Articulus 19

ELUCIDATIO CAPITULI DECIMI : ET CONVOCATIS DUODECIM DISCIPULIS SUIS, DEDIT ILLIS POTESTATEM, ETC.

POSTQUAM Christus docuit se rogandum ut mitteret operarios in messem suam, statim, nondum rogatus, saltem condigne, ex abundantia suæ clementiæ mittit operarios sanctos Apostolos in messem suam, de qua alio asserit loco : Non sum missus nisi ad oves quæ perierunt domus Israel. Itaque, postquam instruxit Apostolos de evangelicæ legis doctrina, multisque miraculis eos confirmavit in fide, mittit eos ut alios doceant. Ut enim Dionysius protestatur, non est aptus alios ad Deum reducere, purgando, illuminando, perficiendoque eos, nisi qui in se ipso excellenter purgatus, illuminatus, perfectusque fuerit, quatenus de plenitudine ejus accipiant alii.

Matth. xv, 24.

Joann. 1, 16.

Et convocatis duodecim discipulis suis, puta Apostolis, ad se, dedit illis Jesus potestatem spirituum immundorum, id est virtutem supra et contra dæmones impuritate peccati repletos, ut ejicerent eos ab hominibus obsessis, in nomine Christi. Dedit quoque eis potestatem, ut et curarent omnem languorem difficulter sanabilem, inveteratum, latentem, et omnem infirmitatem facilius curabilem, hoc est omne genus cujuscumque morbi. Vel per languorem, invaletudo animæ seu peccatum, per infirmitatem vero, morbus corporis designatur. Nam et corporum curatio ordinabatur ad animæ sanationem : de qua Jeremias, Sana me (inquit) et sanabor. Missi sunt ergo Apostoli ad animas reparandas. Data præterea est Apostolis tanta miraculorum potestas, quatenus veritas evangelicæ prædicationis divino testimonio fulciretur, et quia non aliter crederetur illitteratis ac idiotis.

Jer. xvii, 14.

Duodecim autem Apostolorum nomina sunt hæc. Ponit Evangelista nomina Apostolorum, ne alii pseudoapostoli reciperentur quasi veri Apostoli. Ut enim in epistolis Pauli frequenter ostenditur, tempore Apostolorum, multi falsi apostoli surrexerunt, dicentes se veros Christi Apostolos. Primus dignitate, non vocatione, est Simon, qui alio nomine dicitur Petrus, et etiam Cephas. Simon autem fuit primum nomen ipsius : alia duo nomina imposuit illi Christus. Simon interpretatur obediens; Petrus, firmus; Cephas, caput, vel principalis. Petrus tamen et Cephas idem significant, ita quod Petrus interpretatur firmus et principalis, similiter Cephas. Unde alio in loco ait Salvator : Tu vocaberis Cephas, quod interpretatur Petrus. Et Andreas frater ejus, videlicet Petri. Quamvis autem Petrus et Andreas primo simul a Christo vocati sint ad apostolatum, ut dictum est supra, Andreas tamen primo a Christo vocatus est ad sui cognitionem, et cognito Christo, Andreas duxit fratrem suum Petrum ipso seniorem, ad Christum.

II Cor. xi, 12, 13, 20; Galat. 1, 7.

Joann. 1, 42.

Matth.¹ xvi, 18; Joann. 1, 42.

Matth. iv, 18, 19. Joann. 1, 40.

Ibid. 41, 42.

Marc. v, 37.

Matth. xvii, 1.

Marc. xiv, 33.

Ibid. 11, 17.

Joann. 1, 43.

Ibid. 44.

Jacobus Major, id est vocatione prior, et Christo familiarior : qui interfuit resuscitationi puellæ, Transfigurationi, et trinæ orationi Christi tempore passionis; Zebedœi filius, et Joannes evangelista, frater ejus, utpote Jacobi. Hos duos, ut Marcus refert, Christus vocavit Boanerges, id est Filios tonitrui, propter altisonam et invictam Evangelii prædicationem. Philippus : quem Christus legitur apud Joannem statim post suam baptizationem vocasse. Eratque Philippus a Bethsaida, et frater Nathanaelis de quo testatus est Christus :

Ecce vere Israelita, in quo dolus non est.²³

Et Bartholomæus; Thomas, et Matthæus publicanus.⁴

Lucas et Marcus nominant Matthæum ante Thomam, nec addunt, Publicanus. Matthæus vero sicut vere humilis, Thomam sibi præponit, seque publicanum appellat. Et Jacobus Minor, filius Alphæi :⁵ qui dictus est frater Domini, tanquam vultu et conversatione ei conformis;⁶ et fuit primus Jerosolymorum Christianorum antistes; et Thaddæus : qui aliis in locis vocatur Judas Jacobi, id est frater Jacobi⁷

Minoris; qui etiam, teste Hieronymo, dicebatur Lebbæus, quod interpretatur corculus, id est cordis sui diligens custos. Fuit ergo trinomius.

Simon Cananæus : qui dicitur Cananæus, non quia de genere populi Chanaan, sed a vico Cana, ubi Christus convertit aquam in vinum. Hunc Lucas vocat

Simonem Zelotem, quoniam Cana interpretatur zelus, secundum Hieronymum.⁸ Et

Judas Iscariotes, id est natus a vico Judææ nomine Carioth, qui et tradidit eum, videlicet Jesum, dicens :⁹ Quid vultis mihi dare, et ego eum vobis tradam ? Qui velut alter Lucifer cecidit de cœlo, et tanquam alter Satan adfuit inter filios Dei.¹⁰¹¹

Hos duodecim misit Jesus ad prædicandum, binos et binos, seu combinatos, secundum Marcum. Unde quod Matthæus et

Lucas exprimunt eos combinatos, putant nonnulli ideo factum, quia illi pariter missi sunt, qui combinantur. Denique post hanc missionem Apostolorum, designavit Dominus Jesus et alios septuaginta duos discipulos, et misit illos binos et binos ante faciem suam, ut Lucas refert.¹² Præcipiens eis, puta Apostolis, et dicens : In viam gentium, id est ducentem ad gentiles, ne abieritis, illos visitando seu instruendo, et in civitates Samaritanorum : qui receperunt quinque libros Moysis, sed non Prophetas; erantque natione gentiles, et a rege Assyriorum adducti, filiis Israel captis, prout in libris Regum plenius edocetur;¹³ ne intraveritis, gratia prædicandi, nec in villas aut castella eorum. Sed potius ite ad oves quæ perierunt, id est perditas, seu propter peccatum damnationi obnoxias, domus, id est populi seu familiæ Israel. Potest autem per Israel intelligi Jacob patriarcha, de quo Judæi exorti sunt, qui alio nomine nuncupatus est Israel;¹⁴ vel populus Israeliticus.

Quemadmodum ergo Christus ait, Non sum missus nisi ad oves quæ perierunt domus Israel;¹⁵ sic et Apostolos mittit solum ad illas : non quod ipse nullo modo missus sit ad gentes, præsertim quum in

Actibus Apostolorum dicat Apostolus, Notum vobis sit, quia gentibus missum est hoc salutare Dei;¹⁶ et Simeon justus, Viderunt, inquit, oculi mei Salutare tuum, quod parasti ante faciem omnium populorum.¹⁷ Sed quoniam primo ac principaliter missus est ad convertendos Judæos, deinde gentiles; sic nunc jubentur Apostoli solis prædicare Judæis : quoniam primo eis prædicari decebat tanquam populo peculiari, quorum patres ex quibus Christus, ad quos facta fuit de Christi adventu promissio;¹⁸ et etiam ut Judæi inexcusabiles fierent de sua incredulitate. Si enim Christus suos discipulos ad infideles primo misisset, habuissent occasionem calumniandi atque dicendi, quod ipse non esset Christus in lege promissus populo Judæorum. Itaque, quoniam Christus et ejus discipuli ante passionem ipsius modico tempore prædicaverunt, idcirco ante passionem non prædicaverunt nisi Judæis. Porro, post resurrectionem dixit eis Salvator :

Euntes in mundum universum, prædicate Evangelium omni creaturæ.¹⁹ Et tamen nec hoc exsecuti sunt Apostoli, nisi post prædicationem Judæis copiose et diu impensam : quibus pro majori parte induratis, ad gentes profecti sunt. Propter quod Paulus et Barnabas dixerunt Judæis : Vobis oportebat primum loqui verbum Dei, sed quoniam repulistis illud, ecce convertimur ad gentes.²⁰

Euntes autem prædicate, dicentes : Quia appropinquavit regnum cœlorum, id est gloria regni cœlestis, quia per Christi incarnationem ac meritum, ingressus regni cœlorum patescit. Homines nempe elongantur ac distant a regno cœlesti et vera felicitate, per culpam. Quoniam ergo Christus venit tollere peccata mundi, idcirco a tempore sui adventus appropinquavit hoc regnum, et homines ad ejus adeptionem disponi cœperunt.²¹ Nemo tamen ante passionem illud ingredi potuit.

Consequenter Salvator donat Apostolis congrua proportionataque argumenta probandi doctrinam evangelicam.²² Infirmos curate, miraculose et instrumentaliter, divinam potentiam atque clementiam invocando; mortuos suscitate. Non leguntur Apostoli ante passionem mortuos suscitasse, sed postea. Leprosos mundate, orando pro curatione eorum;²³ dœmones ejicite. Gratis, id est sine pretio vestro ac merito, accepistis a me dona Spiritus Sancti, videlicet gratias gratis datas, et gratiam gratum facientem: alioqui gratia non esset gratia;²⁴ gratis, id est pure propter Deum, date, id est, aliis communicate spiritualia vobis concessa, sacramenta Ecclesiæ, beneficia sanitatum, sapientiam et scientiam, et ceteros actus spirituales: pro quibus nihil sumendum est per modum pretii, ne spiritualia temporalibus comparentur; quamvis aliquid accipi possit tanquam stipendium vitæ. Hoc et Petrus in prima sua hortatur Canonica, dicens: Unusquisque sicut accepit gratiam, in alterutrum illam administrantes, sicut boni dispensatores multiformis gratiæ Dei.²⁵²⁶

Nolite possidere aurum, neque argentum, neque pecuniam in zonis vestris, id est in bursis ad zonas pendentibus. Quid mirum si hoc dicatur ad discipulos, quibus et dixit, Qui non renuntiaverit omnibus quæ possidet, non potest meus esse discipulus?²⁷²⁸ Apostoli namque esse debuerant ceteris omnibus, maxime prædicatoribus, exemplum perfectionis, videlicet paupertatis et plenæ spei in Deo, non cogitando de crastino, itemque de libertatis perfectione, sola futuri sæculi bona quærendo.²⁹ Denique, non solum prohibuit Christus Apostolis nil horum possidere, sed etiam nihil secum portare. Unde apud Lucam: Nihil, inquit, tuleritis in via, etc.³⁰ Temporalium namque possessio parit sollicitudinem, et impedit animi libertatem, sicque efficit hominem minus expeditum ad infatigabile prædicationis officium. Non peram, id est repositorium victualium, in via prædicationis, possideatis aut circumferatis.

Videtur contrarium quod ait Salvator: Quando misi vos sine sacculo et pera, numquid aliquid defuit vobis? sed nunc qui habet sacculum, tollat; similiter et peram.³¹ Sed et ipse Salvator aliquid tulit in via, videlicet sacculum, peram, pecuniam, quorum Judas custos fuit. Nam quum in Cœna Christus ei dixisset, Quod facis, fac citius; putabant Apostoli quod dixisset ei: Eme nobis quæ ad diem festum necessaria sunt. Discipuli quoque ejus intraverunt civitatem Samaritanorum emere cibos.³² Et respondendum ad primum, quod Christus secundum congruentiam loci ac temporis, convenientia dedit præcepta. In legatione igitur Apostolorum quæ facta est ante passionem, præcepit ne quid tollerent in via, quia tunc mittebantur ad notos, nec prædicabant mirabilia aut supernaturalia de Christo, sicut post passionem;³³³⁴ unde et tunc persecutionem perpessi non sunt, ut postea, sed satis provisum est eis ab his quibus prædicaverunt: ideo jussi sunt pro tunc nihil secum portare. Post passionem vero, cœperunt mirabilia prædicare de Christo, et hominum vitia ac idola publice reprobare:³⁵ idcirco tunc permissi sunt secum ferre necessaria vitæ. Quod autem Apostoli post passionem hoc egerint, innotescit ex eo quod ad Corinthios dicit Apostolus: Numquid non habemus potestatem mulierem sororem circumducendi, sicut et ceteri Apostoli, et fratres Domini, et Cephas?³⁶³⁷ Ad secundum dicendum, quod Christus tulit et habuit talia pro communitate sui gregis, et pro necessitate egenorum, non quasi privata et propria bona.^3839404142

Neque duas tunicas superiores, seu tales quarum una dumtaxat necessaria est, id est, non habete vestes superfluas. Juxta quem sensum ait Joannes Baptista:⁴³ Qui habet duas tunicas, det non habenti. Hoc ergo intelligendum est, secundum qualitatem locorum ac temporum: quia in uno loco et tempore pauciora vestimenta sufficiunt, quam in alio.

Neque calceamenta, neque virgam. Marcus refert Christum dixisse: Nihil tuleritis in via, nisi virgam tantum, sed calceati sandaliis. Quomodo ergo nunc dicitur, Neque calceamenta, neque virgam? Et respondendum, quod loquitur de integris calceamentis. Sandalia vero sunt incompleta calceamenta, nec reputantur pro calceis. Quod autem ad Ephesios dicit Apostolus, Calceati pedes in præparatione Evangelii pacis, de spiritualibus calceamentis intelligi potest:⁴⁴ de quibus in Canticis scribitur, Quam pulchri sunt gressus tui in calceamentis!⁴⁵ Denique non omnia quæ jam jubentur Apostolis, æstimanda sunt omnibus prædicatoribus ad litteram esse præcepta, sed his in quibus eadem ratio invenitur. De virga major est difficultas. Unde sciendum, quod Christus concessit discipulis portare virgam, sumendo virgam ad litteram, quoniam Judæorum consuetudo erat, ut doctores et prædicatores eorum ferrent virgam in signum doctrinæ, et in signum quod hi quibus prædicabant, tenebantur eis de victualibus providere. Sed hoc loco virga accipitur spiritualiter, pro innitentia animi super quamcumque rem temporalem, vel pro re temporali quantumcumque parva et vili, ut sit sensus: Neque virgam, id est, nolite alicui rei temporali inniti, vel rem temporalem quantumcumque minutam, quasi proprium possidere.

Cur autem nil horum possidendum sive portandum sit prædicatori, subjungitur. Dignus est enim operarius, id est prædicator verbi Dei et minister altaris, seu quilibet spiritualis in templo ministrans, et spiritualia populo exhibens, cibo suo, id est necessariis ad corporis sustentationem. Imo hoc dictat ratio, lexque divina, et jus humanum. Imo hoc ipsum Apostolus pro modico reputans, sic ait: Si nos vobis spiritualia seminavimus, magnum est si vestra carnalia metamus? Ideo iterum loquitur: Communicet autem qui catechizatur ei qui catechizat, in omnibus bonis;⁴⁶ itemque, Dominus ordinavit his qui Evangelio deserviunt, de Evangelio vivere.⁴⁷

Mystice, per aurum hoc loco prohibitum, intelligitur sapientia sæcularis; per argentum, sermo coloratus; per pecuniam autem, cupiditas; per duas tunicas, duplicitas animi, vel sanctitas simulata; per virgam, rigor vindictæ;⁴⁸ per peram, thesauri impietatis.⁴⁹ Omnia igitur hæc abjicienda sunt prædicatoribus atque doctoribus Christi, quia ut ait Apostolus: Prudentia carnis, mors est;⁵⁰ et rursus, Sermo (inquit) meus non fuit in persuasibilibus humanæ sapientiæ verbis.⁵¹ Jacobus quoque hortatur: Purificate corda, duplices animo.⁵²

In quamcumque autem civitatem, id est locum majorem, vel castellum, id est locum minorem, intraveritis, gratia prædicandi, vescendi, vel hospitandi, interrogate, id est, ab hominibus locorum illorum diligenter inquirite, quis habitator, in ea civitate, id est tali vel tali loco, dignus sit vestro introitu seu hospitatione: id est, ad quemlibet indifferenter non intretis ad vescendum vel quiescendum, sed ad aliquem bonæ famæ, ac vitæ laudabilis, ne ex diffamia et peccatis hospitis vos recipientis, incurratis diffamiam vel suspicionem malam, et ne alios scandalizetis, vestraque doctrina vilipendatur ab aliis. Sed huic documento videtur contrarium, quod ipsemet Christus ad publicanos et peccatores ingressus est, convescens cum eis. Porro Apostoli et successores eorum, quum sint medici animarum, videntur potissimum ingredi debuisse domus peccatorum, non justorum. Et respondendum, quod peccatores ad quos Christus declinavit, veraciter pœnituerunt, et tales a prædicatore sunt visitandi; qui vero indurati atque infames sunt, non sunt visitandi a prædicatoribus : sicut nec medicus visitat languidos omnem medicinam et sanitatis consilium respuentes.

Et ibi, id est in tali hospitio, manete, donec exeatis, id est tamdiu quousque occurrat vobis rationabilis causa egrediendi de domo illa, videlicet, ut alibi prædicetis, vel aliquid boni alibi efficiatis. Vult itaque Christus ne prædicator, more gyrovagi et hominis vani, currat de domo ad domum, et locum sine profectu frequenter transmutet : quia ut Salomon profitetur, Sicut avis tranvolans de nido suo, sic homo qui relinquit locum suum.⁵³ Sed actu prædicationis et corporalis necessitatis cessante, convertatur ad Deum, orationi, compunctioni, et contemplationi vacando, quatenus illic sibi Deus infundat quod aliis postmodum affectuose proponat. Qui autem non valet corpus suum stabilire in loco, quo modo poterit cor suum stabilire in Deo?

Intrantes autem in domum talem, salutate eam, dicentes, id est, veram salutem seu felicitatem optate, et dicite habitantibus et exsistentibus in ea : Pax exterior, scilicet quies ab hostium impugnatione, paxque interior, puta tranquillitas mentis, sit huic domui. Quid enim Christus pax nostra, aptius quam pacem mandaret?⁵⁴ Est tamen pax quædam carnalis et vitiosa, quam habuit Adam et Eva, quam etiam habet ratio impii cum sensualitate. Hanc Christus non mandat, juxta illud :⁵⁵ Non veni pacem mittere, sed gladium. Et si quidem fuerit domus illa digna : id est, si exsistentes in ea fuerint capaces pacis, se disponendo ad gratiam a vobis eis petitam, vel si fuerint præordinati ad pacem Christi, quæ omnem sensum exsuperat, et prædestinati;⁵⁶ veniet pax vestra super eam, id est, pax quam eis optastis præstabitur ipsis, et oratio vestra pro illis exaudietur; si autem non fuerit digna, id est capax seu prædestinata, sed obicem ponens et reproba, pax vestra ad vos revertetur, id est, sermo quo eis pacem petistis, vobis meritorius erit, et salutarem in vobis sortietur effectum in præsenti et in futuro. Juxta quem sensum ait Psalmista :⁵⁷ Oratio mea in sinu meo convertetur.

Et quicumque non receperit vos, negando vobis hospitium, neque audierit auribus cordis sermones vestros, vestris exhortationibus obtemperando; exeuntes foras de domo vel civitate non recipientium vos, executite pulverem de pedibus vestris, id est, minutias terræ pedibus vestris adhærentes removete, et in loca illorum rejecite, in signum damnationis eorum : ut excussio illa significet illos in infernum excutiendos, et item quod vos nil temporale ab ipsis quæsistis.

Amen dico vobis, tolerabilius, id est minor pœna, erit terræ, id est populo, Sodomorum et Gomorrhæorum, et per consequens, aliarum trium urbium cum illis mersarum, videlicet Seboim, Adama, et Segor, in die judicii, quam illi civitati, id est populo civitatis vos non hospitanti nec audienti.⁵⁸ An hoc intelligendum sit absolute, ita quod simpliciter omnibus consideratis, major erit damnatio horum, quam Sodomitarum, difficile est determinare. Videtur enim quod sic, quoniam ceteris paribus, major est damnatio malorum fidelium, quam infidelium, et tanto gravius est peccatum, quo major gratia offertur ac spernitur. Sodomitæ autem non viderunt miracula, nec prædicationem tam efficacem, ut fuit sermocinatio Apostolorum. Oppositum vero hujus apparet ex eo quod in Genesi legitur, quemadmodum homines Sodomitæ pessimi erant, et peccatores nimis coram Domino.⁵⁹ Lyra ergo respondet, quod comparatio ista intelligenda sit solum quantum ad aliquid, hoc est quoad peccatum inhospitalitatis et immisericordiæ Sodomorum, non quoad peccata eorum contra naturam, ita quod Sodomitis remissius erit in die judicii, quam istis, non simpliciter, sed quoad hoc, quod minus peccaverunt non exercendo opera misericordiæ in suos, quam isti, qui non receperunt Apostolos. Sed huic solutioni videtur obstare, quod Christus simpliciter loquitur. Item, qui non receperunt Apostolos, non videntur minus peccasse quam Judæi tempore Ezechielis: et tamen de illis ait Ezechiel, quod Sodoma non peccavit dimidium peccatorum illorum.⁶⁰ Rursus, Sodomitæ transgressi sunt legem naturalem dumtaxat, isti vero legem naturalem atque divinam seu scriptam. Hæc tangendo, sic dixerim: quoniam determinare nil audeo. Certum est tamen quorumdam Judæorum, eorum videlicet qui Christum occiderunt, et forte eorum qui occiderunt ejus discipulos, peccata esse graviora sceleribus Sodomorum.

Footnotes

1. Luc. VI, 14-16. ↩

2. Marc. III, 18. ↩

3. Joann. 1, 47. ↩

4. Luc. vi, 15; ↩

5. Act. 1, 13. ↩

6. Galat. 1, 19. ↩

7. Luc. vi, 16; ↩

8. Joann. II, 1-11. ↩

9. Matth. XXVI, 15. ↩

10. Is. XIV, 12. ↩

11. Job 1, 6; II, 1. ↩

12. Luc. X, 1. ↩

13. IV Reg. XVII, 24. ↩

14. Gen. XXXII, 28. ↩

15. Matth. XV, 24. ↩

16. Act. XXVIII, 28. ↩

17. Luc. II, 30, 31. ↩

18. Rom. IX, 5. ↩

19. Marc. XVI, 15. ↩

20. Act. XIII, 46. ↩

21. Joann. 1, 29. ↩

22. Joann. , 2x11, 35, 36. ↩

23. Act. 1x, 40; xx, 10, 12. ↩

24. Rom. 1x, 6. ↩

25. 1 Petr. 1x, 10. ↩

26. 1 Petr. iv, 10. ↩

27. Luc. 14x, 33. ↩

28. Luc. xiv, 33. ↩

29. Matth. 1x, 34. ↩

30. Luc. 1x, 3. ↩

31. Luc. xxii, 35, 36. ↩

32. Joann. iv, 8. ↩

33. Luc. , 29. ↩

34. Joann. 13x, 27. ↩

35. Joann. , 1x, 8. ↩

36. 1 Cor. ix, 5. ↩

37. 1 Cor. ix, 5. ↩

38. Joann. xiii, 27. ↩

39. Matth. vi, 34. ↩

40. Rom. xi, 6. ↩

41. Act. ix, 40; xx, 10, 12. ↩

42. Joann. i, 29. ↩

43. Luc. iii, 11. ↩

44. Ephes. vi, 15. ↩

45. Cant. vii, 1. ↩

46. Galat. vi, 6. ↩

47. 1 Cor. ix, 14. ↩

48. Luc. ix, 3. ↩

49. Matth. x, 10. ↩

50. Rom. viii, 6. ↩

51. 1 Cor. ii, 4. ↩

52. Jacob. iv, 8. ↩

53. Prov. xxvii, 8. ↩

54. Ephes. ii, 14. ↩

55. vers. 34. ↩

56. Philipp. iv, 7. ↩

57. Ps. xxxiv, 13. ↩

58. Deut. xxix, 23. ↩

59. Gen. xiii, 13; xviii, 20. ↩

60. Ezech. xvi, 48, 51. ↩