Sectio 11, art. 2: DE EXISTENTIA ET DENOMINATIONE SACRAMENTI

P.fliNITENTI.ffi, UT SACRAMENTUM EST

1° Rn rituB quo in Ecclesia remittuntur peccata post baptismum cominissa slt verum Novae Legis sacramentum, a baptismo realiter distlnctum.

Responsio affirmativa est de fide, secundum Concilium Tridentinum 911, 912, contra priores protestantes, qui dicebant hunc ritum non esse sacramentum sed baptismi memoriam.

Explicatur autem hasc doctrina fidei, prout in hoc ritu invenitur quidquid requiritur ad sacramentum proprie dictum.

Revera nihil deest huic ritui ut sit sacramentum, ut ostendit S. Thomas m\ q. 84, art. 1. Etenim sacramentum novaj legis est signum sensibile a Christo institutum ad productionem gratim.

Atqui potestas clavium Ecelesiaj tradita debet sensibiliter exerceri, ut exigit natura hominum, per externam judicis sententiam remissivam peccati, quaj supponit confessionem peccatorum. Quod autem hoc fuit a Christo institutum constat, ut dicit Concilium Tridentinum, ex verbis Domini ad Apostolos supra explicatis (Jo. XX, 21).

Insuper peccata mortalia remitti nequeunt sine infusione gratim ut exponitur in tractatu de Gratia, c. de Justificatione. Pamitens denique non posset scire se esse solutum, si sacerdos id exterius non significaret; sicut judex non posset ferre sententiam nisi psenitens accusaret sua peccata.

Ergo nihil deest absolutioni peccatorum ut sit sacramentum.

Constat etiam quod est sacramentum a baptismo distinctum.

Nam ritus, minister, subjectum et significatio manifeste sunt diversa. Etenim in baptismo, ritus non habet formam judicii; minister baptismi non est judex, imo potest esse quilibet de populo, etiam infidelis; subjectum baptismi nondum ad Ecclesiam pertinet; baptismus significat et producit gratiam regenerativam, non autem remissivam peccati post baptismum commissi.

1» Confirmatio : Baptismus fit per ablutionem aquae, non per verba absolutionis, et insuper semel tantum confertur, dum pajnitentia pluries repeti potest et debet.

2" Confirmatio : Ecclesia certo habet potestatem remittendi peccata fidelibus, ut supra ostensum est ; si autem pajnitentia non est vere sacramentum et sacramentum gratiaa productivum, hajc potestas vere deest in Ecclesia, cum fideles rursus baptizari non possint. Haac inadmissibilis consequentia admittitur a protestantibus, qui simul duas theses negant. prout connectuntur.

De P-gnitentia

Dubium: An Patres etiam antiquiores admiserint Pmnitentiam esse sacramentum f

Bespondetur: Vox « sacramentum » de Pamitentia apud Augustinum same legitur, cf. Galtier de Pwnitentia, n. 321, quamvis Pourrat « La Theologie sacramentaire », p. 239, 3, dicat quod S. Gregorius Magnus (f 604) primus applicavit Psenitentias nomen sacramenti, sed hjec appellatio non fit generalis nisi tempore Sancti Petri Damiani, sajc. XI; in primis enim saaculis nondum erat prsecise determinata definitio sacramenti. Erat res sine titulo praacise determinato.

Attamen certum est quod Patres etiam antiquiores agnoverunt ritum pmnitentim esse prodv/itivum gratias et a baptismo distinctum. Hoc apparet ex textibus Tertulliani supra citatis, de Pmnitentia, c. 8 et 9 (Journel, 325) ubi loquitur de peccatorum confessione (exomologesi) facienda prajsbyteris, et de absolutione pasnitentis. Item in suo Tractatu de Puddcitia, c. 2 et c. 18. Item Origenes in Levit. hom. 2, n. 4 (Journel, 493 ) et clara sunt testimonia S. Cypriani, S. Athanasii, S. Hilarii, S. Ambrosii, S. Chrysostomi et' S. Augustini (Journel, 1295, 1864). Item loquitur S. Aphraates (Journel, 685). Hi Patres scepe ajquiparant Pamitentiam Baptismo, quoad remissionem peccatorum et infusionem gratiaj.

Ex his satis clare constat Ecclesiam considerasse saaculo HI pajnitentiam ut verum sacramentum novas legis. Atqui consensus totius Ecclesiaj in re dogmatica tanti momenti est argumentum sen signum eertum divina; veritatis (trac. de locis theol.); ergo hoc erat in deposito fidei. Denique si talis innovatio facta fuisset initio sajculi m, non deessent signa novitatis in vivis controversiis hujusce temporis.

Antequam nomen sacramentum pmnitentim esset generaliter in usu, pajnitentia variis nominibus vocabatur ut refert S. Hieronymus in Isaiam c. 13, et Trid. sess. 6, can. 29, sess. 14, c. 2 ; item S. Thomas m», 84, a. 6. Vocabatur enim secunda post naufragium tabula, respectu baptismi, qui habetur ut integra navis, prout remittit integre omnia peccata quoad culpam et pcenam. Vocabatur manus impositio a quadam exteriori ca»remonia quas olim observabatur et quas nunc etiam aliquatenus observatur, dum sacerdos dando absolutionem manum extendit versus pcenitentem. Vocabatur baptimus laboriosus, propter dolorem et rigorem satisfactionis, mysterium reconciliationis propter remissionem peccatorum quam confert. Apud Graacos vocatur exomologesis id est latine confessio et metanoia, id est latine Besipiscentia.

Ex omnibus ritualibus novis et antiquis omnium ecclesiarum tam orientalium quam occidentalium, constat pamitentiam quaj in Ecclesia agitur esse verum sacramentum, etiamsi sub alio nomine designetur. Nec potest assignari primus qui hoc sacramentum in Ecclesia invexerit. Ipse Lutherus in 1. de Civit. Babylonica et in Parvo Catechismo recenset panitentiam inler sacramenta.

DE EXISTENTIA SACRAMENTI P*!NITENTIJE 341

Confirmatur ex rationibus convenientiae. Cf. S. Thomam HI, 84, a. 1, 6, 7. Principalis ratio convenientia? sumitur ex misericordia divina, scil.: Decebat divinam misericordiam instituere sacramentum in remedium non tantum peccati originalis, sed etiam peccati actualis post baptismum commissi; nam homo etiam regeneratus remanet multis tentationibus obnoxius et facile labitur.

Addenda est ratio ex utilitate tribunalis pro foro interno.

Christus enim concessit Ecclesiaj potestatem judicandi in foro externo; atqui ad salutem immediatms et efficacius utilis est potestas judicandi in foro interno, ut pasnitens attritus audiat etiam sensibiliter hanc absolutionem. gratia? productivam. Hanc magnam consolationem animee pcenitentis abstulerunt Protestantes, negando Psenitentiam esse sacramentum, ac si verba absolutionis essent solum declarativa conversionis jam factaj per fidem fiducialem, et non essent gratia» sanctifican^is productiva.

Codex Juris, can. 870, continet pulchram et brevem definitionem hujusce sacramenti: scil.: « In pamitentia sacramento, per judicialem absolutionem a legitimo ministro impertitam, fideli rite disposito remittuntur peccata post baptismum commissa ».

Haj rationes convenientia? adhuc valde confirmantur agendo de necessitate hujus sacramenti.

2" De necessitate saciamentl pasnltentioa.

Jam supra locuti sumus de necessitate pamitentise ut est actus virtutis, nunc agendo de necessitate hujus sacramenti, quajritur: estne necessarium necessitate medii (cf. S. Th. IH\ 84, a. 5).

Videtur quod non, quia sufficit ad salutem habere contritionem ex caritate. - Insuper hoc sacramentum non existebat in V. T. in quo tamen salus possibilis erat.

Besponsio de fide enuntiatur in Trid. (Denz. 895) « Est autem hoc sacramentum Pmnitentim lapsis post baptismum, ad salutem necessarium, ut nondum regeneratis ipse baptimus ». Secundum hajc verba, agitur non solum de necessitate pra?cepti, sed etiam de necessitate medii, prassertim propter comparationem cum Baptismo.

Sed paulo postea Conc. Trid. (Dens. 897) explicat quod agitur de necessitate medii in voto saltem implicito si non in re: « Reconciliatio (peccatoris cum Deo) ipsi contritioni, sine sacramenti voto, quod in illa includitur, non est adscribenda ».

Unde ipsum sacramentum Pajnitentia? est medium in re vel in voto necessarium pro fidelibus lapsis, sicut baptismus pro nondum regeneratis. Sufficit votum implicitum, dum aliquis elicit actum perfectaj contritionis, absque eo quod cogitet de confessione, sive ex inadvertentia, aut oblivione aut ex invincibili ignorantia.

De P*:nitentia

Hoc confirmatur ex praxi Ecclesia», sec. quam post contritionem perfectam obligatur fidelis graviter lapsus ad se subjiciendum clavibus Ecclesi», sicut post baptismum flaminis (contritionem) manet obligatio suscipiendi baptismum aquas.

Ratio theologica:

— Salus haberi nequit sine remissione peccatorum.

— Atqui peccata remitti non possunt nisi medio a Christo instituto, quod est sacramentum pamitentise.

S. Thomas dicit m* 84, a. 5 c. (Pro fidelibus post baptismum iapsis) « necessarium est ad salutem quod peccatum removeatur ab eis, quod quidem non potest fieri sine pajnitentia; sacramento, in quo operatur virtus passionis Christi per absolutionem sacerdotis, cum opere pamitentis, qui cooperatur gratia» ad destructionem peccati ».

Confirmatur: Alia sacramenta, ut Eucharistia, quamvis per accidens remittant peccata post baptismum commissa, ad id tamen non sunt per se instituta.

Objectio: Sed in V. T. non existebat hoc sacramentum, et tamen salus possibilis erat, ergo non videtur necessarium ad salutem necessitate medii, sed solum praacepti.

Resp. Sacramentum pamitentia; non est necessarium necessitate medii ex ipsa natura rei, ut gratia sanctificans, ut contritio post peccatum, sed ex libera institutione Dei auctoris novm legis, sicut baptimus accipiendus vel in re vel in voto.

Et ut explicat S. Thomas, HP, q. 84, art. 7 ad 2«!", in Veteri Testamento erat signum imperfectum pamitentiaj. Pluries prophetse dixerunt quod pamitentia magis debet esse in corde quam in exterioribus signis: « Scindite corda vestra et non vestimenta vestra » (Joel, H, 13). Sed aliquando fideles peccata sua saltem in generali confitebantur ministris Dei, offerendo oblationem pro peccato (cf. Levit. V, 17, Prov. XXVIII, 13). Nondum vero erat instituta potestas clavium, qua; a passione Christi derivatur. Ad 4"ra Ipse Christus in vita sua prajbebat effectum hujus sacramenti sine sacramento (vg. paralytico).

Gorollarium. Pro statu novse legis, pamitentia non est virtus nisi includat votum sacramenti. Et ideo S. Thomas de ea tractavit in tractatu de sacramento pajnitentiaj.

3° Utrum sacramentum pcBnitentla» sit pluries iterabile?

S. Thomas q. 84, a. 10. Fuerunt hajretici qui dixerunt post baptismum esse utilem pamitentiam; sed semel tantum, ac si peccatum post veniam reiteratum esset irremissibile !

E contrario Concilium Tridentinum (Denz. 911) definit quod « quoties post bapttsmum in peccata labuntur fideles, ipsi Deo reconciliari possunt ».

DE EXISTENTIA SACRAMENTI P.KNITENTt*:

1° (argum. sed contra) Hoc fundatur in verbis Domini: Luc. VI, 31 « Estote misericordes, sicut et Pater vester misericors est » - et Matth. XVHI, 22: « ^Von dico tibi usque septies (dimittere fratri tuo) sed usque septuagies septies ». Ergo etiam Deus sajpius per pa;nitentiam veniam peccantibus prasbet, praesertim cum doceat nos petere : « Dimitte nobis debita nostra, sicut et nos dimittimus debitoribus nostris ».

2" (in corpore articuli). Hoc probatur, evertendo fundamentum hsereticorum; falsum est quod peccatum post veniam reiteratum sit irremissibile. Peccatum quidem est gravius in relapso ratione ingratitudinis, sed potest ante impetratam veniam alia ratione esse gravius, sic primum peccatum homicidii est gravius quam secundum peccatum furti. Insuper et prasertim infinita Dei misericordia superat omnem numerum et magnitudinem peccatorum, secundum illud Ps. 50 « Miserere mei, Deus, secundum magnam misericordiam tuam et secundum multitudinem miserationum tuarum, dele iniquitatem meam ». Rex David, qui sic veniam postulabat, post magnas gratias commiserat duplex grave peccatum adulterii et homicidii. quia ordinaverat occisionem Uriae cujus uxor erat Betsabe. Item reprobatur verbum Caln dicentis. (Gen. IV, 13) « Major est iniquitas mea, quam ut veniam merear ».

Passio Domini ratione amoris Christi patientis plus placet Deo qu-am ei displicent omnia peccata simul sumpta.

Sunt quidam textus obscuri S. Ambrosii qui videntur dicere pajnitentiam non posse iterari, sed ex contextu apparet, ut dicitur ad 2"m quod hic agitur de psenitentia publica et solemni quas non iterabatur.

Ad 4ura : Quod homo postquam pcenituit relabatur, non excludit quin pamitentia prasterita fuit vera. Potest vere pcenituisse qui postea peccat, vevitas prioris actus non excluditur per sequentem contrarium.

Attamen frequens.relapsus est quoddam indicium propositum non fuisse verum et firmum.

Ad terminandam quajstionem de potestate clavium convenit tractare de ministro hujus potestatis.