Articulus 2

DE SPIRITUALI INTELLIGENTIA HUJUS PRIMÆ PROSÆ.

HOMO fidelis tentatus, afflictus, periculis angustiisque circumdatus, theologiæ seu sacræ Scripturæ aut increatæ Sapientiæ consolationibus ac doctrinis refectus, refocillatus, corroboratus, fatetur: « Jam cantum illa finierat », id est hymnos, psalmos et cantica spiritualia, quibus Scriptura quotidie consolatur, instruit et confortat fideles; quibus etiam cantibus jugiter laudat in ecclesiis Deum omnium judicem justum, et devotos oblectat ac admonet, ad Colossenses dicens:¹ Pax Christi exsultet semper in cordibus vestris, docentes et commonentes vosmetipsos in psalmis et in hymnis et canticis spiritualibus, cantantes in cordibus vestris Domino.² His theologiæ cantibus delectatus, homo devotus mira recreatur dulcedine, eosque diutius cupit audire, cum Psalmista confitens Deo : Quam dulcia faucibus meis eloquia tua !³ super mel ori meo. De hoc in libro Confessionum loquitur Augustinus, quemadmodum in psalmodiis ecclesiæ suaviter sonantis liquefiebat et accendebatur, et præ dulcedine resolvebatur in lacrimas.

Sic refocillatus fidelis, ad theologiam et Sapientiam increatam exclamat : « O summum solamen » omnium « animorum lassorum », quæ in Evangelio dulcissime loqueris, Venite ad me, omnes qui laboratis et onerati estis, et ego reficiam vos;⁴ et per Isaiam : Confortamini, manus dissolutæ, et genua debilia, roboramini;⁵ qui pusillo animo estis, convalescite, et nolite timere : ecce Deus vester veniet, et salvabit vos. « Quantum me refovisti pondere sententiarum » ac suavitate psalmorum laudumque divinarum ! Quibus sententiis evangelium S. Joannis specialiter plenum est; epistolæ quoque Pauli apostoli, in quibus sunt quædam difficilia intellectu, sicut et princeps ait Apostolorum in secunda sua Canonica.⁶ Atque, ut super Joannem loquitur Augustinus, ex ore beatissimi Petri in die Pentecostes prædicantis, pretiosissima pondera veritatum cadebant. His legis divinæ sententiis et spiritualibus consolationibus animus roboratus, ad quoscumque ictus « fortunæ » est præparatus, et cum fiducia psallit :⁷ Dominus illuminatio mea et salus mea, quem timebo ?

Ideo « remedia acriora » non pertimesco : hoc est, quamcumque pœnitentiæ austeritatem subire paratus sum, imo et religionem quantumlibet arduam; et cum Apostolo humiliter dico, Mihi absit gloriari, nisi in cruce Domini mei Jesu Christi, per quem mihi mundus crucifixus est, et ego mundo.⁸ Hæc exercitia pœnitentialia, statuta monastica, observantiæ regulares, « degustata » in principio mordent, ita ut servus Dei Domino confitens dicat : Propter verba labiorum tuorum ego custodivi vias duras.⁹ Et rursus dicunt electi : Propter te mortificamur tota die, æstimati sumus sicut oves occisionis.¹⁰ « Interius autem recepta » dulcescunt. Dum etiam in consuetudinem veniunt et strenue observantur, facillima fiunt, et cum gaudio exercentur, juxta illud in Psalmo : In via testimoniorum tuorum delectatus sum, sicut in omnibus divitiis.¹¹ Porro in Ezechiele et Apocalypsi describitur quemadmodum liber datus Ezechieli, liber quoque datus Joanni ad devorandum, fuit in ore eorum dulcis tanquam mel, deinde amarescere fecit ventrem eorum.¹²¹³ Sed hoc altiorem habet elucidationem.

« Sed quanto ardore flagrares, si quo te ducere » volo « agnosceres ? ad veram » scilicet « felicitatem », quæ est beatifica et fruitiva visio Dei perpetua. Quam si sinceriter et condigne attenderemus, ejus desiderio et amore vehementer accenderemur, infatigabiliter operaremur, neque nos aliquid tanta remuneratione dignum agere posse aut pati devotissime fateremur, dicentes :¹⁴ Non sunt condignæ passiones hujus temporis ad gloriam illam æternam. Sed, proh dolor! ita exterius sumus fusi, sic circa terrena atque carnalia occupati, quod propriam dignitatem advertere, tamque inæstimabilem beatitudinem nobis promissam considerare negligimus. Ideo insipientissimi sumus, et computruimus in fæcibus nostræ carnalitatis, ignaviæ et teporis, sicut jumenta in suis stercoribus, ita quod Christus judex noster dicit de quolibet nostrum id Apocalypsis :¹⁵ Quia tepidus es, incipiam te evomere ex ore meo.¹⁶ Tanta vero beatitudine non est dignus, ut ait Gregorius, qui pro ea quotidie non exorat cum lacrimis.

Excutiamur ergo de pulvere, nec tanta salute patiamur nos spoliari, quia qui eam amiserit, non solum tanta privabitur gloria, imo etiam infernalia et æterna sortietur tormenta.¹⁷ Intueamur quod sanctus loquitur Augustinus: Tanta est pulchritudo summæ et increatæ justitiæ, tanta amœnitas bonitatis incircumscriptæ ac primæ, tanta jucunditas lucis æternæ, hoc est incommutabilis veritatis atque sapientiæ, ut etiam si non liceret in ea manere, ipsam videre eaque frui, nisi unius diei hora, propter hoc merito contemnerentur innumerabiles anni vitæ præsentis pleni deliciis. O quam inæstimabiliter deliciosum, præclarissimum desiderabilissimumque consistit, ipsam supersanctissimam

Deitatem et superbeatissimam Trinitatem in se ipsa clare, fruitive ac secure sine fine conspicere! Quam excæcati, vani et viles et revera miserrimi sunt, qui propter carnis spurcitias, mundi honores, opes terrenas, tanta se privant felicitate, et insuper intolerabiles sibi merentur pœnas gehennæ, in qua nunquam invenitur spes veniæ! Cur tu, miser et miserabilis atque ignobilis homo, amplius ad caduca quam ad Creatorem tuum tam infinite et incomparabiliter bonum, pulchrum, suavem, et in omni perfectione, sanctitate et gloria infinite supereminentem, afficeris?

Footnotes

1. Ps. xxv, 12; LXVII, 27. ↩

2. Coloss. III, 15, 16. ↩

3. Ps. CXVIII, 103. ↩

4. Matth. XI, 28. ↩

5. Is. XXXV, 3, 4. ↩

6. II Petr. III, 16. ↩

7. Ps. XXVI, 1. ↩

8. Galat. VI, 14. ↩

9. Ps. XVI, 4. ↩

10. Ps. XLIII, 22. ↩

11. Ps. CXVIII, 14. ↩

12. Apoc. X, 9, 10. ↩

13. Ezech. III, 1-3; ↩

14. Rom. VIII, 18. ↩

15. Joel I, 17. ↩

16. Apoc. III, 16. ↩

17. Is. LII, 2. ↩