Skip to the text
Ember
PT

Articulus 33

ELUCIDATIO CAPITULI NONIDECIMI : ET FACTUM EST, QUUM CONSUMMASSET JESUS SERMONES ISTOS, ETC.

Et factum est, quum consummasset, id est implesset, Jesus sermones istos, in præcedenti capitulo recitatos, migravit a Galilæa, et venit in fines Judææ trans Jordanem, videlicet in partes seu terram duarum tribuum ac mediæ, scilicet Ruben, Gad, et Manasse. Et secutæ sunt eum turbæ multæ, propter diversas causas, ut dictum est sæpius; et curavit eos ibi, eos utique qui indigebant, non totam turbam.1

In quo tangit Evangelista diversa sanitum miracula esse peracta ad præcedentis confirmationem doctrinæ : quæ propter prolixitatem vitandam non recitat sigillatim. Nec solum curavit eos ab infirmitatibus corporis, sed et a languoribus animæ.

Et accesserunt ad eum Pharisæi, tentantes eum, id est, experiri volentes an possent eum reprehendere in sermone seu responsione, et dicentes: Si, id est utrum, licet homini dimittere uxorem suam omnino, non solum quoad cohabitationem et copulam, sed etiam quantum ad vinculum, ut accipiat aliam, quacumque ex causa, id est ex qualibet causa indifferenter, vel ex levi causa, videlicet propter deformitatem, fœditatem, seu odium? Hoc dolose quærebant, volentes redarguere Christum, quidquid responderet. Si enim diceret non licere, arguerent eum blasphemiæ, quasi contradicentem sacræ Scripturæ, quoniam in Deuteronomio Moyses ait: Si acceperit homo uxorem, et non invenerit gratiam ante oculos ejus propter aliquam fœditatem, scribet libellum repudii. Et Malachias propheta:2 Quum odio (inquit) habueris, eam dimitte.3 Si autem responderet quod liceret, arguerent eum libidinis licentiatorem. Sed si, Salomone testante, frustra jacitur rete ante oculos pennatorum, multo amplius inaniter expanduntur laquei ante oculos cuncta cernentis ac infallibilis Christi.4 Ideo ipse tanquam sapientia Dei, responsionem suam testimonio Scripturæ sic munivit, ut pro nulla parte valeat reprehendi.

Qui respondens, ait eis: Non legistis, vos Pharisæi, qui ceteris religiosiores esse videmini? quasi dicat: Utique legistis, sed forte non sane intellexistis. Quia qui fecit hominem ab initio, id est Deus, qui protoplastos parentes creavit circa principium mundi, sexto videlicet die, masculum et feminam creavit eos, id est, unum eorum fecit marem, et aliam feminam in adjutorium viri ad prolem procreandam.5 Et dixit Deus per Adam, seu ipse Adam Deo inspirante: Propter hoc, id est ob id quod vir et mulier conditi sunt in adjutorium mutuum gratia generandi, dimittet homo patrem et matrem.6 Ista dimissio intelligi potest dupliciter: Primo, quoad cohabitationis separationem. Videmus namque, quod sponsus et sponsa parentum suorum domos relinquunt, et separatim cohabitant. Secundo, quoad exclusionem matrimonialis contractus, quia parentes non sunt personæ legitimæ ad contrahendum matrimonium. Relinquet ergo homo patrem et matrem, id est, filius non ducet matrem, nec filia patrem. Hoc enim semper fuit illicitum propter naturalem reverentiam quæ debetur parentibus. Et adhærebit uxori suæ, et illa suo viro, per amorem, cohabitationem atque perpetuum vinculum; et erunt duo supposita, utpote maritus et conjux, in carne una, id est in uno carnali commercio, ita quod quilibet eorum potestatem habebit corporis alterius, et nullus proprii corporis.

Hæc scripta sunt in Genesi. Quum enim immisisset Dominus soporem supernæ contemplationis, seu ecstasim mentis, in Adam, tulissetque unam costarum ejus, et inde fecisset Evam, ille evigilans, vel potius ad se rediens, et quod factum erat ex revelatione agnoscens, locutus est:7 Hoc nunc os ex ossibus meis, et caro de carne mea; propter hoc relinquet patrem, etc., sicut nunc allegatum est.

Ex quibus concludit Salvator: Itaque jam, post copulam matrimonialem, non sunt, vir ejusque uxor, duo separabilia ab invicem, sed una caro, id est, tam indissolubiliter juncti sunt, ac si essent penitus una caro. Et quodammodo sunt una caro, quoniam caro unius est in potestate alterius, et econtra, quemadmodum ait Apostolus: Vir sui corporis non habet potestatem, sed mulier;8 similiter mulier sui corporis potestatem non habet, sed vir. Ex his infert responsionem firmissimam. Quod ergo Deus conjunxit, hoc est virum et feminam, quos Deus tam inseparabiliter counivit, homo non separet auctoritate humana et propria voluntate, ex qualibet causa. Possunt tamen separari quoad cohabitationem et debiti solvendi obligationem, de communi eorum consensu, auctoritate Ecclesiæ, propter cultum divinum, dum alter eorum vel uterque ingredi vult religionem. Verumtamen quomodocumque separentur, vinculum matrimonii permanet altero vivente, quemadmodum ait Apostolus : Mulier alligata est legi, quamdiu vivit vir ejus.9

Dicunt illi, videlicet Pharisæi Christo, objiciendo ejus responsioni : Quid ergo, id est, si ita est ut asseris, cur Moyses, ex parte Dei, mandavit viris dare libellum repudii, id est scripturam continentem causam divortii, et dimittere?10 Quando enim maritus voluit uxorem dimittere, redegit in scriptis causam separationis, et dedit uxori, vel præsentavit eam superiori.

Ait illis Jesus : Quoniam Moyses ad, id est propter, duritiam cordis vestri permisit, non jussit, vobis dimittere uxores vestras : non quasi dimissio illa sit in se bona ac licita, sed propter deterius malum vitandum, videlicet, ne eas occideretis, quia crudeles, duri et invidi semper fuitis. Simili ratione permisit usuram ad extraneos. Ab initio autem mundi, videlicet tempore legis naturalis, non fuit sic : quia non licuit ante tempora Moysis dare libellum repudii, eo quod indivisibilitas sit de ratione matrimonii, quod sic definitur : Matrimonium est conjunctio maris et feminæ inter legitimas personas, individuam vitæ consuetudinem retinens. Dico autem vobis, quia quicumque dimiserit uxorem suam, nisi ob fornicationem, id est adulterium : propter quod dimittenda est, si perseveret in eo, ne maritus videatur ejus malitiæ consentire, et quia ex adulterio sequeretur incertitudo de prole cujus esset, ut patris ; et aliam duxerit, illa vivente, mœchatur, adulterium committendo.11 Nam vinculum manet, ut dictum est. Et qui dimissam feminam duxerit atque cognoverit, priori viro vivente, mœchatur. Ipsa quoque sic ducta, mœchatur, sicut Apostolus ait : Si fuerit cum alio viro, vocabitur adultera.12

Dicunt ei discipuli ejus, non objiciendo, ut Pharisæi, sed ut instruantur et certificentur a summo magistro : Si ita est causa, id est negotium, hominis cum uxore, videlicet, quod insolubile vinculum permanet inter eos, nec separari possunt nisi ob fornicationem, secundum sensum prætactum, non expedit nubere : non solum ob hoc quod status matrimonialis minus meritorius est quam status virginalis, sed etiam propter servitutem, et incommoda vitæ præsentis, ut si mulier fuerit litigiosa, gulosa, inverecunda, vel gravem seu incurabilem morbum incurrat. Unde in Ecclesiastico habetur : Omnis plaga tristitia cordis, et omnis malitia nequitia mulieris ;1314 rursusque, Commorari leoni et draconi placebit, quam cum muliere nequam.15 Hinc dicit Apostolus : Beatior erit, si sic permanserit secundum meum consilium ;16 et item, Tribulationem carnis habebunt hujusmodi.17

Qui dixit illis suis discipulis : Non omnes capiunt, per acceptationem et saporem, verbum istud, videlicet, quod non expedit nubere : id est, omnibus non apparet hoc, nec sic sentiunt, neque virginalem continentiam apprehendunt propter suam perfectionem ; sed quibus datum est, id est, quibus Dominus per gratiam dat sic sentire et operari. Nemo enim potest esse continens, nisi Deus det, ut Sapiens inquit.18

Denique ad hoc ostendendum, ponit Salvator triplicem continentiam : quarum tertia habetur per gratiam, et est virtuosa ; aliæ duæ sunt naturales vel necessariæ. Sunt enim eunuchi qui de matris utero sic nati sunt, hoc est naturaliter frigidi, voluptatem non appetentes, seu genitalibus membris privati. Et sunt eunuchi qui facti sunt ab hominibus, id est, castrati, quorum secantur genitalia. Isti sunt corporales eunuchi, quorum continentia in se meritoria non est : si tamen sponte acceptetur, potest esse laudabilis. Et sunt eunuchi qui se ipsos castraverunt, hoc est, usum genitalium sibi voluntarie subtraxerunt, omnino caste vivendo, propter regnum cœlorum, id est amore felicitatis cœlestis, ut eam copiosius adipiscantur, per hoc quod nunc continenter vivunt, ut spirituali dilectione fortius accendantur, divinorumque contemplationi liberius, purius, atque stabilius vacent, imo angelicam vitam ducant in carne. Qui enim sine uxore est, teste Apostolo, sollicitus est quæ sunt Domini, quomodo placeat Deo; qui autem cum uxore est, sollicitus est quæ sunt mundi, quomodo placeat uxori, et divisus est.19 Horum continentia sancta ac meritoria est, et tanto virtuosior quanto laboriosior. Ideo subdit: Qui potest capere, id est verba hæc perfectæ continentiæ digne intelligere, efficaciterque implere, capiat ea hoc modo. Nec enim oportet. Quoniam tam sublimis perfectio superrogationis est, non præcepti, hoc ait Salvator hortando, suosque pugiles ad pudicitiæ præmia excitando.

Tunc oblati sunt ei parvuli, forte a parentibus, ut manus eis imponeret, benedicendo eos hoc modo, et oraret pro eis. Judæi namque scientes Patriarchas benedixisse filiis suis per manuum impositionem, et orationem, videntesque Christi sanctitatem et efficaciam, ex devotione obtulerunt ei parvulos suos.

Discipuli autem increpabant eos, videlicet offerentes, non parvulos oblatos. Viderunt enim discipuli magistrum suum multis laboribus itineris ac sermonis lassatum. Propter quod putabant eum offerentium importunitate et oblatorum benedictione posse gravari. Chrysostomus reprehendit in hoc facto discipulos. Nam paulo ante, vocato ad se parvulo, eoque in medio constituto, hortatus fuit discipulos ad parvulorum similitudinem ac imitationem, dicendo: Nisi conversi fueritis, et efficiamini sicut parvuli, non intrabitis in regnum cœlorum. Jesus autem ait eis, puta discipulis:20 Sinite parvulos istos, ætate et corpore parvos, et nolite eos prohibere ad me venire, ut benedicantur. Nemo ergo quantumcumque sublimis aut sapiens, pusillos contemnat et tangere dedignetur, quum videat Christum Dominum universorum, et sapientiæ fontem, parvulos tam dignanter ac dulciter recepisse, tetigisse, ac benedixisse. Talium est enim regnum cœlorum. Non dicit, Istorum; sed, Talium, utpote humilium, obedientium, simplicium et castorum, qui figurantur per parvulos, et spiritualiter atque salubriter parvuli appellantur. Nihilo minus, parvulorum qui remedium contra originale peccatum sortiti sunt, est regnum cœlorum, secundum id quod jam sunt, et secundum præsentem justitiam, quamvis interdum crescendo pejorentur ac pereant.

Et quum imposuisset illis manus suas superdignissimas, divinæ virtutis sacratissima instrumenta, parvulis benedicendo, et pro eis orando. Unde in Marco scriptum est: Complexans eos et imponens manus super illos, benedicebat eos.21 Abiit inde.

Et ecce unus accedens, ait illi. Iste unus secundum Matthæum, fuit adolescens;22 et secundum Lucam, fuit princeps, videlicet nobilis, dives et potens, habens subjectos.23 Magister bone, id est, juste et sapiens, qui agis quod doces. Non enim sola doctrina, sed vita cum documentis bonum facit magistrum. Unde superius dictum est: Qui fecerit et docuerit, magnus vocabitur.24 Secundum quosdam, adolescens iste superbus fuit, et non voto discentis, hoc est intentione discendi, sed tentantis, interrogat.

Sed obviare videtur quod apud Marcum de adolescente isto narratur, videlicet quod præcucurrit, et genu flexo coram Jesu, dixit quæ subjunguntur; et post pauca, quum adolescens dixisset se omnia præcepta a juventute servasse, subditur:25 Intuitus eum Jesus, dilexit eum. Ex quo evidenter monstratur, quod verum dixit, justusque fuit, et bona intentione quæsivit. Et hoc etiam asserit Beda, et innotescit ex subditis. Itaque, Magister bone, quid boni faciam, id est, quid meritorium operabor, quoniam fides sine operibus mortua est, ut habeam vitam æternam pro mercede post vitam hanc temporalem?2627

Qui dixit ei: Quid me interrogas de bono? id est, cur interrogando appellas me bonum? Unus est bonus, Deus, id est, Dominus dumtaxat bonus est. Unde in Marco apertius legitur: Quid me dicis bonum?28 Nemo bonus, nisi unus Deus.

Sed cur Christus arguit adolescentem, quum ipse profecto bonus sit, tanquam verus Deus, et se ipsum bonum appellet apud Joannem: Ego, inquiens, sum pastor bonus;29 et alibi, An oculus tuus nequam est, quia ego bonus sum?30 Et respondetur, quod Jesus respondit ad mentem, non ad verba quærentis. Adolescens enim putavit eum hominem purum, idcirco vocavit eum bonum per bonitatis participationem dumtaxat. Jesus vero ostendere volens, quod qui sic de se ipso sentit, non debeat ipsum dicere bonum, loquendo de bono secundum perfectam rationem ipsius, dixit: Quid me interrogas de bono? Est ergo pensandum, quod res dicitur bona dupliciter. Primo, per essentiam, universaliter et perfecte: cui videlicet convenit plenitudo bonitatis quomodolibet atque simpliciter, ita quod bonitas ejus est omniformiter seu in omni nobilitate et beatitudine penitus infinita. Et ita nullus est bonus, nisi Deus verus, quemadmodum nullus dicitur esse vel justus aut sapiens, nisi Deus. Secundo, dicitur aliquid bonum per participationem et in genere: sicque creatura dicitur bona. Vidit enim Deus cuncta quæ fecit, et erant valde bona.31 Et juxta

Apostolum: Omnis creatura Dei bona est.32 Utroque autem modo fuit et est Dominus Jesus excellentissime bonus: quia secundum naturam divinam, est bonus primo modo, et eadem numero bonitas cum Patre, quemadmodum ait: Ego et Pater unum sumus.33 Secundum naturam vero humanam, est bonus secundo modo: et sic major est bonitas ejus quam totius universi, non quod ejus humanitas dignior sit humanitate aliorum dignitate naturæ, sed gratiæ. Porro in hac auctoritate Christi qua ait, Nemo bonus, nisi Deus, videtur se fundasse beatissimus theologorum dux, S. Dionysius, asserendo quod bonum sit primum atque potissimum nomen Dei.

Deinde respondet Salvator ad verba adolescentis, qui præinductam responsionem patienter sustinuit. Si vis ad vitam gloriæ ingredi, id est æternam beatitudinem adipisci, serva mandata Decalogi. Tanquam dicat: Hoc requiritur et sufficit ad salutem. Unde in Proverbiis habetur: Serva mandata et legem, quasi pupillam oculi tui; liga eam in digitis tuis, et in tabulis cordis scribe.34 Et in Ecclesiastico:35 Si volueris mandata custodire, conservabunt te.

Dicit ei adolescens: Quæ, scilicet mandata servabo, ut vitam ingrediar? Hoc quærit, quoniam legis præcepta erant triplicia, utpote moralia, judicialia, cærimonialia. Jesus autem dixit, nominando quædam præcepta moralia secundæ tabulæ, quæ ordinant hominem ad proximum:36 Non homicidium facies, prætermisso ordine juris; alias licitum erat, secundum quod

Moyses dixit: Maleficos non patieris vivere.37 Secundum Joannem, Omnis qui odit fratrem suum, homicida est.38 Ambrosius quoque: Pasce, inquit, fame periclitantem; si non paveris, occidisti. Judæi autem occiderunt Christum lingua, consilio et consensu. Cain vero occidit Abel propria manu. Omnia ergo homicidia ista prohibita sunt. Non adulterabis; non facies furtum;39 non falsum testimonium dices; honora patrem et matrem;40 et diliges proximum tuum sicut te ipsum.41 Qui enim diligit proximum, legem implevit.42

Dicit illi adolescens: Omnia hæc custodivi [a juventute mea], et per consequens alia præcepta moralia hic non expressa. Non enim diligitur proximus, nisi diligatur et Deus. Quid adhuc mihi deest, ut sim perfectus ac tuus discipulus? Ait illi Jesus: Si vis perfectus esse, opera superogationis faciendo atque evangelica consilia amplectendo, vade, id est, a temporalium rerum affectu recede, et corporaliter perge ad emptores, si opus est, et vende omnia quæ habes, videlicet mobilia et immobilia, et da pauperibus pretia eorum. Majus enim est omnia simul pro Christo relinquere, quam ea paulatim indigentibus communicare, ut sit homo penitus liber et expeditus a cura, affectu et onere temporalium divitiarum, totusque intendat spiritualibus bonis. Et habebis thesaurum, id est copiosam et supereffluentem remunerationem ac possessionem, multo pleniorem quam qui sola præcepta custodiunt, in cœlo empyreo, quod est mansio Beatorum. Et veni corporis gressu, mentisque sincero affectu, et sequere me, pauperem vitam ducendo, et perfectionis opera exercendo.

Quum audisset autem adolescens verbum hoc de venditione prædicta, abiit tristis, vel quia doluit se interrogasse, vel quia vidit viam perfectionis esse difficilem, vel quia debebat facere quod audivit.43 Erat enim habens multas possessiones*, hoc est divitias. Ex quo patet, quod licet fuerit justus servando præcepta, caritatem Dei temporalibus omnibus præferendo, non tamen erat perfectus, qui temporalibus aliquiter inordinate adhæsit, nec tam fervens erat in divino amore, quod pro Deo vellet cuncta relinquere. Tales sunt multi. Nam plures sunt cum custodia præceptorum contenti, nec statum superiorem volunt arripere : quos certum est in ampliori esse periculo.*

Jesus autem dixit discipulis suis : Amen dico vobis, quia dives, id est in temporalibus bonis abundans, difficile, id est difficulter, intrabit in regnum cœlorum, quod est pauperum, ita ut transeat de divitiis ad divitias.44 Difficile ergo est, non impossibile, divitem salvari, quoniam difficillimum est in temporalibus abundare, et ea non inordinate amare, esse in divitiis, et non uti deliciis, ab aliis propter divitias honorari, et non extolli, nec mundi vanitates sectari. Ad insinuandum enim quam rarum atque difficile sit locupletem esse justum, non cupidum, dicitur in Ecclesiastico : Beatus dives qui inventus est sine macula, qui post aurum non abiit, nec speravit in pecuniæ thesauris.45 Quis est hic? et laudabimus eum. Fecit enim mirabilia in vita sua. Verumtamen multi fuerunt ditissimi, et tamen non cupidi, ut Abraham, Isaac, Jacob, Joseph, Booz. Talis fuit et David, qui cunctis divitibus saluberrimum dedit consilium, dicens :46 Divitiæ si affluant, nolite cor apponere. Et iterum ait : Ego sum vir pauper et tenuis.47 Dives ergo difficulter salvatur, quia divitiæ sunt spinæ ac tribuli suffocantes verbum Dei. Nec solum dives, sed et divitias appetens, quum tamen facilius sit divitias nondum adeptas quam jam possessas non immoderate amare.48 Dicit namque Apostolus :49 Qui volunt divites fieri, incidunt in tentationem et laqueum diaboli. Difficile quoque est diviti implere illud Joannis Baptistæ : Qui habet duas tunicas, id est superfluas, det non habenti;50 et qui habet escas, similiter faciat.

Et iterum dico vobis : Facilius est camelum per foramen acus transire : quod naturaliter impossibile est, non tamen omnipotentiæ Dei, quæ posset modicum quid in camelum transsubstantiare, atque per foramen acus transducere; quam divitem intrare in regnum cœlorum. Si acceperimus divitem hoc loco sicut in verbo immediate prædicto, oportet fateri quod his verbis non denotatur nisi maxima difficultas salvationis divitis : ita quod dives naturali virtute salvari non valeat, sicut nec camelus per foramen acus transire, et Deus sua omnipotentia mirabilius ac vigorosius utatur salvando divitem, quam ducendo camelum per acus foramen. Sic namque, secundum Augustinum, majus est impium justificare quam mundum creare : cujus creatio non est minoris administrationis, incomprehensibilitatis atque potentiæ, quam transductio cameli per acum. Communiter vero expositores hoc loco accipiunt divitem pro inordinato et cupido divitiarum amatore, qui majorem fiduciam et amorem habet in eis quam in Deo. Talem autem salvari impossibile est, loquendo de potentia Dei ordinata. Huic expositioni favere potest, quod prædictis verbis Christus præmittit apud Marcum: Filioli, inquiens, quam difficile est confidentem in divitiis introire in regnum cœlorum!51 Unde Apostolus ait ad Timotheum: Divitibus hujus sæculi præcipe non sublime sapere, nec sperare in incerto divitiarum.52 Talis fuit dives et sanctus Job, qui ait: Si putavi aurum robur meum, et obryzo dixi, Fiducia mea;53 si lætatus sum super divitiis meis.

Auditis autem his verbis, omni diviti vehementissime metuendis, discipuli mirabantur valde, propter novitatem et arduitatem hujus doctrinæ toti sæculo prius inauditæ. Novam nempe et supernaturalem doctrinam cœlestis magister advexit atque deprompsit. Dicentes ad invicem: Quis ergo poterit salvus esse, si tam arduum est iter ad regnum cœleste? Quasi dicant: Pene nullus, quum multa sint vitia graviora quam amor divitiarum superfluus. Adspiciens autem Jesus pavorem angustiamque ipsorum, dixit illis: Apud homines hoc impossibile est, id est, humana et naturali potestate fieri nequit ut dives salvetur, vel camelus per foramen acus ducatur; apud Deum autem, id est omnipotentiæ Dei, omnia possibilia sunt quibus non repugnat ratio entis, videlicet quæ contradictionem non implicant. Ideo Deus potest hominem in temporalibus abundantem præservare a culpa, potest quoque divitem vitiosum per gratiam immutare, ut bene utatur divitiis et salvetur: gratia enim Dei vita æterna. Mentitur ergo Pelagius, dicens hominem sine gratia posse justificari.

Tunc, videlicet audita commendatione voluntariæ paupertatis, respondens Petrus in persona omnium Apostolorum, tanquam præcipuus inter eos, dixit ei: Ecce: quæ dictio signum est quod magnum atque notabile sit quod narratur; nos duodecim quos in Apostolos elegisti, reliquimus omnia ista terrena, et secuti sumus te corporis gressu et cordis affectu, assimilationeque vitæ. Hoc tamen de Juda proditore sumi non potest, nisi forte pro certo tempore. Quamvis autem Petrus fuerit pauper, quidam tamen Apostolorum, in quorum persona loquebatur, divites erant, puta Matthæus, Bartholomæus, etc. Ideo congrue ait, Reliquimus omnia. Denique, sicut vidua mittens duo minuta, plus omnibus misit in gazophylacium;5455 sic Petrus pauca relinquens, plus multis reliquit qui pondera auri relinquunt, et tamen aliud sibi reservant, vel non tam prompte et affectuose hoc agunt ut Petrus. Omnia quoque dimisit, qui nihil retinuit sibi, nec sola habita, sed et habenda abjecit pro Christo, ipsum affectum divitiarum eradicando.56 Quid ergo erit nobis mercedis, et quid redditurus es nobis? Nondum videtur Petrus fuisse perfectus. Perfectus namque amator, de præmio non requirit, sed de dilecto.

Jesus autem dixit eis, non solum Petro, sed ceteris quoque, in quorum persona loquebatur: Amen dico vobis, quod vos qui secuti estis me, et omnes vestra vestigia sectaturi, omnes videlicet perfecti evangelica observantes consilia, qui figurantur ac designantur per vos. Itaque, Qui secuti estis me, modo prædicto, in paupertate ac ceteris bonis, in regeneratione. Hoc S. Hilarius nectit prædictis, ut sit sensus: Qui secuti estis me, accipiendo Baptismum, qui est spiritualis regeneratio ex aqua et Spiritu Sancto. Hieronymus vero convenientius nectit hoc verbis sequentibus. Eritque sensus: Qui secuti estis me, modo præfato, hanc mercedem habebitis: nam in regeneratione, id est in futura corporum resuscitatione, resurrectione, seu reformatione, quæ terminatur ad esse substantiale secundo collatum restitutumque corpori, propter quod regeneratio nuncupatur, quum sederit Filius hominis in se de majestatis suæ, id est, exercere cœperit manifeste et universaliter suam judiciariam potestatem, dando singulis in anima et corpore quod meruerunt. Sedes hoc loco, corporale solium non designat, sed judiciariam potestatem et usum ipsius, quamvis accipi possit pro loco in quo Christus in die judicii corporaliter erit vel residebit in aere, prout Joel dicit : Consurgant et ascendant gentes in vallem Josaphat, quia ibi sedebit ut judicet omnes gentes in circuitu. Sedebitis et vos super sedes duodecim, id est, in duodenis principalibus thronis, locis, seu soliis, assidebitis, judicantes, judicio assessoriæ dignitatis, atque præcipuæ approbationis, duodecim tribus Israel, quæ vobis credentibus, pro majori parte in incredulitate manserunt, sicque damnabitis eas. Unde superius dixit Salvator Judæis, de Apostolis loquens : Ipsi judices vestri erunt.57

Quum inter duodecim Apostolos fuerit Judas proditor unus, quomodo ait Christus, Sedebitis super sedes duodecim, quasi duodecim essent sessuri cum Christo, quorum unum constat esse damnatum?58 Et respondendum, quod promissio ista quantum ad Judam fuerat conditionalis, videlicet, si perseveraret in bono. Denique per sedes duodecim, significantur solia omnium perfectorum et apostolicorum virorum, qui in die judicii judicabunt cum Christo. Similiter per duodecim tribus Israel, judicandorum universitas declaratur. Præterea advertendum, quod Christus in die judicii, secundum suam divinam naturam, seu Trinitas Deus, judicabit per auctoritatem; Christus vero ut homo, per exsecutionem (unde ait :59 Pater non judicat quemquam, sed judicium omne dedit Filio); Apostoli et viri perfecti, per assessoriam dignitatem, tanquam amici et consiliarii Judicis; ceteri electi, imo omnes boni, per approbationem; minus mali, per comparationem, quemadmodum Ninivitæ, Sodomitæ et regina Saba incredulos Judæos judicaturi dicuntur.60

29

Et omnis qui reliquerit ordinate domum, dando eam vel pretium ejus pro Deo. Etenim in pium usum convertenda sunt temporalia quæ relinquuntur, non penitus conterenda aut destructioni exponenda. Vel fratres, aut sorores, aut patrem, aut matrem. Parentes tamen relinquendi non sunt a filiis aut filiabus si inopes aut debiles sint, nisi eis provideatur de necessariis. Aut filios, vel uxores, aut filias, quæ licet jam non exprimantur, tamen sub prædictis intelliguntur : nam apud Lucam exponitur uxor;61 aut agros, propter nomen meum, id est finaliter propter me, ut me in æternum conspiciat atque possideat, et ad gloriam meam, ut me in præsenti sæculo perfectius veneretur, contemplando, amando ac serviendo in omnibus. Centuplum accipiet, id est, spiritualibus bonis in præsenti dotabitur, videlicet gratia gratum faciente, caritate divina, consolatione interna, donis Spiritus Sancti : quæ omnia incomparabiliter præstantiora sunt cunctis bonis terrenis. Talis quoque efficitur spiritualis filius, imo et frater, omnium Sanctorum viatorum et comprehensorum, quibus caritate et mystica unitate connectitur. Omnia quoque temporalia ei subduntur, sicut ait Apostolus : Quasi nihil habentes, et omnia possidentes.62 Et vitam æternam, de qua ait apud Joannem Salvator : Hæc est vita æterna, ut cognoscant te solum Deum, et quem misisti Jesum Christum;63 possidebit in patria, quando videbit facie ad faciem, id est clare et immediate per speciem.64

Ecce triplex præmium voluntariorum pauperum, videlicet centupla receptio in præsenti, assessoria judicandi potestas in die novissimo, itemque possessio vitæ æternæ in patria.

Multi autem erunt primi novissimi, id est, multi eorum qui modo magnæ sunt reputationis, dignitatis et abundantiæ, erunt in die extremo infimi et abjecti. Multi quoque qui nunc ante alios bona incipunt, paulatim torpent et deficiunt; et qui tardius inchoant, ferventiores redduntur. Similiter et Judæi, qui erant primi vocatione, ultimi facti sunt salvatione, juxta illud Apostoli : Quum plenitudo gentium intraverit, tunc omnis Israel salvus fiet.65 Et novissimi primi, id est, qui jam dignitate, potestate vel tempore posteriores sunt, et opprimuntur ac tribulantur a primis

30 seu majoribus hujus sæculi, tunc erunt primi honore et gloria apud Deum. Qui enim humiliatus fuerit, erit in gloria. Et abjecta, infirma ac infima mundi elegit Deus, ut alta, fortia et pomposa condemnet. Propter quod fertur in Psalmo: Suscitans a terra inopem, et de stercore elevans pauperem, ut collocet eum cum principibus populi sui. Ad quod pertinere potest illud Ecclesiastici: Sedes ducum superborum destruxit Deus, et sedere fecit mites pro eis. Hinc quoque Virgo Christifera: Deposuit (inquit) potentes de sede, et exaltavit humiles. Nemo ergo de præsenti sua glorietur in se aut præsumat justitia, vel se aliis præferat, aut quemquam contemnat, quia ab his superari potest in præsenti per gratiam, et in futuro per gloriam, quibus nunc videtur multo perfectior.

Footnotes

  1. Matth. vii, 12. ↩

  2. Malach. II, 16. ↩

  3. Deut. xxiv, 1. ↩

  4. Prov. I, 17. ↩

  5. Gen. I, 27. ↩

  6. 5 Gen. II, 24. ↩

  7. Gen. II, 21-24. ↩

  8. 1 Cor. VII, 4. ↩

  9. 1 Cor. vii, 39. ↩

  10. Deut. xxiv, 1. ↩

  11. Deut. xxiii, 19, 20. ↩

  12. Rom. vii, 3. ↩

  13. Eccl. xxv, 17. ↩

  14. Eccli. xxv, 17. ↩

  15. Eccl. xxv, 23. ↩

  16. 1 Cor. vii, 40. ↩

  17. Ibid. 28. ↩

  18. Sap. viii, 21. ↩

  19. I Cor. vii, 32, 33. ↩

  20. Matth. xviii, 2, 3. ↩

  21. Marc. x, 16. ↩

  22. vers. 20, 22. ↩

  23. Luc. xviii, 18. ↩

  24. Matth. v, 19. ↩

  25. Marc. x, 21. ↩

  26. Marc. x, 17. ↩

  27. Jacob. II, 17, 20, 26. ↩

  28. Marc. x, 18. ↩

  29. Joann. x, 11, 14. ↩

  30. Matth. xx, 15. ↩

  31. Gen. 1, 31. ↩

  32. I Tim. IV, 4. ↩

  33. Joann. x, 30. ↩

  34. Prov. VII, 2, 3. ↩

  35. Eccl. XV, 16. ↩

  36. Exod. XX, 13. ↩

  37. Exod. XXII, 18. ↩

  38. I Joann. III, 15. ↩

  39. Exod. XX, 14-16. ↩

  40. Ibid. 12. ↩

  41. Lev. XIX, 18. ↩

  42. Rom. XIII, 8. ↩

  43. *alias tædebat* ↩

  44. Matth. v, 3. ↩

  45. Eccli. xxxi, 8, 9. ↩

  46. Ps. lxI, 11. ↩

  47. 1 Reg. xviii, 23. ↩

  48. Matth. xiii, 22. ↩

  49. 1 Tim. vi, 9. ↩

  50. Luc. iii, 11. ↩

  51. Marc. x, 24. ↩

  52. 1 Tim vi, 17. ↩

  53. Job xxxi, 24, 25. ↩

  54. Marc. xii, 42, 43. ↩

  55. Joann. iii, 5. ↩

  56. Rom. vi, 23. ↩

  57. Matth. xii, 27. ↩

  58. Matth. x, 4. ↩

  59. Joann. v, 22. ↩

  60. Matth. xii, 41; x, 15; xii, 42. ↩

  61. Luc. xviii, 29. ↩

  62. II Cor. vi, 10. ↩

  63. Joann. xvii, 3. ↩

  64. I Cor. xiii, 12. ↩

  65. Rom. xi, 25, 26. ↩

Chapter 35 of 47