Liber: Exodi

HABET CAPITULA QUADRAGINTA. ET AGITUR IN EO DE MULTIPLICATIONE, ET AFFLICTIONE, ET EGRESSU FILIORUM ISRAEL EX ÆGYPTO; DE DECEM PLAGIS PHARAONIS; DE DECEM PRÆCEPTIS AC JUDICIIS ET INSTRUCTIONE POPULI DEI; DE ARCA FOEDERIS DOMINI, TABERNACULO ET ALTARI AC VESTIBUS AARON.

CAPITULUM I. — Quanto Ægyptii plus opprimebant filios Israel, tanto magis multiplicabantur et crescebant.

CAPITULUM III. — Quumque minasset Moyses gregem ad interiora deserti, venit ad montem Dei Horeb. Apparuitque ei Dominus in flamma ignis.

Vidit Moyses quod rubus arderet et non combureretur, et dixit: Vadam et videbo visionem hanc magnam.

Abscondit Moyses faciem suam, non enim audebat adspicere contra Deum.

Dixit Moyses ad Dominum: Quod est nomen tuum? Dixit Dominus: Ego sum qui sum. Sic dices filiis Israel: Qui est, misit me ad vos. Dixitque iterum ad Moysen: Hæc dices filiis Israel: Dominus Deus patrum vestrorum, Deus Abraham, Deus Isaac, et Deus Jacob, misit me ad vos. Hoc nomen mihi est in æternum, et hoc est memoriale meum in generationem et generationem.

CAPITULUM IV. — Quis fecit os hominis? aut quis fabricatus est surdum et mutum, cæcum et videntem? Nonne ego?

Hæc dicit Dominus: Filius (per adoptionem) meus primogenitus Israel.

CAPITULUM VI. — Dixit Dominus ad Moysen: Ego Dominus qui apparui Abraham, et Isaac, et Jacob, in Deo omnipotente, et nomen meum Adonai non indicavi eis. (Adonai, id est tetragrammaton.)

Filii Levi: Gerson, Caath, et Merari. Anni autem vitæ Levi fuerunt centum triginta septem.

Caath genuit Amram, cujus uxor Jochabed nomine, peperit ei Aaron, Moysen, et Mariam.

Porro Isaar frater Amram, genuit Core.

Accepit autem Aaron uxorem Elisabeth, filiam Aminadab, sororem Naasson.

CAPITULUM VII. — Dixit Dominus ad Moysen: Ecce constitui te deum Pharaonis; et Aaron frater tuus erit propheta tuus. Tu loqueris ei omnia quæ mando; ille loquetur ad Pharaonem.

Erat autem Moyses annorum octoginta, et Aaron octoginta trium annorum, quando locuti sunt ad Pharaonem.

Nota. Primum signum Moysis coram Pharaone erat, quod Aaron projecit virgam et versa est in colubrum. Sed et malefici Pharaonis projecerunt virgas suas, et vertebantur in dracones; sed devoravit virga Aaron virgas eorum.

Nota plagas Ægypti.

Prima plaga Ægypti est, quod extendente Moyse virgam super fluvios Ægypti, versæ sunt omnes aquæ Ægypti in sanguinem. Fecerunt autem et magi Pharaonis incantationibus similiter.

CAPITULUM VIII. — Secunda plaga est, quod ranæ ascenderunt et operuerunt terram Ægypti, implentes domus et cibos. Et fecerunt magi Pharaonis similiter.

Tertia plaga est, quod omnis pulvis terræ Ægypti versus est in scinifes. Et non potuerunt malefici Pharaonis similiter facere; sed dixerunt: Digitus Dei est hic.

Quarta plaga, quod venit musca gravissima, id est multitudo earum, in domum Pharaonis, et in omnem terram ejus.

CAPITULUM IX. — Quinta plaga: mortua sunt omnia animantia Ægypti peste.

Sexta plaga: facta sunt vulnera vesicarum turgentium in hominibus et jumentis; nec poterant malefici stare coram Moyse propter vulnera quæ in illis erant.

Dixit Dominus ad Pharaonem: Idcirco posui te, ut ostenderem in te fortitudinem meam, et narretur nomen meum in omni terra.

Septima plaga est, quod maxima grando cecidit in terra Ægypti, et ignis simul cadebat, et tonitrua, et coruscantia fulgura, et destructa sunt quæ erant in agris.

CAPITULUM X. — Octava plaga est, quod venerunt innumerabiles locustæ in terram Ægypti, omnia devorantes quæ remanserunt grandini.

Induravit Dominus cor Pharaonis, nec dimisit filios Israel.

Nona plaga Ægypti est, quod factæ sunt horribiles atque palpabiles tenebræ in terra Ægypti. Tribus diebus nemo vidit proximum suum, nec movit se de loco in quo erat. In terra autem Gessen non erant tenebræ (ubi habitaverunt filii Israel).

CAPITULUM XI. — Fuit Moyses vir magnus valde coram servis Pharaonis et omni populo.

CAPITULUM XII. — Dixit Dominus: Sic comedetis agnum: renes vestros accingetis, calceamenta habebitis in pedibus, tenentes baculos in manibus, et comedetis festinanter. Est enim Phase, id est transitus Domini.

Decima plaga est, quod Dominus media nocte percussit omne primogenitum in Ægypto, in hominibus et jumentis.

Profecti sunt filii Israel de Ægypto sexcenta fere millia peditum virorum, absque parvulis et mulieribus. Sed et vulgus promiscuum innumerabile ascendit cum eis.

Habitatio autem filiorum Israel in Ægypto, fuit quadringentorum triginta annorum. Quibus expletis, eadem die egressi sunt.

Nec os illius (scilicet agni paschalis) confringetis. (Nota. Hoc est figura de Christo, cujus ossa in cruce confracta non sunt.)

CAPITULUM XIII. — Lex Domini semper sit in ore tuo.

Dominus autem præcedebat filios Israel ad ostendendam viam, per diem in columna nubis, et per noctem in columna ignis.

CAPITULUM XIV. — Dominus pugnabit pro vobis, et vos tacebitis.

Fugiamus Israelem: Dominus enim pugnat pro eis contra nos.

Filii Israel ambulaverunt per medium sicci maris, et aquæ eis erant quasi pro muro a dextris et a sinistris.

Et viderunt Ægyptios mortuos super litus maris.

CAPITULUM XV. — Cantemus Domino: gloriose enim magnificatus est; equum et ascensorem dejecit in mare, etc.

CAPITULUM XVI. — Dixit Moyses ad populum: Non contra nos est murmur vestrum, sed contra Dominum.

Mane ros jacuit per circuitum castrorum. Et apparuit in solitudine manna minutum, et quasi pilo tusum in similitudinem pruinæ super terram; et appellaverunt filii Israel illud, Man: quod erat quasi semen coriandri album, gustusque ejus quasi similæ cum melle.

CAPITULUM XVII. — Tentaverunt Dominum dicentes: Estne Dominus in nobis, an non?

Quumque elevaret Moyses manus, vincebat Israel; si autem paululum remisisset, vincebat Amalec. Manus autem Moysis erant graves. Sumentes ergo lapidem, posuerunt subter eum. Aaron autem et Hur sustentabant manus ejus ex utraque parte. Et factum est, ut manus illius non lassarentur usque ad occasum solis.

CAPITULUM XVIII. — Egressus Moyses in occursum Jethro cognati sui, adoravit, et osculatus est eum.

Nunc cognovi quoniam magnus Dominus super omnes deos.

CAPITULUM XIX. — Contestare populum, ne forte velit transcendere propositos terminos ad videndum Dominum, et pereat ex eis plurima multitudo. Sacerdotes qui accedunt ad Dominum sanctificentur, ne percutiat eos. Non poterit vulgus ascendere in montem.

CAPITULUM XX. — Ego sum Dominus Deus tuus fortis, zelotes, visitans iniquitatem patrum in filios, in tertiam et quartam generationem eorum qui oderunt me; misericordiam faciens in millia his qui diligunt me et custodiunt præcepta mea.

Non assumes nomen Domini Dei tui in vanum : non enim habebit insontem Dominus eum qui assumpserit nomen Domini Dei sui frustra.

Dixit populus ad Moysen : Loquere tu nobis, et audiemus; non loquatur nobis Dominus, ne forte moriamur. Et ait Moyses: Nolite timere: ut enim probaret vos, venit Deus, et ut terror illius in vobis esset.

Stetit populus de longe. Moyses autem accessit ad caliginem in qua erat Deus.

CAPITULUM XXIII. — Non accipies munera, quæ excæcant etiam prudentes, et subvertunt verba justorum.

Non apparebis in conspectu meo vacuus, ait Dominus.

Ecce ego mitto angelum meum, qui præcedat te, et custodiat in via, et introducat ad locum quem paravi. Observa eum, et custodi viam ejus, quia non dimittet quum peccaveris. Quod si audieris eum, inimicus ero inimicis tuis, et affligentes te affligam.

CAPITULUM XXIV. — Ascenderunt Moyses et Aaron, Nadab et Abiu, et septuaginta de senioribus Israel; et viderunt Deum Israel. Et sub pedibus ejus quasi opus lapidis sapphirini, et quasi cœlum quum serenum est. Videruntque Deum, et comederunt, ac biberunt.

CAPITULUM XXV. — Inspice, et fac secundum exemplar quod tibi in monte monstratum est.

CAPITULUM XXXII. — Sedit populus manducare et bibere, et surrexerunt ludere.

Dixit Dominus ad Moysen: Cerno quod populus iste duræ cervicis sit; dimitte me, ut irascatur furor meus contra eos ac deleam eos, faciamque te in gentem magnam. Moyses autem orabat, etc.

Ululatus pugnæ auditur in castris, dixit Josue.

Si quis est Domini, jungatur mihi.

Dixit Moyses ad Dominum: Aut dimitte populo hanc noxam, aut si non facis, dele me de libro quem scripsisti.

Dixit Dominus Moysi: Qui peccaverit mihi, delebo eum de libro meo.

CAPITULUM XXXIII. — Dixit Dominus ad filios Israel: Jam nunc depone ornatum tuum, ut sciam quid faciam tibi.

Loquebatur Dominus ad Moysen facie ad faciem, sicut loqui solet homo ad amicum suum.

Dixit Moyses ad Dominum: Si inveni gratiam in conspectu tuo, ostende mihi faciem tuam, ut sciam te, et inveniam gratiam ante oculos tuos.

Dixit Moyses ad Dominum: Si non tu ipse præcedas nos, ne educas nos de loco isto. In quo enim scire poterimus invenisse nos gratiam in conspectu tuo, nisi ambulaveris nobiscum?

Dixit Dominus ad Moysen: Invenisti gratiam coram me, et te ipsum novi ex nomine. Qui ait: Ostende mihi gloriam tuam. Respondit: Ego ostendam tibi omne bonum, et vocabo in nomine Domini coram te. Et miserebor cui voluero, et clemens ero in quem mihi placuerit. Rursumque ait: Non poteris videre faciem meam. Non enim videbit me homo et vivet.

CAPITULUM XXXIV. — Dominator Domine, misericors et clemens, patiens et multæ misericordiæ ac verax; qui custodis misericordiam in millia, qui aufers iniquitatem et scelera atque peccata, nullusque apud te per se innocens est; qui reddis iniquitatem patrum filiis ac nepotibus in tertiam et quartam progeniem.

Fuit Moyses cum Domino quadraginta dies et quadraginta noctes. Panem non comedit et aquam non bibit.

Ignorabat Moyses quod cornuta esset facies ejus ex consortio Dei.