Sectio 4, art. 1: UTRUM ANIMA CHRISTI

HABUERIT OMNIPOTENTIAM SIMPLICITER

Si habuerit, ut dictum est, scientiam omnium et etiam scientiam practicam, quare non omnipotentiam. Quidam de grege Luthera.no rum, dicti ubiquistae a sua haeresi, dicunt humanitatem Christi esse sicut ejus divmitas, ubique, semper et omnipotens.

simplSeT'0 ^ Anima Christi non P°tuit habere omnipotentiam

1° Erobatur ex Sacra Scriptura prout in L. Exodi, xv 3 dicitur de Deo: «Omnipotens nomen ejus»., id est omnipotentia non con vemt msi Deo.

2° Probatur ratione theologica:

• In unione hypostatica duas naturje remanserunt inconfusae cum suis proprietatibus.

• Atqui omnipotentia simpliciter est proprietas natura? divinae.

• Ergo omnipotentia simpliciter non potest convenire humaniUti

Cnristi.

Sic enim operari sequitur esse, et sola natura divina quaj est ■psum esse subsistens, habet potentiam activam respectu omnium quae r^ossunt habere rationem entis, seu qua3 non repugnant ad esse.

Proinde humanitas Christi non potest creare, nec potest producere quidquid non implicat contradictionem, uec potest cau.sare Heipsam.

Ad ium. Attamen sicut potest dici, ratione uuitatis persona^: " 1 "' llomo-. Jesns. e8t «eus», ita dici potest: « Hic homo est omni- /",/,.•»»», scl. non ratione humanitatis snaj, sed ex eo quod est uua peruona De. et hominis. Cf. infra q. 16, de communicatione idiomatum seu proprietatnm.

HE POTENTIA ANIMiE CHBISTI gum. _ yuainvis scientia animaB Ohristi se extendat ad omnia prsesentift, prseterita, et futura, non ita est de ejus potentia activa, quia ad praedictam cognitionem non requiritur virtus infinita, dum e contrario haec requiritur ad creandum (1% q. 45, a. 5), nam universalissimus effectus, scil: ens in quantum ens omnium rerum, non po test produci nisi ab univerlissinia cauea.

^rf 3um. _ « Nec oportet quod omnium illorum habeat scientiam practicam, quorum habuit scientiam speculativam ». Sic habet scientiam speculativam de creatione, scil. scit qualiter Deus creat, sed non habet scientiam creationis factivam.

Alia objectio. — Christus tamen dixit: «Omnia mihi tradita nunt a Patre meo » (Matth., xi, 27) et « Data est mihi omnis pote- j stas iu coelo et in terra» (Matth., xxvm, 18).

" Respondetur : liasc verba veVa sunt secundum communicationem. idiomatum, sicut verum est dicere, ratione unitatis personffi : hic homo est7 Deus. Insuper praedicta verba possunt intelligi de Ohristo homine quoad potestatem excellentiae quam habuit ad regendum in ordine ad praedicationeni Evangelii, unde secundo loc. cit. Matth., xxviii, 18, dicit: « Euntes docete omnes gentes». Of. art. seq. ad 1"«". I

InsUintia: Sed juxtu sanctum Thomam, III*, q. 17, a. 2, est unum esse in Christo, Bcil. una existentia divina, et etiam humanitaB \ ChriBti est sancta sanetitate substantiali et increata; ergo pariter polest esse omnipotens.

Respondetur: Disparitas est quia omuipotentia non solum dicit, ut esse divinum et sanctitas divina, perfectionem divinam, sed modum mfimtum secundum quem haic perfectio est in Deo, unde omnipo tentia simpliciter est incommunicabilis. lnsuper esse divinum et sanctitas divina dicuntur cominunieari humanitati Christi, ratione persona:. per unionem terminutivam non informantem, nam esse sequitur personam, et ubi est una persona est unum esse, pariter hu- j mauitas sanctiticatur per gratiam unionis, prout terminatur et pos-1 sidetur a Verbo. Omnipotentia autem non posset communicari humanitati solnni terrniuative, sed per inoduni informationis, scil. ut priti cipium quo operativum, et nulla perfectio divina communicari potest per modum forma} informantis, sed solum per modum termini ; forma enim informans est pars minus perfecta quam totum ex ea consti tutum. Denique manifestum est quod hiimanitas Christi non potuil seipsam causare.

Aht. II. — UTRUM ANIMA CHRISTI HABUERIT OMNIPO- TENTIAM RESPECTU IMMUTATIONIS CREATURARUM

Status quaBstionis. — Hic articulus differt a praacedenti sohini quia in praecedenti sub oniuipotentia comprehenditur ipsum opna I creationis, hic vero agitur solum de immutatione minu uloBa o.ivttturarum.

AD QUID SB BXTBNDEBAT

Videtur quod anima Christi hanc omnipotentiam habeat, quia habuit plenissiine gratiam miraculorum, qua? inter gratias gratis datas enumeratur, et illuminabat etiam superiores angelos, prout sunt ministri in regno cajlorum.

Conclusio tamen sancti Thomas est : Anirna Christi non habet omnipoientiam respectu immutationis creaturarum .

1° Probatur ex communibus iu argumento « sed contra» sic : Ejusdem est miraculose transmutare creaturas cujus est eas con- Bervare et creare; hoc explicatum est, P, q. 105, a. 1, 5, 6; q. 110, a. 2 et in (ine nostri articuli. Ratio est quia sola causa universalissima, qua? potest immediate producere et conservare aliquem effectnm universalem, sive in rebus materialibus intimum, sive a materia separatum, potest illum immediate immutare; quia haec immediata immutatio supponit eamdem universalitatem in causa ac illa immediata productio; v.g. imaginatio quaa non potest producere judicium intellectuale, non potest illud immediate immutare, sed tantum mediate, scil. mediante phantasmate. Sic solus Deus qui creavit et conservat res in esse, potest immediate immutare ens in quantum ens per transsubstantiationem, materiam primam agendo immediate in ejus potentiam obedientialem, item immediate immutare ab intus animam intellcctivam, et voluntatem ordinatam ab bonum universale '. Anima Christi non habet eamdem universalitatem in causando ac natura divina, sic non potest esse causa prineipalis miraculorum.

2° Probatur conclusio magis ex propriis et explicatur per tres conclusiones subordinatas.

1* est: Anima Christi, per propriam virtutem sive naturalem sive <jratuitam, potentiam habuit ad illos effectus faciendos qui sunt animce convenientes , puta ad gubernandum corpus, ad disponendos humanos actus et ad illuminandum per gratias et scientia? plenitudinem etiam angelos. Non vult tamen dicere sanctus Thomas quod anima Christi sit causa physica principalis gratiaa; sed est causa moralis per modum meriti, et etiam, ut statim postea addit, causa instrumeutalis physica, seu « per efficientiam ».

conclusio est: Anima Christi, ut instrumentum Verbi, habuit instrumentalem virtutem ad omnes immutationes miraculosas faciendas ordinabiles ad Incarnationis finem, qui est instaurare omnia sive qua3 in ccelis, eive quae in terris sunt. Ooc constat ex fine Incarnutionis.

S* conclusio est: Anima Christi, etiam ut instrumentum Verbi, non habet potentiam ad annihilationem creaturte, quia annihilatio correspondet creationi, quae fieri nequit per instruinentum, quia non

' loiiK*- cxpllonvlinuH BtlM: De Revelatione, 1. 1, c. xix, a. 3: De diwmlbilttate miracuti, \sx coiiNlderutlone cffeiMuum quie nonniul a Deo, cauna unlvmalimma, prodnol poMont, tnn(|unin ■ cnusn prlnotpaU.

DE POTBNTIA ASIMa CHRISTI est prsesupposituin subjectum disponendum, ut supra ostensum est, I\ q. 45, a. 5.

Ad Sam: Sic Christus excellentissime habuit grutiam miraculorum.

DE CAUSALITATE INSTRUMENTALI HUMANITATIS CHRISTI

Qusestio controversa in schola annectitur huic articulo: Utrum humanitas Christi sit instrumentum physicum" gratiae, miraculorum et aliorum effectuum supernaturalium, an solum morale?2

Thoniista? tenent pro instrumento"physico"; pro "morali vero te nent Scotistee ; item pro causalitate sacramentorum, qua? sunt instrumenta separata Deitatis, dum humanitas Christi est instrumeutum Deitati personaliter conjunctum3.

Prffisupponitur ut certum : 1° Humanitatem Christi non esse causmn principalem physieam gratise sanctificantis, quia ut ostendit sauctus Thomas, I*-II"°, q. 112, a. 1: «Donum gratise exeedit omnera facultatem naturaj creatae, cum nihil aliud sit, quam quaedam participatio divinae natura?... Sic necesse est quod solus Deus deificet... sicut impossibile est quod aliquid igniat, nisi ignis».

Item certum est humanitatem Christi esse causam moralem etiam principalem gratiaB et miraculorum, quia illa de condigno meruit , et non estalia causa meritoria assiguabilis supra Christum.

Quajritur ergo solum utrum humanitas Christi ab executione Incarnationis fuerit non solum causa moralis, sed et instrumentalis physica gratiae et miraculorum, aliorumque operum supernaturaliura quas ad finem Incarnationis conducunt.

Certum est quod: ante executionem Incarnationis, humanitas Christi non fuit causa physica, sed solum' moralis gratiae antiquis Patribus Veteris Testamenti collatae, quia operari physice sequitur esse physicum. seu existentiam physicam causae; agitur ergo soium de iufluxu humanitatis Christi post Incarnationem.

Thesis communis thomistarum est: Humanitas Christi, ab Incarnatione peracta, sive in terris degem, sive in costo existens, fuitet est causa instrumentalis physica gratke et miraculorum.

1° Hoc saltem innuitur in Sacra Scriptura: Apud Lucam, vi, l!), dicitur de Christo quod «virtus de illo exibat et sanabat omnes»,

2 In hac locutione « cnusalitas instrumentalis pbyslca », physioa dicltur non per oppositionem ad metaphysicam nec ad spiritualem et incorpoream sed per oppositionem ad causolitatem moralem, qua; 8t aut per propositionem objeetl allicientls aut per modum meritl, satisfactionis, vel orationis. Agitur de productione instmmentali allcujus effectus slve corporalis, ut in miraculis Dhvgldl Rive spiritunlis, ut in productione gratia?.

3 inter theologos qui solam causalltatem moralem admittunt cliantur saiictu» isoiiavontura, Dnrandus, Scotus, Vnsqucz, Melcbior Cano, Pran7*lin etc • — <• ,'0"1';"'1" s; Th.-mas. i liun.l.sta-, Siinrez, l!III„t et plures alil ndmlttunt etii.m cntiMllUtecn uutromeDtalem pb^aloam

AD QUID SB EXTENDEBAT et Christus de seipso, Luc, vm, 40, dicit: «Novi virtutem de me exiisse». Hoc non videtur posse intelligi de virtute morali, ut est vis orationis, quae eum sit quid mentale, non potest dici nisi valde improprie de corpore exire.

Item juxta Sacras Scripturas, Cnristus dcdit discipulis suis Spi ritum Sanctum insufflando, Lazarum suscitavit olamando et imperando; qua? omnia innunt causalitatem non moralem sed physicam. Item dum dicit: «Opera (miraculosa) quw ego facio in nomiiie 1'atris mei, haec testimonium peribent de me » (Joann., x, 25). Id est non solum obtinuit miracula per orationem et meritum, sed ea fecit.

Pariter in Concilio I Ephesino, can. 11 (Denz., 123), definitur quod « caro Christi sit vivificatrix, propter uniomm ad Verbum » caro autem Christi non potest esse vivificatrix moraliter per modum meriti vel orationis, ergo physice. Item in liturgia dicitur de corpore Christi in Eucharistia, quod est «panis vivus et vitalis», scil. producens gratiam cibantem, non vero moraliter, ergo physice.

Praedicta autem verba Sacrae Scripturae et Concilii in proprio et obvio sensu accipienda sunt, juxta regulam communiter receptam, si nullum sequitur inconveniens. Proprio autem et obvio seusu important causalitatem instrumentalem physicam hsec verba : « Virtutem sauativam exire de corpore..., facere, operari, vivificare», et ut mox dicetur non sequitur inconveniens.

2° Probatur auctoritate sancti Thoma;. iu nostro articulo: «Si loquamur de anima Christi, secundum quod est instrumentum Vcrbi sibi uniti, sic habuit instrumentalem virtutem ad omnes immutationes miraculosas faciendas, ordinabiles ad finem Incarnationis ». Hic manifeste agitur non de causalitate morali meriti aut orationis, sed de causalitate physica. Item supra, q. 8, a. 1, ad 1'", ubi docuit Christum, ut -caput Ecclesise, duplici modo causare gratiam et per meritum et per efflcientiam. Item infra, III*, q. 48, a. 6 ; q. 49, a. 1 ; q. 50, a. 6; q. 62 a. 1 et De Potentia, q. 6, a. 4.

In III*, q. 48, a. (5, sanctus Thomas docet quod passio Christi operata est nostram salutem efficienter , ut instrumentum.

Passio quidem nunc prasterita est, sed virtualiter remanet in cicatricibus ex illa relictis? Unde causa instrumentalis physica. gratise nunc est ipsa humanitas Christi per passionem immutata et modificata. Insuper remanet in anima Christi volitio interna qna semetipsura obtulit, et qua « semper interpellat pro uobis » prout (ut ait Ooncilium Trident. agendo de sacrificio Missae), «idem est nunc offerens, sacerdotum ministerio, qui seipsum tunc in cruce obtuiit » (Denz., 940).

3° Probatur ratione theoloqica. — Agere non solum moralitcr. H.ed physice est perfectius quam agere moraliter tautum, sic concursoa physicus qui vere effectum producit est perfectior concursu morali, qui solum effcctum obtinet merito vel oratione. Atqui humanitati Christi est coiiccdcnduin quod perfec.tius est, si vel in se. vel Bnl TncurnalioniH non repugnnt. Ergo ei coneedcuda est causalitas iiiNtrumiMitaiiN pii.vsini cffci-tiiiim Hiipematuralium qnl u.i floem ln- iii iuiiiiiiiiiii.i,»ii.ianiik /i» CArlno falvatort

!>E 1'OTEXTIA ANIM* CUItlSTl carnationis conducunt. Hjec eniin causalitas non repugnat, ut videbimus in solutione objectionum.

Confirmatur. — Juxta terminologiam traditionalem Patrum et theologorum, humanitas Christi est physicum instrumentum divinitatis ad producendam gratiam et miracula. Non autem est instrumentum morale, nam Christus est causa moralis principalis horum effectuum, prout non alia causa meritoria assignabilis est super eum. Ergo est instrumentum physicum, prout physicum distinguitur, non a metaphysico nec a spirituali, sed a morali. Causa moralis enim non producit effectum suum, sed solum meretur illum aut obtinet quod producatur.

Solvuntur objectiones :

2* Objectio: Ad instrumentum requiritur ut realiter contingat subjectum in quod agit. Atqui humanitas Christi nunc ln codo existens non realiter nos contingit ad producendam gratiani in nobis. Ergo.

Respondetur: DistiHguo majorem : ad instrumentum requiritur ut realiter contingat subjectum in quod agit, contactu virtutis , concedo ; contactn (inantiUitivo et suppositi, nego ; sic tuba est instrumentum physiciim ad transinissionem soni, et non tangit aures audientium ; ita sol ex alto illuminat et calefacit terram, item magnes agit in distans in ferrum. Contra-distinguo minorem : humanitas Christi nunc in eoelo existens non realiter nos contingit, contactu quantitativo et suppositi, concedo; contactu virtutis, nego.

In hoc non est difficultas, praesertim pro instrumentis divinas potentiaj, quorum virtutem, oinnipotentia ubique prassens subjectis immutandis praesentem reddit. Insuper superior pars aninue Christi de 8e non est in loco, sic non localiter distat ab animabus uostris ; denique anima Christi unitur Deo, et etiam anima nostra quamvis alio modo Deo unitur4. Cf. S. Thomam, III', q. 48, a. 6, ad 2<m.

2* Objectio: Instrumentum, ut non sit purum medium, debet actione propria « gaere dispositive » ad effectum principalis agentis. Atqui huinanitas Christi nequit sic dispositive agere, producendo aliquam dispositionem ad gratiam vel ad effectum miraculosum ; quid esset haic dispositio prasvia nullo modo apparet.

Respondetur: Distinguo majorem : instrumentum debet actione propria agere dispositive ex parte rnodi operandi, concedo, v.g. nt tuba confortans et dirigens vocem in inodo eam transmittendi ; semper ex parte rei operaUv, nego: quaedam instrumenta hoc faciuut, ut penna de se deponit atramentum in carta, sed non omnia instrumenta, v.g. tuba, ita operantur.

Sic non necesse est quod instrumentum producat in subjectum immutandum aliquem priorem effectum, seu dispositionem pravium.

• Cf. R. Huoon, O. P., La Cautaliti instrumentale en thMogie, l»«7. Ch, III: La CftTWallbfi lnstrumentHle «1« l luinuinlW sainte de .lesue, p. 78-llftl voir tst portlculler p. ioi hs.. ins, iii.

AD QUH) SE BXTBNDEBAT

Sufficit quod dispositwe operetur. Sic bumasitas Christi habuit et habet actionem propriam respectu miraculorum et gratia?, v.g. verbo, signo, gestu, actu voluntatis, etc, sic agit dispositive ut effectus divinus producatur in hoc tempore et loco, v.g. ad sanationem hujusce hominis et hujusce morbi jiotiusquam alterius.

3* Objectio: Instrumentum debet recipere virtutem a causa principali, ut fiat intrinsece capax producendi effectum qui superat virtutem ejus propriam. Atqui virtus derivata a causa principali in humanitatem Christi aut est spiritualis et sic non potest recipi in carne Christi, aut est corporea et sic nequit gratiam producere. Ergo.

Respondetur: Distinguo majorem : instrumentum debet recipere virtutem ttanseuntem, seu potius motionem transeuntem , concedo ; permanentem , nego. Contradistinguo minorem : hffie virtus est spiritualis et non potest esse in carne Christi, nt virtus permanens, transeat, ut motio transiens, nego, quia haec motio transiens proportionatur potius termino ad quem, quam subjecto. Et explico :

Ehec virtus instrumentalis, secundum Capreolum, Ferrariensem, Gonet, est qualitas ex natura sua fluens et transiens. Pro aliis tho mistis, ut Cajetanus, Joannes a sancto Thoma, est potius, et hoc probabilius est, motio transiens, non solum applicans virtutein propriam instrumenti ad actum, sed simul elevans illud ad producendum cffectum qui superat virtutem ejus propriam. Sic saspe dicit sanctus Thomas : instrumentum agit virtute principalis agentis. Sic scriptor communicat calamo, vel pictor penicillo motionem artificiosam aut citbarista sic movet citharam.

Hasc autera motio instrumentalis ut quid transiens differt omnino it virtute permanenti. Virtus enim permanens est proprie propter subjectum cui inhajret, unde debet ipsi proportionari. E contrario motio transiens, licet ut accidens sit in instrumento, tamen ut for maliter transiens, tendeus ad terminum producendum, debet illi proportionari potiusquam subjecto. Sic in vultu hominis, in inflexione ejus vocis, et in modo proferendi verba transit aliquid spirituale pro portionatum auditori, sic dicitur: « intelligenti pauea».

Imo ha3c motio transiens, etiam ut est accidens spirituale, non recipitur in corpore Christi, quatenus corpus Christi est formaliter quid corporeum, sed quatenus est ens, nam recipitur in eo ratione potentiaa obedientialis, quas competit rebus creatis sub generali ratione entis et substantise creatae. Deus utitur corporibus ut sunt entia.

Denique non videtur repugnare virtutem spiritualem subjectari iii corpore, prout corpus natum est obedire spiritui ; sic anima ral onalis etsi spiritualis, subjectatur in corpore, quod potius continet qnam contineatur in illo; item virtutes morales temperantiaj et forllttidinis, etsi spiritualee et infusee, subjectantur in potentiis sensi livis animaj, quae intrinsece ab organismo dependent.

Bic Dullum cst inconveiiieiis quod humanitas Christi sit causa liiHtrumentalis physica grat!» < i mira.culonim, bcu effectuum qui ad

DB POTENTIA ANIM.E CHKISTI fidem Iticamationis conducunt, ut dixit sanctus Thomas iu articulo uoslro. Agere simul moraliter et physice peifectius est quam agere inoraliter tantum, et ideo concedendum est Christo, ut est homo.

Sic etiam melius illustrantur ea qua? supra dicta sunt de Christo capite et de ejus intluxu in membra ejus ad productionem gratia) tuni habitualis, tum actualis.

Akt. III. — UTRUM ANIMA CHRISTI HABUERIT OMNIPOTENTIAM RESPECTU PROPRII CORPORIS

Respondetur: Anima Christi secundum propriam naturam et virtutem non poterat immutare proprium corpus a dispositione naturali, v.g. non poterat eificere ne corpus suum gravitaret, ne nutri retur, ne pateretur sub ictibus; ratio est quia anima humana secundum propriam naturam habet determinatam proportionem ad proprium corpus. Anima Christi, quamvis jam beatiticata, assumpserat corpus passibile, scil. secundum conditiones passibilitatis, cf. ad 2un> et q. seq. a. 1.

Sed anim-a Uhristi ut instrumenlum Verbi, poterat inutare miraculoBe dispositionem uaturalem corporis sui, v.g. efBcere ne corpun suum gravitaret, aut pateretur sub ictibus vel vulneribus; sic etiam Cliristus miraculose plures martyres a dolore praeservavit.