio. Tta « molles carne » sunt bene dispositi ad intelligeiidum, ex parte nrgunorum Kensnum et imaginiitiouls, sieut etiam aliqui naaeuntur poeto. Ita elinm qnidani naturaliter sunt dispositi quoad appetitum ad castitatem aut ad mansuetudinem.

Ex lioc articulo retinendnm e«t pneserrim qnotl est In intellei tu nostro habitus partim a natura, partim ab exteriori principio, scilieet habitus primorum principiorum Kpecnlativornm et habitus primornm principiornm praeticorum qui vocatur ni/tulcrenis: ef. I', q. 7!l. ua. 11. 12.

Videbimns infra quare speciliee distinguuntur hi duo habitus secundum nua objeeto formalia, scilieet verom uou operabile et bonum operabile, sub ratione verL

AiJ 3am: Ex hoc quod aliqui hubitus sunt naturales (saltem partim a natuni) non sequitur quod omnes siut uaturnles, quiit v.g, pro scientia, cognitis tevminis conclusiouis obtiuendn", uou statim a natnra iutellectue flnit notitia, scd l-equiritur inquisitio medii demonstrativi. Ideo bic habitus erit prapre acquisitus.