Articulus 49

EXPOSITIO ANAGOGICA EJUSDEM PSALMI VICESIMI.

DENIQUE, secundum anagogicum intellectum, exponitur psalmus iste de quolibet Beatorum in patria. Nam Ecclesia in natalitiis martyrum, magnam partem cantus assumpsit ex psalmo præsenti.

Ait ergo : Domine simplex ac trine, qui es fons universæ sanctæ lætitiæ, in virtute tua, id est in te ipso, qui es virtus tua ; vel, In virtute tua, id est in Christo Filio tuo, qui (teste Apostolo) est virtus et sapientia tua;¹ lætabitur rex, id est quilibet comprehensor in patria: quoniam in visione tua ac Filii tui consistit beatitudo æterna, quemadmodum Unigenitus tuus testatur: Hæc est, inquiens, vita æterna, ut cognoscant te solum Deum verum, et quem misisti Jesum Christum.² Omnes enim Beati in patria, merito reges vocantur, quum sint præelecti perfectique filii æterni Regis, quemadmodum in Apocalypsi scriptum est: Videbunt faciem ejus, et regnabunt in sæcula sæculorum.³ Et super salutare tuum, id est de salutari tui notitia, seu clara visione tuæ essentiæ, exsultabit vehementer, imo ineffabiliter, et omni viatori incomprehensibiliter: prout per Prophetam Dominus ait: Orietur vobis timentibus nomen meum Sol justitiæ, et sanitas in pennis ejus.⁴ Salietis quasi vituli de armento, et calcabitis impios. Et sacratissimus Apostolorum princeps in Canonica sua: Videntes, inquit, Jesum, exsultabitis lætitia inenarrabili et glorificata, reportantes finem fidei vestræ, salutem animarum vestrarum.⁵ Et Paulus: Non sunt, ait, condignæ passiones hujus temporis ad futuram gloriam quæ revelabitur in nobis.⁶

Ideo autem, o Domine, exsultabit sine fine vehementer, quoniam desiderium cordis ejus, id est bonum desideratum a corde suo, tribuisti ei, dando ei te ipsum in præmium. Vel, Desiderium cordis ejus tribuisti, id est, affectum quo te desideravit videre præsentem, perduxisti ad actum, ostendendo ei te ipsum, ac illud evangelicæ veritatis ei dicendo: Euge, serve bone, quia in modico fidelis fuisti, supra multa te constituam; intra in gaudium Domini tui.⁷ Proprie autem sumendo desiderium pro affectu boni futuri, sic Sancti in patria non habent desiderium respectu præmii essentialis, sed amorem, quoniam amor est de bono præsenti; sed respectu accidentalis præmii desiderium habent. Nihilo minus Petrus loquens de Christo, dicit quod angeli desiderant in ipsum prospicere:⁸ in quo utique prospectu præmium essentiale consistit. Sed ibi desiderium sumitur pro amore fastidium excludente. Et voluntate labiorum ejus, id est desiderio orationum oris sui, quibus in via semper oravit pervenire ad patriam, non fraudasti eum. Et hoc ideo, quoniam prævenisti eum in benedictionibus dulcedinis, id est, quoniam ab æterno elegisti eum ad hanc gloriam benedictam atque dulcissimam: sicut Apostolis ait: Non vos me elegistis, sed ego elegi vos.⁹ Vel, Prævenisti eum in benedictionibus dulcedinis, id est, virtutes theologicas, scilicet fidem, spem et caritatem, per quas benedicimur et Deo conjungimur, infudisti ei in via sine prævio merito. Has enim virtutes nullus de condigno meretur, sed nec habitum gratiæ novum; sed Deus misericorditer prævenit nos secundum ordinem prædestinationis æternæ, providens nobis de omnibus necessariis ad adipiscendum vitam æternam.

Posuisti in capite ejus, id est in intellectu ejus, qui est suprema vis animæ, secundum Thomam, coronam, id est essentiale præmium, quod theologi auream nominant, scilicet visionem divinæ essentiæ: et hanc coronam posuisti in capite ejus, de lapide pretioso, id est de objecto æterno seu summo bono causatam, quia ex unione intellectus ad Deum, causatur in ipso ista felicitas. Sicque corona Sanctorum est de lapide pretioso, non sicut de causa materiali, sed sicut de finali ac efficienti: nam Deus sublimis ac benedictus, est effector et finis omnis creatæ felicitatis. Hac corona non coronatur, nisi qui legitime certaverit, et mundo corde Deo servierit.¹⁰ Hæc enim corona facit nos Deo perfecte similes, seu deiformes, quemadmodum apud Joannem legitur:¹¹ Carissimi, nunc filii Dei sumus, et nondum apparuit quid erimus. Scimus quoniam quum apparuerit, similes ei erimus, quia videbimus eum sicuti est.

Vitam æternam et cœlestem petiit a te, dum adhuc peregrinabatur in sæculo isto: cujus vita est potius mors dicenda quam vita, secundum Gregorium;¹²¹³ et tribuisti ei quod petiit, scilicet longitudinem dierum in sæculum et in sæculum sæculi, id est diem æternum qui non causatur a sole sensibili, sed a claritate divina, sicut Joannes testatur: Civitas non eget sole, neque luna; nam claritas Dei illuminabit eam, et lucerna ejus est Agnus. Magna est gloria ejus, scilicet comprehensoris cujuslibet, in salutari tuo, id est in contemplatione Verbi æterni: in Christi enim visione beatitudo reposita est. Gloriam et magnum decorem, id est duplicem stolam, videlicet animæ felicitatem, et corporis claritatem, impones super eum, in resurrectione mortuorum, quando mortale hoc induet immortalitatem, et quando justi fulgebunt sicut sol in regno Patris eorum.¹⁴¹⁵ Vel sic: Gloriam, id est tres dotes animæ, scilicet visionem quæ succedit fidei, tentionem quæ succedit spei, et fruitionem quæ succedit caritati, et magnum decorem, id est quatuor dotes corporis, utpote claritatem, impassibilitatem, agilitatem, et subtilitatem, impones super eum. Quoniam dabis eum in benedictionem, id est, facies eum adhærere benedictioni tuæ, quatenus sit benedictus in sæculum sæculi, id est sine fine: nam quilibet comprehensor est confirmatus in bono; lætificabis eum in gaudio cum vultu tuo, id est ex claro ac immediato adspectu vultus tui:¹⁶ sicut superius dictum est, Adimplebis me lætitia cum vultu tuo. Omnia autem prædicta bona habet comprehensor unusquisque in patria, quia in hac vita speravit in bonitate divina. Ideo subdit: Quoniam rex sperat in Domino, non in patria, sed in via. In patria enim non manent fides et spes, quoniam fides includit obscuritatem notitiæ, spes autem absentiam boni optati: quorum neutrum in patria manet. Et in misericordia Altissimi non commovebitur, id est, confidendo in Deo, et innitendo gratiæ et misericordiæ ejus, non cadet, neque damnabitur. Ideo Salomon ait:¹⁷ Turris fortissima nomen Domini; ad ipsum currit justus, et exaltabitur. Et Isaias: Qui autem sperant in Domino, mutabunt fortitudinem, assument pennas ut aquilæ, volabunt, et non deficient.¹⁸

Postremo Ecclesia triumphans dicit Domino, non orando, sed regratiando: Exaltare, Domine, in virtute tua, id est, secundum magnitudinem tuæ potentiæ, ostende nobis altitudinem tuam immensam, manifestando nobis te ipsum sicut es: sicque æternaliter cantabimus et psallemus virtutes tuas, id est, laudabimus perfectiones tuas, videlicet sapientiam, justitiam, omnipotentiam, felicitatem, liberalitatem, etc. Vel sic: Exaltare, Domine, in virtute tua, damnando ac dejiciendo adversarios tuos, omnes videlicet reprobos, sicut in Apocalypsi habetur: Sub ara Dei Sancti clamabant, Usquequo, Domine, non vindicas sanguinem nostrum? Quo facto, cantabimus nos et psallemus virtutes tuas, laudando tuam justitiam atque potentiam. Unde scriptum est: Exsultate, cœli et sancti Apostoli et Prophetæ, quoniam judicavit Deus judicium vestrum. Cetera in præcedenti expositione declarata sunt.¹⁹²⁰

Ecce audivimus ex elucidatione præsentis psalmi inæstimabilem beatitudinem electorum, atque horribiles pœnas malignorum. Eligat ergo sibi unusquisque, cum quibus post hanc brevem ac labilem vitam locari ac præmiari desiderat; studeatque illorum nunc opera imitari, cum quibus vult in futuro demorari. Si cum Beatis regnare desideramus in cœlo, satagamus cum eis compati Christo, mundum despicere, passiones immoderatas et vitia abhorrere; atque ordinata, munda, ac stabili mente omnipotenti Domino deservire.

PRECATIO.

Virtutum meritis, Domine, nos exalta, quibus devote cantemus et psallamus virtutes tuas: da nobis benedictionem perpetuam consequi, et gaudio per ævum cum vultu tuo desiderabili lætificari.

Footnotes

1. 1 Cor. I, 24. ↩

2. Joann. xvii, 3. ↩

3. Apoc. xxu, 4, 5. ↩

4. Malach. iv, 2, 3. ↩

5. 1 Petr. 1, 8, 9. ↩

6. Rom. viii, 18. ↩

7. Matth. xxv, 21, 23. ↩

8. 1 Petr. 1, 12. ↩

9. Joann. xv, 16. ↩

10. II Tim. II, 5. ↩

11. 1 Joann. III, 2. ↩

12. Rom. viii, 18. ↩

13. Apoc. xxii, 4, 5. ↩

14. I Cor. xv, 54. ↩

15. Matth. xiii, 43. ↩

16. Ps. xv, 11. ↩

17. Prov. xviii, 10. ↩

18. Is. xl, 31. ↩

19. Is. xviii, 20. ↩

20. Apoc. vi, 9, 10. ↩