Liber: Job

CONTINET CAPITULA QUADRAGINTA DUO. ET AGITUR IN EO DE BEATI JOB PATIENTIA ET PERFECTIONE, AC DISPUTATIONE QUAM HABUIT CUM AMICIS; DE PROVIDENTIA DIVINA, CORPORISQUE RESURRECTIONE.

CAPITULUM I. — Erat Job vir simplex et rectus ac timens Deum, et recedens a malo.

Nudus egressus sum de utero matris meæ, nudus revertar illuc.

Dominus dedit, Dominus abstulit: sicut Domino placuit, ita factum est. Sit nomen Domini benedictum.

CAPITULUM II. — Pellem pro pelle, et cuncta quæ habet homo dabit pro anima sua.

Si bona suscepimus de manu Domini, mala cur non sustineamus?

In omnibus his non peccavit Job labiis suis.

CAPITULUM III. — Maledixit Job diei suo, et locutus est: Pereat dies in qua natus sum, et nox in qua dictum est: Conceptus est homo.

Antequam comedam suspiro; et quasi inundantis aquæ, sic rugitus meus.

CAPITULUM IV. — Conceptum sermonem tenere quis poterit?

Venit super te plaga, et defecisti; tetigit te, et conturbatus es. Ubi est timor tuus, fortitudo tua, patientia tua, et perfectio viarum tuarum?

Recordare, obsecro te, quis unquam innocens periit? Quin potius vidi eos qui operantur iniquitatem Domino flante perisse.

Numquid homo, Dei comparatione, justificabitur?

Ecce qui serviunt ei non sunt stabiles, et in angelis suis reperit pravitatem: quanto magis hi qui habitant domos luteas, consumentur velut a tinea?

CAPITULUM V. — Ad aliquem Sanctorum convertere.

Virum stultum interficit iracundia, et parvulum occidit invidia.

Nihil in terra sine causa fit.

Homo ad laborem nascitur, et avis ad volatum.

Ad Deum meum ponam eloquium meum, qui facit magna et inscrutabilia et mirabilia absque numero.

Qui ponit humiles in sublime, et mœrentes erigit sospitate. Qui apprehendit sapientes in astutia eorum, et consilium pravorum dissipat.

Beatus homo qui corripitur a Domino. Increpationem ergo Domini ne reprobes: quia ipse vulnerat, et medetur; percutit, et manus ejus sanabunt.

In sex tribulationibus liberabit te, et in septima non videbis malum.

CAPITULUM VI. — Animæ esurienti etiam amara dulcia esse videntur.

Sagittæ Domini in me sunt, quarum indignatio ebibit spiritum meum, et terrores Domini militant contra me.

Quis mihi det ut veniat petitio mea, et quod exspecto tribuat mihi Deus?

Ecce non est auxilium mihi in me.

Qui tollit ab amico misericordiam, timorem Domini derelinquit.

Respondete, obsecro, absque contentione, etc. Nec personabit in faucibus meis stultitia.

CAPITULUM VII. — Militia est vita hominis super terram; et sicut dies mercenarii dies ejus.

Dies mei velocius transierunt quam a texente tela, etc. Memento mei, Domine, quia ventus est vita mea, etc.

Sicut consumitur nubes et pertransit, sic qui descendit ad inferos, non ascendet.

Loquar in tribulatione spiritus mei, confabulabor cum amaritudine animæ meæ.

Elegit suspendium anima mea, et mortem ossa mea.

Parce mihi, Domine, nihil enim sunt dies mei. Quid est homo, quia magnificas eum? etc.

CAPITULUM VIII. — Numquid Deus supplantat judicium, et Omnipotens subvertit quod justum est?

Tu si diluculo consurrexeris ad Deum, et Omnipotentem fueris deprecatus, si mundus et rectus incesseris, statim evigilabit ad te.

Hesterni quippe sumus, et ignoramus quoniam sicut umbra dies nostri sunt super terram.

Spes hypocritæ peribit.

Deus non projiciet simplicem, nec porriget manum malignis.

CAPITULUM IX. — Non justificabitur homo compositus Deo; et si voluerit cum eo contendere, non poterit respondere unum pro mille. Sapiens corde est, et fortis robore.

Quis restitit ei et habuit pacem? Qui transtulit montes, et nescierunt hi quos subvertit. Qui commovet terram de loco suo, et columnæ ejus concutientur. Qui præcipit soli, et non oritur, et stellas claudit quasi sub signaculo. Qui extendit cœlos solus, et graditur super fluctus maris.

Si venerit ad me, non videbo eum; et si recesserit a me, non intelligam.

Deus, cujus iræ resistere nemo potest, sub quo curvantur qui portant orbem.

Quantus ergo sum ego, ut respondeam ei, et loquar verbis meis cum eo? Etiamsi habuero quidpiam justum, non respondebo ei, sed ut meum judicem deprecabor. Si justificare me voluero, os meum condemnabit me. Etiamsi simplex fuero, hoc ipsum ignorabit anima mea.

Terra data est in manus impii.

Dies mei velociores fuerunt cursore; pertransierunt quasi naves poma portantes.

Verebar omnia opera mea, sciens quod non parceres delinquenti.

Auferat a me virgam suam, et pavor ejus non me terreat. Neque enim possum metuens respondere.

CAPITULUM X. — Tædet animam meam vitæ meæ; dimittam adversum me, etc.

Manus tuæ fecerunt me, et plasmaverunt me totum, etc.

Scio, Domine, quia universorum meminis.

Si justus fuero, non levabo caput.

Quare de vulva eduxisti me? Qui utinam consumptus essem, etc.

Dimitte ergo me, ut plangam paululum dolorem meum, etc.

CAPITULUM XI. — Numquid qui multa loquitur non audiet? aut vir verbosus justificabitur?

Utinam Deus ostenderet tibi secreta sapientiæ suæ, et quod multiplex esset lex ejus, ut intelligeres quod multo minora exigaris ab eo, quam meretur iniquitas tua. Forsitan vestigia Dei comprehendes, et usque ad perfectum Omnipotentem reperies.

Excelsior cœlo est, et quid facies? Profundior inferno, et unde cognosces? Longior terra mensura ejus, et latior mari.

Si subverterit omnia, vel in unum coarctaverit, quis contradicet ei?

Ipse (scilicet Deus) novit hominum vanitatem, et videns iniquitatem, nonne considerat?

Vir vanus in superbiam erigitur, et tanquam pullum onagri se liberum natum putat.

Oculi impiorum deficient, et effugium peribit ab eis, et spes illorum abominatio erit.

CAPITULUM XII. — Qui deridetur ab amico suo, invocabit Deum, et exaudiet eum.

Deridetur justi simplicitas.

Quis ignorat quod omnia hæc manus Domini fecerit? In cujus manu anima omnis viventis, et spiritus universæ carnis hominis.

Nonne auris verba dijudicat? et fauces comedentis, saporem? In antiquis est sapientia, et in multo tempore prudentia.

Si continuerit aquas, omnia siccabuntur; si emiserit eas, subvertent terram.

Ipse novit decipientem, et eum qui decipitur.

Qui (scilicet Deus) revelat profunda de tenebris, et producit in lucem. Qui immutat cor principum terræ.

CAPITULUM XIII. — Ad Omnipotentem loquar, et cum Deo disputare cupio. Utinam taceretis, ut putaremini esse sapientes.

Audite correptiones meas, et judicium labiorum meorum attendite.

Numquid Deus indiget vestro mendacio, ut pro illo loquamini dolos?

Numquid Deus decipietur vestris fraudulentiis? Ipse arguet vos, et statim turbabit vos.

Etiamsi occiderit me, in ipso sperabo.

Vias meas in conspectu ejus arguam; et ipse erit salvator meus.

Non veniet in conspectu ejus omnis hypocrita.

Quantas habeo iniquitates et peccata; scelera, etc.

CAPITULUM XIV. — Homo natus de muliere, brevi vivens tempore, etc. Numerus mensium ejus apud te est. Constituisti terminos ejus, qui præteriri non poterunt.

Quis mihi tribuat ut in inferno protegas me, etc.?

Cunctis diebus quibus nunc milito, expecto donec veniat immutatio mea.

Tu quidem gressus meos dinumerasti, etc.

Signasti quasi in sacculo delicta mea.

Lapides excavant aquæ, et alluvione paulatim terra consumitur.

CAPITULUM XV. — Numquid sapiens respondebit quasi in ventum loquens, et implebit ardore stomachum suum?

Loqueris quod tibi non expedit.

Quantum in te est, evacuasti timorem.

Os tuum condemnabit te, et non ego, et labia tua respondebunt tibi.

Numquid grande est ut consoletur te Deus? Sed verba tua prava hoc prohibent.

Quid te elevat cor tuum, et quasi magna cogitans, attonitos habes oculos? Quid tumet contra Deum spiritus tuus? Quid est homo ut immaculatus sit, et justus appareat natus de muliere?

Ecce inter sanctos ejus nemo immutabilis, et cœli non sunt mundi in conspectu ejus. Quanto magis abominabilis et inutilis homo, qui bibit quasi aquam iniquitatem ?

Cunctis diebus suis impius superbit.

Sonitus terroris semper in auribus impii; et quum pax sit, ille semper insidias suspicatur.

Angustia vallabit impium, sicut regem qui paratur ad prælium.

Tetendit contra Deum manum suam.

Non credet frustra quod aliquo pretio redimendus sit. Antequam dies ejus impleantur, peribit.

CAPITULUM XVI. — Consolatores onerosi omnes vos estis.

Hostis meus terribilibus oculis me intuitus est, etc. (Ista de Christi passione optime accipi possunt, quia et Job figura exstitit Christi.)

Ego ille quondam opulentus repente contritus sum.

Ecce in cœlo est testis meus, et conscius meus in excelsis.

Semitam per quam non revertar ambulo.

CAPITULUM XVII. — Spiritus meus attenuabitur, dies mei breviabuntur, etc. Cor eorum longe fecisti a disciplina: propter ea non exaltabuntur.

Tenebit justus viam suam, et mundis manibus addet fortitudinem.

In profundissimum inferni descendent omnia mea.

CAPITULUM XVIII. — Intellige prius, et sic loquamur.

Quid perdis animam tuam in furore tuo ?

Lux impii exstinguetur, et præcipitabit eum consilium suum.

CAPITULUM XIX. — Iratus est contra me furor Domini, et sic me habuit quasi hostem. Quem maxime diligebam, aversatus est me.

Pelli meæ, consumptis carnibus, adhæsit os meum.

Scio enim quod Redemptor meus vivit.

CAPITULUM XX. — Cogitationes meæ variæ succedunt sibi, et mens in diversa rapitur.

Doctrinam qua me arguis audiam.

Laus impiorum brevis est, et gaudium hypocritæ ad instar puncti.

Si ascenderit usque ad cœlum superbia ejus, et caput ejus nubes tetigerit, quasi sterquilinium in fine perdetur.

Velut somnium avolans non invenietur, transiet quasi visio nocturna.

Luet quæ fecit omnia, nec tamen consumetur; juxta multitudinem adinventionum suarum, sic et sustinebit. (Nota. Hæc sunt verba Sophar Naamathitæ, in quibus vitam fatetur post hanc vitam.)

Revelabunt cœli iniquitatem ejus, et terra adversus eum consurget, etc.

Hæc est pars hominis impii a Deo.

CAPITULUM XXI. — Audite, quæso, sermones meos, et agite pœnitentiam. Numquid contra hominem disputatio mea est, ut merito non debeam contristari ?

Quare ergo impii vivunt, sublevati sunt confortatique divitiis? Semen eorum permanet coram eis, et non est super illos virga Dei. Ducunt in bonis dies suos, et in puncto ad inferna descendunt. Qui dixerunt Deo: Recede a nobis, scientiam viarum tuarum nolumus. Quorum consilium longe sit a me.

In diem perditionis servatur malus, et ad diem furoris ducetur, et de furore Omnipotentis bibet.

CAPITULUM XXII. — Numquid Deo comparari potest homo, etiam quum perfectæ fuerit scientiæ ?

Quid prodest Deo, si justus fueris? aut quid ei confers, si immaculata fuerit vita tua ?

Propter malitiam tuam circumdatus es laqueis, conturbat te formido subita.

An cogitas quod Deus excelsior cœlo sit? Nec nostra considerat, et circa cardines cœli perambulat.

Semitam sæculorum calcaverunt viri iniqui, qui ante tempus suum sublati sunt.

Videbunt justi et lætabuntur, et innocens subsannabit eos.

Acquiesce Deo, et habeto pacem, et per hoc habebis fructus optimos.

Erit Omnipotens contra hostes tuos. Tunc super Omnipotentem deliciis afflues, et elevabis ad Deum faciem tuam.

Qui humiliatus fuerit, erit in gloria. Et salvabitur innocens: salvabitur autem munditia manuum suarum.

CAPITULUM XXIII. — Quis mihi tribuat ut agnoscam et videam illum, et veniam usque ad solium ejus?

Nolo multa fortitudine contendat mecum, et magnitudinis suæ mole me premat.

Si ad orientem iero, non apparet; et si ad occidentem, non intelligam eum.

Deus scit viam meam, et probavit me quasi aurum quod per ignem transit.

Vestigia ejus secutus est pes meus.

Deus solus est, et cogitationem ejus nemo avertere potest, et anima ejus quodcumque voluit fecit.

Idcirco a facie ejus turbatus sum, et considerans eum, timore sollicitor.

Deus mollivit cor meum, et Omnipotens conturbavit me.

CAPITULUM XXIV. — Ab Omnipotente non sunt abscondita tempora.

Deus inultum abire non patitur.

Ipsi fuerunt rebelles lumini, nescierunt vias ejus (scilicet Dei).

Ad nimium calorem transeat ab aquis nivium.

Obliviscatur ejus misericordia, et dulcedo illius vermis. Dedit illi Deus locum pœnitentiæ, et ille abutitur eo in superbiam.

CAPITULUM XXV. — Potestas et terror apud ipsum est, qui facit concordiam in sublimibus suis.

Numquid est numerus militum ejus? et super quem non surgit lumen ipsius?

Ecce etiam luna non splendet, et stellæ non sunt mundæ in conspectu ejus: quanto magis homo putredo, et filius hominis vermis?

CAPITULUM XXVI. — Qui extendit aquilonem super vacuum, et appendit terram super nihili. Qui ligat aquas in nubibus suis, ut non erumpant pariter deorsum.

Terminum circumdedit aquis, usque dum finiantur lux et tenebræ. Columnæ cœli contremiscunt et pavent ad nutum ipsius. In fortitudine illius repente maria congregata sunt, et prudentia ejus percussit superbum. Spiritus ejus ornavit cœlos, et obstetricante manu ejus, eductus est coluber tortuosus.

Ecce hæc ex parte dicta sunt viarum ejus. Et quum vix parvam stillam sermonum ejus audierimus, quis poterit tonitruum magnitudinis ejus intueri?

CAPITULUM XXVII. — Donec deficiam, non recedam ab innocentia mea. Justificationem meam quam cœpi tenere, non deseram: neque enim reprehendit me cor meum in omni vita mea.

Numquid Deus audiet vocem hypocritæ, quum venerit super eum angustia? aut poterit in Omnipotente delectari?

Quid sine causa, vana loquimini?

Dives quum dormierit, nihil secum auferet; apprehendet eum quasi aqua inopia.

CAPITULUM XXVIII. — Sapientia vero ubi invenitur? et quis est locus intelligentiæ?

Nescit homo pretium ejus, nec invenitur in terra suaviter viventium. Non dabitur aurum obryzum pro ea. Non conferetur tinctis Indiæ coloribus, nec lapidi sardonycho pretiosissimo vel sapphiro.

Trahitur autem sapientia de occultis.

Lapis solutus calore in æs vertitur.

Perditio et mors dixerunt: Auribus nostris audivimus famam ejus.

Ecce timor Domini ipsa est sapientia, et recedere a malo intelligentia.

Tempus posuit tenebris, et universorum finem ipse considerat, et omnia quæ sub cœlo sunt respicit.

CAPITULUM XXIX. — Quis mihi det ut sim juxta dies pristinos, quibus Deus custodiebat me? quando splendebat lucerna ejus super caput meum, et ad lumen ejus ambulabam.

Oculus fui cæco, et pes claudo. Pater eram pauperum, et causam quam ignorabam, diligentissime investigabam. Si ridebam ad eos, non credebant.

Quum sederem quasi rex, circumstante exercitu, eram tamen mœrentium consolator.

CAPITULUM XXX. — Nunc autem in memetipso marcescit anima mea, etc.

Clamo ad te, et non exaudis me; sto, et non respicis me. Mutatus es mihi in crudelem, et in duritia manus tuæ adversaris mihi.

Scio quia morti trades me, ubi constituta est domus omni viventi.

Flebam quondam super eo qui afflictus erat, et compatiebatur anima mea pauperi.

Exspectabam bona, et venerunt mihi mala; præstolabar lucem, et eruperunt tenebræ.

CAPITULUM XXXI. — Pepigi fœdus cum oculis meis, ne cogitarem quidem de virgine.

Nonne Deus considerat vias meas, et cunctos gressus meos dinumerat ?

Si contempsi subire judicium cum servo meo et ancilla mea, etc.

Quid faciam, quum surrexerit ad judicandum Deus ? et quum quæsierit, quid respondebo illi ? Numquid non in utero fecit me, qui et illum (scilicet pauperem vel servum) operatus est ?

Ab infantia mea crevit mecum miseratio.

Semper enim quasi tumentes fluctus super me, timui Deum, et pondus ejus ferre non potui.

Si putavi aurum robur meum, et obryzo dixi: Fiducia mea. Si lætatus sum super divitiis meis multis. Si gavisus sum ad ruinam ejus qui me oderat, et exsultavi quod invenisset eum malum. Si abscondi quasi homo peccatum meum, et celavi in sinu meo iniquitatem meam.

Quis mihi tribuat ut desiderium meum audiat Omnipotens ?

CAPITULUM XXXII. — Junior sum tempore, idcirco demisso capite veritus sum indicare vobis scientiam meam.

Sed, ut video, spiritus est in homine, et inspiratio Omnipotentis dat intelligentiam.

Plenus sum sermonibus, et coarctat me spiritus uteri mei.

Non accipiam personam viri, et Deum homini non æquabo.

Nescio quamdiu subsistam, et si post modicum tollat me factor meus.

CAPITULUM XXXIII. — Simplici corde meo sermones mei, et sententiam puram labia mea loquentur.

Spiritus Dei fecit me, et spiraculum Omnipotentis vivificavit me. Ecce me sicut et te fecit Deus, et de eodem luto formatus sum.

Semel loquitur Deus, et secundo id ipsum non repetit.

Per somnium, in visione nocturna, aperit aures virorum.

Peccavi et vere deliqui, et ut eram dignus non recepi.

CAPITULUM XXXIV. — Audite, sapientes, verba mea; et viri eruditi, auscultate me.

Judicium eligamus, et inter nos videamus quid sit melius. Ideo, viri cordati, audite me.

Absit a Deo impietas, et ab Omnipotente iniquitas. Opus enim hominis reddet ei, et juxta vias singulorum restituet eis.

Quem enim constituit alium super terram? aut quem posuit super orbem quem fabricatus est ?

Si direxerit homo ad Deum cor suum, spiritum illius et flatum ad se trahet.

Numquid qui non amat judicium, sanari potest ?

Deo concedente pacem, quis est qui condemnet ?

Qui regnare facit hominem hypocritam propter peccata populi.

Pater mi, ne desinas ab homine iniquitatis, qui addit super peccata sua blasphemiam.

CAPITULUM XXXV. — Si peccaveris, quid ei nocebis? Porro, si juste egeris, quid donabis ei ?

Homini qui similis est tui, nocebit impietas tua, et filium hominis adjuvabit justitia tua.

Non dixit: Ubi est Deus qui fecit me, qui dedit carmina in nocte, qui docet nos venies, et non procedes amplius, et hic super jumenta terræ, et super volucres cœli erudit nos ?

Omnipotens causas singulorum intuebitur.

CAPITULUM XXXVI. — Deus potentes non abjicit, quum et ipse sit potens.

Simulatores et callidi provocant iram Dei.

Non te ergo superet ira ut aliquem opprimas; nec multitudo donorum inebriet te.

Ecce, Deus excelsus in fortitudine sua, et nullus ei similis in legislatoribus. Quis poterit scrutari vias ejus? aut quis ei dicere potest, Operatus es inique ?

Omnes homines vident Deum; unusquisque intuetur procul. Ecce, Deus magnus vincens scientiam nostram.

CAPITULUM XXXVII. — Numquid scis quando præceperit Deus pluviis, ut ostenderent lucem nubium ejus ?

Tu forsitan cum eo fabricatus es cœlos, qui solidissimi quasi ære fusi sunt.

Nos quippe involvimur tenebris.

Ab aquilone aurum venit, et a Deo formidolosa laudatio. Digne eum invenire non possumus.

Magnus fortitudine et judicio et justitia, et enarrari non potest. Ideo timebunt eum viri, et non audebunt contemplari omnes qui sibi videntur esse sapientes.

CAPITULUM XXXVIII. — Quis est iste involvens sententias sermonibus imperitis ? Accinge sicut vir lumbos tuos.

Ubi eras quando ponebam fundamenta terræ? Indica mihi, si habes intelligentiam. Quis posuit mensuras ejus? vel quis tetendit super eam lineam? Super quo bases ejus solidatæ sunt, quum me laudarent simul astra matutina, et jubilarent omnes filii Dei ?

Quis conclusit ostiis mare, quando erumpebat quasi de vulva procedens, quum ponerem nubem vestimentum ejus, et caligine illud quasi pannis infantiæ involverem? Circumdedi illud terminis, et posui vectes et ostia, et dixi : Hucusque confringes tumentes fluctus tuos.

Numquid conjungere valebis micantes stellas Pleiades, aut gyrum Arcturi poteris dissipare ?

Numquid nosti ordinem cœli, aut pones rationem ejus in terra ?

Quis posuit in visceribus hominis sapientiam? aut quis dedit gallo intelligentiam ?

Quis enarrabit cœlorum rationem, et concentum cœli dormire quis faciet ?

Quis præparat corvo escam, quando pulli ejus clamant ad Deum, vagientes eo quod non habeant cibos ?

CAPITULUM XXXIX. — Dixit Dominus ad Job : Numquid qui contendit cum Deo, tam facile conquiescit? Utique, qui arguit Deum, debet et respondere ei.

CAPITULUM XL. — Fortitudo ejus in lumbis ejus, et virtus illius in umbilico ventris ejus.

Ipse est principium viarum Dei; qui fecit eum applicabit gladium ejus.

Sub umbra dormit, in secreto calami, in locis humentibus.

Ecce absorbebit fluvium, et non mirabitur, et habet fiduciam quod influat Jordanis in os ejus.

CAPITULUM XLI. — Quis resistere potest vultui meo? Omnia quæ sub cœlo sunt, mea sunt.

Non parcam ei verbis potentibus, et ad deprecandum compositis.

Cor ejus quasi lapis indurabitur.

Quum sublatus fuerit, timebunt angeli, et territi purgabuntur.

Non est super terram potestas quæ comparetur ei, qui factus est ut nullum timeret. Omne sublime videt.

Ipse est rex super universos filios superbiæ.

CAPITULUM XLII. — Scio, Domine, quia omnia potes, et nulla te cogitatio latet. Ideo insipienter locutus sum, et quæ ultra modum excederent scientiam meam.

Auditu auris audivi te, nunc autem oculus meus videt te. Idcirco ipse me reprehendo, et ago pœnitentiam in favilla et cinere.

Addidit Dominus omnia quæ fuerunt Job, duplicia.

Vocavit Job nomen unius filiæ, Diem, et nomen secundæ, Cassiam, et nomen tertiæ, Cornustibii. Non sunt inventæ mulieres speciosæ sicut filiæ Job in universa terra.

Vixit autem Job post hæc centum quadraginta annis, et vidit filios, et filios filiorum suorum, usque ad quartam generationem, et mortuus est senex et plenus dierum.