Articulus 27

EJUSDEM CAPITULI QUARTIDECIMI MYSTICA PERTRACTATIO.

JEREMIAS speciem tenet prælatorum, doctorum ac prædicatorum Ecclesiæ, ad quos fit sermo a Deo de spirituali siccitate fidelium, id est de carentia gratiæ, de subtractione roris consolationis divinæ, de defectu aquæ sapientiæ salutaris, propter Christianorum negligentias et peccata. Luxit Judæa, id est Ecclesia vel anima pia, in qua est Dei confessio. Judæa namque confitens vel confessio interpretatur. Et portæ ejus corruerunt, et obscuratæ sunt, id est, exteriores eorum sensus non sunt refrenati. Imo per eos mors culpæ ingressa est mentem, et sic organa sensuum facta sunt instrumenta vitiorum. Vel, Portæ Ecclesiæ, sunt prælati ac prædicatores, per quorum doctrinam exemplaremque vitam ac preces alii patriam ingredi debent. Qui sui officii debitum non implentes, labuntur, ac obscurantur, gratiæ luce ablata, et peccati caligine introducta. Ipsis quippe dicitur : Vos estis lux mundi.¹ Et clamor Jerusalem ascendit, id est, Ecclesia ad Deum pro gratioso auxilio vociferata est.

C Majores, id est prælati, miserunt minores, id est vicarios, suos ad aquam, id est ad sacræ Scripturæ fluenta ac fontes de quibus Isaias ait :² Haurietis aquas in gaudio de fontibus Salvatoris. Venerunt ad hauriendum, et non invenerunt aquam, id est sacræ Scripturæ scientiam : quod fuit ex incapacitate, imperfectione et ruditate eorum, quoniam ineruditi et inexercitati, Scripturarum mysteria intelligere nequiverunt. Istud potissime convenit pastoribus et prælatis qui in locis suis personaliter residere nolunt, et ultra hoc, ineruditos, carnales, insufficientes vicarios sibi substituunt : quod est utique ineffabiliter periculosum, quum omnium pereuntium damnatio, nedum in vicarios, sed et in majores redundet prælatos qui gregi sibi commisso nec digne nec debite provident. Advertant hi, quod Joseph Christi tenens figuram, fratribus suis Patriarchis, prælatorum typum gerentibus, dixit :³ Non videbitis faciem meam, nisi fratrem vestrum minimum adduxeritis ad me. Reportaverunt isti minores vasa, id est corda, sua vacua: quoniam in Scripturis nihil profecerunt, nec dono sapientiæ sunt impleti. Confusi sunt propter ignorantiam suam, et afflicti de sua imperfectione: et utinam modo confunderentur, et affligerentur sincere, profectuique studerent, ne post vitam hanc a Christo æternaliter reprobarentur. Operuerunt capita sua, id est, superiores animæ vires habuerunt velo insipientiæ tectas, ita quod cum Apostolo dicere non valebant:⁴ Nos autem revelata facie gloriam Domini speculantes. Juxta hunc modum ait Apostolus de Judæis:⁵ Velamen super cor eorum positum est.

Propter terræ vastitatem, id est cordis sui inopiam, quia non venit pluvia in terram, id est, quoniam rore gratiæ non sunt fecundati, nec claritate sapientiæ illustrati; confusi sunt agricolæ, id est pastores, qui agrum mentalem subditorum suorum excolere debent, sicut discipulis suis scribit Apostolus: Dei agricultura estis.⁶ Isti, deficiente auxilio illustrationis supernæ, confunduntur. Operuerunt capita sua: sensu prætacto. Interdum tamen defectus culturæ subditorum, non est ex parte pastorum, sed ex negligentia perversitateque propria: et tamen tunc de imperfectione gregis sui pastores virtuosi intra se confunduntur, atque in signum mœroris caput suum operiunt, et foris apparere refugiunt. Nam et cerva, id est anima in bonis operibus velox, in agro Ecclesiæ peperit, alios convertendo, ac juste vivendo, et reliquit germen virtutum spiritualesque filios, quia non erat herba, id est viror refectionis internæ. Hoc fit, dum animæ devotæ paulatim vitiosæ redduntur, et gratiarum humore per negligentiam perdito, steriles efficiuntur. Et onagri, id est viri seriosi et rigidi, steterunt in rupibus, id est in locis disciplinaribus. Traxerunt ventum, id est, caduca et vana, carnaliterque oblectantia requirebant, quasi dracones, id est sicut concupiscentiis inflammati, et aliorum perversores. Hoc contingit, dum quidam religiosi aut spirituales in corporalibus suis exercitiis præsumptuose confidunt, ac secrete superbiunt: propter quod divina consolatione privari merentur, qua subtracta, ad exteriora, inania atque carnalia diffunduntur. Quibus ad Galatas scribit Apostolus:⁷ Sic stulti estis, ut quum spiritu cœperitis, nunc carne consummemini? Defecerunt oculi eorum, id est, excæcati sunt mente, quia non erat herba, id est animæ esca seu obedientiæ cibus, qui est observantia præceptorum: de quo loquitur Christus, Meus cibus est, ut faciam voluntatem Patris mei.⁸

Si iniquitates nostræ responderint nobis, Domine, fac propter nomen tuum. Istud in omni adversitate dicamus, et quidquid asperum nobis occurrit, humiliter cogitemus quod iniquitates nostræ nobis respondent, ita quod nedum ea quæ patimur, sed duriora quoque pati meruimus. Unde de impiis in Isaia scriptum est: Agnitio vultus eorum respondebit eis.⁹ Juxta hunc sensum scriptum est in Job:¹⁰ Os tuum condemnabit te, et non ego, et labia tua respondebunt tibi; et item in Psalmo, Arguam te, et statuam contra faciem tuam.¹¹ Idcirco oremus:¹² Domine, non secundum peccata nostra facias nobis;¹³ sed mirifica misericordias tuas, qui salvos facis sperantes in te. Quoniam multæ sunt aversiones nostræ. In omni equidem peccato mortali præponimus Deo omnipotenti, summo infinitoque bono, bonum creatum, caducum et vanum: imo in ipso constituimus nobis ultimum finem, quia plus illi quam Deo invariabili inhæremus. Quid igitur restat nobis? nisi ut illud Esdræ dicamus: Deus meus, confundor et erubesco levare faciem meam ad te, quoniam iniquitates nostræ multiplicatæ sunt super caput nostrum, et delicta nostra creverunt usque ad cœlum;¹⁴ illud quoque in fine libri secundi Paralipomenon: Quoniam peccavi super numerum arenæ maris, multiplicatæ sunt iniquitates meæ;¹⁵ excitavi iracundiam tuam, et malum coram te feci, statuens abominationes, et multiplicans offensiones, etc.

Tibi peccavimus, exspectatio Israel, id est, tibi, o Christe, exspectatio gentium electarum, et desideratus earum, inobedientes ingratique fuimus, qui pro nostra salute tot et tanta assumpsisti, fecisti ac pertulisti;¹⁶¹⁷ salvator in tempore tribulationis. Tempore enim adversitatis, tentationis et persecutionis, maxime pronus est Deus succurrere, juxta quod ait in Psalmo: Cum ipso sum in tribulatione; eripiam eum, et glorificabo eum.¹⁸ Unde et Jonas ait: Clamavi ad Dominum de tribulatione mea, et exaudivit me.¹⁹ Denique, sacrificium Deo spiritus contribulatus.²⁰ Quare quasi colonus futurus es in terra, et quasi viator declinans ad manendum? Hoc cordiali cum gemitu proferamus, quum Deum in nobis vel in Ecclesia per stabilem gratiam habitare non invenimus, sed cito gratiosam suam nobis subtrahere præsentiam.

Hæc dicit Dominus populo huic, qui dilexit movere pedes suos, et non quievit, et Domino non placuit. Istud vagis, intimoratis, ac instabilibus competit: qui diligunt propriam libertatem, et quocumque mens suggerit, proficiscuntur; nec cor suum quietant in Deo, sed voluptatem ac vanitatem sectantur. Pedes itaque animæ nostræ, videlicet cordis affectiones, teneamus ancoratas in Domino. Nunc recordabitur iniquitatum eorum, deserens eos quotidie in graviora vitia labi, donec tandem omnino damnentur. Et dixit Dominus: Noli orare pro populo isto in bonum. Quidam nimis confidunt in precibus aliorum, ita ut pro se ipsis negligant orare, et cum securitate quadam peccent, non attendentes quod iniquitatum suarum continuatione ponant obicem gratiæ Dei, omnique exauditionis divinæ effectu prorsus indignos se exhibeant. Pœniteant ergo, et orent etiam ipsi pro se ipsis, manum mittentes ad aratrum, nec retro adspicientes.²¹ Quum jejunaverint, non exaudiam preces eorum; et si obtulerint holocautomata et victimas, non suscipiam ea. Audiant hoc et formident, qui in peccatis mortalibus manent scienter, nec plenum nec sincerum habentes emendationis propositum: quoniam quidquid patiantur vel agant, donent aut offerant, nihil apud Deum merentur. Quoniam gladio diabolicæ tentationis, et fame, id est carentia gratiæ, et peste, id est scandalo suo activo atque passivo, ego consumam eos, id est, in anima perire permittam.

Hæc audiens Christi amator, verusque pastor, et vulgo pereunti compatiens, vociferatur: A, a, a, Domine Deus, prophetæ, id est prædicatores, imo impii adulatores ac negligentes pastores, dicunt eis: Non videbitis gladium, sed pacem dabit Dominus in loco isto. Quocirca ait Hieronymus: Audiant hæc magistri qui peccantibus atque in suis vitiis permanentibus, prospera pollicentur; qui dicunt divitibus: Non videbitis gladium tormentorum Dei. Tales sunt, qui proprium et carnale emolumentum exquirunt. De istis igitur Dominus protestatur, quod ipse eos non mittat, nec verba ejus vere loquantur, sed visiones mendaces. Propter quod ipsi peribunt, et qui eis consentiunt. Et erunt projecti in viis Jerusalem, id est, in semitis mandatorum Ecclesiæ corruent, juxta illud Osee: Quia rectæ sunt viæ Domini, et justi ambulabunt in eis;²² prævaricatores vero corruent in eis.

Insuper vir ecclesiasticus ac devotus, qui animarum curam accepit, proximorum vel sibi commissorum, imo totius Ecclesiæ varias persecutiones, tentationes, ruinas, pericula pensans, piissimæ caritatis compassivo et doloroso dicat affectu: Deducant oculi mei lacrimam per diem et noctem, id est assidue, in adversis ac prosperis, omnique tempore competenti. Quasi dicat: Video quidem proximis atque Ecclesiæ cordialiter compatiendum, ideo precor Deum ut tribuat mihi condignarum gratiam lacrimarum, ut secundum magnitudinem adversitatis et culpæ, sit magnitudo doloris et lacrimæ. Quoniam contritione magna contrita est virgo filia populi mei, id est, Ecclesia seu anima christiana in spiritualibus quamplurimum est destructa. Tot enim letalibus est sauciata vulneribus, quot mortalia incurrit peccata. Et quo magis peccavit, tanto amplius est destructa, in nihilumque redacta, quia peccatum nihil est, et peccando nihil efficimur, juxta illud in Psalmo: Ego ad nihilum redactus sum, et nescivi. Hinc subditur: plaga pessima vehementer: id est, consuetudo peccati et obstinatio in peccato, in plebe christiana prævaluit, et hæc plaga est prorsus pravissima. Nempe quo pejus est malum culpæ malo pœnæ, eo major est plaga peccati quam plaga supplicii. Tunc quoque Deus terribilius nos relinquit, dum nos impune ac diu peccare permittit, quemadmodum in Psalmo ait de impiis: Dimisi eos secundum desideria cordis eorum; ibunt in adinventionibus suis. Incomparabiliter itaque amplius condolendum est animæ læsioni, quam corporis.

Ps. LXXII, 22.

Ps. LXXX, 13.

18

Si egressus fuero ad agros, id est, si lata sæcularium hominum perpendam itinera, ecce occisi gladio, id est, tales gladio dæmoniacæ impugnationis victos invenio, mucrone concupiscentiæ, iræ, impatientiæ, ac ceteris vitiis prostratos conspicio. Non enim passionibus suis resistunt, nec dæmonum tentamentis reluctari idonee norunt. De hoc gladio ad sanctum Job de diabolo dicitur: Qui fecit eum, applicabit gladium ejus. Et si introiero in civitatem, id est, claustralium et clericorum conversationem pensavero, ecce attenuati fame, id est, ibi quoque spirituali inopia seu gratiarum carentia confectos reperio, in quibus non est interna mentis refectio, nec verus cordis profectus. Hi sunt, qui sub veste religiosa cor gerunt mundanum, qui non satagunt digne Deo conversari secundum exigentiam sui status et suæ vocationis: quibus tanto gravior restat damnatio, quanto aptiora habuerunt media proficiendi. Propheta quoque et sacerdos, id est aliorum instructores ac sacerdotes Ecclesiæ, qui de futuro sæculo

Job XL, 14.

Coloss. I, 10; Ephes. IV, 1. continue fantur, abierunt in terram quam ignoraverunt, id est, mystico Christi corpore relicto, dæmonis congregationi sunt incorporati, imo ad infernum profecti sunt. Quocirca scribit Hieronymus: Audiant hoc prophetæ nostri et sacerdotes, quod nec intus nec foris propter negligentiam eorum sit ulla securitas, et quod eos scandalizent qui foris sunt, et eos qui intus sunt, fame interire patiantur.

Numquid abjecisti Judam, id est ecclesiasticam plebem? aut Sion, id est religiosos ac contemplativos (Sion quippe speculatio interpretatur), abominata est anima tua? Non utique, quantum ad ea quæ habent a te: imo animam tuam, o Christe, posuisti pro eis; et diligit Dominus portas Sion super omnia tabernacula Jacob. Qualiter autem anima Deo, secundum propriam ejus naturam, metaphorice convenire dicatur, dictum est ante. Verum tempore gratiæ Verbo Dei incarnato, Deus verus animam vere habet. Quare ergo percussisti nos ita, id est, cur nos quos eatenus dilexisti, tam graviter ab invisibilibus et visibilibus hostibus, a mundo, carne, diabolo impugnari ac lædi permisisti, ut nulla sit sanitas? Quia in anima et corpore vitiis nostris sumus fœdati ac vulnerati; sed et vires animæ infectæ sunt nimis, ratio ignorantia, voluntas malitia, vis concupiscibilis concupiscentia, irascibilis infirmitate; omnia insuper membra nostra exhibuimus arma peccato: idcirco a planta pedis usque ad verticem capitis, non est in nobis sanitas pura et integra. Exspectavimus pacem, id est mentis tranquillitatem in te, et non est bonum pacis istius in nobis; et tempus curationis a nostris piaculis, et ecce turbatio, id est, inquietudo, impugnatio, tentatio nos molestat. Tales sunt multi, qui intuentes quod ait Salvator, Venite ad me, omnes qui laboratis et onerati estis, et ego reficiam vos, jugum enim meum suave est, et onus meum leve; quum se ad Deum convertunt, mundum contemnere inchoant, aut claustrum introeunt, mox sibi grandem spondent

Ps. LXXXV, 2.

Rom. VI, 13; Is. I, 6.

Matth. XI, 28, 30. quietem, putantes quod amplius non occurret turbatio atque tentatio. Sed advertant quod ait Apostolus: Quia per multas tribulationes oportet nos intrare in regnum Dei;²³ illud quoque Ecclesiastici, Fili, accedens ad servitutem Dei, sta in justitia et in timore, et præpara animam tuam ad tentationem.²⁴

Verum præmemorata mala non in Deum declinemus, sed nostris perversitatibus imputemus, dicentes: Cognovimus, Domine, id est, humiliter confitemur, impietates nostras, iniquitates patrum nostrorum, quia peccavimus tibi : qui peccatis patrum nostrorum contenti non fuimus, sed pejora agentes, plura adjecimus. Ne des nos in opprobrium propter nomen tuum, id est, hostibus nostræ salutis non tradas nos, sed propter tuam nos eripe benignitatem; neque facias nobis contumeliam, id est, ab æterna confusione nos libera, ne cadat super nos illa formidanda sententia, Ite, maledicti, in ignem æternum.²⁵ Solii gloriæ tuæ recordare, id est sanctorum Apostolorum ac martyrum, ceterorumque electorum, in quibus sedem habitationis habere dignatus es, et per illorum nos merita salva; ne irritum facias fœdus tuum nobiscum, id est, ne verbum quo pœnitentibus misericordiam spopondisti, cassetur in nobis.²⁶

Numquid sunt in sculptilibus gentium qui pluant? id est, non utique gentilium dii, gratiam salutis et aquam sapientiæ salutaris influere possunt. Aut cœli possunt dare imbres? id est, nec cives cœlestes pluviam istam quecunt propria potestate conferre. Nonne tu es Dominus Deus noster, quem exspectavimus, qui solus vales tua virtute salvare?²⁷ Nec enim aliud nomen est sub cœlo datum hominibus, in quo oporteat nos salvari, nisi nomen Domini Jesu Christi.

Merito plane canticum istud, secundum hunc mysticum ejus intellectum, tempore quadragesimali cantamus, quo vitia nostra singulariter deplorare cum plena humilitate debemus. Tuncque, imo et semper, cum Isaia voce gratulabunda de unigenito Dei Filio Jesu Christo dicamus: Ecce Deus noster iste, exspectavimus eum, et salvabit nos;²⁸ iste Dominus, sustinuimus eum, exsultabimus et lætabimur in salutari ejus.

Footnotes

1. Matth. v, 14. ↩

2. Is. xii, 3. ↩

3. Gen. xliii, 3. ↩

4. II Cor. III, 18. ↩

5. Ibid. 15. ↩

6. I Cor. III, 9. ↩

7. Galat. III, 3. ↩

8. Joann. IV, 34. ↩

9. Is. III, 9. ↩

10. Job XV, 6. ↩

11. Ps. XLIX, 21. ↩

12. Ps. CII, 10. ↩

13. Ps. XVI, 7. ↩

14. I Esdr. IX, 6. ↩

15. Oratio Manassæ. ↩

16. Agg. II, 8. ↩

17. Gen. XLIX, 10; ↩

18. Ps. XC, 15. ↩

19. Jonæ II, 3. ↩

20. Ps. L, 19. ↩

21. Luc. IX, 62. ↩

22. Osee XIV, 10. ↩

23. Act. xiv, 21. ↩

24. Eccl. u, 1. ↩

25. Matth. xxv, 41. ↩

26. * veniam ↩

27. Act. iv, 12. ↩

28. Is. xxv, 9. ↩