Articulus 46
EXPOSITIO CAPITULI VICESIMI NONI: ET HÆC SUNT VERBA LIBRI, ETC.
CONSEQUENTER Jeremias consulit Judæis in Chaldæam translatis, quid agere debeant. Et hæc sunt verba libri, id est epistolæ: unde in Isaia legitur rex Babylonis misisse libros vel epistolas ad Ezechiam; quem misit Jeremias propheta de Jerusalem ad reliquias seniorum transmigrationis, id est ad seniores Judæorum in Chaldæam translatos, et ad sacerdotes et prophetas pseudo, qui cum Jechonia erant translati, et ad omnem populum quem traduxerat Nabuchodonosor de Jerusalem in Babylonem, postquam egressus est Jechonias rex de Jerusalem, tradens se sponte manibus Nabuchodonosor regis, et domina, id est mater ejus vel uxor, et eunuchi, et principes Juda et Jerusalem, et faber, et inclusor, id est auri fabri et qui gemmas in auro includebant.
Deinde ponuntur qui librum Jeremiæ portabant. Misit etenim librum in manu Elasa filii Saphan et Gamariæ, etc., quos misit Sedecias rex Juda ad Nabuchodonosor regem Babylonis in Babylonem, dicens ipse Jeremias in sua epistola: Hæc dicit Dominus omni transmigrationi quam transtuli de Jerusalem in Babylonem. Divina enim voluntate et potestate translati fuerant per Chaldæos tanquam per instrumenta æquitatis divinæ. Ædificate domos, ubi nunc estis, et habitate in eis, et plantate hortos, et comedite fructum eorum. Accipite uxores, et generate filios et filias, et nolite esse pauci numero. Et quærite pacem civitatis ad quam transmigrare vos feci, scilicet Babylonis, et orate pro ea ad Dominum, ut det ei temporalem tranquillitatem: internæ enim, veræ, spiritualisque pacis non erant capaces, quum essent idololatræ, nisi etiam pro eorum conversione ad fidem et cultum unius veri Dei oraretur; quia in pace illius erit pax vestra, id est, si Babyloni bene successerit, tunc et vos melius habebitis. Non vos seducant prophetæ vestri et divini vestri, et ne attendatis ad somnia vestra quæ somniatis; quia falso prophetant vobis. Ista sunt plana.
1
Is. xxxix, 1.
2
3
4
5
6
7
8
9
10
Quia hæc dicit Dominus : Quum cœperint impleri in Babylone septuaginta anni, id est, septuaginta annis completis a transmigratione seu captivitate Judæorum, visitabo vos per gratiam liberationis a vestra captivitate, et suscitabo super vos, id est, in vobis implebo, verbum meum bonum, scilicet promissionem istam gratiosam de liberatione vestra, ut reducam vos, id est aliquos vestrum tunc usque victuros, et redire optantes, ad locum istum, puta Jerusalem ac Judæam. Multi autem interim obierunt, et plurimi noluerunt reverti amore conjugum, et prolis, ac facultatum quas in Babylonia possederunt. Ego enim scio cogitationes quas cogito super vos, cogitationes pacis vobis donandæ, et non afflictionis ulterius protendendæ, ut dem vobis finem captivitatis, et patientiam interim in adversis. In simplicissimo autem Deo non est cogitationum pluralitas, neque diversitas; sed cogitationes in Deo pluraliter asseruntur, per relationem ad creata diversa a divino intellectu concepta. Quemadmodum etiam in Deo plures dicuntur ideæ, sic quoque misericordia et potentia pluraliter fertur in Deo, propter diversitatem effectuum, juxta illud :1 Misericordias Domini in æternum cantabo; et item, Quoniam non cognovi litteraturam, introibo in potentias Domini.2
11
12
Et invocabitis me, ut vos ad terram vestram reducam: vult enim Deus, ut orando obtineamus quod ipse decrevit, quia sic accipere nobis plus expedit; et ibitis ad terram vestram; et adorabitis me, præsertim in templo in Jerusalem instaurando, quanquam et alibi, imo ubique adorandus sit Deus, et exaudiam vos. Quæretis me per desideria virtuosa, precesque devotas, mihi uniri, complacere, et oculum mentis infigere cupientes, et invenietis, quum quæsieritis me in toto corde vestro, id est cum integra diligentia et ardenti affectu. Sic est quærendus Deus stabiliter, non cum tepore aut segniter, aut usque ad tempus. Propter quod scriptum est in Deuteronomio : Quum quæsieris Dominum
13
A
B
C
D
Deum tuum, invenies eum, si tamen toto corde quæsieris eum, et tota tribulatione animæ tuæ.3 Hinc ait Salvator: Oportet semper orare, et non deficere.4 Et reducam captivitatem vestram, id est vos ipsos captivos, et congregabo vos de universis gentibus, et de cunctis locis ad quæ expuli vos. In regno etenim Babyloniæ fuerunt variæ gentes, in quibus dispersi erant Judæi. Et reverti vos faciam, quia dixistis: Suscitavit Dominus nobis prophetas in Babylone: id est, idcirco ista vobis prænuntio, quod scilicet non statim, sed post septuaginta annos erit reductio vestra, quia dixistis atque putastis, quod pseudoprophetæ vestri vobis in Babylone promittentes quod statim revertimini, sint veri Prophetæ vobis divinitus dati. Ne igitur eis credatis, ista prænuntiavi.
14
15
16
17
18
21
Quia hæc dicit Dominus ad regem qui sedet super solium David, id est ad Sedeciam, et ad omnem habitatorem urbis hujus, puta Jerusalem: Mittam in eos gladium, famem, et pestem, et ponam eos quasi ficus malas, quæ comedi non possunt, eo quod sint pessimæ: id est, ob suam rebellionem contra Deum et regem Babylonis, in tantam devolventur miseriam, quod prorsus inutiles erunt et abominabiles universis. Et dabo eos in vexationem universis regnis terræ, et in maledictionem, et in stuporem, et in sibilum, etc. Ista jam frequenter præhabita sunt atque exposita.
Hæc dicit Dominus ad Achab filium Coliæ, et ad Sedeciam filium Maasiæ, qui prophetant vobis in nomine meo, non vere, sed secundum suam confictionem, mendacium. Unde quod dicitur, Mendacium, refertur ad verbum, Prophetant, non ad determinationem, In nomine meo. Nemo enim in nomine Dei loquens, mentitur, secundum quod ait Apostolus:5 Nemo in Spiritu Dei loquens, dicit anathema Jesu. Vel quod ait, In nomine meo, intelligendum est de nomine nominante, non in nomine nominato, id est in re significata per nomen. Pseudo equidem Dei nomen assumebant; non tamen in Deo locuti sunt.
Denique, ut refert Hieronymus, Hebræi, imo et doctores catholici, asserunt hos duos pseudo, fuisse duos presbyteros qui in Daniele leguntur invasisse Susannam. Aliqua tamen hic scripta, videntur contraria his quæ in Daniele de eis leguntur : quorum concordiam tangam.
Ecce ego tradam eos in manu Nabuchodonosor regis Babylonis, et percutiet, id est occidet, eos in oculis vestris. In Daniele lapidati dicuntur a populo Judæorum, quomodo ergo percussit eos rex Babylonis? Præterea subditur : Et assumetur ex eis maledictio omni transmigrationi Juda quæ est in Babylone, id est, ex punitione istorum sument Judæi transmigrati modum atque exemplum maledicendi alicui sub hac forma verborum : Ponat te Dominus, id est, ita te puniat, sicut Sedeciam et Achab, quos frixit rex Babylonis in igne. Ecce hic dicuntur combusti, quomodo igitur lapidati? Et respondendum, quod rex Babylonis percussit, occidit, frixit eos, ferendo sententiam per se vel substitutum. Judæi autem exsecutive de regis licentia ictibus lapidum eos interfecerunt. Quum enim essent captivi, propria id auctoritate facere non valebant, sed reos coram rege vel ejus ministris accusabant. Est quoque consuetudo Scripturæ, ut quælibet dira afflictio, nomine ignis exprimatur. Pro eo quod fecerunt stultitiam, id est irrationabilia opera, in Israel, et mœchati sunt in uxores amicorum suorum, et sic fuerunt pseudoprophetæ atque adulteri, et locuti sunt verbum in nomine meo mendaciter, quod non mandavi eis. Refert Hieronymus, quod Hebræi affirmant presbyteros istos dixisse mulieribus, Nos sumus de tribu Juda, ideo Christus de semine nostro nascetur : sicque mulierculæ consenserunt, quasi matres Christi futuræ. Ego sum judex et testis, dicit Dominus exercituum. Quasi dicat : Vera et certissime vera sunt hæc, nec est locus tergiversandi, quum egomet Deus sim horum testis ac judex, qui cuncta inspicio, et decipi nequeo.
Consequenter fit sermo contra alium seductorem. Et ad Semeiam Nehelamiten dices, o Jeremia : Pro eo quod misisti libros, id est epistolas, in nomine meo ad omnem populum qui est in Jerusalem, et ad Sophoniam filium Maasiæ sacerdotem, id est summum seu templi pontificem, et ad universos sacerdotes, dicens : Dominus dedit te, o Sophonia, sacerdotem pro Joiada sacerdote, qui pontifex fuit, ut sis dux in domo Domini, id est princeps sacerdotum atque discretor ac judex, super omnem virum arrepticium et prophetantem, id est, eos qui a dæmonibus sunt arrepti, inspirationibusque eorum loquuntur et vaticinantur, ut mittas eum in nervum, id est cippum, et in carcerem, ne hinc inde pergendo, alios fallat. Et nunc quare non increpas Jeremiam Anathothiten, qui prophetat vobis? Quia super hoc misit ad nos in Babylonem, dicens : Longum est, id est, diu durabit vestra captivitas; ædificate domos, etc. Itaque Semeias quum esset pseudopropheta, ægre suscepit epistolam a Jeremia missam contra prophetas mendaces : ideo, quod Jeremias sibi imponit, ipse in Jeremiam retorquet, eumque falsum et arrepticium nuncupat.
Legit ergo Sophonias sacerdos librum istum, id est epistolam Semeiæ, in auribus Jeremiæ prophetæ. Et factum est verbum Domini ad Jeremiam, dicens : Mitte ad omnem transmigrationem, id est universos Judæos in Chaldæam translatos, dicens : Hæc dicit Dominus ad Semeiam Nehelamiten : Pro eo quod prophetavit vobis Semeias de celeri reditu vestro, et ego non misi eum, et fecit vos confidere in mendacio; idcirco hæc dicit Dominus : Ecce ego visitabo super Semeiam et super semen ejus, tam ipsum, quam sobolem ejus ei in peccato consentientem ac similem, puniendo. Non erit ei vir sedens in medio populi hujus, id est, nullus de ejus posteritate habitabit aut erit inter Judæos quos de Babylone reducam; et non videbit bonum quod ego faciam populo meo, id est, beneficia quæ revertentibus dabo, quia
24
25
26
27
28
29
30
31
32
Dan. xiii, 19-21.
Ibid. 61, 62.
22
23
B
C prævaricationem, id est mendacium, locutus est adversus Dominum.
PRÆTEREA, juxta mysticam expositionem, quod filii Israel ob sua peccata regi Babylonis traduntur, significat quod Christus populum suum vicissim ab infidelibus et tyrannis ac impiis opprimi et affligi permittit.6 Tuncque admonendi sunt Christiani, ut æquanimiter ferant. Et domos, id est virtutum machinas, erigant; uxores accipiant, id est, sapientiam sibi desponsent (de qua scriptum est:7 Hanc amavi et exquisivi, et quæsivi eam sponsam mihi accipere), similiter caritatem, fidem et spem; atque ex istis conjugibus filios ac filias procreent, id est, opera virtuosa, cogitationes sanctas et amorosos in Deum affectus producant; nec sint pauci numero meritorum, imo et alios ad similia provocent: sicque populus Deo in adversitatibus serviens, et merito et numero augeatur. Insuper quærant pacem eorum a quibus affliguntur, pro adversariis suis orando, quia et hoc cedet in proprium bonum. Unde Apostolus ad Timotheum obsecrat fieri orationes pro regibus et omnibus in sublimitate constitutis, ut quietam et tranquillam vitam agamus in omni pietate.8
Si vero tempore tribulationis, quispiam vane spoponderit statim nos de adversitatibus eruendos, non cito credamus, scientes quod militia est vita hominis super terram, et quod tentatio durat usque in finem, utpote quousque finiamus vitam, hoc est, quousque ad requiem patriæ perducamur, quæ per septuaginta exprimitur:9 septenario namque quies et sabbatismus signatur. Vel ideo septuaginta annis captivitatis afflictio durare asseritur, quoniam scriptum est:10 Dies annorum nostrorum in ipsis, septuaginta anni. Electi namque usque ad terminum vitæ exercentur adversis: quibus expletis, ad cœlestem Jerusalem ducimur. Interim vero consolatur nos Dominus, perhibens se cogitare super nos cogitationes pacis et non afflictionis, ut det nobis finem harum adversitatum, et patientiam in eisdem.11 Nempe per momentaneas has tribulationes, ad pacem cœlestem æternalem nos perducit; et brevis ista mœstitia, in sempiternum gaudium commutatur. Porro qui in hac vita pro suis peccatis Dei flagella perpeti renuunt, nec in adversis patientiam servant, sic traduntur dæmonibus in opprobrium sempiternum, tanquam pessimæ ficus, quemadmodum Sedecias cum suis traditus est regi Babylonis.
Gravissime autem peribunt nostri presbyteri, vana loquentes, aliosque fallentes, qui proximorum suorum uxores et filias maculant et corrumpunt: qui per Achab et Sedeciam presbyteros ac judices designantur. Postremo per Semeiam, qui scripsit contra Jeremiam, designantur hi qui justos ac veraces persequuntur, eosque a quibus arguuntur, redarguunt, et graviora eis imponunt. Timendum quoque est nobis quod Dominus protestatur, Ego sum judex et testis, quoniam ante oculos Judicis cuncta cernentis omnia agimus, de quo ait Psalmista: Et testis in cœlo fidelis;12 et sanctus Job, Ecce in cœlo testis meus, et conscius meus in excelsis.13 Hinc in Apocalypsi Christus vocatur testis fidelis.14 Non ergo excusemus nos stulte, maxime nos injusti, quum dicat Scriptura: Justus in principio accusator est sui.15 Si vero ratio exigit excusationem, ne scandalum oriatur, modeste erit excusatio proponenda cum debita humilitate et veritate.
Footnotes
Chapter 46 of 75