Articulus 2

EXPOSITIO TROPOLOGICA EJUSDEM CAPITULI PRIMI.

DENIQUE Habacuc interpretatur amplexans, vel amplexatio. Qui ergo spiritualiter Habacuc est, Deum brachiis caritatis stringendo, aut per modum pie luctantis amplexando, donec benedicatur, illuminetur et exaudiatur ab ipso, hic conspicit Onus Babylonis, id est mundi hujus miseriam, præsentisque vitæ fragilitatem, et futuræ damnationis intolerabile pondus, sæculi amatoribus præparatum.

Talis insuper Dei fervidus amplexator, et familiaris cum eo disputator, pro sua ac aliorum ereptione et consolatione instanter orans, nec tamen ad votum exaudiri se videns, piam agat querelam, ut clementiam provocet Creatoris, dicatque :

Usquequo, Domine, clamabo, et non exaudies? qui tamen dixisti: Omnis qui petit, accipit; et qui quærit, invenit.¹ Et rursus: Si quid petieritis Patrem in nomine meo, hoc faciam.² Vociferabor ad te, vim patiens, id est validam impugnationem a propriis passionibus, a mundo persequente aut adulante, et item ab invisibilibus hostibus, et non salvabis me ab istis molestiis? quum tamen promiseris, Omnis quicumque invocaverit nomen Domini, salvus erit.³ Porro tanto altius vociferamur, quanto affectuosius deprecamur, etiam si nullam vocem formemus: quia non tam clamor oris, quam amor cordis sonat in auribus Dei. Hoc affectu videtur Psalmista locutus, dicendo: Usquequo, Domine, oblivisceris me in finem?⁴ usquequo avertis faciem tuam a me? Quamdiu ponam consilia in anima mea? Usquequo exaltabitur inimicus meus super me?⁵ Et sanctus Job: Clamo ad te, et non exaudis me;⁶ sto, et non respicis me; mutatus es mihi in crudelem. Verum in hac dilatione, quantumcumque morosa, servanda est patientia inconcussa, atque fiducia in Deo certissima, ut in omni angustia certissimi simus impossibile esse sperantem in Domino derelinqui, aut indesinenter orantem repelli, et Deum propter profectum nostrum differre precis nostræ effectum, aut aliud salubrius se esse daturum.

Præterea talis Dei amplexator, considerans Ecclesiam a suis æmulis multipliciter tribulari, bonos a pravis affligi, electos a reprobis opprimi, ex compassione ingenti dicere potest in persona sua atque Ecclesiæ: Quare ostendisti mihi iniquitatem, et laborem videre, id est malitiam impiorum adversus electos, et electorum fatigationem sive laborem quem eis infligunt perversi, prædam et injustitiam contra me? Hostes etenim animarum, interiora gratiæ bona et exteriora bona nituntur justis auferre. Hoc affectu dixit venerabilis ille Mathathias, Judæorum gravissima persecutione perspecta: Heu! cur natus sum videre mala gentis meæ?⁷ Sed ista querela debet esse moderata, ut non ignoremus dispensationem divini judicii, quo boni in hoc sæculo adversis purgantur, mali vero periculosissime prosperantur. Hinc nempe dixit Psalmista: Noli æmulari in malignantibus, neque zelaveris facientes iniquitatem, quoniam tanquam fœnum velociter arescent.⁸ Et Christus: Si me persecuti sunt, et vos persequentur, quia non est servus major domino suo.⁹¹⁰ Paulus quoque: Nemo, inquit, moveatur in tribulationibus istis.

Quare respicis contemptores, id est divinæ legis transgressores, superbos, inobedientes, rebelles, dando eis bona vitæ præsentis, honorem, gloriam, famam, prolem, divitias? De quibus fertur in Psalmo:

Ecce ipsi peccatores et abundantes in sæculo, obtinuerunt divitias.¹¹ His ergo benignus est Deus, et in hoc ejus bonitatem imitari debemus, quemadmodum ait Salvator: Eritis filii Altissimi, quia ipse benignus est super ingratos et malos;¹² et alibi: Diligite inimicos vestros, et benefacite his qui oderunt vos, ut sitis filii Patris vestri qui in cœlis est, qui solem suum facit oriri super bonos ac malos, et pluit super justos et injustos.¹³ Et taces, conculcante impio justiorem se? Quomodo verba hæc exponi possint in persona perfectorum et imperfectorum, dictum est in præcedenti articulo. Si autem in persona imperfectorum exponantur, competunt his de quibus apud Malachiam loquitur Dominus: Invaluerunt super me verba vestra, et dixistis: Vanus est qui servit Domino; et quod emolumentum, quia ambulavimus tristes coram Domino? Ergo nunc beatos dicimus arrogantes, siquidem ædificati sunt.¹⁴ Et facies homines quasi pisces maris. Si hoc juxta sensum præinductum asserendo dicatur, competit negantibus providentiam Dei. De quibus habetur in Psalmo: Et dixerunt, Quomodo scit Deus, et si est scientia in Excelso?¹⁵ In Job quoque: An cogitas quod Deus excelsior cœlo sit, nec nostra considerat, et circa cardines cœli perambulat?¹⁶ Hic error tribuit securitatem peccandi.

Et factum est judicium perversum, dum judices intuitu munerum, vel favore, timore, aut odio damnant insontem, et liberant reum. Quibus ait Psalmista: Usquequo judicatis iniquitatem, et facies peccatorum sumitis? Propter hoc lacerata est lex, id est, præcepta evangelicæ doctrinæ non custodiuntur a judicibus et prælatis ambitiosis ac cupidis:¹⁷ et ex consequenti, neque a subditis, quia secundum judicem populi, sic et ministri ejus. Unde necesse habemus orare:¹⁸ Tempus faciendi, Domine, videlicet quod postulo, dissipaverunt legem tuam.¹⁹

Ecce ego suscitabo Chaldæos, gentem amaram et velocem. Per Chaldæos figurantur diaboli, secundum quod Christus de dæmone ait in Evangelio, Inimicus homo hoc fecit: qui suscitantur a Deo, dum præstat eis licentiam tentandi tribulandique homines, quemadmodum fertur de²⁰ quibusdam in Psalmo: Misit in eos iram indignationis suæ, immissiones per angelos malos. Ambulantem super latitudinem terræ: secundum quod Satan ait ad Dominum, Circuivi terram, et perambulavi eam. Vel latitudo terræ, sunt corda carnalium, lata via tendentium ad infernum. Ut possideat tabernacula non sua, id est homines impœnitentes, quos Deus dat in reprobum sensum: qui sunt Dei ex conditione, sed per iniquitatem efficiuntur tabernacula dæmonum, qui ingressi habitant ibi. Unde de diabolo loquitur Christus: Quum fortis armatus custodit atrium suum, in pace sunt ea quæ possidet. Horribilis et terribilis est. Quid enim callidius aut crudelius seu pœnalius dæmone? quid invidiosius aut nocentius eo? Propter quod admonet Petrus:²¹ Sobrii estote et vigilate, quia adversarius vester diabolus tanquam leo rugiens circuit, quærens quem devoret. Ex semetipsa judicium ejus, id est, propria elatione meruit condemnari: quod maxime competit primo apostatæ angelo, qui nullius suggestione, sed propriæ adinventionis superbia est damnatus. Alii vero ejus suggestione peccaverunt.

Leviores, id est ad peccata velociores, sunt pardis equi ejus, id est homines vitiosi, super quos equitat diabolus, ducens eos quocumque voluerit, juxta illud Apostoli: quo captivi tenentur ad ipsius voluntatem. Et diffundentur equites ejus, id est angeli Satanæ, qui in aere volitant, et ubique homines tentant: qui veniunt de longe, id est ab aere caliginoso sive inferno. Volabunt quasi aquila. Sunt enim promptissimi ex magna invidia ad impugnandum homines. Facies eorum ventus urens: quoniam flatu suo igne concupiscentiæ corda incendunt ac urunt, et semen verbi cœlestis infructuosum efficiunt, dicente Filio Dei: Venit diabolus, et tollit verbum de corde eorum, ne salvi fiant.

Et congregabit quasi arenam captivitatem: id est, innumerabiles animas vinculo peccatorum constringit, servituti peccati substernit, et suo infelici subdit dominio.

Qui enim volunt divites fieri, incidunt in laqueum diaboli:²² similiter omnes superbi, luxuriosi, ceterisque mortalibus vitiis involuti. Tales autem, sunt multi quasi arena. Et ipse de regibus triumphabit. Divites namque, magnates et nobiles sæculi facilius vincit. Ipse super omnem munitionem ridebit: quia et claustra regulari institutione firmata, magna jam ex parte ad regulæ seu statutorum transgressionem vitamque induxit carnalem; et comportabit aggerem, id est, diversa tentationum instrumenta et occasiones peccandi assumet contra claustrales, et capiet eam, id est munitionem, seu congregationem claustralem pertrahet ad peccata. Tunc mutabitur spiritus ejus in superbiam et pessimam gloriationem, de talium ruina vehementer exsultans; et pertransibit et corruet, id est, peribit, atque a Christo damnabitur, qui visitabit super militiam cœli et principes terræ, congregabitque eos congregatione unius fascis, et claudentur in carcere.²³

Domine, in judicium posuisti eum. Hoc accipi potest de diabolo vel quocumque persecutore justorum atque tyranno, per quos Deus judicium suum exsequitur, ulciscendo per eos peccata hominum in præsenti sive futuro. — Quare non respicis super inique agentes? Hoc dicere possumus zelo caritatis et æquitatis, optantes a Deo ut flagellet iniquos in præsenti sæculo, ne gravius damnentur in posterum;²⁴ vel ut hostes fidei ac boni communis tollat e medio terræ, et ne permittat impios temporaliter prosperari, ne prosperitas talis fiat eis occasio majoris culpæ graviorisque pœnæ. Unde orat vir sanctus: Non misereris omnibus qui operantur iniquitatem.

Totum in hamo suo sublevavit, id est, diabolus sua tentatione universam generationem malorum comprehendet: quam trahit in sagena sua, id est multiformi fallacia, et congregat in rete suum, id est in infernum seu impiissimam dominatio-nem.²⁵²⁶²⁷ Super hoc lætabitur, quia de homi-num deceptione gloriatur. Propterea im-molabit sagenæ suæ, id est, exercitui prin-cipum tenebrarum offeret animas, quas fefellit, torquendas. Quia in ipsis incras-sata est pars ejus, id est, illorum coopera-tione et tentationis subsidio plurimos sibi incorporavit, et cibus ejus electus, scilicet homines quos devorat, qui naturali digni-tate cunctis mortalibus eminent. Propter hoc expandit sagenam suam, id est pote-statem et tentationes, vel angelos Satanæ, per quos alios capit; et semper interficere gentes non cessat, inducendo eas ad cul-pam mortalem, quæ vitam gratiæ perimit. Propter quod Christus disserit apud Joan-nem: Ille homicida erat a principio, et in veritate non stetit. Sapiens quoque testa-tur: Invidia diaboli mors introivit in or-bem terrarum. Imitantur autem illum, qui sunt ex parte ipsius. Denique, Deus mor-tem non fecit, nec lætatur in perditione viventium; quin imo loquitur in Ezechie-ele, Nolo mortem morientis, sed ut con-vertatur et vivat.

Joann. viii, 44.

Sap. ii, 24, 25.

Ibid. i, 13.

Ezech. xviii, 32; xxxiii, 11.

Footnotes

1. Luc. xi, 10. ↩

2. Joann. xiv, 13, 14. ↩

3. Joel ii, 32. ↩

4. Matth. xxv, 12. ↩

5. Ps. xii, 1-3. ↩

6. Job xxx, 20, 21. ↩

7. 1 Mach. II, 7; III, 59. ↩

8. Ps. xxxvi, 1, 2. ↩

9. 1 Thess. III, 3. ↩

10. Joann. xv, 20. ↩

11. Ps. LXXII, 12. ↩

12. Luc. VI, 35. ↩

13. Matth. V, 44, 45. ↩

14. Malach. III, 13-15. ↩

15. Ps. LXXII, 11. ↩

16. Job XXII, 12, 14. ↩

17. Ps. LXXXI, 2. ↩

18. Eccli. X, 2. ↩

19. Ps. CXVIII, 126. ↩

20. Matth. xiii, 28. ↩

21. I Petr. v, 8. ↩

22. Tim. vi, 9. ↩

23. Is. xxiv, 21, 22. ↩

24. Ps. l.viii, 6. ↩

25. Rom. i, 28. ↩

26. Job i, 7; ii, 2. ↩

27. Ps. lxxvii, 49. ↩