Articulus 45

DE SPIRITUALI INTELLIGENTIA HUJUS VICESIMI SECUNDI CAPITULI.

SI quis furatus fuerit bovem vel ovem, etc. Per bovem multipliciter utilem, designatur fructuosus prælatus, qui agros cordium gregis sibi commissi acutissimo Dei verbo arat, penetrat, seminat, et fecundat. Per ovem vero exprimitur bonus, simplex, ac innocens subditus. Qui ergo furatus fuerit bovem unum, id est, Christo ac populo ejus subtraxerit unum virtuosum pastorem, eum latenter fallendo, spiritualiterque necando, seu ad vitia pertrahendo; restituat quinque boves pro uno illo, id est, tam cordialiter et condigne pœniteat, ut quantum in se est, cupiat et conetur quinque prælatos bonos, seu homines nondum in prælatione constitutos, Ecclesiæ exhibere, et Christo adducere veros idoneosque prælatos. Sic et qui Christo unam subtraxerit ovem, scandalizando unum pusillum seu innocentem et simplicem omni verbo credentem, tam intense super hoc doleat, ut orando, prædicando, exemplariterque vivendo, quatuor lupos convertere conetur in agnos, ita ut lupus et agnus pascantur simul. Si effringens fur domum, sive effodiens, fuerit inventus, etc.¹ Fur domum effringens sive effodiens, est doctor perversus, iniquus prælatus, hæresiarcha nequissimus, qui gregem Christi conatur inficere, et subditos subvertere non veretur. Si ergo superior præsidens et præsul catholicus, talem per excommunicationis sententiam a mystico Christi corpore separaverit, mortuumque protulerit, non offendit Deum sic faciens, imo meretur. Quod si orto jam sole hoc fecerit, id est, postquam Christus sol sapientiæ in corde illius furis splenduerit, ostendendo ei suum errorem atque ad pœnitentiam eum alliciendo ; homicidium perpetravit, quoniam et se ipsum tam graviter peccando læsit, et alios scandalizavit, eumque qui pœnitendo justificatus est, vitiose condemnat.

Si læserit quispiam agrum vel vineam. Per agrum et vineam intelligi potest non solum quæcumque Ecclesia, sed etiam uniuscujusque anima semine verbi cœlestis sata, virtutumque fructibus decorata. Qui ergo alterius animam sive parochiam, aut alicujus prælati Ecclesiam læserit peccando in proximos, scandalizandove plurimos, et bonum commune impediendo, et dimiserit jumentum suum ut depascatur aliena, id est, appetitum suum brutalem aut animalem hominem sibi subditum permiserit alios conturbare, donaque gratiæ in proximos dissipare ; quidquid optimum habuerit in agro suo vel vinea, pro damni æstimatione restituet, id est, propriis donis meritisque privatur, et superiores animæ suæ vires lædit. Si egressus ignis invenerit spicas : id est, si quis per fervorem suæ iræ aut impatientiæ irrefrenatæ, aut per zelum indiscretum induxerit alios ad consimilia mala, ita quod spirituales fructus collectionesque meritorum et virtutum profectus in ipsis incendit atque destruxit; reddet damnum, quia obnoxius erit, aliorumque vitia ac detrimenta salutis redundabunt in ipsum, et quibus sic nocuit, prodesse tenetur. Si quis commendaverit amico suo pecuniam, etc. Hoc est, qui dona gratiæ sibi concessæ communicaverit aliis, instruendo, orando, atque ad meliora provocando, si illi dona spiritualia eis sic communicata amiserint, communicanti non poterit imputari, sed his qui aliis causa aut occasio peccandi exstiterint.

Si seduxerit quis virginem nondum desponsatam. Virgo nondum desponsata, est anima naturalibus et acquisitis virtutibus integra, et instar aliorum nondum peccatis corrupta, quæ quodammodo virgo potest vocari, nondum tamen per fidem et virtutes infusas conjuncta est Sponso cœlesti. Hanc decipit, qui persuadet eidem naturalia ei sufficere ad salutem; et dormit cum ea, qui commiscetur ei in tali errore : ideo dotabit eam, quoniam facit eam putare, quod spiritualiter dives sit, nulliusque egeat. Et habebit eam uxorem, producendo ex ea fructus et opera acquisitarum virtutum, dum eam hortatur ad talia tantum, non ad supernaturalium actus virtutum; si tamen pater virginis dare voluerit, id est, si Deus omnium pater et conditor permiserit animam talem in errore hujusmodi detineri. Si vero illuminaverit eam, faciet eam sui ipsius sponsam ac filiam per fidem et caritatem contemplationisque gratiam.

Advenam non contristabis, eum videlicet qui ad patriam tendit cœlestem, vel eum qui extra Ecclesiam militantem peccando effectus est, et rursus per pœnitentiam redit ad eam, qui pie est recipiendus. Advenæ enim et ipsi fuistis in terra Ægypti. Advenæ itaque eramus, quando in hoc sæculo nequam, vitiis atque erroribus involvebamur; sed quando per gratiæ lucem ad Pœnitentiæ sacramentum redimus, rursus cives Ecclesiæ sumus effecti: ideo esse debemus aliis diversimode delapsis caritativi et compassivi, secundum quod desuper facta est nobis misericordia magna. Viduæ et pupillo non nocebitis. Vidua est anima Sponsi cœlestis unione privata; pupillus vero, qui peccando desiit esse filius adoptivus Patris æterni. Talibus ergo non noceamus injuste, sed prodesse nitamur, reducendo eos ad iter salutis. Decimas et primitias tuas non tardabis reddere. Ita et nos quidquid boni egerimus, quidquid principale aut magnum apparet, Deo cum omni humilitate et gratiarum actione promptissime adscribamus. Ceterorum tropologia ex præhabitis patet.

Footnotes

1. Is. LXV, 25. ↩