Skip to the text
Ember
PT

Articulus 6

DECLARATIO CAPITULI SEXTI : NOCTEM ILLAM REX DUXIT INSOMNEM.

EXALTATIO Mardochæi hic describitur. Noctem illam, postquam rex et Aman comederunt primo cum Esther, rex duxit insomnem, Deo sic ordinante pro sublimatione Mardochæi. Unde Josephus ait: Deus malignam spem Aman deridebat. Nam regi somnum per illam abstulit noctem: qui rex nolens in otio vigilias perdere, sed ad gubernationem sui principatus eas habere, scribam jussit libros afferre.1234 Hoc est quod subditur: Jussitque sibi afferri historias, id est libros historiales, et annales priorum temporum:5 quod supra expositum est. Quæ quum illo præsente legerentur, ventum est ad illum locum, ubi scriptum erat quomodo nuntiasset Mardochæus insidias eunuchorum, regem Assuerum jugulare, id est occidere, cupientium.6 Et quum scriba voluisset legendo procedere, detinuit eum rex, ut Josephus addit. Ait rex: Quid pro hac fide, id est fidelitate mihi a Mardochæo exhibita, honoris ac præmii consecutus est Mardochæus? Dixerunt illi servi ejus: Nihil omnino. His videtur obviare quod infra scriptum est: Præcepit ei, scilicet Mardochæo rex, ut in aula palatii moraretur, datis ei pro delatione muneribus.78 Ad quod poterit responderi, quod munera illa respectu beneficii tanti, tantoque regi exhibiti, modica erant, et quasi nullius momenti: ideo nil recepisse asseritur. Josephus tamen refert Assuerum interrogasse, an aliquid scriptum esset in libris qui legebantur de remuneratione Mardochæo facta. Responditque scriba: Nihil. Et tunc rex jussit scribam tacere, et interrogavit quæ sit hora noctis; et audiens quod dilucesceret, jussit ut sibi nuntiarent, quem amicorum ante aulam invenirent. Hoc est quod sequitur.

Statimque rex: Quis est, inquit, in atrio? Responderunt: Aman stat in atrio.9 Nam solito manius venit, ut suggereret regi de suspendio Mardochæi. Verum, ut Salomon ait: Non est sapientia, non est prudentia, non est consilium contra Dominum, qui dissipat consilia malignorum, ne possint implere manus eorum quæ cœperant.1011 Dixitque rex: Ingrediatur. Quumque esset ingressus, ait rex illi, scilicet ipsi Aman: Quid debet fieri viro, quem rex honorare desiderat honore præcipuo?

Cogitans Aman, quod nullum alium rex, nisi se, vellet honorare: quia jam sæpe fuit expertus favorem regis ad se; et quia superbi reputant se honore prædignos, et frequenter æstimant se tales ac tantos ab aliis reputari, quales et quanti reputantur a se ipsis, quum longe sit aliter; respondit: Homo quem rex honorare cupit, debet indui vestibus regiis, et imponi super equum qui de sella regis est, id est quem rex solet equitare. Unde in Scholastica historia dicitur, Super equum regis. Josephus quoque narrat ipsum Aman dixisse: Induatur veste tua, quem honorare desideras. Et accipere regium diadema. Ex hoc Lyra concludit, quod Aman adspiravit ad regnum, sed Rabbi Paulus contradicit, et dicit non esse intelligendum, quod homo ille quem rex vellet honorare, accipiat regium diadema, sed quod equus ille qui de sella regis erat, esset de illis qui consueverunt regium diadema portare, quando rex equitavit in illis. Huic autem objectioni repugnat, quod subditur, super caput suum; sicque Magister in historiis refert. Quod autem Aman adspiravit ad regnum, apparentiam habet ex hoc, quod infra Assuerus rex protestatur:

Qui, scilicet Aman, in tantum arrogantiæ tumorem sublatus est, ut regno nos privare niteretur et spiritu.12 Nam Mardochæum et Esther expetivit in mortem, ut illis interfectis, insidiaretur nostræ solitudini, et regnum Persarum transferret in Macedonas. Idem apparet ex eo, quod inferius denuo legitur, Aman voluit nocere Mardochæo pro duobus eunuchis regis qui fuerant interfecti.13 Et primus de regis principibus ac tyrannis, id est majoribus ac fortibus. Olim enim dicebatur tyrannus, rex, aut princeps fortis a τύρος, quod est fortis. Nunc vero vocatur τύραννος, violentus et irrationalis, qui sequitur voluntatem, non rationem. Teneat ejus equum.

Dixitque rex: Fac, sicut dixisti, Mardochæo Judæo sumpta stola, id est regia veste, et equo.14 Dicunt aliqui, quod rex tacuit de regio diademate, quia non videbatur sibi competere, quod alter a rege uteretur diademate regio. Sed his obviare videtur, quod rex dixit ad Aman: Cave, ne quidquam de his quæ locutus es, præ15 termittas. Infra quoque habetur, quod Mardochæus egrediens de conspectu regis, coronam auream portavit in capite.16 Tulit itaque Aman stolam et equum, ad faciendum juxta regis præceptum. Et, sicut Josephus refert, quum invenisset Aman Mardochæum saccum indutum, et jussisset eum sacco exutum, circumdari purpura, Mardochæus putans sibi illudi, dixit ad Aman: Pessime omnium hominum, sic nostram calamitatem derides? Veritate autem cognita, acquievit.

Expleto demum regis præcepto, Aman festinavit ire in domum suam, lugens et operto capite, ex confusione atque tristitia. Narravitque amicis et uxori. Cui responderunt sapientes, quos habebat in consilio, et uxori: Si de semine Judæorum est Mardochæus, ante quem cadere cæpisti, id est humiliari et dehonorari, non poteris resistere ei.17 Unde apparet, quod isti noverunt aliquid de libris et historiis Judæorum, quorum libri erant translati ad aliam linguam; vel ex Judæorum inter se commorantium relatione. Atque (ut dicunt Hebræi) legerunt, quod filii Israel comparantur stellis cœli et pulveri terræ, ut patet sæpe in Genesi et Deuteronomio.1819 Ideoque dixerunt: Dum incipiunt cadere, prosternuntur et suppeditantur ut pulvis;20 dum vero incipiunt prævalere, exaltantur ut sidera.21 Hoc recitative commemoro.

Footnotes

  1. Esther iii, 2. ↩

  2. 1 Petr. ii, 14, 18; ↩

  3. Eph. vi, 5; ↩

  4. Tit. ii, 9. ↩

  5. Esther x, 23. ↩

  6. Esther iii, 12-14. ↩

  7. Esther xii, 5. ↩

  8. Ibid. xii, 5. ↩

  9. Esther v, 5. ↩

  10. Job v, 12. ↩

  11. Prov. xxi, 30. ↩

  12. Esther xvi, 12-14. ↩

  13. Esther xii, 6. ↩

  14. * ut locutus es ↩

  15. Esther ii, 23. ↩

  16. Esther viii, 15. ↩

  17. uxor ejus ↩

  18. Exod. xxxii, 13; ↩

  19. Gen. xiii, 16; xv, 5; xxii, 17; xxvi, 4; xxviii, 14; ↩

  20. Num. xxiii, 10; ↩

  21. Deut. i, 10. ↩

Chapter 7 of 17