Articulus 36
DECLARATIO CAPITULI OCTAVIDECIMI : LOCUTUSQUE EST DOMINUS AD MOYSEN.
DOMINUS in exordio hujus capituli quasdam resumit exhortationes ac jussiones præhabitas, deinde gradus quosdam consanguinitatis et affinitatis a matrimonio excludit. Locutusque est Dominus ad Moysen, dicens : Loquere filiis Israel, et dices ad eos ex parte mei : Ego sum Dominus Deus vester, quoniam vobis specialiter legem trado, gratiosus beneficusque exsisto, et a vobis adorari et coli requiro. Juxta consuetudinem terræ Ægypti in qua habitastis, non facietis, id est, consuetudinem idololatrandi Ægyptiorum vobis prohibeo; et juxta morem regionis Chanaan, ad quam ego introducturus sum vos, non agetis, nec in legitimis eorum ambulabitis, imitando idololatrias et cetera Chananæorum facinora. Horum duorum populorum idololatrias et peccata specialiter prohibet eis, quia de consuetudinibus
Ægyptiis aliquid contraxerunt, et vitia Chananæorum faciliter incidere poterant.
Ostenso quid debeant evitare, subdit quid agere debeant. Facietis judicia mea, id est, judicialia mea præcepta implete, et præcepta moralia servabitis per memoriam et effectum, et ambulabitis in eis, perseverando usque in finem.1 Ego Dominus Deus vester. Custodite leges meas, id est cærimonialia jussa, atque judicia. Quædam judicialia præcepta fuerunt instituta a Deo, quædam per ejus vicarios, per reges et pontifices seu principes, et utraque voluit Deus impleri. Quæ faciens homo, vivet in eis per gratiam, in quantum ex caritate implentur, sicque per eorum impletionem ad vitam gloriæ perducetur. Nec obstat quod per Ezechielem loquitur Dominus : Dedi eis præcepta non bona, et legem seu mandata in quibus non vivent.2
Hoc equidem dictum est, in quantum lex non continebat gratiam, et ipsa cærimonialia ex se ipsis non justificabant, nec erant Deo accepta, nisi ex offerentium devotione et fide Salvatoris futuri. Propter quod ait Apostolus: Nihil ad perfectum adduxit lex.3 Et rursus: Ex operibus, inquit, legis non justificabitur omnis homo.4
Sequitur de impedimentis matrimonii ex parte propinquitatis. Ego Dominus Deus vester. Omnis homo ad proximam sanguinis sui non accedet, ut revelet turpitudinem ejus: id est, cunctis, præsertim Judæis, prohibeo cum persona consanguinea copulam inire carnalem. De quibus autem cognatis seu affinibus istud sit intelligendum, consequenter determinatur. Ego Dominus. Turpitudinem patris tui et turpitudinem matris tuæ non discooperies, id est, nec filia patri, nec filius matri miscebitur. Mater tua est, non revelabis turpitudinem ejus: id est, idcirco eam non cognosces, quoniam mater est tua, et per consequens, non tam irreverenter et vitiose tractanda. Turpitudinem uxoris patris tui, id est genitale tuæ novercæ, non discooperies. Turpitudo enim patris tui est: quoniam vir et conjux reputantur una caro, et talis discoopertio valde ignominiosa est patri.5 Propter quod Achitophel dixit ad Absalom: Ingredere ad concubinas patris tui, ut quum audierit omnis Israel quod fœdaveris patrem tuum, roborentur manus eorum tecum.6 Jacob quoque moriens, abominatus est incestum hujusmodi Ruben: Non crescas, inquiens, quia ascendisti cubile patris tui.7 Turpitudinem sororis tuæ ex patre sive ex matre, id est, sive sit soror tua solum ex parte patris, sive tantum ex parte matris; quæ domi vel foris genita est, id est ex toro legitimo seu illegitimo, vel domi, id est in Judaismo, vel foris, id est extra Judaismum; non revelabis: et per consequens, imo per locum a majori, turpitudinem ejus non revelabis, si ex parte utriusque parentis sit soror tua. Turpitudinem filiæ filii tui, vel neptis ex filia, non revelabis: quoniam talium puellarum es avus, ideo subditur: quia turpitudo tua est, id est, tales puellæ sunt caro tua, quia de substantia seu semine prolis tuæ sunt natæ: sicque earum turpitudo est tua, et tibi tam propinqua, quod eam nudare non debes. Turpitudinem filiæ uxoris patris tui, quam peperit patri tuo, et est soror tua, non revelabis: sicut jam tactum est.
Consequenter prohibentur et aliæ personæ a connubio ratione consanguinitatis vel affinitatis, et clarus est textus ex præinductis. Verumtamen quod ait, Uxorem fratris sui nullus accipiat, intelligendum est, fratre illo vivente, contra quod egit Herodes;8 vel nisi defunctus sit semine non relicto. Sororem uxoris tuæ in pellicatum illius, id est ad concumbendum cum ea meretricaliter, non accipies, nec revelabis turpitudinem ejus adhuc illa vivente, id est, priori uxore tua, sorore illius, nondum defuncta: ex quo elicitur, quod licuit priore defuncta.
Ad mulierem quæ patitur menstrua, non accedes, nec revelabis fœditatem ejus.
De causis et intellectu hujus præcepti in expositione quintidecimi capituli est tractatum.9 Cum uxore proximi tui non coibis nec seminis commixtione maculaberis. De semine tuo non dabis ut consecretur idolo Moloch.10 Quemadmodum tertio Regum legitur, Chamos fuit idolum Moabitarum, Moloch vero fuit idolum Ammonitarum.
Cultores autem Moloch, interdum miscuerunt in sacrificiis ejus aliquid seminis seu spermatis sui. Interdum parentes obtulerunt infantulos suos idolo huic: quod, ut fertur, cupreum fuit et concavum, formam habens humanam. Quumque intus fuisset igne succensum, ponebatur puerulus in ulnis seu manibus idoli, et comburebatur. Moxque sacerdotes tantum fecerunt sonum cum tympanis, quod parentes et alii qui adstabant, lamentationem infantis non audierunt, ne compassione affligerentur, sed animam pueri crederent a diis susceptam. Nec pollues nomen Dei tui, ipsum tam graviter inhonorando, seu incorruptibilis et incommutabilis Dei nomen falsis diis attribuendo.
Ego Dominus: Cum masculo non commisceberis coitu femineo: quum sit Sodomiticum vitium, et ignominiosum naturæ ac propagationi individui, conservationique speciei contrarium; quia abominatio est. Conformiter femina prohibetur in feminam exercere immunditiam: imo generaliter sicut prædicta prohibentur viris, ita et feminis; sed de viris, quasi de plurali, fit mentio. Cum omni pecore non coibis: quia hoc esset plus contra naturam, quam Sodomia; nec maculaberis cum eo per contactum, consensum seu provocationem stimulationis, resolutionisve seminis. Mulier non succumbet jumento: nec aliqua vitiosa affectione aut motione circa illud disponetur; nec miscebitur ei, quia scelus est. Nec polluamini in omnibus his, quibus contaminatæ sunt universæ gentes, et in quibus polluta est terra: cujus ego scelera visitabo, ut evomat habitatores suos. Custodite omnia legitima mea atque judicia, ut non faciatis ex omnibus abominationibus istis, tam indigena quam colonus qui peregrinatur apud vos. Omnes enim exsecrationes istas fecerunt accolæ terræ, videlicet Chananæi: quo constat, quam enormiter peccaverunt, et quam juste a Deo plagati sint. Ecce beatissimus Moyses divinis assuetus alloquiis, ut ab obsceno et libidinoso affectu ac opere nos avertat, organum sexus feminei tam viliter exprimit, ut vix aliquid vilius valeat excogitari. Tribus quippe nominibus in isto capitulo illud expressit, nunc turpitudinem, nunc ignominiam, nunc fœditatem illud appellans. Cur igitur ratio sic obtenebratur, ut tam inordinate et bestialiter moveatur, aut sensualitatem moveri permittat?
Circa hæc in Scholastica fertur historia: In primorum parentum conjugio propter hominum raritatem, solum duas personas exclusit Dominus a conjugio, dicens: Propter hoc relinquet homo patrem et matrem, id est, nec filius matri, nec patri filia copulabitur. Sub lege autem plures excepit, puta duodecim, quæ sunt mater, noverca, soror, neptis, amita, matertera, uxor patrui, nurus, uxor fratris, juxta sensum præhabitum, privigna, filia privigni vel privignæ, soror uxoris. Tam paucas tunc excepit, ut multiplicarentur homines. Sub gratia plures excluduntur, ubi continentia locum habet: et est hæc prohibitio circa conjugium; a fornicatione enim omnis excluditur mulier.
Ut autem præhabita clarius intelligantur, pensandum quod super quartum Sententiarum, distinctione 40, scribit Thomas circa quæstionem qua quæritur, an consanguinitas de jure naturali impediat matrimonium: Illud in matrimonio dicitur esse contra legem naturæ, per quod matrimonium redditur incompetens, respectu finis ad quem est institutum. Finis autem matrimonii, primo et per se, est bonum prolis, quod per consanguinitatem quamdam, scilicet inter patrem et filiam, et inter filium et matrem impeditur, non ut omnino tollatur, quia filia ex patre potest concipere, et simul cum eo prolem instruere ac nutrire, sed sic, ut non fiat modo convenienti. Inordinatum est enim, ut filia quam oportet patri esse subjectam, tanquam ex eo procedentem, jungatur ei in sociam et comparem ad prolificandum: atque inordinatius est ut mater filio nubat, quum uxor debeat viro aliquo modo esse subjecta. Porro finis matrimonii secundarius, tamen per se, est concupiscentiæ refrenatio: contra quam esset, quod personæ consanguineæ, præsertim quæ in eadem solent domo cohabitare, matrimonio jungerentur. Idcirco, ut Rabbi Moyses protestatur, tales personas a matrimonio lex exclusit, imo tales personæ debent suam pudicitiam mutuo custodire. Finis autem matrimonii per accidens, est confœderatio hominum, et multiplicatio amicitiæ inter eos, dum homo ad consanguineos uxoris, sicut ad suos se habet. Huic autem fini matrimonii præjudicaretur, si personæ sibi propinquæ sociarentur connubio, quia ex hoc non consurgeret amicitia nova: ideo secundum leges humanas et statuta Ecclesiæ, plures consanguinitatis gradus sunt a matrimonio separati. Sicque consanguinitas quantum ad quasdam personas, impedit matrimonium de jure naturali: quantum ad aliquas, de jure divino; quantum ad aliquas, de jure positivo humano. Hæc Thomas.
Qui iterum ait: Affinitas præcedens, matrimonium impedit contrahendum, dirimitque contractum, eadem ratione qua consanguinitas: nam sicut consanguineis, ita affinibus inest quædam cohabitandi necessitas. Et sicut est amicitiæ vinculum inter consanguineos, ita et inter affines. Si autem affinitas matrimonio superveniat, non potest ipsum dirimere. At vero in nova lege ex statuto Ecclesiæ etiam spiritualis cognatio, sicut affinitas, matrimonium impedit, prout super quartum Sententiarum, distinctione 42, doctores conscribunt.
Postremo juxta moralitatem, non debemus juxta consuetudinem terræ Ægypti facere, id est, infidelium more conversari, neque vitiosis mundi amatoribus conformari.11 Et specialiter religiosus nequaquam debet instar sæcularium vivere, neque sub habitu sacro, ovino ac spirituali, cor carnale, mundanum aut sacrilegum gerere, violando suæ professionis statuta aut vota. Per prohibitionem autem revelationis turpitudinis propinquarum personarum, insinuatur vitari omnis inordinata revelatio, seu detectio peccati aut defectuositatis sive secreti proximorum, sive hoc fiat directe, sive indirecte: atque (ut ait Glossa) maledictionem Cham incurrunt, qui parentum aut spiritualium patrum seu amicorum et confidentium sibi peccata ex mala radice aperiunt, improperant, vel accusant.12 In qua re culpabiles sunt: detractor, qui occulte alterius famam denigrat; malevolus, qui tacendo innuit, ut alius quod pejus est suspicetur; reprehensor quoque, qui nimis exaggerat culpam alterius ut gravior videatur; item susurro et bilinguis, adulator et invidus, simulator et mendax atque maledicus. De semine etiam nostro non debemus dare ut consecretur Moloch, id est diabolo. Nam Moloch interpretatur princeps et rex, per quem princeps tenebrarum, rex filiorum superbiæ, designatur:13 cui donat et consecrat semen suum, qui vel in actibus suis quærit placere hominibus, vel ex proposito male agit, aut spiritualem filium suum aut subditum exemplo aut verbis trahit ad vitia, per quæ trahit atque incorporat eum diabolo.
Footnotes
Chapter 37 of 52