Articulus 40

EXPLANATIO CAPITULI VICESIMI TERTII : ET NUNTIAVERUNT DAVID, DICENTES.

HIC describitur quædam victoria David, et ingratitudo eorum quos juvit, ac duplex persecutio quam evasit. Et nuntiaverunt aliqui de populo Israel, ipsi David, dicentes : Ecce Philistiim oppugnant Ceilam, id est urbem sic dictam, quæ (ut in libro Josue legitur) ad tribum Juda pertinuit, et diripiunt areas, id est, annonam seu blada contenta in areis, ipsasque areas vastaverunt.¹ Consuluit ergo David Dominum, dicens per Abiathar sacerdotem : Num, id est anne, vadam, hoc est, placetne tibi ut pergam, et si perrexero, percutiam Philistœos istos? In quo patet bonitas David, qui, quamvis rex Israel esset inimicus suus gravissimus, nihilo minus terram et plebem ejus defendere concupivit. Et ait Dominus per angelum ad David, tamen per Abiathar, cui Deus ministerio angeli manifestavit quid fieri vellet : Vade, et percuties Philistœos, et salvabis Ceilam. Et dixerunt viri qui erant cum David, ad eum : Ecce nos hic in Judæa, id est in terra sortis Juda, consistentes, timemus, quum tamen hic non sint hostes, quanto magis, si ierimus in Ceilam, id est usque ad urbem illam hostibus jam vallatam, adversus agmina Philistinorum, timebimus? Rursus ergo David consuluit Dominum, nesciens an timor suorum esset a Deo, vel ne inordinate formidando, demererentur adjuvari a Domino, sicque obicem ponerent promissioni divinæ. Qui respondens, ait ei : Surge, descende in Ceilam; ego enim tradam Philistœos in manu tua. Hoc responso confirmati sunt viri David. Abiit ergo David et viri ejus in Ceilam, et pugnavit adversum Philistœos. Et abegit jumenta eorum, id est, jumenta quæ adduxerunt Philistæi ad asportandum blada Judæorum in terram suam, abstulit Philistæis, et ea removit a Ceila. Et percussit eos plaga magna, et salvavit David habitatores Ceilæ.

Porro eo tempore, quo fugiebat Abiathar filius Achimelech ad David, prout præcedenti habetur capitulo, in Ceilam, ex quo apparet, quod et tunc David fuit ibidem aut prope, ephod secum habens descenderat, id est, ephod illud secum portavit.² Hoc interponitur hic, ad insinuandum quod David consuluit Dominum per Abiathar pontificem indutum veste illa pontificali, in qua erat rationale judicii seu Doctrina et Veritas, ut in Exodo expositum est, per quæ manifestabatur responsio Dei.³

Nuntiatum est autem Sauli, quod venisset David in Ceilam. Et ait Saul: Tradidit Dominus eum in manus meas, conclususque est introgressus urbem, in qua portæ et seræ sunt. Et præcepit Saul omni populo, ut ad pugnam descenderet in Ceilam, et obsideret David et viros ejus. Quod quum David rescisset, quia præpararet ei Saul clam malum, id est, quum David cognovisset quod Saul disponeret cum exercitu venire ad obsidendum Ceilam, ad comprehendendum ipsum David, dixit ad Abiathar sacerdotem: Applica ephod, id est, indue illud, ut in eo consulas Dominum. Et ait David ad Deum per sacerdotem: Domine Deus Israel, audivit famam servus tuus, quod disponat Saul venire in Ceilam, ut evertat propter me urbem hanc, nisi habitatores ejus tradiderint me manibus ejus. Si tradent me viri Ceilæ in manus ejus, et si descendet Saul, sicut audivit servus tuus? Domine Deus Israel, indica servo tuo. Et ait Dominus: Descendet, id est, veniet huc, nisi cito exieris. Dixitque David rursum: Si tradent me viri Ceilæ, et viros qui mecum sunt, in manus Saul? Et dixit Dominus: Tradent, si manseris hic quousque urbs obsideatur a Saule: et in hoc fuissent ingrati beneficiis David, tamen ex timore forsan fecissent hoc. Surrexit ergo David, et viri ejus quasi sexcenti, et egressi de Ceila, huc atque illuc vagabantur incerti. Nuntiatumque est Sauli, quod fugisset David de Ceila, et salvatus esset: quamobrem dissimulavit exire.

Morabatur autem David in deserto in locis firmissimis. Mansitque David cum viris suis quasi sexcentis, in monte solitudinis Ziph, in monte opaco: quia solitudo illa erat propinqua oppido tribus Juda nomine Ziph, et erat mons ille opacus seu obscurus;⁴ tamen ex eo longe poterat videri. Quærebat tamen eum Saul cunctis diebus, id est, assidue per annos aliquot multipliciter laboravit comprehendere David; et non tradidit eum Dominus in manus ejus. Et vidit David, quod egressus esset Saul ut quæreret animam ejus. Porro David erat in deserto Ziph in silva. Et surrexit Jonathas filius Saul, et abiit occulte ad David in silvam, et confortavit manus, id est potestatem ejus seu vires operativas, et ipsum David, et ex consequenti ejus exercitum, in Deo, quia juste et sapienter hoc fecit, et fiduciam ipsius David, quam in Deo habuit, auxit et roboravit. Dixitque ei: Ne timeas, neque enim inveniet te manus Saul patris mei, id est, non comprehendet te. Tamen paulo post invenit eum, ita quod scivit ubi fuit, et fuit prope eumdem. Et tu regnabis super Israel: quod Jonathas scivit ipsi David esse promissum a Deo; et ego ero tibi secundus, id est primus post te. Sed et Saul pater meus scit hoc, scilicet quod regnabis post eum. Si Saul hoc scivit, cur persequebatur David? Et respondendum, quod Saul ad mentem rediens, et gesta ac verba Samuelis revolvens, bene advertit, quod David utique post se regnaret. Nihilo minus passionibus et perversitatibus mentem ejus obtenebrantibus, ad humanas vires respiciens, speravit se posse ipsum David occidere, sicque ipsius promotionem ad regnum impedire. Percussit ergo uterque fœdus coram Domino, id est, pristinum amicitiæ pactum innovaverunt et confir-

D maverunt coram Domino. Quod Magister in historiis sic exponit: Id est, coram Gad propheta et Abiathar sacerdote. Et juxta hoc Gad fuit cum David. Mansitque David in silva, Jonathas autem reversus est in domum suam.

Ascenderunt autem Ziphæi ad Saul in Gabaa, dicentes: Nonne ecce David latitat apud nos in locis tutissimis silvæ, in colle Hachila, quæ est ad dexteram deserti? Nunc ergo sicut desideravit anima tua, ut descenderes, descende; nostrum autem erit ut tradamus eum in manus regis. Isti Ziphæi fuerunt de tribu Juda, quia descenderunt de Caleb per filium ejus Mesa, ipse est pater Ziph, ut primo Paralipomenon legitur.⁵ Sicque Ziph quandoque est nomen viri, aliquando urbis. Isti Ziphæi inique egerunt contra David cognatum et contribulem suum. Dixitque Saul: Benedicti vos Domino, id est, ad laudem Dei benedicti sitis, seu benedicti estis a Domino, quia doluistis vicem meam, id est, mihi condoluistis. Sicque Saul benedixit eis pro opere vitioso, quod tamen sibi apparuit bonum, quemadmodum latrones gratias agunt Deo, dum dividunt spolia horum quos occiderunt. Abite ergo, oro, et diligentius præparate, et curiosius agite, et considerate locum ubi sit pes ejus velociter, vel quis viderit eum ibi, ubi dixistis. Recogitat enim de me quod callide insidier ei. Considerate et videte omnia latibula ejus, in quibus absconditur, et revertimini ad me ad rem certam, ut vadam vobiscum. Quod si etiam in terram se obstruxerit, id est, foveis terræ se occultaverit, perscrutabor eum in cunctis millibus Juda, id est cum omni multitudine quæ est in Juda. Vel, In cunctis millibus Juda, id est, per omnia loca tribus Juda: in qua millia esse dicuntur, vel propter urbium, vel propter hominum copiositatem, juxta illud Michææ, Et tu, Bethlehem, parvulus es in millibus Juda. Per hæc insinuatur, quod etiam valde multi de tribu Juda, favebant Sauli contra David.⁶ At illi surgentes, abierunt in Ziph ante Saul.

David autem et viri ejus erant in deserto Maon in campestribus ad dexteram Jesimon. Ivit ergo Saul et socii ejus ad quærendum eum in deserto Maon. Estque Maon proprium nomen deserti illius, vel (ut alii dicunt) oppidi adjacentis. Et nuntiatum est David, qui tanquam vir prudens, ordinavit quosdam ex suis qui explorarent studia et itinera Saul. Vel per Gad prophetam Dominus sibi talia revelavit. Statimque descendit ad petram. Per petram intelligit Hieronymus quemdam munitissimum locum, in quo David et sui reposuerunt ea quæ ipsis oneri fuerunt, ut essent expeditiores ad omnia. Alii per petram intelligunt petrosam et profundam cavernam, ubi deposuerunt talia. Et versabatur in deserto Maon. Quod quum audisset Saul, persecutus est David in deserto Maon. Et ibat Saul et viri ejus ad latus montis situati in deserto Maon, ex parte una; David autem et viri ejus erant in latere montis ex parte altera. Porro David desperabat se a facie Saul posse evadere. Cujus subjungitur ratio: Itaque Saul et viri ejus in modum coronæ cingebant David et viros ejus.

Sed quæritur, qualiter fidelis David sciens se unctum in regem ad succedendum Sauli in regno, diffidebat se posse evadere. Ad quod quidam respondent, quod non desperavit evasionem pro se, sed pro suis. Et iterum, aliqui dicunt, quod non desperavit evasionem pro sua persona, quoniam certus erat de impletione divini promissi, sed desperavit se posse evadere absque bello cum Saule: quod bellum exhorruit ex timore occisionis virorum suorrum et aliquorum qui erant cum Saul, persequentes eum involuntarie magis quam sponte. Hæc autem responsiones non videntur textui concordare, in quo clarissime dicitur, quod desperavit se posse evadere. Denique supra legitur, quemadmodum David inter cetera dixit ad Jonathan: Vivit Dominus et vivit anima tua, quia uno tantum (ut ita dicam) gradu ego et mors dividimur.⁷ Ideo ad istud quæsitum est aliter ibi responsum.⁸ Insuper dici potest, quod desperavit se posse evadere secundum ordinem et processum proximarum naturaliumque causarum seu propriis viribus. Quod vero timuit pro se ipso, constat etiam ex hoc quod infra ait, Aliquando una die incidam in manus Saul. Circa hunc locum loquitur Rabbi Paulus:⁹ Translatio nostra in hoc loco multum deviat ab Hebraica veritate. Nam pro eo quod habemus, Porro David desperavit se posse evadere: in Hebræo habetur, Porro David festinavit ad eundum a facie Saul. Sed (ut alibi demonstravi) male sonat asserere, quod translatio nostra deviet ab Hebraica veritate. Sic enim deviaret a veritate, et falsa esset. Idcirco tenendum est, quod sermo ille Hebraicus sit forsan ad utrumque horum æquivocus. Aptiusque transtulit Hieronymus, Desperavit se posse evadere, quam si transtulisset, Festinavit ad eundum a facie Saul, id est ad fugiendum ab eo. Quum enim se cerneret cinctum ab exercitu Saul in modum coronæ, non poterat fugere; nec festinavit ad fugiendum, quum sciret hoc impossibile sibi esse.

Et nuntius venit ad Saul, dicens: Festina et veni, quoniam infuderunt se Philistiim super terram regni tui. Reversus est ergo Saul, desistens persequi David, et perrexit in occursum Philistinorum. Propter hoc vocaverunt locum illum, Petram dividentem, quoniam juxta petram ibi exsistentem divisus est, et abiit Saul cum suo exercitu a David et sociis ejus: quod totum factum est ex ordinatione divina pro David evasione.

Tropologice, per Philistæos expugnantes Ceilam, qui et areas diripiebant, quos David, id est Christus, repulit, vicit et spoliavit, designati sunt invisibiles hostes, qui olim Synagogam et modo Ecclesiam dire impugnant, et pro maxima vincunt parte, ita quod areas, id est congregationes devotas, cœnobia, collegia, particularia Christi ovilia, spiritualibus fructibus nudant ac privant.¹⁰ Sed Dominus et Salvator non deserit suos, sed pugnans pro ipsis, invisibiles illos adversarios per sua auxilia atque angelica subsidia rursus expugnat, et sicut in Isaia est prædictum, fortium dividit spolia.¹¹ Unde de vasis misericordiæ Dominus ibi præmittit: Ideo dispertiam ei plurimos. Hinc et ipsemet in Evangelio protestatur: Quum fortis armatus custodit atrium suum, in pace sunt ea quæ possidet;¹² si autem fortior illo superveniens, vicerit eum, universa vasa ejus diripiet. Et consuluit David Dominum. Sic et Christus secundum naturam assumptam nihil omnino egit sine familiari et certo consilio Spiritus Sancti, cujus donis anima ejus fuit plenissima, et per donum consilii dirigebatur a Spiritu Sancto in universis agendis. Unde et a Spiritu utique Sancto ductus est in desertum.¹³ Ideo ait per Isaiam: Spiritus Domini super me, eo quod unxerit me.¹⁴¹⁵ Et item: Et nunc (inquit) Dominus misit me et Spiritus ejus.¹⁶ Et dixerunt viri qui erant cum David. Per formidinem illorum virorum David, præfiguratus est timor Apostolorum, discipulorumque Christi, qui eum sæpe cum metu secuti sunt propter Judæorum persecutiones, et quoniam passionem suam eis prædixit. Hinc Marcus ait: Erant autem in via ascendentes Jerosolymam, et præcedebat illos Jesus, et stupebant, et sequentes timebant.¹⁷

Præterea, sicut viri Ceilæ ingrati, a David liberati, nihilo minus tradidissent eum Sauli; sic Judæi, quibus Christus beneficia multa exhibuit, prædicando, miracula faciendo, et eos interdum ad devotionis spiritum convertendo, tandem tamen coram Pilato petierunt eum occidi, ingratissimi facti, quibus et antea dixit:¹⁸ Multa bona opera ostendi vobis ex Patre meo;¹⁹ propter quod horum me lapidatis? Iterum, sicut David cum suis frequenter moratus est in locis deserti, ita et Dominus Jesus. Amplius, per Ziphæos qui accusaverunt ipsum David Sauli, intelliguntur carnales incredulique Judæi, qui visis mirabilibus Salvatoris, iverunt et nuntiaverunt ea pontifici, Scribis et Pharisæis, qui et Christum sæpe circumdederunt in modum coronæ, dicentes:²⁰²¹ Quousque animam nostram tollis?²² Qui et sumptis saxis voluerunt eum mox lapidare, ita quod supernaturali potestate transiens per medium illorum ibat, factus invisibilis eis.²³ Discamus ergo et nos, exemplo electorum, libenter pati adversa, atque in omni tribulatione ad Deum confugere, et in ipso invicta mente confidere, cum sancto Job protestantes:²⁴ Etiam si occiderit me, in ipso sperabo. Postremo pensandum, quod David et Jonathas tribus vicibus fœdus amicitiæ inierunt: primo in domo, secundo in agro, tertio in deserto.²⁵ Per quod figuratum est, quod homo debet pactum inire cum Salvatore: primo, in cordis secreto, secundo, in exercitio actionis, tertio, in abstractione contemplationis; vel, corde, ore, et opere; item, mente, corpore, et per alios quos convertit.

Footnotes

1. Josue xv, 44. ↩

2. 1 Reg. xxii, 20. ↩

3. Exod. xxviii, 30. ↩

4. Josue xv, 24, 55. ↩

5. 1 Par. ii, 42. ↩

6. Mich. v, 2. ↩

7. 1 Reg. xx, 3. ↩

8. 1 Par. ii, 42. ↩

9. I Reg. XXVII, 1. ↩

10. Sensus spiritualis. ↩

11. Is. LIII, 12. ↩

12. Luc. XI, 21, 22. ↩

13. Matth. IV, 1; ↩

14. Is. LXI, 1. ↩

15. Luc. IV, 1. ↩

16. Luc. XLVIII, 16. ↩

17. Marc. x, 32. ↩

18. Matth. XXVII, 23. ↩

19. Joann. x, 32. ↩

20. Joann. XI, 54. ↩

21. Matth. IV, 1; ↩

22. Joann. x, 24, 31, 39. ↩

23. Luc. iv, 30. ↩

24. Job xiii, 15. ↩

25. I Reg. xviii, 3; xx, 16; xxiii, 18. ↩