Articulus 4
DE MYSTICO EJUSDEM CAPITULI SECUNDI SENSU.
FACILE prorsus est ad sacerdotes novi Testamenti applicari, quod in præsentis capituli capite de veteris Testamenti sacerdotibus dictum est. Et nunc ad vos mandatum hoc vivendi sacerdotaliter, sobrie, caste, exemplariter ac devote, o sacerdotes evangelicæ legis : qui tanto amplius ad spiritualem virtuosamque obligamini vitam, quam sacerdotes Mosaicæ legis, quanto sacerdotium Christi spiritualius, divinius, atque sublimius est sacerdotio illo legali. Si nolueritis audire, id est præcepta vivendi sacerdotibus Christi specialiter tradita adimplere, mittam in vos egestatem, id est donorum gratiæ gratum facientis carentiam, ut singulis vobis conveniat illud Apocalypsis : Tu es miser et miserabilis, pauper, cæcus et nudus; et maledicam benedictionibus vestris : id est, bona naturæ, bona fortunæ, et bona Ecclesiæ vobis concessa, convertam vobis in majorem damnationem, et permittam vos illis abuti in superbiam; eritque damnatio vestra tanto pœnalior, quanto plura a me bona fuistis sortiti. Unde et Christus in Evangelio profitetur : Cui plus donatum est, plus repetetur ab eo. Quoniam non posuistis super cor, id est, ineffabilem magnitudinem beneficiorum meorum non ponderastis, videlicet quanta sit dignitas sacerdotii vestri, quanta liberalitas atque dignatio Christi in Sacramento se ipsum vobis donantis, et cum quanta reverentia puritateque mentis Sacramentum hoc conficere, sumere et tractare oportet. Ecce ego projiciam vobis brachium, id est, opera vestra tanquam indigna repellam, et gratiæ vigorem suspendam; et dispergam super vultum vestrum stercus solennitatum vestrarum, id est, vitia vestra carnalia, et vitam vestram fœdam ac turpem, vobis cum grandi confusione vestra objiciam et cunctis ostendam; et assumet vos secum : opera enim vestra sequentur vos. Et scietis per experientiam confusionis damnationisque vestræ, quia misi ad vos mandatum istud novæ legis.123
Pactum meum, id est novi Testamenti A Scripturæ studium non frequentant! — fœdus, fuit cum eo, præsertim cum Apostolis eorumque successoribus sanctis : quod est pactum vitæ gratiæ in præsenti, et vitæ gloriæ in futuro, et pactum pacis internæ. Siquidem coram illis in Cœna Christus novi Testamenti Sacramentum instituit, et novum Testamentum firmavit.4
Denique de quolibet Apostolorum et sacerdotum atque pontificum, sancte viventium, dici potest secundum præcedenti articulo positum, quod Dominus ait : Dedi ei timorem, et timuit me, etc. Lex veritatis, id est doctrina et jussio Christi, fuit in ore ejus, et iniquitas non est inventa in labiis ejus; in pace et in æquitate ambulavit mecum, et multos avertit ab iniquitate. Secundum Hieronymum, his verbis describit Deus, qualis esse debeat sacerdos, scilicet ut fideliter timeat Deum, et legem divinam semper habens in corde et ore, nullo maculetur mendacio, nec impietate turpetur aut dolo, sed cum pace et justitia coram Altissimo vivens, ceteros præsertim sibi commissos, semper totis viribus ab impietate avertere satagat : quia ut ait Hieronymus, qui sacerdos est, et non corripit delinquentes, sacerdotis officium præterit.
Labia enim sacerdotis custodiunt scientiam. Sacerdotum est habere discretionem præcipuam inter virtutes ac vitia, inter pretiosum et vile, inter bonum et malum, inter verum et falsum, inter lepram et non lepram, et ut in tantum eruditi sint, quod onus sui officii fructuose queant implere, aliosque docere. Nam legem, id est Christi præcepta et documenta, requirent laici ex ore ejus : præsertim quum in Levitico Dominus dicat sacerdotibus veteris Testamenti : Vinum et omne quod inebriare potest, non bibetis, quando intrabitis in tabernaculum testimonii, ut habeatis scientiam discernendi inter sanctum et profanum, doceatisque filios Israel omnia legitima mea.5 Quam vehementer ergo damnabiles sunt sacerdotes novi Testamenti, qui potibus vacant, et sanctæ
Vos autem recessistis de via, et scandalizastis plurimos in lege. Hoc, proh dolor! non expositione, sed luctu et gemitu indiget, quum sacerdotes Christi de via justitiæ impudenter ac publice nimis recedant, suaque perditissima conversatione innumerabiles graviter scandalizent. Ideo Dominus dat eos contemptibiles vulgo et omnibus, ita ut laici sacerdotibus vix assurgant, vel reverentiæ exiguum signum demonstrent, quin potius eos irrident.
Porro quod subditur, Numquid non pater unus omnium nostrum? numquid non Deus unus creavit nos? quare ergo despicit unusquisque nostrum fratrem suum? contra omnes superbos, indignabundos, passionatosque dicitur, qui communem originem atque naturæ parilitatem non attendentes, facili occasione despiciunt alios : in quo tam sæculares, nobiles, potentes, ac divites, quam alii quidam in propriis oculis sapientes aut virtuosi, multum culpabiles sunt, non intendentes quod nihil boni habeant, nisi a Deo, et quod vitiis pleni sunt, Deo odibiles, quum hi quos spernunt, multis forte donis gratiæ decorentur, vel decorabuntur. Ideo ad Romanos dicit Apostolus : Tu quid judicas fratrem tuum? aut tu quare spernis fratrem tuum? omnes enim stabimus ante tribunal Christi.6 Attendat igitur omnis Christianus, quod loquitur Christus :7 Qui major est vestrum, sit vester minister.
Transgressus est Juda, id est plebs christiana confitens Deo, quando secundum fidem suam condigne non vivit; et abominatio facta est in Israel, id est in contemplativis, dum hi qui spiritu incipiunt, carne consummantur, et in Jerusalem, id est in ministris Ecclesiæ, quando sacerdos vivit ut populus;8 quia contaminavit Judas sanctificationem Domini, id est, post opera pœnitentiæ Deo placita recidivavit, et in ecclesia loquaciter, vage et irreligiose se habuit, sicut (heu!) quotidie cernimus, et habuit filiam dei alieni, id est, iniquitatem sibi quasi in conjugem sumpsit, actus9
Etenim secundum quod ipsi allegant, verba ista dicuntur in persona Patris; sed prout hic introducuntur, in persona Christi dicuntur.
Itaque Christus ait : Ecce ego mittam angelum meum. In fine equidem præcedentis capituli imperfecti dixerunt : Omnis qui facit malum, bonus est in conspectu Domini, et tales ei placent; aut certe ubi est Deus judicii? Ad quod Christus quasi respondens, subjungit : Ecce ego mittam angelum meum, id est Joannem Baptistam, ex cujus prædicatione error illorum cœpit redargui, et per Christum plenissime reprobatur. Dicitur autem Joannes angelus ratione officii, non naturæ superioris, quoniam nuntius Dei, et quia angelicæ vitæ, et quoniam sacerdotis filius, ita quod sacerdotem esse sibi competebat. Et jam dictum est, quod sacerdos Dei sit angelus. De hoc Christi prænuntio fertur in Joanne : Fuit homo missus a Deo. Et præparabit viam ante faciem meam, id est, corda Judæorum sua prædicatione atque baptismo disponet ad meum adventum meamque susceptionem, ut per eum credant in me. Unde Joannes habet : Hic venit in testimonium, ut testimonium perhiberet de lumine, ut omnes crederent per illum.
Deinde Christus de se ipso quasi de alio loquens, sicut frequenter fit in Scripturis, adjecit : Et statim post Joannis nativitatem, veniet ad templum suum Dominator, quem vos quæritis, id est Christus Rex regum et Dominus universorum : cujus adventum omnes devoti et boni illuminati, a principio mundi desideraverunt, secundum quod Christus in Evangelio ait discipulis : Beati oculi qui vident quæ vos videtis : dico enim vobis, quoniam multi reges et Prophetæ voluerunt videre quæ vos videtis, et non viderunt. Et Angelus testamenti, quem vos vultis, id est Christus magni consilii Angelus, per quem, secundum quod mediator est Dei et hominum, Deus Pater seu Trinitas superbenedicta novum dedit et condidit Testamentum, juxta illud Jeremiæ : Ecce dies veniunt, dicit Dominus, et feriam domui Israel et domui Juda pactum novum. Porro per templum, intelligi potest templum illud materiale civitatis Jerusalem, in quo Christus a Matre fuit oblatus, in quo et ipse duodecim factus annorum inter doctores consedit, in quo post annum suum tricesimum sæpius prædicavit, atque miracula fecit, tuncque impletum est quod Psalmista prædixit : Suscepimus, Deus, misericordiam tuam in medio templi tui. Propter quod dictum est in Aggæo propheta : Magna erit gloria domus hujus novissimæ magis quam primæ. Vel templum intelligendum est congregatio eorum qui crediderunt in Christum, et adhæserunt eidem : de quibus Joannes ait, Verbum caro factum est, et habitavit in nobis; et Baruch, Post hæc in terris visus est, et cum hominibus conversatus est.
Præterea, sicut refert Hieronymus, quod jam de Joanne Baptista expositum est et de Christo Jesu, Judæi exponunt de Elia et suo quem præstolantur, rege Messia. Hinc perpendo, non irrationabiliter dici a Christianis, quod Judæi per Eliam convertentur ad Dominum Jesum Christum. Quum enim audierint eum prædicare quod Jesus sit Christus, quem putabant prædicaturum oppositum, celeriter convertentur. — Quæ autem sequuntur, quidam exponunt de secundo Christi adventu. Quod licet dici valeat, convenientius tamen videntur referri ad primum adventum, sicut ex ipso litteræ hujus contextu clarebit.
Ecce venit per incarnationis mysterium atque visibilem formam, dicit Dominus exercituum. Repetitio, confirmationis indicium est et attentionis provocatio. Et quis poterit cogitare diem adventus ejus? id est, quis capere sufficit qualiter veniet, quam magnifice, mirabiliter atque humiliter, qualis quoque et quantus sit ipse qui veniet. Incarnatio nempe Salvatoris, ejusque majestas, a nobis comprehendi nequeunt. Modus quoque adventus Christi nec ipsis Prophetis tam distincte innotuit, sicut Apostolis Spiritu Sancto recepto, vi-
Luc. II, 22, 27.
Ibid. 46.
Matth. XXVI, 55; XXI, 14.
Ps. XLVII, 10.
Agg. II, 10.
Joann. I, 14.
Baruch III, 38.
Malach. II, 17.
Joann. I, 6.
Ibid. 7.
Luc. X, 23, 24.
Is. IX, 6, juxta LXX.
Jer. XXXI, 31. immundos jugiter amando et amplectendo. Hoc faciunt carnales et lubrici quorum deus venter est, et cupidi qui aurum Deo præponunt.10 Disperdat Dominus virum qui fecerit hoc, nisi desistat.
Operiebatis lacrimis altare Domini, fletu et gemitu. Hoc faciunt, qui alios opprimunt et contristant, ita ut illi ita afflicti, coram Domino ingemiscant et plorent. Rursus id faciunt, qui pro temporalium amissione ac damno terreno superflue lugent ac dolent. Horum opera et oblata Deo non complacent.
Denique, quod hic dicitur contra odientes conjuges suas, intelligi potest contra Christianos qui uxores suas despiciunt, et velut famulas tractant, præsertim contra adulteros omni damnatione dignissimos.11 Hi igitur sunt docendi, ut pensent se et conjuges suas ab uno Deo esse creatos, et ideo copulatos ut socialiter amicabiliterque simul viventes, procreent filios, in quibus cultus Dei amplificetur.
Custodite spiritum vestrum in timore et humilitate, proprias ærumnas efficaciter intuendo, omneque bonum Deo adscribendo, et nolite despicere quemquam, præsertim propter paupertatem, vel naturalem defectum. Nihilo minus impii et mundani, secundum quod tales, in communi spernendi sunt, sicut de viro justo cantamus in Psalmo : Ad nihilum deductus est in conspectu ejus malignus, timentes autem Dominum glorificat.12 Hinc sanctus Job : Si contempsi, inquit, judicium subire cum servo meo. Numquid non in utero fecit me, qui et illum?13
Laborare fecistis Dominum in sermonibus vestris; et dixistis : In quo eum fecimus laborare? In eo quod dicitis : Omnis qui facit malum, bonus est in conspectu Domini, et tales ei placent. Aut certe ubi est Deus judicii? Hoc juxta intellectum præhabitum intelligi potest de imperfectis et rudibus Christianis, qui visa impiorum prosperitate, justorumque tribulatione, contra Deum murmurant, atque ipsius providentiæ detrahunt, quemadmodum sequenti capitulo clarius innotescet. Cetera ex præinductis facillime intelliguntur.
Footnotes
Chapter 4 of 7