Articulus 7
EXPLANATIO CAPITULI QUINTI : ET TU, FILI HOMINIS, SUME TIBI GLADIUM.
CONSEQUENTER quodam parabolico facto prænuntiantur modus et forma demolitionis Jerusalem. Et tu, fili hominis. Frequentissime appellatur a Deo Ezechiel, filius hominis, vel in figura Christi taliter in Evangelio sæpe vocati, vel ut, propriæ infirmitatis conscius et fragilitatis humanæ memor, ex divinarum frequentia revelationum non extollatur, vel in signum amoris Dei creatoris ad personam speciemque humanam, vel propter familiaritatem Prophetæ ad Deum. Sume tibi gladium acutum radentem pilos, id est rasorium quo barbæ tonsores utuntur;1 et duces per caput tuum et barbam, vel propria manu, vel potius per manum rasoris. Et assumes tibi stateram ponderis, id est apta ad ponderandum, et divides eos, scilicet pilos capitis et barbæ in tres partes æquales: quod facilius fit ponderando, quam numerando. Tertiam partem pilorum igni combures in medio civitatis, quam habitas; vel, civitatis Jerusalem pictæ in latere (ut dictum est capitulo præcedenti), comburendo super laterem pilos; juxta completionem dierum obsidionis, id est, ad designandum quod implebuntur quæ dies obsidionis a te præfiguratæ repræsentant, de quibus præcedenti dicebatur articulo. Et assumens tertiam partem pilorum tuorum, concides gladio in circuitu ejus, puta per gyrum civitatis prædictæ Jerusalem in latere exaratæ. Tertiam vero aliam partem pilorum in ventum disperges. Porro quid ista significent, infra habetur in littera hujus capituli.2 Et gla3 dium nudabo post eos: id est, Judæos in captivitatem ductos, vel ad aliena territoria profugos, per tertiam partem pilorum in ventum dispersam significatos, persequar et occidam. Unde Judæos in Ægyptum profugos, Nabuchodonosor rex Babylonis persecutus est, quosdam in Ægypto occidens, alios secum captos deducens.
Et assumes inde parvum numerum, id est, modicos pilos colliges de his quos dispersisti in ventum, et ligabis eos in summitate pallii tui. Per quos designantur Judæi, a Chaldæa in Judæam reducti, divinitusque protecti. Et ex eis, id est pilis in ora pallii congregatis, rursum tolles aliquos pilos, et projicies eos in medium ignis, et combures eos igni. Per quos exprimuntur Judæi a Chaldæa in Jerusalem et Judæam reducti, qui ibidem in tribulatione magna fuerunt, ut patet in libro Esdræ; posteri quoque istorum, qui a Græcis vehementer oppressi fuerunt, præsertim tempore regis Antiochi, prout primo atque secundo libro Machabæorum plenissime scribitur. Et ex eo egredietur ignis, id est, ex Judæis a plebe Græcorum oppressis quidam exibunt, adhærendo regi Antiocho et aliis regibus Judæos prementibus, in omnem domum Israel, id est ad infestandos omnes filios Israel, qui Judæ Machabæo et fratribus ejus adhærebant.
De hoc in libris Machabæorum multa leguntur, qualiter quidam impii ex Israel concitaverunt reges præfatos contra fideles Judæos, feceruntque majus malum in Judæa, quam gentes. Ista expositio S. Hieronymi melior universaliorque consistit, et plura complectens, quam quorumdam judaizantium qui ista aliter interpretantur, quod recitare infructuosum apparet.
Hæc dicit Dominus: Ista est Jerusalem, de qua ista prænuntiantur. In medio gentium posui eam, et in circuitu ejus terras, id est, regiones atque provincias multas. Jerusalem quippe dicitur esse in umbilico et quasi in medio terræ habitabilis: quæ septem climatibus dispertitur, in quorum quarto ac medio Jerusalem sita est. De qua ait Psalmista: Deus autem rex noster ante sæcula, operatus est salutem in medio terræ. Præterea, ut scribit Hieronymus, Jerusalem ab oriente cingitur Asia, ab occidente Europa, a meridie et austro Libya et Africa, a septentrione Scythis, Armenia atque Perside, et cunctis Ponti nationibus. Et contempsit judicia mea, id est divina testimonia ac præcepta judicialia, quæ Deus judicat vera et justa, ut plus esset impia per idololatriam, Prophetarum occisionem, et alia infinita facinora, quam gentes, id est gentiles idololatræ. Quo enim Judæi plura a Deo beneficia erant sortiti, majorique ejus notitia, admonitione, et vocatione informati, eo graviora fuerunt eorum peccata. Dictio illa, ut, tenetur hic concomitanter, non causaliter. Et præcepta mea, id est moralia in Decalogo scripta, contempsit ultra quam terræ quæ in circuitu ejus sunt, id est gravius quam nationes: quæ interdum ex naturali ratione, opera quædam ex genere bona fecerunt, suisque diis inanibus firmius adhæserunt quam Judæi Deo vero et omnipotenti, juxta illud Jeremiæ: Ite et videte, si mutavit gens deos suos; populus autem meus mutavit gloriam suam in idolum. Judicia enim mea prætacta projecerunt habitatores Jerusalem de corde suo atque memoria.
Idcirco hæc dicit Dominus Deus: Quia tu Jerusalem, et Judæa, superastis gentes magnitudine vitiorum, et juxta judicia gentium non estis operati, id est, magis transgressi estis mea præcepta, quam illæ præcepta deorum suorum, ideo hæc dicit Dominus: Ecce ego ad te sto ad ultionem paratus, et ego ipse faciam in medio tui judicia, id est justas vindictas, in oculis gentium, tradendo te voluntati hostium tuorum Chaldæorum. Et faciam in te quæ non feci, id est majores vindictas ac punitiones, quam præteritis unquam feci temporibus in urbe una a populo uno, et quibus similia ultra non faciam. Videtur huic contrarium, quod tempore Titi non minora flagella a Romanis perpessa est.
Ps. LXXIII, 12.
II Esdr. I, 3.
I Mach. I; II Mach. VI, VII, etc.
I Mach. VII, 5 et seq.; II Mach. III, 4 et seq.; IV.
Jer. II, 10, 11.
Respondet Hieronymus, quod non fuerunt similia, sed majora, quemadmodum majus fuit peccatum eorum tunc quum Dei Filium occiderunt, quam quod antea idola coluerunt. Alii dicunt, et verum est, quod dictio, Ultra, in Scripturis non semper designat, a parte post perpetuitatem, sed interdum aliquam notabilem atque insolitam temporis durationem : secundum quod quarto Regum habetur, quemadmodum Syri non addiderunt ultra intrare terram Israel ;4 et tamen mox subditur, quod post breve tempus regressi sunt.5 Idcirco comedent patres filios in medio tui, et filii comedent patres suos. Hinc Jeremias ait in Threnis :6 Manus mulierum misericordium coxerunt filios suos ; facti sunt cibus earum. Et iterum :7 Melius fuit occisis gladio, quam interfectis fame. Et faciam in te judicia, id est, justa tibi supplicia inferam ; et ventilabo universas reliquias tuas in omnem ventum, id est, eos qui post captivitatem Babylonicam residui fuerint, per loca diversa dispergam : quod post mortem Godoliæ fuisse impletum, in Jeremia plenius et in Scholastica recitatur historia.8
Idcirco vivo ego, dicit Dominus : id est, quemadmodum verum est me esse videntem et vitam superessentialem, perfectam, actualissimam et immensam ; sic verum est quod dico, videlicet, nisi, id est si non, hoc est, imo, utique, pro eo quod pactum meum violasti, id est, legem a me datam transgressus es, et nomen meum, seu me ipsum supersanctissimum, inhonorasti in omnibus offensionibus tuis ; ego quoque confringam te, id est, te per manum Chaldæorum occidam, et Jerusalem ac templum comminuam, et non parcet oculus meus, id est, clemens non erit adspectus meus in te.
Consequenter Dominus pandit, quid dicta in principio hujus capituli designent, de tripartita divisione pilorum. Signavit enim, quod Judæi triplici vastitate perirent.9 Tertia pars tui, peste morietur et fame in medio tui, o Jerusalem. Nam antequam caperetur Jerusalem a Chaldæis, multi omnino in ea, pestilentia perierunt et fame. Et ista plaga famis et mortis, supra expressa est nomine ignis, quoniam in Scripturis omnis gravis afflictio nomine ignis signatur. Tertia pars tui, gladio cadet in circuitu tuo. Multos enim Judæorum occiderunt Chaldæi hinc inde extra Jerusalem. Tertiam vero partem tuam in omnem ventum dispergam. Hoc intelligitur de his qui in captivitatem ducti fucrunt, vel in Ægyptum fugerunt. Et gladium evaginabo post eos, quosdam eisdem hostibus suis usque ad internecionem tradendo.
Et complebo furorem meum, id est justitiæ meæ rigorem, qui propter similitudinem operis, scilicet dirissimæ ultionis, furor patienti videtur, et requiescere faciam indignationem meam in eis, id est, detestationem qua peccata eorum detestor, ostendam in eis per digna tormenta ; et consolabor, id est, per modum consolati seu consolantis se ipsum habebo me. Irascens quippe atque indignans delectatur, quando ad libitum injuriam sibi illatam ulciscitur. Deus quoque in actu æquitatis lætatur, et sicut in bonis actibus complacentiam, ita in vitiis displicentiam habet. Quamvis autem omnipotens atque invariabilis Deus loquitur more humano, et secundum humanum affectum, tamen passiones in eo locum nullum habere certissimum est. Simili modo loquitur in Proverbiis : Ego in interitu vestro ridebo ;10 et per Isaiam, Ego consolabor super hostibus meis.11 Et scient per experientiam debitæ punitionis, vel ipsi qui punientur et occidentur, vel alii qui illorum exemplo terrebuntur, quia ego Dominus locutus sum in zelo meo, id est magno affectu quo virtutes diligo, culpas abhorreo, quum implevero indignationem meam in eis. Qui autem occidebantur, etsi non in ipsa sui occisione id cognoverunt, tamen post mortem, in inferno vel purgatorio hoc sciverunt.
Et dabo te, o Jerusalem, in desertum, id est habitatione privatam, et in opprobrium in gentibus, id est inter gentes, quæ in circuitu tuo sunt. Et eris opprobrium, id est materia exprobrandi, et blasphemia, id est res maledicta seu blasphemata, et exemplum, cujus intuitu alii corrigent semetipsos, et Deum timebunt, ne patiantur similia, et stupor, id est admirationis materia, in gentibus, quæ tantam tuam calamitatem admirabuntur. Quando misero sagittas famis, id est punitiones et pœnas ex victualium carentia procedentes, pessimas non malitia culpæ, sed pœnæ; et conteram in vobis baculum panis, id est alimentorum sustentationem. Et immittam in vos bestias pessimas, quæ depopulationem terræ sequi solent. Cetera patent.
Spiritualiter quoque ipsa Ecclesia, exigentibus suis excessibus, passa est et nunc patitur his similia, et spiritualibus alimentis animæ destituuntur, passionibus carnis subduntur, dæmonibus obsequuntur.
Postremo omnia jam in textu isto descripta, in Isaia et Jeremia copiose habentur, sed propter prolixitatem vitandam allegationes dimitto, præsertim quum littera plana sit, nec speciale aliquid de Christi mysteriis contineat. Unde in talibus locis immorandum non arbitror.
Footnotes
Chapter 8 of 59