Articulus 6
DE SPIRITUALI ET MYSTICO EJUSDEM CAPITULI QUARTI INTELLECTU.
Et reversus est angelus qui loquebatur in me. Per Zachariam, qui interpretatur memoria Domini, designatur quicumque fidelis divinorum speculationi semper intentus. Ad talem ergo angelus ejus, qui animæ suæ illuminator et custos est, frequenter revertitur, atque cum eo libenter moratur. Et suscitavit me, quasi virum qui suscitatur de somno. Quotiescumque humana fragilitas suæ relinquitur imbecillitati, Dei et angelorum auxilium ab ea recedit. Dum ergo mens contemplativi incipit evagari, inaniter affici, acediæ torpore pulsari, tentatione gravari, adversitatibus dejici, passione aut vitio aliquo obrui, indiget ab angelo visitari, et velut de somno negligentiæ suscitari, confortari et consolari.
Vidi, et ecce candelabrum aureum totum, et lampas ejus super caput ipsius, etc. Per candelabrum aureum Prophetæ monstratum, allegorice intelligitur ipsa Ecclesia, quoad electos præ cunctis mundi hominibus, rutilantissimis gratiarum ornamentis fulcita, quæ in sacra Scriptura sensum et mentem magis quam verba attendit. Unde in Apocalypsi vidit Joannes similem Filio hominis, ambulantem in medio candelabrorum aureorum.12 In hujus Ecclesiæ capite est lampas, videlicet Christus, qui ait : Ego sum lux mundi, quæ illuminat omnem hominem venientem in hunc mundum.3 Insuper per septem lucernas, ut dictum est, intelliguntur septem dona Spiritus Sancti, quæ descendunt super electos. Et septem infusoria lucernis, quæ erant super caput illius. Ista septem infusoria, quæ sunt super caput Ecclesiæ, et in nutrimentum lucernarum præstantur, intelligi possunt septem sacramenta Ecclesiæ, quæ sunt vasa medicinalia, gratiæ contentiva, significativa, et effectiva. Efficiunt enim quod repræsentant. Et oleum pietatis in eis est, scilicet gratia sacramentalis, per quam dona Spiritus Sancti conservantur, aluntur, ac perficiuntur : siquidem gratiæ et virtutes ac dona, se invicem muniunt, juvant, perficiunt. Et duæ olivæ super illud, una a dextris lampadis, et una a sinistris ejus. Per duas istas olivas super Ecclesiam, id est aliorum directioni prælatos ac præsidentes, quidam intelligunt Moysen et Eliam, qui cum Christo loquebantur in monte in hora transfigurationis;4 alii, Petrum et Paulum; alii, vitam contemplativam, quasi a dextris, et activam, quasi a sinistris; alii, vetus et novum Testamentum, illud a sinistris, istud a dextris. Sed quoniam nomine olivæ, pietas compassionis exprimi solet : per illam quæ fuit a dextris, intelligi potest qui opera misericordiæ spiritualia explet; per aliam, qui operibus misericordiæ corporalibus vacat.
Hoc est verbum Domini ad Zorobabel, id est Christum populi christiani ducem ac principem : Non in exercitu, nec in robore, sed in spiritu meo, dicit Dominus. Hoc quippe Christus in Evangelio docet, quod salus, virtus, sufficientia, et profectus animæ nostræ non est in multitudine aut robore creaturarum, sed ex Spiritu Sancto : et hoc Deus Trinitas docuit Christum, quantum ad naturam assumptam : nam animæ ejus hoc revelavit. Denique et ipse de se ipso testatur :5 Non potest Filius a se facere quidquam. Et iterum ait : me ipso facio nihil, sed sicut docuit me Pater, hæc loquor.6
Quis tu, mons magne, id est, diabole tumide, coram Zorobabel, id est Christo, contra quem te erigens, dicere præsumpsisti, Hæc omnia mundi regna tibi dabo, si cadens adoraveris me;78 sed coram eo ab eo in planum dejectus et victus es. Et educet Dominus exercituum lapidem primarium, utpote Christum: quem secundum carnem eduxit de semine Patriarcharum. Deinde eduxit eum de sæculo isto ad regnum æternum, et per Apostolorum doctrinam eduxit eum de occulto ignorantiæ ad lucem salutaris notitiæ in cordibus electorum. De quo scriptum est: Ecce ponam in Sion lapidem summum, electum, angularem, pretiosum; et omnis qui crediderit in eum, non confundetur.910 Apud Matthæum quoque Christus loquitur de se ipso: Qui ceciderit super lapidem istum, confringetur; super quem vero ceciderit, conteret ipsum.11 Et exæquabit gratiam gratiæ ejus, id est, gratiam evangelicæ legis æquabit Deus gratiæ veteris Testamenti, ut non minor sit perfectio patrum novi Testamenti quam veteris: imo Prophetis ac Patriarchis præferuntur Apostoli. Propter quod a Joanne asseritur: De plenitudine ejus, videlicet Christi, nos omnes accepimus, gratiam pro gratia.
Manus Zorobabel fundaverunt domum istam, et manus ejus perficient eam:12 id est, virtus et gratia Christi initiavit Ecclesiam, et perficiet eam, præsertim in resurrectione futura; et a tempore Apostolorum quotidie eam, quantum ad quosdam electos, perfecit, augendo in eis spiritualem profectum. Ipse equidem ait: Super hanc petram ædificabo Ecclesiam meam.13 Et in Psalmo cantamus eidem: Infirmata est, tu vero perfecisti eam. Quis enim despexit dies parvos? id est, utique ipse Christus mundi hujus statum, vanitatem, dominium, ac brevissimam vitam contempsit, idcirco construxit Ecclesiam, instruendo fideles ad terrenorum contemptum, cœlestiumque amorem. Sic et ceteri fecerunt electi. Unde et beatissimus patriarcha Jacob profitetur: Dies peregrinationis vitæ meæ super terram, centum triginta anni sunt, parvi et mali.14 Et lætabuntur gaudio spirituali fideles, qui temporalia vilipenderunt, et videbunt lapidem stanneum, id est virtutem discretivam, in manu Zorobabel, id est in potestate atque judicio Christi. Sicut enim, teste Hieronymo, stannum alia metalla ab ignis læsione defendit, mixta quoque et adulterata inter se metalla per ignem dissociat; sic Christus per judiciariam potestatem triticum a paleis, hoc est electos a reprobis, separabit, quemadmodum de ipso in Evangelio legitur: Cujus ventilabrum in manu ejus, et purgabit aream suam; et congregabit triticum in horreum suum, paleas autem comburet igni inexstinguibili.
Duo rostra aurea, in quibus sunt suffusoria ex auro.1516 Jam dictum est quemadmodum per septem infusoria aurea, intelliguntur septem Ecclesiæ sacramenta. Et ista esse dicuntur in aureis rostris, id est in manibus et membris ministrorum Ecclesiæ consecratis, per quos conficiuntur, tractantur, ac dispensantur. Cetera ex præinductis clarissime innotescunt.
Footnotes
Chapter 6 of 19