Articulus 33
DE MYSTICIS SENSIBUS EJUSDEM CAPITULI SEPTIMIDECIMI.
CONGREGANTES Philistiim agmina sua, etc. Quemadmodum Philistiim non cessaverunt sua agmina contra Israelitas colligere, et fines ipsorum intrare, sic invisibiles hostes, perversi quoque et perfidi homines, indesinenter impugnant vere Christifideles et justos, et contra eos se congregant, armantes se multitudine, non virtute et ratione. Est quippe et in dæmonibus quædam prælatio, et superiores dirigunt suos satellites ad varia maleficia peragenda. Porro Saul et filii Israel congregati venerunt in vallem Terebinthi. Per vallem designatur humilitas; per terebinthum, quæ est arbor de qua fluit resina multum medicinalis, figuratur crux Christi, qui suæ merito passionis et per sanguinem crucis suæ, omnium curat vulnera vitiorum. Fideles ergo et veri Israelitæ, in valle se collocant Terebinthi, hoc est in humili recordatione dominicæ passionis, cujus ope et merito triumphare confidunt et vincere omnes æmulos suæ salutis. Et Philistiim stabant super montem ex parte hac. Impii etenim stant in monte elationis, quæ est ex parte diaboli, de quo Zacharias inducit:1 Quis tu, mons magne, coram Zorobabel in planum? Hi stant in monte vanitatis, qui confidunt in viribus suis, et de sua potestate præsumunt. Et Israel stabat super montem ex parte altera. Electi enim et virtuosi se figunt in Christo, in sapientia salutari, in altitudine caritatis, in sublimitate virtutum, in apice fidei chri-
Is. II, 2; Mich. IV, 1. stianæ, in doctrina et unitate militantis Ecclesiæ. Unde Isaias et Michæas prænuntiaverunt: Erit in novissimis diebus præparatus mons domus Domini in vertice montium. Vallisque erat inter eos, hoc est humilitas, quæ inter electos et reprobos dividit. Et egressus est vir spurius de castris Philistinorum. Per Goliath capitaneum blasphemorum ac pugilem hostium plebis Dei, qui ad singulare certamen evocavit quemcumque de Israel, intelligitur princeps tenebrarum, seu quilibet hæresiarcha, aut rex perfidorum impugnantium Ecclesiam Dei: qui omnes a Christo, unico et invictissimo pugile Patris æterni, vincuntur.
Luc. XXII, 27.
David autem erat minimus. Sic Dominus ac Salvator, vere humillimus fuit inter suos discipulos, quibus locutus est: Ego in medio vestrum sum, sicut qui ministrat. Dixit autem Isai ad David filium suum: Accipe fratribus tuis ephi polentæ. Quemadmodum Isai misit filium suum David ad visitandum tres fratres suos in prælio constitutos, sic Pater æternus Unigenitum suum misit in sæculi hujus campum, ad visitandum genus humanum, cujus assumpsit naturam, quod bellis periculosissimis laboravit; misitque hominibus per Christum ephi polentæ, scilicet mensuram trium modiorum, hoc est superbeatissimæ Trinitatis fidem et cultum, et decem panes, puta Decalogum. Nam fide adorandæ Trinitatis et observantiis præceptorum optime reficiuntur fideles. Et decem formellas casei deferes ad tribunum. Per tribunum significantur prælati; per decem recentes parvosque caseos, spiritualia oblectamenta, quæ in observatione Decalogi sentiuntur a viris perfectis, quales esse oportet prælatos, qui Decalogum tanto sublimius debent implere, quanto in altiori sunt gradu et ordine. Rursus, per tres fratres David, tres status fidelium exprimuntur, puta incipientium, proficientium, et perfectorum, quibus Deus per Christum proportionata misit cibaria: quoniam incipientibus misit polenta seu pultem, hoc est facilem simplicemque doctrinam; proficientibus panes, id est solidum cibum; perfectis formellas casei, hoc est evangelicorum consiliorum adimpletionem. Quemadmodum enim caseus additur pani, et gustum facit utriusque suavem; sic consilia superadduntur præceptis, et amborum exsecutionem contemperant.
Præterea, sicut Saul promisit vincenti Goliath dare in conjugem propriam filiam, sic Christo victori diaboli desponsata est universalis Ecclesia, quæ est filia Regis æterni, imo et quælibet anima virtuosa. Et sicut ipsi David volenti confligere contra Goliath, dure locutus est senior frater suus, sic Christo durissime loquebatur superior pars Judaici populi, utpote sacerdotes, Scribæ, Pharisæi: quod Christus patientissime tulit. Rursus, sicut David leonem vicit et ursum, sic Filius Dei spiritum superbiæ, qui tanquam leo rugiens circumit, quærens quem devoret; spiritum quoque carnalitatis, qui per ursum exprimitur.
1 Petr. V, 8.
Et induit Saul David vestimentis suis. Nam populus Judæorum voluit Christum sibi assimilare in vita et observantiis litteræ: sed sicut David abjecit arma Saul, sic Dominus Jesus omnem mundi ornatum, divitias et honores, corpoream armaturam, sæcularem potentiam, multitudinem famulorum; sicque expeditus ab omnibus illis tulit baculum quem semper habebat in manibus, id est potestatem suam regalem et auctoritatem pontificalem, salvativam ac judiciariam potestatem, qua prostravit diabolum. Elegit quoque sibi quinque limpidissimos lapides de torrente, id est pulcherrima ac solidissima documenta ex quinque Moysis libris, et ex abundantia sapientiæ legalis, quæ misit in peram suam pastoralem, id est in cor sive in os suum, et funda jecit, id est, per suam prædicationem documentum fidei sparsit, et præceptum perfectæ caritatis effudit, per quod diabolum superavit, quem etiam vicit, quando dixit ad Patrem: Si non potest hic calix transire nisi bibam illum, fiat voluntas tua. Iterum, quinque limpidissimi lapides ex torrente electi, possunt intelligi quin-
Matth. XXVI, 42. que sapientissima verba Christi, ex fonte suæ sapientiæ sumpta, quæ protulit pendens in cruce, quorum primo vulneravit in fronte diabolum, dicens: Pater, ignosce illis, quia nesciunt quid faciunt.
Postremo, sicut David occidit Philistæum ense illius, sic Christus condemnavit diabolum propter propriam illius crudelitatem et impietatem. Arma quoque diaboli posuit in tabernaculo suo, quoniam manifestavit Ecclesiæ, qualiter et per quæ machinamenta diabolus Christum tentavit, et fideles impugnet: quod per Evangelistas descripsit. Juxta prætacta autem, debemus et nos contra diabolum omni virtute armari, et fortiter præliari, innitendo solius Dei auxilio et animo indefesso virtuosis actibus insistendo.2
Postremo, sicut David occidit Philistæum ense illius, sic Christus condemnavit diabolum propter propriam illius crudelitatem et impietatem. Arma quoque diaboli
Footnotes
Chapter 34 of 52