Articulus 51
EXPLANATIO TROPOLOGICA EJUSDEM PSALMI SEPTUAGESIMI OCTAVI.
ECCLESIA insuper Christi et quilibet Christianus, merito potest et debet hunc psalmum cantare lamentabili voce, propter amissionem Terræ sanctæ : præsertim quoniam ipsa sacra urbs Jerusalem, in qua Christi sepulcrum est, cum ipso venerandissimo et sanctissimo Christi sepulcro in manus Sarracenorum est data, atque ab eis diu possessa. Et ad hoc applicari potest hic psalmus hoc modo : Deus, Dei Unigenite Jesu Christe, qui es verus Deus et vita æterna, venerunt gentes, videlicet Sarraceni seu pagani legem Mahometi sequentes, in hereditatem tuam, id est in civitatem Jerusalem, ab imperatore Ælio reædificatam, vel in populum hujus civitatis christifidelem, qui est hereditas tua. Polluerunt templum sanctum tuum, id est ecclesiam in qua sepulcrum tuum continetur : quoniam templum illud irreverenter tractant, nec Christi cultum in eo fieri sinunt. Posuerunt Jerusalem in pomorum custodiam, occidentes in ea aut expellentes de ea omnem Christianum.
Et de Christianorum in ea atque in Terra sancta multoties occisorum cadaveribus loquitur versus sequens: Posuerunt morticina, etc., secundum sensum in præcedenti elucidatione introductum. Effuderunt sanguinem eorum, scilicet Christianorum Sarraceni, tanquam aquam, id est valde abundanter, in circuitu Jerusalem, et in civitatibus per gyrum ejus jacentibus. Hoc, proh dolor ! factum est nimis frequenter, quemadmodum chronica testantur. Facti sumus opprobrium vicinis nostris. Omnes enim terræ circa Terram sanctam situatæ, et legi Mahometi subjectæ, videlicet Philistiim, Ammonitæ, Moabitæ, etc., contemnunt nos, et nobis illudunt, quod Terra sancta et Christi sepulcrum, eorum potestati subduntur.
Effunde iram tuam in gentes, videlicet in Sarracenos, quæ te non noverunt per fidem et cultum, sed immundissimi hominis ritui serviunt, et legem vanissimam servant, et in regna Sarracenorum, quæ nomen tuum non invocaverunt, quia nec sperant in te, sed in omni angustia Mahometum invocant. Orat ergo hoc loco Ecclesia pro recuperatione Terræ sanctæ, et expulsione gentilium inde. Quia comederunt Jacob, id est populum christianum, fidem et simplicitatem Jacob patriarchæ sectantem, et locum ejus, id est urbes Terræ sanctæ et civitatem Jerusalem, desolaverunt, id est, incolas christianos inde ejecerunt, et paganis hominibus loca sancta impleverunt.
Sed quoniam tantam miseriam Christiani meruerunt, propter pessimam suam vitam, maxime in Terra sancta, quæ quum adhuc a Christianis in pace habitaretur, Christiani in ipsa sceleratissime vixerunt; propterea orat modo Ecclesia pro indulgentia peccatorum tantorum et antiquorum, quatenus remissione percepta, terrenam Jerusalem readipiscatur, et ad cœlestem Jerusalem perducatur.
DENIQUE omnia hæc generalius possunt exponi hoc modo :1 Deus, venerunt gentes, id est infideles seu infideliter conversantes, in hereditatem tuam, id est in populum tuum electum et christifidelem : quemadmodum lupi oves impugnare solent et dissipare. Talibus enim electis ait Christus : Ecce ego mitto vos sicut agnos inter lupos ;2 et, In mundo pressuram habebitis.3 Polluerunt templum sanctum tuum : quia Ecclesiam multipliciter destruxerunt, dehonestaverunt, et opera nefaria commiserunt in ea, non solum pagani, sed etiam hæretici, maxime Ariani. Posuerunt Jerusalem, id est militantem Ecclesiam, in qua est visio pacis, et locus internæ quietis, in pomorum custodiam, expellendo de ea ministros altaris, ipsamque comminuentes.
Sequens autem versiculus, de corporibus plurimorum martyrum ad litteram convenienter exponitur : imo interdum in tantum desæviit rabies persecutorum, ut corpora martyrum sepulta effoderent, comburerent, dissiparent, vel avibus cœli ac bestiis terræ ad devorandum projicerent. Effuderunt tyranni atque eorum satellites, sanguinem eorum, videlicet martyrum, tanquam aquam in circuitu Jerusalem, id est per omnem gyrum Ecclesiæ, utpote per totum mundum ubi christiana viguit fides. Ecclesia namque per universum orbem diffunditur ; et sæpe imperatores Romani ordinaverunt et præceperunt ut omnes Christiani trucidarentur ubicumque invenirentur, quatenus nomen et memoria Christi omnino deficeret. Et non erat qui sepeliret occisos. Hoc namque sub pœna mortis erat frequenter prohibitum, ne quis Christianos martyrizatos sepelire præsumeret. Facti sumus opprobrium vicinis nostris, etc. Hoc, secundum sensum præhabitum, dicit Ecclesia quilibetque fidelis in persona Christianorum, juxta vel inter gentiles, hæreticos, seu persecutores morantium, qui Christianos sæpe subsannant, præcipue dum in præliis prævalent eis.
Effunde iram tuam in gentes, etc. Orat Ecclesia, inimicos suos diligens, pro punitione et dejectione adversariorum suorum in præsenti sæculo, ne pereant in futuro. Et innotescat in nationibus coram oculis nostris ultio sanguinis servorum tuorum qui effusus est. Orat Ecclesia pro ultione sanguinis martyrum, eo modo quo et in Apocalypsi habetur : Animæ interfectorum clamabant voce magna : Usquequo, Domine, sanctus et verus, non vindicas sanguinem nostrum de his qui habitant in terra?4 Unde et Christus in Evangelio loquitur : Deus non faciet vindictam servorum suorum clamantium ad se die ac nocte?5 Dico vobis, quia cito faciet vindictam eorum.
Introeat in conspectu tuo, id est, exaudiatur a te, gemitus compeditorum, qui propter justitiam corporaliter ligantur et incarcerantur, vel vinculis divinæ ac fraternæ dilectionis constringuntur in tantum, ut etiam pro hostibus et persecutoribus fideliter orent, teque omnipotentem Deum ligare et prohibere dicantur, sicut tu ipse ad Moysen dicis: Cerno quod populus iste, scilicet filii Israel, duræ cervicis sit;6 dimitte me, ut irascatur furor meus contra eos, et deleam eos. Sed quid fecit Moyses sanctus? Non acquievit tibi, quin potius ligatum te tenuit, dicens: Aut dimitte populo hanc noxam, aut si non facis, dele me de libro tuo quem scripsi.7 Libenter, o Domine, hoc modo vinctus teneris vinculis sancti amoris. Tu enim es amor, et nullus te ita ligat, nisi cujus tu mentem tam vehementer inflammas. Vel, Gemitus compeditorum, id est servorum tuorum mortalium, multis necessitudinibus humanæ corruptibilitatis et vinculis præsentis miseriæ, quotidianorumque lapsuum miserabiliter vinctorum, atque in carcere corporis hujus gementium, et cum Paulo clamantium:8 Infelix ego homo! quis me liberabit de corpore mortis hujus? Et rursus: Cupio dissolvi, et esse cum Christo.9
Secundum magnitudinem brachii tui posside, per indesinentem custodiam et gratiæ multiplicationem, filios mortificatorum, id est nos omnes, qui sumus filii spirituales Apostolorum et martyrum ac reliquorum Sanctorum, pro nomine tuo corporaliter occisorum, vel quotidie afflictorum, et in laboribus pœnitentiæ, exercitiisque spiritualis vitæ incessabiliter interfectorum, quemadmodum ait Apostolus: Semper mortificationem Jesu in corpore nostro circumferentes, ut et vita Jesu manifestetur in carne nostra mortali.10
Postremo inducitur vox Ecclesiæ, Domino regratiantis pro beneficiis ejus: Nos autem populus tuus, a te Christo christianus vocatus, tuo sanguine liberatus, genus electum, regale sacerdotium, gens sancta, populus acquisitionis, qui fecisti nos Deo nostro regnum et sacerdotes;111213 et oves pascuæ tuæ, id est, qui sacramentis tuis reficimur, aqua sapientiæ a te potamur, pane vitæ cibamur, gratia tua roboramur et crescimus, et tua gubernatione subsistimus, atque ad finem beatum pertingimus; confitebimur tibi in sæculum. Cetera ex præcedenti elucidatione clarissime elucescunt.
Decet autem nos psalmum hunc pro reparatione Terræ sanctæ quotidie cum affectuosissima mente depromere, quia et hoc vere sanctum est, et Deo gratissimum, pro hac tam pia intentione orare. Et si non exaudimur pro hoc, Deus tamen qui nostrum desiderium approbat, in aliis copiosam nobis mercedem impendet.
PRECATIO.
Preces nostras, quæsumus, Domine, placatus intende, ne memineris iniquitatum nostrarum antiquarum propter nomen tuum laudabile et gloriosum: ut te præstante, ab omnibus liberi offensis, jugiter operibus invigilemus æquitatis.
Footnotes
Chapter 147 of 244