Prolegomena

Tractatus de Verbo Inearuato : Franzelin, Billot, Galtier, Jungmann, Lepjcier, Pesch, Tanquerey, Van Noort, Herve, E. Huoon, Oiekamp.

Dictionnairc de thtol. cath.. art. Hypostatlque (Unlon); Incarnation; Jcsus- Christ (A. Michel); Fils de Dieu (P. Richard) ; Ridemption (J. Riviebe).

P. Villard, O. P. : L'lncarnation d'aprcs & Thomas d'Aquin, 1908.

E. Hugon. O. P. : Le Mystere de Vlncarnatiwi, 1908. - Le Mystere de lu Redemptkm, 1913.

R. Garbigou-Laorange, O. P. : Le Sauveur et son amour pour nous, 1933. Ch. V. Herls, O. P. : Le Mystere du Christ, 1028. - Le Vcrbc incarnf., 2 vol.

tr. fr. de la Somme et notes esplicatives. 1927. Svnave, O. P. : Vie de JCsus. 2 vol. meme edltion, 1927. M. Cordovani, O. P. : /( Salvatore, Roma, 1928.

Carlo Adam : Oesu il Cristo, versione italiaua dalla 3» ed. tedesca, 1935.

V. - MARIOLOGIA :

Bittremieux : De mediatione umversali H. Marim V . quoad gratias, Bruges, 1926. Bover: De V. M. universali yratiarum mediatrice, Bareinonte, 1921. Merkelbach, O. P. : Mariologia. Paris, 1939.

Fhiethokp, O P. : Dc alma socia Christi meduitoris, Rom;i>, 1930. Dict. Theol. Cath , art. « Marie » (E Dublanchv).

R. Gahrigou I.aoranok, O. P. : La Mere du Sauveur et notre vie intirieure, Lyon, 1911

OPERA EJUSDEM AUCTORIS ltr Rcvelatione ati Ecclesia propoHta, 4» ed., 2 vol. iu-S". 528-460 pp., Roma. Ferrari.

— Editto brevior, 1 voi. gr. in-8°. Roma>, Ferrarl, et Desclee de Brouwer, 1'aris. Un Deo uno, 1 vol. gr. in-8», 582 p., Desclee de Brouwer (traduit en englais). Oo Deo trUio et creatore, 1 vol. gr. in-8°, Torino, Marietti et Deselee de Brouwer. Dc Eucharistia, 1 vol. gr. in-8°, 436 p., Torluo. R. Berruti et Desclee de Brouwer. Lr. Sen* commun, la Philosophie de VCtre et lcs formules dogmatiqucs, 5° edit.,

Salnts-Peres.

l,c Realisme du Principe dc finaliti, 1 vol. in-8°, 368 pp. Chez le meme ddlteur. Dieu, son existence et sa nature, solution des antinomies agnostiques, 6" 6dit.,

1 vol. gr. in-8°, 820 pp. G. Beauebesne, 117, rue de Rennes, Paris (traduit en anglais).

Lcs Perfections divines, extrait du prececlent, sans discussions philosophigues,

340 pp. G. Beauehesne (traduit eu italien: Fr. Ferrari, Rome). Pcrfection chfetienne et contemplation , 2 vol. in-S° de 424-514 pp. Parls, Desclee et Cle, 30, rue Saint-Sulpiee, 7« edit. (traduit en allemand. anglais. italien). ISAmour dc Dicu et la Oroix de JCsus, 2 vol. in-8° de 451 et 470 pp., 2° edit.,

Paris, Editlons du Cerf (traduit en italieu et auglais). La, Providcnce el la confiance en Dicu, 2" ed., 1 vol. in-S° de 110 pp. Paris, De- sclee de Brouwer et Cle. 76 6t«, ruc des Saints-rferes (tradult en allemand, auglais. itallen, polonais). Les trois conversions et les trois voies, 1 vol. in-16, 194 pp. Edltlons du Cerf,

Parls (traduit en ltalien, allemand, imlonais. espagnol. ilamand et hon- grois), 2» edit.

/,c Nauveur <i «i» amour pour iious, in-S" de 172 Pp R-lilinn <ln Cerf, P:iris.

10» mille (tradult en ilallen et en anglais). Lc sens du mystere et le clair-obscur intellectuel (Nature et surnaturel), 1 vol.

in-8°, 343 pp. Paris, Desclee de Brouwer (traduit en allemand). La Predeslinalion des saints et la grace, 1 vol. in-8°, 434 pp. Paris, Desclee de

Brouwer (tradult en englals), Mcre Francoise dc Jesus. fondatrice de la Compagnie de la Vierge, 1 vol. in-8°,

187 pp., Paris, Desclee de Brouwer (traduit en portugais). IjCS trois Agei de la vie intCrieure. Traite de lh£ologie ascetique et mystique,

I,a iHire du Sauveur et notre vie int6rieure (Mariologle), 1 vol. ln-8°, 389 pp.

Edlt. de 1'AbeiUe; Lyon. La xpnthesc thomxste, Desclee de Brouwer. 1945.

PROLOGUS PARTIS SUMM/E THEOLOGIC/E S. THOM/E

De loco hujusce tractatus: Sanctus Thomas iii hoc prologo ostendit locum prsesentis tractatus in hac Summa Theologica, secundum divisionem initio positam in 1", q. 2 ante art. I. Dixerat: «Quia principalis intentio hujus sacrse doctriute est, Dei cognitionem tra dere, non solum sec. quod in se est, sed etiam sec. quod est prin cipium et finis rerum specialiter rationalis creaturse... tractabinius 1° de Deo (uno et Trino in se, et prout est principium creaturarum) ; 2° dc motti rationalis crcaturw in Deum (scu dc Deo ut est finie rationalis ereaturfe).

3° de Christo, qui secundum quod homo, via est nobis tendendi ad Deum ».

Nunc dicit : « Quia Salvator noster Dominus Jesus Christus, teste Angelo, populum suum salvum faoiens a peccatis eorum, viam veritatis nobis in seipso demonstravit, per quam ad beatitudinem immortalis vita: resurgendo pervenire possimus, necesse est... post considerationem ultimi finis humanse vitse et virtutum ac vitiorum, de ipso omnium Salvatore ac beneficiis ejus humano genere pr&stitis nostra consideratio subsequatur ».

Quidam huic divisioni aliam prseeligunt in qua magis distinguuntur theol. dogmatica et theol. moralis ita scil. ut theologia mo ralis non inveniatur inter tr. de Deo et tr. de Verbo incarnato. Addunt insuper : tractatus de Verbo incarnato ratione dignitatis merito venit statim post tractatum de Deo uno et trino.

Ad hoc respondent thomistse. 1° secundum S. Thomam, theol. dogmatica et theol. moralis non sunt duse scientise distincta«, sed du« partes ejusdem scientiffi, quae est eminenter speculativa et pratica., aliquomodo ut Dei scientia cujus est participatio (cf. I", q. 1, a. 3: utr. sacra doctrina sit una scientia an plures, et a. 4: utr. sit speculativa an practica). Unitas hujusce scientia? supremse provenit ex unitate utriusque ejus objecti formalis quod et quo. Objectum ejus formale quod enim seu subjectum est ipse Deus in se sive ut principium et linis creaturarum ; et objectum formale quo est revelatio virtualis sub cujus Iumine deducuntnr, sive in dogmatica sive in morali, (onclnsionen virliialiter contentas in principiis revelatis.

1 — (lAHKinmi.t.Aoin > Itc clirhta Snliiiltirr

DE MYSTERIO INCAKNATIONIS

Ergo dogmatica et moralis non sunt duae scientiae, sed duae partes ejusdem.

2° Quamvis ratione dignitatis, tractatus de ipso Salvatore praecedat partem moralem Theologiae, attamen, disciplinw ordine, caeteris partibus Theologiw, merito postponitwr , praesertini propter tria: 1° quia simpliciora sunt priora compositis; in prioribus partibus autem seorsim tractantur ea quae ad Deum et quse ad hominem pertinent, dum in nostro tractatu agitur de his quae pertinent ad eum qui simul est Deus et Homo1. 2° Opus redemptionis supponit hominis creationem, elevationem et lapsum, supponit etiam longum decursum vitae hominum sub lege Veteris Testamenti, et actus fidei caeterarumque virtutum in diversis stabibus vitae necessarios. Unde merito S. Thomas tractat de ipso Salvatore in fine suse Summaa. 3° Insuper notandum est quod id quod est necessarium antecedit id quod est contingens. Duae autem priores partes Summae Theol. considerant praesertim naturam Dei et naturam sive angeli sive hominis per respectum ad Deum, dum III» pars considerat magnum factum contingens quod potuisset non esse, scil. Verbum earo factum est. Hoc factum, quamvis sit maximum omnium in bistoria totius universi, remanet contingens, non est quid absolute ne cessarium, ut natura Dei, et etiam natura hominis. Propterea quidam philosophi, imo quidam mystici voluerunt ad unionem cum Deo pervenire, non per viam Christi mediatoris universalis, quamvis dixerit: « Ego sum via, veritas et vita». Hi non practice intellexerunt quod Christus seu Verbum Dei incarnatum, est exemplar et fons omnium virtutum , sine quo salus et sanctitas haberi non possunt.

Haec deviatio suo modo manifestat per oppositum magnam veritatem, scilicet: hi aliquo modo neglexerunt factum Incarnationis prout est factum non absolute necessarium, et non viderunt quod pirecise quia contingens est, est sub aliquo aspectu summi momenti, prout scil. est mamfestatio excellentissima amoris liberrimi et omnino gratuiti Dei erga humanum genus, sec. illud Joannis, Ui, 16: « Sic Deus dilexit mundum ut Filium unigenitum suum daret » et I Joannis, iv, 10 : « Ipse prior dilexit nos et misit Filium suum propitiationem pro peccatis nostris ». Imo haec verba continent veritatem fundainentalem Christianismi, seu religionis Christi, Filii Dei, ex gratuitissimo Dei amore ad nos missi. Unde tota III* Pars Summae theologicae sancti Thomas est enariatio hujusce gratuiti amoris Dei erga nos : « Sic Deus dilexit mundum, ut Filium suum unige nitum daret » ; enarrat nempe hujusce gratuiti amoris motivum misericordia; et ejus efficaciam. Est canticum gratuiti amoris Dei erga humanum genus. Sic contingentia hujusce summx facti historiae hu-

< Slc pruTeqiilrltur cognltlo iheologlca <le nntura humnna, <le grntia habitnall. <le vlrtiiHhus Infusla, ncl trnctandaa auirstlones : utrum in Christo fuerit fnX\» hBbltunlll inn-u-r grntlam unlonla; utrum In eo fuerint fl<lcB, snes, pcenlMOtU

DE EXISTENTIA INCAKNATIONIS manitatis hon minuit ejus momentum, sed manifeslat e contrario summam gratuitatem liberrimi amoris Dei erga nos.

Imo liffic manifestatio ita excellens est, ut hodie etiam pejores Ecclesiai adversarii, scil. plures idealista?, discipuli Hegelii et Er nesti Renan, qui negant existentiara veri bei realiter et essentialiter a mundo distincti, dicant : Chiistus fuit omnium hominum altissimus, nemo melius annuntiavit evolutionem humanitatis. Ita Renan, Vie de Jesu, in fine. Imo hoc aiunt hodie plures communistae, qui addunt : « hasc humanitatis evolutio a Christo prsedicta nonnisi per communismum fieri potest ». Sic, radicaliter adulterando Christi physionomiam, velint, uolint, confitentur maximum factum totius historise humanitatis fuisse Christi adventum. Sed ad ejus intelligentiam prffirequiritur recta notio et Dei et hominis, unde normaliter agitur de Incarnatione in hac III parte Summse theologic».

In fine nostri prologi S. Thomas sic dividit tertiam partem : 1° de ipso Salvatore; II0 de Sacramentis ejus, quibus salutem consequimur; III0 de fine immortalis vitse, ad quam per ipsum resurgendo pervenimus.

Sic patet quod tota III" pars tractat de Salvatore et de beneficiis ejus quae sunt sacramenta et finis ultimi consecutio.

Divisio tractatus: Tractatus autem de ipso Salvatore, dividitur in duas partes:

1» De ipso incarnationis mysterio (q. 1 ad 25). 11" De his quas per ipsum Salvatorem sunt acta et passa seu de mysteriis vitae Christi (q. 26-59).

Prior pars saape vocatur hodie Christologia et secunda pars Soteriologia, in prima praesertim agitur ab mysterio Incarnationis, in secunda de mysterio Redemptionis, de quo speciatim tractat S. Thomas agendo de Passione Christi q. 46 ad 52.

i» Pars de ipso incamationis mysterio continet tres sectiones : I" De convenientia Incarnationis, hoc respondet quasstioni an eit (q. 1).

II" De modo unionis Verbi incarnati (q. 2 ad 15), hoc respondet quaestioni quid sit, scil. de ipsa unione (q. 2), de unione quantum ad personam assumentem (q. 3), et deinde ex parte naturae assumptae et perfectionum ejus, scil. gratiae, scientiae. potentiae (q. 4-15).

III* De consequentibus unionem quantum ad ea qua? conveniunt Christo : 1° in se (q. 16-19) ; 2" in ordine ad Patrem, ubi de praedestinatione Christi (q. 20-24) ; 3" per comparationem ad nos, ubi de adoratione Christi et de ejus mediatione (q. 25 et 26).

II» Pars de mysteriis vitae Christi, dividitur in quatuor sectiones: I* de ingressu ejus in mundum, ubi de Mariologia; II* de progressu Cliristi in hoc mundum ; III* de ejus exitu, seu de passione et morte; IV* de ejus exaltatione seu resurrectione et ascensione.

Ad brevis procedendum in hac II" parte, sub titulo De Mysterio livdem ptionis , tractabimus de Passioue, de modo secuudum quem causat nostram salutem, de satisfactione vicaria Christi, de ejus va lore infinito, nec non de victoria Christi, de Christo rege, judice et capite beatorum. Denique erit compendium Mariologise.

Notandum est quod inter Commentatores Joannes a S. Thomas tractat de Satisfactione Christi initio, agendo de Convenientia Incarnationis, in quantum Filius Dei descendit de ccelis propter nostram salutem ; scil. ad redimendum genus humanum, Hoc quidem convenit ad plenam intelligentiam theseos de motivo Incarnationis. Attamen sec. ordinem doctrinas prout operari sequitur esse; merito S. Thomas tractat de Incarnatione, antequam de Redemptione, seu antequam de actu theandrico amoris Christi patientis propter nos. Probabiliter Joannes a S. Thomas initio longe tractavit de satisfactione Christi, quia commentarius ejus terminatur cum q. 24 S. Thomae.

Billuart autem evolvit suam thesim de satisfactione Christi agendo de merito Christi (q. 19 S. Thomse) et tractando de valore infinito meritorum Christi.

Servando ordinem quaestionum S. Thonue, agendum est 1° de Mysterio Incarnationis et II0 de Mysterio Redemptionis. ut communiter faciunt tbeologi.

Pranotamina : Antequam veniamus ad expJicationem articulorum S. Thomae, exponenda est theologia positiva de fundamentis bujusce tractatus. Theologia enim speculativa incipit ab articuiis fidei definitis ab Ecclesia, et circa ea duo facit : 1° instituit analysim philosophicam notionutn horum articulorum fidei ; eic ostendit convenientiam mysteriorum, quorum possibilitas est indemonstrabilis sicut eorum impossibilitas ; sic ut ait Conc. Vaticanum, sess. III, cap. 4 (Denz. 1796) : « Ratio fide illustrata, cum sedulo, pie et sobrie quasrit ; aliquam Deo dante mysteriorum intelligentiam eamque fructuosissimam assequitur tum ex eorum, quas naturaliter cognoscit, analo gia, tum e mysteriorum ipsorum nexu inter se et cum fine hominis ultimo ».

2° Theologia speculativa deducit ex principiis fidei conclusiones in eis virtualiter contentas, et sic constituitur corpus doctrinale theologicum cum debita subordinatione notionum et veritatum, quarum quasdam sunt simpliciter revelataj, aliae vero simpliciter deductae ex revelatis; hae ultima? non proprie pertinent ad fidem, sed ad scientiam theologieam.

Ita procedit S. Thomas, supponens in primo articulo dogma divinitatis Christi solemniter ab Ecclesia definitum. Pars positiva theologias S. Thomae invenitur praesertim in suis Commentariis in Evangelia et in Epistolas S. Pauli.

Necessarium est autem initio iustituere caput theoiogiae positivje ad ostendendum quod definitiones Ecclesia; exprimunt id quod jam continetur plus minusve explicite in deposito Revelationis, id est in S. Scriptura et Traditione.

Circa hoc attente notandum est, quoad methodum, quod Theologia positiva, tanquam pars sacras theologiaa, differt a simplici bistoria, prout per se seu essentialiter prwsupponit fidern infusam de revelatione divina. in S. Scriptura et Traditione contenta, et ab Ecclesia fideliter, infallibiliter conservata et explicata.

Sic theologia positiva differt ab historia dogmatum concepta secundum solas exigentias rationales methodi historicm; Theologia positiva sub positiva et intrinseca directione fidei utitur historia, sicut theologia speculativa utitur philosopliia, tanquam scientia inferiori.

Id est thcologia poniliva, in studio doeumentorum Scripturaj et Traditione, MUpponit non koIiiih rai miuilcni criticam ot cxegcnim , ut

DE MYSTER10 INCARNATIONIS bene osteudit P. Zapletal2 sed christianam criticam et exegesim, quaj aguoscit dogma iuspirationis, imo catholicam interpretationem, quaj admittit non solum inspirationis dogma, sed auctoritatem Ecclesia? ad determinandum verum sensum S. Scripturai et Traditiouis, nec non auctoritatem Patrum, et aualogiam tidei, ut explicat Leo XIII in Encyclica Providentissimus Deus, dum dicit Denz. 1943 : « In ceteris analogia fidei sequenda est et doctrina catholica, qualis ex auctoritate Ecclesias accepta, tanquam summa norma est adhibenda... Ex quo apparet eam interpretatiouem ut ineptam et falsam rejiciendam; quaj vel inspiratos auctores inter se quodamrnodo pugnantes faciat vel doctrinw Ecclesiw adversetur ». Secundum analogiam fidei locus obscurus Sacra? Scripturaa explicandus est per locos clariores 6eu magis explicitos.

Et valde rationabile apparet quod ita sit, nam etiani in rebus humanis, si velimus recte interpretari documenta historica alicujus populi vel alicujus familia?, consideranda; sunt traditiones hujusce populi vel familiae, qure sunt quasi commentarius semper vivus horum documeutorum, ita ut interpretatio horum documentorum qiise ponit coutradictiouem inter ea et traditionem vivam tanquam falsa rejicienda sit.

Sic exegesis non solum rationalis, sed christiana et catholica, debet adinittere canonem librorum S. Scrip. ab Ecclesia approbatum, textum ab ea pariter approbatum, et traditionis decumenta in ea servata. Sic exegesis catholica considerat Scripturam, uon solum v. g. ut librum historice scriptum a S. Mattheo, vel a S. Marco, sed proprie ut librum divinum cujus Deus est auctor, cujus conservatio ad Ecclesiam pertinet, et hunc librum divinum legit non solum sub lumine naturali rationis, sed sub lumine supernaturali fidei infusa?. Ha?c quidem exegesis catholica utitur scientiis prdinis naturalis, v.g. linguistica, sed sub influxu luminis superioris et principiorum fidei : sicut theologia speculativa utitur philosophia.

Unde Conc. Vatic. (Denz. 1788), in memoriam revocans decretum Trid. dicit: « In rebus fidei et rnorum... is pro vero sensu sacrw Scripturw habendus est, quem tenuit ac tenet sancta Mater Ecclesia ».

Denique ut notat P. Zapletal, in sua Eermeneutica biblica, p. 21, auctores sacri quandoque non iutellexerunt totum sensum, quem Spiritus Sanctus intendebat verbis exprimere, scil. non semper totum sensum litteralem objectivum intellexerunt, ut concludi potest de prophetis ex I Petri i, 10-12. Imo dicit S. Thomas IP-II» q. 173, a. 4 : « Quandoque ille cujus niens movetur ad aliqua verba exprimenda, non intelligit, quid Spiritus Sanctus per hax Verba intendat, sicut patet de Caipha dicente : « Expedit unum hominem mori pro populo ». Tunc est potius instinctus propheticus quam prophetia ».

Hffic animadversio potest esse ntilis quoad quasstionem de divinitate Cliristi litteraliter expressam in Synopticis. His positis transeamus ad ipsum Christi tcstinionium in Evangeliis contentum.

• BtrmmtutUxi Mbiloa, sccii>» i«: iic beurlitioa raUonall! Mctlo n»: <ie iu latlca obrlatlnna; MOtlo ni«; d« h«orl»tlcd oatyoUQa.

Aut. I. — TESTIMONIUM CHRISTI DE SEIPSO ET PRIUS DE SUA MESSIAN ITATE

Status quasstionis. — Hodie initio notanda est sententia modernistarum et pluiium protestantium liberalium de hac re, quaj habetur in propositionibus damnatis a decreto Lamentabili (Denz. 2027- 2038) : pr. 27 « Divinitas Jesu Christi ex Evangeliis non probatur, sed est dogma, quod conscientia christiana e notione Messia; deduxit » ; pr. 30 : « In omnibus textibus evangelicis nomen Filius Dei wquivalet tantum ncmini Messiw, minime vero significat Christum esse verum et naturalem Dei Pilium ». Item pr. 31. - pr. 38 : « Doctrinn de morte piaculari Christi non est evangelica, sed tantum paulina ».

Plures rationalistw , ut Kenau, B. Weiss, H. Wendt, Harnack, agnoscunt aliqtiam filiationem divinam Christi messianitate superiorem, sed negant Jesum esse, vi hujus filiatiouis, verum Deum, cf. de his opinionibus Lepin, J6sus Messie et Fils de Dieu, 1905, p. 228; Lebreton, La vie et Venseignement de Jtsus-Christ, Paris, 10« ed., 1935.

Inter protestantes vero conservatores , plures ut F. Godet in Helvetia el iu Anglia Stevens, Sauday defeuderuut his ultiiuis teuiporibus divinitatem Christi, non solum ex quarto Evangelio et ex Epistolis S. Pauli, sed ipsis Evangeliis synopticis (cf. Lepin, op. cit., p. 237).

Videamus prius sed breviter testimonia evangelica de Messianitate Christi, postea longius testimonia de ejus Divinitate.

Jamquidem in Apologetica ostenditur modo historico, id est considerando historicitatem Evangeliorum et nondum eorum inspirationem, quod Christus apertissime affirmavit se esse Messiam a prophetis ammntiatum. Pauci rationalistaj ut Wellhausen negant Christum se messiam dixisse : sed plerique rationalistse ut Harnac.k et O. Holzmann fatentur Jesum suam messianitatem affirmasse et Loisy admittit quod, non irfitio ministerii sui sed circa finem vitad suse, docuit se esse Messiam. Messias hebraice masiah, idem sonat ac unctus, ex verbo hebraico masah, ungere, in greco xpiai6i, Meoataj, apud Joan. i, 42, iv, 25, in vulgata Christus. Textus Evangeliorum in quibus affirmatur messianitas citanttir in omni Apologetica cf. opus meum De Revelatioue P. II1, c. 3. Principales sunt sequentes:

Ab initio enim ministerii sui Jesus testiticatus est se esse Dei lesra tum, et postea magis ac magis explicite asseruit se esse Messiam et Salvatorem.

Hoc affirmavit dupliciter coram populo et privatim.

CORAM POPULO. 1° Declaravit suam missionem doctrinalem et niessianicam, cf. Marc. i, 15: « Cozpit prwdicare Evangelium regni Dt i (livvus: i/iit>'iiti iii implehtm ent tcnipus et appropinquavit regnvm

DE MYSTERI0 INCAHNATIONIS

Dei; poenitemini et credite Evangelio » • Matth., iv, 19: Eligens discipulos, dixit eis : « Venite post me et Jaciam vos fieri piscatores hominum » • Mattli., iv, 23: « Et circuibat totaui Galila?am docens in synagogis eorum et pradicans evangelium regni, et sanans omnem languorem et omnem infirmitatem iu populo ».

In sermone supra montem (Matth., v, 21) Jesus legem mosaicam proprio nomine perficit, multoties asserens : « Dictum est antiquis... Bgo autem dico vobis». Ut ibidem dicitur « docebat tanquam aucto ritatem habens et non sicut scribae ».

2° Pharisseis respondit se esse Dominum sabbati 3 , majorem Jona et Salomone', plusquam David*.

3° Item, in synagoga Nazareth, postquam legerat verba Isaia? de futuro Messia: « Spiritus Domini super me: propter quod unxit me, evangelizare pauperibus misit me, sanare contritos corde... » ccepit dicere ad illos : « Quia hodie impleta est hwc scriptura in auribus vestris ». Et cum populus non credendo diceret : « Nonne hic est Filius Joseph? » Jesus ait: « Amen dico vobis, quia nemo propheta acceptus est in patria sua » '.

4° Apertis etiam verbis suam messianitatem declaravit post curationem paralytici ad probaticam piscinam in Jerusalem, die sabbati. Juda?i accusaveruut eum de blasphemia, respoudit eis: « Vt autem sciatis quia Filius hominis habet potestatem in terra dimittendi peccata, tunc ait paralytico : Surge, tolle lectum tuum et vade in domum tuam. Et surrexit et abiit in domum suam » 7. Ab isto momento Christus vindicavit omnia jura quse ad Messiam pertinebant, scil. potestatem faciendi qua% Pater operatur, mortuos suscitandi, omues homines judicandi. et perducendi fideles suos ad vitam jeternam 8.

privatim autem magis intime loquendo, Jesus suam messianitatem citius manifestavit.

1° Ab initio, post testimonium Joannis Baptista? et primum cum Jesu colloquium. Andreas dicit fratri suo : Invenimus Messiam '. Item Philippus et Nathanasl l0.

2" Jesus dixit duodecim discipulis suis : « Euntes prwdicate, dicentes: quia appropinquavit regnum ccslorum. lnfirmos curate, mortuos suscitate... Qui recipit vos... recipit eum qui me misit » « Qui autem me spernit, spernit eum qui misit me » '2.

3° Ad discipulos Joannis Baptistse postulantes : «Tu es, qui venturus es, an alium esspectamus? Respondet Jesus: Euntes renuntiate Joanni quae audistis et vidistis : Cwci vident, claudi ambulant, leprosi mundantur, surdi axidiunt, mortui resurgunt, pauperes evan-

DE EXISTENTIA INCAItNATlO.MS gelizantur » Hsec autem verba manifestant adimpletionem prophetiae Isaiae quaa a Juda?is de Messia intelligebatur

46 Prima vice veniens Jerusalem, Jesus locutus est cum Nicodemo, uno ex principibus Judajorum, et ei declaravit : « Nemo ascendit in ccelum, nisi qui descendit de ccelo, Filius hominis qui est in ccelo... Sic enim Deus dilexit mundum, ut Filium suum unigenitum daret. ut omnis qui credit in eum, non pereat, sed habeat vitam asternam » ". In hac responsione, Jesus evidentissime docet suam messianitatem, immo suam filiationem divinam.

5° Pariter ad lnulierem Samaritanam locutus est: dicit ei muher: « Scio quia Messias venit (qui dicitur Christus) ». Dicit ei Jesus: « Ego sum qui loquor tecum » 16. Et Samaritani, postquam audierunt eum, dixerunt: « Ipsi audivimus et scimus quia Mc est vere Salvator mundi » ".

Bsec autem omnia testimonia pertinet ad initium ministerii Jesu, in fiue autem vita; suae adhuc magis explicite loquitur non solum discipulis sed populo.

Ultimo anno vitae suaj. 1° Dum venit in partes CaBsareae Philippi, dum Petrus ei respondet : « Tu es Christus, Filius Dei vivi » hajc verba ad minus significant Jesum verum esse Messiam et approbantur a Christo tamquam a Patre ccelesti inspirata.

2° Die festo Judasorum. dum dicit Judaeis: «Mea doctrina non est mea, sed eius qui misit me » ". Die seqnenti docebat dicens : «Ego sum lux mundi... Ego sum qui testimonium perhibeo de meipso ; et testimonium perhibet de me, qui misit me, Pater » 20.

3° Triumphali Jesu ingressu Jerosolymam, dum turba3 clamant: « Benedictus qui venit in nomine Domini, hosanna in altissimis » Jesus dixit Pharisseis: « Si hi tacuerint, lapides clamabunt » 21.

4« Durante Passione, coram Synedrio, affirmat se esse Christum, miium Dei...; sic ad minus suam messianitatem declaravit 2S.

5° Post resurrectionem, dum dixit discipulis Emmaus: « Nonne hasc oportuit pati Christum, et ita intrare in gloriam suam » 23 Item dum dixit undecim apostolis: « Sicut misit me Pater eiro mitto vos » 24. ' 6

Conclusio. • Ha3c omnia testimonia. ut fatetur Harnack 24 contra Wellhausen, ita connectuntur cum tota narratione evangelica ut ilhs sublatis, fere nihil remaneret de historia Jesu, pra3sertim mors eius explicari non posset. Nec fuit tempus sufficiens ad pro-

33 fExsence du Christianisme, tr fr pag. 140.

DE MYSTEKIO INCARNATIONIS gvessivam idealisationem vitae Jesu, iiam Apostoli jam a die Pentecostes docuerunt Jesum esse Messiam et Auctorem vitai 2S.

Notandum est, theologice loquendo, quare difficile est determinare in textibus evangelicis ubi cessat expressio perfecta; dignitatis messianicse et ubi incipit expressio Filiationis divinas et ipsius divinitatis Cliristi. Ratio est quia Jesus dicitur Messias seu Christus, quia unctus a Deo. Unctio autem eius principalis facta est per gratiam unionis, secundum quam eius humanitas personaliter unitur Verbo et secundum quam igitur Jesus est Filius Dei. Unde inter prophetas et apostolos illi qui magis illuminabantur circa altitudinem dignitatis messianicae jam in confuso attingebant dignitatem Filiationis divinae.