Articulus 35

DECLARATIO CAPITULI VICESIMI NONI : IN ANNO DECIMO, DUODECIMO MENSE.

SECUNDUM Hieronymum, post Sidonem in Phœnices littore sitam, prophetatur contra Ægyptum, in eodem littore ex alia parte Judææ locatam. In anno decimo captivitatis, vel potius transmigrationis Joachin regis, in duodecimo mense anni præfati, in una mensis, id est primo die mensis duodecimi, factum est verbum Domini ad me, dicens : Fili hominis, pone faciem tuam contra Pharaonem regem Ægypti*, vultum tuum versus Ægyptum* cum truculentia dirigendo, ut ex modo intuendi insinuetur quanta calamitas prænuntianda sit de Ægypto, ejusque rege. Et prophetabis de eo et de Ægypto universa.

Hœc dicit Dominus : Ecce ego ad te, Pharao, rex Ægypti. Pharao fuit nomen commune regum Ægypti, sicut Delphinus, regum Franciæ. Draco magne : draco, ratione crudelitatis, dolositatis et infectionis : nam sicut draco inficit et occidit, sic Pharao dando Judæis spem vanam, spiritualiter eos infecit ac interfecit ; sed et magne draco, propter regni tam extenti potentiam. Qui cubas, id est, quiescis et habitas, in medio fluminum tuorum, id est in terra Ægypti, per quam currit Nilus, qui hinc inde in rivos fluviosque minores dividitur, et dicis : Meus est fluvius : id est, ita de possessione Nili et terræ Ægypti te jactas et gloriaris, quasi a te ipso ista haberes ; et ego feci memetipsum. Hoc dupliciter intelligi potest : primo, quod tam superbe se habuit, ac si nullam super se causam vel creatorem habuisset ; secundo, quod præ indicibili elatione ad tantam devenit cæcitatem atque insaniam, ut verbis quoque proferret se sui causam exsistere, sicut de quibus jam dictum est, quod deum se esse protulerint ; et sicut de quodam in Daniele prædictum est, quod putabit se posse mutare tempora et ætates.¹ Item secundo Machabæorum libro de Antiocho rege asseritur : Existimavit se præ superbia terram ad navigandum, pelagus vero ad iter agendum deducturum, propter mentis elationem.²

Et ponam frenum in maxillis tuis, id est, a tam superbissimis verbis te per supplicia cohibebo. Hoc ipsum Dominus in Isaia loquitur contra regem Assyriorum : Ponam, inquiens, circulum in naribus tuis, et frenum in maxillis tuis.³ Et agglutinabo pisces fluminum tuorum, id est, duces, bellatores, et principes tuos adjungam, squamis tuis, id est tibi ipsi, seu membris, vel operimentis corporis tui. Et extraham te de medio fluminum tuorum, id est, de terra tua delebo te, et universi pisces tui squamis tuis adhœrebunt, id est, pugnatores tui et socii, tibi in miseriis copulabuntur. Et projiciam te in deser- tum, id est, omnino relinqui te faciam, sicut quod in eremum jactatur, relinquitur. Vel hoc ideo dicitur, quia ut aliqui adstruunt, Pharao cum suis in deserto fuit occisus. Sed repugnare videtur quod subditur, Super faciem terræ cades : pro quo Septuaginta transtulerunt, Super faciem campi cades. Ægyptus namque campestris est. Nisi quis asserat hæc accipi pro eodem. Non colligeris, neque congregaberis, id est, non sepelieris, nec patribus tuis in monumento apponeris. Bestiis terræ et volatilibus cœli dedi te, id est cadaver tuum, ad devorandum. Et scient omnes habitatores terræ Ægypti, quia ego Dominus : id est, ex tam inopinata regis et populi Ægyptii nece, potestas mea omnibus innotescet.

Jam posita est una causa dejectionis Ægyptiorum, puta superbia ; nunc alia subditur causa punitionis eorum, videlicet quod vanam et falsam confidentiam præstiterunt Judæis, per quam a spe divina aversi, Chaldæis se opposuerunt. Pro eo quod, o rex Ægypti cum populo tuo, fuisti baculus arundineus, id est fallax subsidium præbens, domui Israel, id est Sedeciæ regi Juda ejusque plebi, quando apprehenderunt te manu, confugiendo ad tuum auxilium, atque in illo se roborando, et confractus es, id est, eis succurrere non quivisti, imo et regi Babylonis succubuisti, et lacerasti omnem humerum eorum, id est, occisionis eorum fuisti occasio, inducendo eos ad culpam, per quam meruerunt a Deo relinqui, et hostibus tradi, et innitentibus eis super te, id est in adjutorio tuo sperantibus, comminutus es, id est viribus minoratus et a Chaldæis oppressus, et dissolvisti omnes renes eorum eo modo, quo eorum humeros lacerasti.⁴ De hac fallacia confidentiæ in Ægypti rege ac populo, plenissime scriptum est apud Isaiam. Rabsaces quoque ad servos Ezechiæ loquens, eadem dicit de rege Ægypti ore blasphemo, quæ jam loquitur beatus Ezechiel ore divino.⁵⁶ Propterea hœc dicit Dominus Deus : Ecce ego adducam super te gladium Chaldæorum, et interficiam per manus eorum de te hominem et jumentum, id est homines et bruta domestica quæ dantur hominibus in subsidium : unde jumenta quasi juvamenta dicuntur. Et erit terra Ægypti in desertum et in solitudinem, hominibus habitaculisque sublatis. Et scient quia ego Dominus.

Pro eo quod dixeris, o Pharao : Meus est fluvius, scilicet Nilus : qui est unus de quatuor fluviis ex paradiso fluentibus, et alio nomine dicitur Jehon ;⁷ et ego feci eum.

Supra dixit Pharao, Ego feci memetipsum;⁸ nunc ait, Ego feci fluvium istum : quod dupliciter intelligi potest, quemadmodum illud quod dixit, Ego feci memetipsum, sicut jam tactum est. Idcirco ecce ego ad te, et ad flumina tua, id est, per ultionem te visitabo; daboque terram Ægypti in solitudinem, gladio dissipatam, a turre Syenes, quæ est circa extremitatem Ægypti in una parte, usque ad terminos Æthiopiæ, id est usque ad fines Ægypti Æthiopiam contingentes : hoc est, totum regnum populumque Ægypti vastabo atque delebo de proprio solo. Non pertransibit eam pes hominis, neque pes jumenti gradietur in ea : id est, nulli vel tam pauci homines et jumenta remanebunt in terra hac, ut pro nihilo reputentur; et non habitabitur quadraginta annis. Siquidem tanto tempore desolatio Ægyptiorum duravit. Daboque terram Ægypti desertam in medio terrarum desertarum, videlicet Idumææ, Palæstinæ, regionumque Moab et Ammon : de quarum derelictione jam supra factus est sermo divinus;⁹ et civitates ejus in medio urbium subversarum præfatarum regionum erunt desolatæ, id est, destructæ manebunt, quadraginta annis. Et dispergam Ægyptios in nationes, et ventilabo eos in terras. Non enim omnes occisi fuerunt, sed aliqui effugio evaserunt, et quidam per captivitatem vel venundationem ad alienas perducti sunt regiones.

Quia hæc dicit Dominus Deus : Post finem quadraginta annorum, congregabo Ægyptum, id est populum ejus prædictum, de populis in quibus dispersi fuerant. Et reducam captivitatem Ægypti, id est captos Ægyptios, qui adhuc superstites fuerunt, et collocabo eos in terra Phatures : quæ secundum Hieronymum fuit metropolis Ægypti; in terra nativitatis suæ. Et erunt ibi in regnum humile, id est, pristinam excellentiam, potestatem et pompam, regnum istud amittet, et inter regna erit humillima ipsa Ægyptus, id est infima. Et non elevabitur ultra supra nationes, saltem usque ad longum tempus. Nam diu post, tempore Octaviani repugnaverunt Romanis Ægyptii, sed victi et maxime humiliati fuerunt. Et imminuam, id est numero paucos faciam eos, ne imperent... Neque erunt ultra domui Israel in confidentia, id est, spem inanem eis ultra non ingerent, docentes iniquitatem, id est rebellionem adversus regem Babylonis, cui Sedecias fidelitatem juravit, et amicitiæ pactum inivit : quo non obstante, Ægyptii persuaserunt Judæis rebellionem contra Chaldæos; vel, Docentes iniquitatem, id est, deserto Dei auxilio, quærere humanum subsidium; ut fugiant Judæi a confederatione atque dominio regis Chaldæorum, et sequantur eos, puta 'Ægyptios. Et scient Ægyptii ex sua castigatione, quia ego Dominus, id est, potestatem meam persentient.

Et factum est in vicesimo et septimo anno transmigrationis Joachin, in primo mense, in una mensis¹⁰, id est prima die mensis istius, factum est verbum Domini ad me, dicens. Quæritur, cur statim post superiorem revelationem decimo anno factam, describitur revelatio ista vicesimo septimo anno ostensa, quum infra scribantur revelationes factæ anno undecimo, et item duodecimo anno, atque in anno vicesimo quinto. Respondet Hieronymus, quod propter connexionem visionis istius cum visione immediate præscripta : utraque enim est de Ægypto. In Prophetis namque frequenter præpostero ordine tempora describuntur, sicut in Jeremia quædam de Sedecia prius quam de Joakim describuntur, quum tamen post Joakim Sedecias regnaverit.¹¹¹²

Fili hominis, Nabuchodonosor rex Babylonis servire fecit exercitum suum servitute magna adversus Tyrum. Maximo enim labore laboraverunt subditi regis Nabuchodonosor, eo jubente, antequam caperent Tyrum, ut constat ex præinductis. Omne caput decalvatum, et omnis humerus depilatus est: id est, capita et humeri ministrorum regis hujus ex deportatione armorum et onerum, lapidum et lignorum contra Tyrum, crinibus sunt nudati; et merces non est reddita ei, neque exercitui ejus de Tyro. Tyrii nempe urbi suæ excidium imminere cernentes, pretiosa quæque per mare ad alias insulas transmiserunt; et cetera manibus Chaldæorum subtraxerunt, ne urbem ingressi, spolia pinguia comperirent.

Propterea hæc dicit Dominus Deus: Ecce ego dabo, id est mittam, Nabuchodonosor regem Babylonis in terram Ægypti; et accipiet multitudinem ejus, id est copiam facultatum et hominum, et deprædabitur manubias ejus, et deripiet spolia ejus, id est, quidquid pretiosum fuerit in Ægypto, in suam rediget potestatem. Manubiæ enim dicuntur spolia, quæ manibus rapiuntur. Et erit merces exercitui illius, et operi quo servivit, meo imperio, contra eam, scilicet Tyrum. Dedi ei terram Ægypti, pro eo quod laboraverunt mihi, id est voluntati meæ et ad exsecutionem ac declarationem meæ justitiæ, ait Dominus Deus. Nabuchodonosor enim opes Ægypti suis dedit atque divisit ministris. Porro ex præinductis clarissime innotescit, quod instinctu divino rex Babylonis et ejus exercitus demoliti sint Tyrum: ita quod Deo in hoc servierunt, exsequendo ejus justitiam; obedierunt, sequendo ejus instinctum; laboraverunt, perducendo propositum ad effectum. Sed quoniam hæc fecerunt non ex caritate et recta intentione, non meruerunt mercedem æternam, sed temporalem. Imo stare potest, quod in eodem facto meruerunt hoc modo, et demeruerunt seu peccaverunt alio modo: quoniam non ad Dei honorem, sed ad propriam locupletationem, et dominationis suæ amplificationem, ista cupide crudeliterque fecerunt. Nec enim noverunt se divinitus inspiratos, sed deprecati sunt et consuluerunt sua idola et magos.

In die illa, id est tempore quo fuerit Ægyptus ita dejecta, pullulabit, id est, oritur et crescet, cornu domui Israel, id est regium genus Judæorum, puta Zorobabel et posteri ejus: qui tunc quodammodo refloruerunt, dum populum Israel de Babylonica captivitate ad terram propriam reduxerunt. Quidam per cornu Israel, Christum intelligunt: quod nec concordat verbo præhabito, scilicet, In die illa, nec verbo sequenti. Et tibi dabo apertum os in medio eorum, id est rationabilem libertatem loquendi inter Judæos qui tecum sunt, quum vaticinia tua quæ deriserunt, viderint consummari.

PRÆTEREA, juxta mysticam expositionem, per Pharaonem regem Ægypti, draconem magnum, intelligitur quicumque princeps tenebrarum, vel dominus sæcularis callidus et crudelis.¹³ Unde de diabolo scriptum est in Apocalypsi:¹⁴ Projectus est draco ille magnus, serpens antiquus, qui seducit universum orbem. Hi cubant in medio fluminum suorum, id est eorum qui suis suggestionibus atque erroribus acquiescunt, qui dæmoni intra se habitaculum animæ præbent, qui hominem plus quam Deum verentur offendere. Et dicunt: Meus est fluvius, id est multitudo seu grex subditorum: nam de multitudine subjectorum se jactant; et ego feci memetipsum: sic enim de bonis a Deo concessis gloriantur, quasi a se ipsis ista sortiti sint.

Denique in ore istorum mittit Dominus frenum, et tempore ultionis per vindictam justitiæ, eorum contumaciam reprimit, audaciamque confundit, juxta illud:¹⁵ In camo et freno maxillas eorum constringe, qui non approximant ad te. Hinc per Isaiam Dominus protestatur: Quum fureres adversus me, superbia tua ascendit in aures meas.¹⁶ Agglutinat quoque Deus pisces istorum squamis eorum, quando conjunctos in vitiis, simul damnat et consociat in tormentis. Extrahit vero eos de medio fluminum suorum, dum eorum tyrannidem facit cessare, ita quod cadunt super faciem terræ, id est in infimis deprimuntur. Et ab angelis sanctis dæmones superantur. Impii etiam principes sæculi a Deo plagantur, secundum illud Ecclesiastici:¹⁷ Sedes ducum superborum destruxit Deus, et sedere fecit mites pro eis. Qui etiam dantur bestiis terræ et volatilibus cœli ad devorandum, id est dæmonibus, quibus nunc spiritualiter per peccata mortalia incorporantur. Qui in Evangelio dicti sunt volucres cœli, semen missum in agrum prædantes ac comedentes.¹⁸ De quibus fertur in Psalmo: Ne tradas bestiis animam confidentem tibi.¹⁹

Pro eo quod fuisti baculus arundineus domui Israel.²⁰ Hoc competit omnibus qui callidis persuasionibus, vanis promissionibus aut donis iniquis, aliis præbent spem vanam et roborationem in malo, et simplices fallunt. Super hos Dominus gladium, id est, damnationis inducit sententiam. De quo ait per Isaiam:²¹ Inebriatus est gladius meus in excelso. De quo etiam in Apocalypsi habetur: De ore ejus procedebat gladius ex utraque parte acutus.²² Interficit demum de eis hominem et jumentum, id est quidquid rationis vel erroris in eis esse videtur. Et erit terra Ægypti, id est congregatio reproborum istorum, in desertum, ita quod omni gratia destituetur, et vacua erit ac sterilis. Verumtamen quoniam quidam eorum qui dæmonibus ac mundanis principibus impie servierunt, sæpe a Deo tanguntur et convertuntur: propterea post quadraginta annos dicuntur reverti, et in terra sua locari, ita quod fiunt Ecclesiæ filii, et inter alios humiliores. Pœnitentium enim post magna peccata collectio, esse debet regnum Christi humillimum: ut quo gravius erraverunt et offenderunt, eo amplius se semper humilient, et a sceleratis, inter quos vitiose agendo dispersi fuerunt per vitia et errores, se retrahant. Numerus autem quadragenarius, ad pœnitentiam pertinet. Et imminuam eos: pauci namque sunt tales, quia et pauci electi; ne imperent gentibus sicut ante, impie præsidendo.²³ Neque erunt ultra domui Israel in confidentia, dando electis pravam fiduciam, docentes iniquitatem, sedendo in cathedra pestilentiæ. Imo pietatem veritatemque docebunt, cum Jeremia dicentes: Maledictus qui confidit in homine, et ponit carnem brachium suum, et a Domino recedit cor ejus.²⁴²⁵ Benedictus vir qui confidit in Domino. Et item cum Isaia: Quis ambulat in tenebris, et non est lumen ei?²⁶ Speret in nomine Domini, et innitatur super Deum suum.

Factum est verbum Domini ad me, dicens: Fili hominis, etc. Per istud quod regi Babylonis datur a Deo pro mercede terra Ægypti, pro servitute qua Deo contra Tyrum servivit, datur intelligi quod nullum bonum deserit Deus omnipotens, justus, immensus, supergloriosus ac sapiens, irremuneratum, quamvis a gentilibus fiat, secundum Hieronymum. Opera autem extra caritatem facta, per terrena munera recompensat. In die illa pullulabit cornu domui Israel. Hoc impletur, dum prælati principesque Ecclesiæ in virtutibus germinant ac reflorent. Et tibi dabo apertum os in medio eorum. Hoc Christus largitur his qui dicere possunt cum Isaia, Dominus dedit mihi linguam eruditam:²⁷ qui ex dono gratiæ specialis, sciunt efficaciter exhortari, ardenter instruere²⁸, quorum sermo semper est in gratia sale discretionis conditus, qui verba sua ponere norunt in forma virtutum.²⁹

Footnotes

1. Dan. VII, 25. ↩

2. II Mach. v, 21. ↩

3. Is. XXXVII, 29. ↩

4. Ezech. XVII, 15. ↩

5. Is. XXX, 2-5; XXXI, 1-3. ↩

6. IV Reg. XVIII, 21. ↩

7. Gen. u, 13. ↩

8. vers. 3. ↩

9. Ezech. xxv. ↩

10. Ezech. xxx, 20; xxxii, 1, 17; xl, 1. ↩

11. Gen. ii, 13. ↩

12. Jer. xxxii, xxxvi. ↩

13. Expositio mystica. ↩

14. Apoc. xii, 9. ↩

15. Ps. xxxi, 9. ↩

16. Is. xxxvii, 29. ↩

17. Eccl. x, 17. ↩

18. Luc. viii, 5, 12. ↩

19. Ps. lxxxiii, 19. ↩

20. 6-8 ↩

21. Is. xxxiv, 5. ↩

22. Apoc. i, 16. ↩

23. Matth. xx, 16. ↩

24. Jer. xvii, 5. ↩

25. Ibid. 7. ↩

26. Is. l, 10. ↩

27. Ibid. 4. ↩

28. Ps. i, 1. ↩

29. Coloss. iv, 6. ↩