Articulus 27
DE SPIRITUALI EJUSDEM CAPITULI OCTAVIDECIMI SENSU.
EX hujus exordio capituli edocemur, quam infinita sit misericordia Dei, qui hominibus est clementior : propter quod David, Melius est (inquit) mihi incidere in manus Dei (multæ enim miserationes ejus), quam in manus hominum.1 Ecce enim Elias, qui orando impetravit a Domino pluviæ subtractionem, non legitur Dominum primo orasse, ut miseratus redderet pluviam; sed quantum ex tenore ac serie litteræ datur intelligi, Dominus in pietate sua immensa prævenit suum Prophetam in zelo justitiæ abundantem; et non obstante continuatione scelerum populi, miseratus Dominus super magnitudinem mali pœnalis, jussit Prophetæ ut se monstraret regi, ob cujus facinora ex parte magna inflicta erant tot et tanta adversa, denuntiaretque ei pluviam mox futuram, quatenus ipse ac populus ejus sic reverterentur ad Dominum, contra cujus imperium dii quos coluerunt nil potuerunt. Vade, et ostende te Achab, ut dem pluviam super faciem terræ.2 Poterat Dominus pluere, Elia non misso ad regem, sed voluit Dominus honorare Prophetam zelo divini honoris succensum, juxta quod dixit primo libro : Quicumque glorificaverit me, glorificabo eum.
Moraliter, per Achab designantur negligentes, carnales, vitiosi prælati ac principes, propter quorum negligentias et excessus in subditos redundantes, aufertur ros gratiæ supernæ, et pluvia fecundationis internæ, tam ipsis quam eorum subjectis superiorum suorum pravitates sequentibus :3 quos volens Dominus in sua pietate immensa misericorditer prævenire, jubet Eliæ, id est devotis ac fervidis prædicatoribus, ut talibus principibus ac prælatis se repræsentent, eorum vitia increpando, eosque exhortando et inducendo ad vitæ emendationem in omnibus, quatenus detur eis et ipsorum communitatibus irrigatio supernorum charismatum, fecunditas actuum virtuosorum.456 Achab vero quærens herbam in fontibus et vallibus, designat prælatos et principes pravos, non in Domino confidentes, sed ad humana solatia recurrentes. Denique, quamvis Salomon dicat, Rex impius omnes ministros habet iniquos, aliquando tamen contingit, quod in domibus prælatorum et principum pessimorum sint aliqui justi : quod Deo dispensante sic accidit, in consolationem, opem ac relevamen bonorum ac pauperum, ne nimium ab impiis opprimantur. Sicque Abdias exsistens cum impiissimo Achab, abscondit et pavit Dei prophetas.
Ait Achab ad Eliam : Tune es ille qui conturbas Israel? Sic pravi ac pessimi homines mala quæ oriuntur, imponunt justis ac innocentibus. Et ille ait : Non ego turbavi Israel, sed tu et domus patris tui. Certe, ut Salomon loquitur, Justus quasi leo confidens absque terrore erit. Ideo Elias tam imperterrite et audacter respondit, non formidans regem a quo poterat trucidari, sed eum constantissime reprehendit. Hinc ad Jeremiam Dominus dixit : Dedi te in columnam ferream et in murum æneum.7 Atque ad Ezechielem : Ut adamantem (ait) et silicem posui faciem tuam.
Congrega ad me universum Israel. Sic boni evangelizantes universam cupiunt plebem instruere, eique dicunt : Si Dominus est Deus, sequimini eum; si autem Baal, sequimini illum. Ideo, Usquequo claudicatis in duas partes? id est, vultis duobus dominis servire, cupientes placere mundo et Creatori, quum tamen dicat Aposto-
D lus, Si hominibus placerem, Christi servus non essem;8 nec possibile sit, nunc gloriari cum sæculo, ac deinde regnare cum Christo. Quibus dicendum est: Si Deus est summum, perfectum, infinitumque bonum, ei estote intenti, tanquam incomparabiliter universis ac singulis meliori, amabiliori et honorabiliori. Si autem Baal, id est, in principatu, opibus et prosperitatis mundi vestra consistit salus, sequimini eum: quod utique non est; imo de talibus dictum est, Vanitas vanitatum et omnia vanitas.9 Itemque, Rex hodie est et eras moritur. Dentur nobis duo boves. Bos electorum et justorum, est propria caro, ad Dei honorem discrete castigata et immolata, juxta illud ad Romanos: Exhibeatis corpora vestra hostiam viventem, sanctam, Deo placentem, rationabile obsequium vestrum. Et alibi: Mortificate (inquit) membra vestra, quæ sunt super terram. Bos vero impiorum, est caro ex vana gloria pro mundi honore et commodo, per exercitia pœnitentiæ macerata. Et Deus qui exaudierit per ignem, ipse sit Deus, id est, ille colatur pro vero Deo, qui solus potest apicem affectivæ accendere, et cor ad libitum immutare ac inflammare; qui ait, Ignem veni mittere in terram;10 qui et in die sacratissimo Pentecostes exaudivit per ignem. Facite primi, quia plures estis. Nempe, ut ait Salvator, Multi vocati, pauci electi. Non erat vox. Per hoc quod Baal exaudire et respondere nequivit, præfiguratum est, quod mundus et ea quæ mundi sunt, homini in extrema necessitate nequeunt succurrere.
Curavit Elias altare Domini quod destructum fuerat. Ara interior est fides seu caritas, in qua omne bonum opus Deo est offerendum: quæ per tentationes et peccata destruitur, sed per bonam informationem et pœnitentiam reparatur. Et tulit duodecim lapides, id est duodecim virtutes morales, seu duodecim fructus Spiritus, quibus decoratur et confortatur altare caritatis ac fidei. Fecitque aquæductum. Aquæductus est sacramentum Confessionis, seu humilitas, per quam gratia obtinetur.11 Divisitque per membra bovem: quoniam unumquodque membrum quo mundo servivimus, deinceps divino mancipandum est obsequio, dicente Apostolo: Sicut exhibuistis membra vestra servire immunditiæ et iniquitati ad iniquitatem, ita nunc exhibete membra vestra servire justitiæ in sanctificationem.
Implete quatuor hydrias aqua. Quatuor hydriæ istæ sunt, voluntas, intellectus, vis concupiscibilis, et irascibilis, in quibus possunt esse virtutes ac vitia, quæ implendæ sunt lacrimis contritionis, fletu procedente ex desiderio beatificæ fruitionis, aqua sapientiæ salutaris: quæ aquæ super holocaustum sunt effundendæ, id est, bonis actibus ad Dei honorem exhibitis conjungendæ. Vel holocaustum nostrum est proprium corpus, propter Deum cruciformiter mortificatum: qui enim sunt Christi, carnem suam crucifigunt cum vitiis et concupiscentiis. Hoc holocaustum debemus Deo ita offerre cum fletu contritionis, cum lacrimis supernæ affectionis, cum aqua sapientialis considerationis. Rursus, holocaustum nostrum est Sacramentum altaris, videlicet corpus Christi, vel ipsemet Deus et Salvator, qui obtulit semetipsum Patri hostiam reconciliationis in odorem suavitatis, quod cum lacrimis devotionis offerendum est in officio celebrationis. Est equidem fletus quidam interior et ignita aqua, ex quibus exterior solet procedere fletus, quamvis aliquando non procedat. Ista effusio aquæ super holocaustum facienda est ter, videlicet in
C D devota præparatione ad offerendum, in ipsa oblatione, et post in gratiarum actione. Cecidit ignis de cœlo, videlicet accensio caritatis seu infusio Spiritus Sancti, qui est ignis consumens, et in se absorbens totaliterque convertens devotissima corda, eorumque opera faciens Deo accepta, ut nihil proprii commodi aut privati amoris in ipsis sit permanens.121314
Porro, occisio prophetarum Baal, designat reproborum impiorumque ministro-
Rom. vi, 19.
Eccli. xv, 3.
Galat. v, 24.
Ephes. v, 2.
Hebr. xii, 29. rum damnationem : quibus sublatis, sonus pluviæ, id est abundantia gratiæ, imminet. Elias autem ascendit in verticem Carmeli. Sic boni prælati in alta consideratione se figunt ad considerandum pertinentia ad communem salutem, et concernentia Dei honorem ; et mittunt pueros suos, id est vicarios et prædicatores ac inferiores ministros, ad prospiciendum contra mare, id est, ad intuendum hoc sæculum nequam instar maris amarum, inquietum, et magnum, an scilicet in hominibus mundanis sit aliquid gratiæ spiritualis, quæ per nubeculam designatur : ad quos gratia destitutos non sufficit semel misisse, sed septies mittitur, id est per omne tempus durationis vitæ eorum, quamdiu est spes de emendatione ipsorum : pro quorum conversione interim orat fidelis ac fervidus pastor.
Footnotes
Chapter 28 of 33