Skip to the text
Ember
PT

Articulus 35

EXPOSITIO HUJUS GRADUS VICESIMI OCTAVI.

ORATIO secundum qualitatem suam essentialem est conjunctio et unio hominis cum Deo. Est enim ascensus mentis in Deum; et oratio ipsa exterior, est nuntius seu interpres interioris orationis seu intimæ appetitionis, qua mens Deo conjungitur, quum circa ipsum directe versetur hic actus.

Porro oratio secundum operationem, id est secundum effectum quem habet, est consistentia mundi : quia orationibus meritisque sanctorum mundus subsistit, in quo omni momento tot crimina perpetrantur; ornatus collectio : quia orando impetramus a Deo interiorem cordis decorem; reconciliatio Dei; lacrimarum mater et iterum filia : orando quippe impetramus a Deo gratiam lacrimarum, et iterum lacrimando provocamur ad orationem; propitiatio peccatorum; pons tentationum : quoniam per orationem tanquam per pontem transimus secure ad Deum in medio tot tentationum; medius murus tribulationum : quia per orationem tanquam per interpositum murum resistimus tribulationibus, ne penetrent et prosternant interiora animæ nostræ, videlicet rationem et rationalem voluntatem, sed potius ut per patientiam prævaleamus eisdem; præliorum contritio : quia virtute orationis vincimus bella quibus a carne et mundo atque dæmonibus impugnamur; opus angelorum : quia et angeli sancti orant pro nobis; alimentum omnium incorporeorum, hoc est spirituum devotorum, quos spiritualiter reficit; futura jucunditas : quia futuræ jucunditatis prægustatio est, et perducit ad illam plenarie obtinendam; infinita operatio : quia usque ad finem vitæ est exercenda; fons virtutum : quia earum incrementum ac perfectionem meretur, oratio quoque peccatoris aliquo modo disponit ad infusionem virtutum; conciliatrix, hoc est procuratrix, charismatum divinorum; invisibilis profectus : quoniam interiorem auget profectum; deliciæ, hoc est spiritualis delectatio, animæ virtuosæ, quam reficit dulci quadam atque ineffabili affectione in Deo; illuminatio mentis; securis, hoc est excisio, desperationis; demonstratio spei : oratio namque ostendit se habere spem exauditionis a Domino; tristitiæ solutio : quia orando meremur consolationem divinam, quæ repellit inordinatam tristitiam; divitiæ monachorum; thesaurus quiescentium, hoc est solitariorum; furoris diminutio; speculum profectus : nam quanto quis devotius atque instantius orat, tanto plus profecisse videtur; declaratio mensurarum : quia ex qualitate orationis innotescit ad quantam perfectionis mensuram orans excreverit; bonæ conscientiæ manifestatio: regem), injungat suis ministris et servis quia si oratio fuerit talis qualem eam esse oportet, utpote pura, fiducialis, assidua, patet per eam quod orans conscientiam habeat bonam atque sinceram; revelatio futurorum: viri enim perfecti in orationibus suis frequenter percipiunt futurorum revelationem ac secretorum; clementiæ signatio: est enim probabile signum impetrandi misericordiam Dei, qui ait: Omnis qui petit, accipit.1

Oratio est ei qui orat, curia sententiæ et condemnationis. Orans enim in sua oratione se ipsum sæpe accusat atque dijudicat, ut accusationem et condemnationem coram Deo evadat: ideo subditur, auditorium judicii, quia orando audit conscientiam accusantem, et discutit causam ejus, et tribunal Domini ante futurum tribunal, id est justa discussio seu judicatio sui ante futurum judicium.

Surgentes a torpore ad diligentiam, audiamus hanc sanctam reginam virtutum, puta orationem, quæ vocatur regina virtutum, in quantum omnes virtutes tuetur, auget ac perficit, clamantem ac dicentem ad nos voce exili, hoc est modesta ac humili: Venite ad me, omnes qui laboratis et onerati estis, et ego reficiam vos; tollite jugum meum super vos, et invenietis requiem animabus vestris, et peccatis vestris sanitatem:2 jugum enim meum suave est, et sanativum culparum vestrarum.

Quicumque accedimus coram stare, hoc est nos ipsos præsentare, et colloqui regi et Deo nostro, non faciamus iter impræparati, hoc est, accessum istum ad adstandum et orandum coram Altissimo non attentemus sine debita mentis dispositione, purgatione et recollectione, nequando rex et Deus noster a longe intuens nos non habentes arma spiritualia et stolam regiæ adsistentiæ, id est splendidam vestem interioris munditiæ, per quam homo fit dignus adsistere Deo tanquam amicus ipsius (Beati enim, inquit Christus, mundo corde;3 et ut Salomon in Proverbiis ait, Qui diligit cordis munditiam, amicum habebit regem), injungat suis ministris et servis tradi nos ligatos exsilio alicubi longe a facie ejus, et obsecrationes nostras econtra diruptas denuo projici in faciem nostram.4

Tunica animæ sit tibi accedenti adsistere coram Deo tota contexta filo, imo potius exterminio ultionis et memoriæ injuriæ, ita ut nullus affectus ultionis, nulla recordatio injuriæ tibi illatæ inhæreat tibi quantum ad hoc ut velis vindicare eamdem. Alioqui ex oratione nihil proficies.

Tota orationis textura, id est tenor seu series, sit tibi sine varietate, hoc est absque superflua multiplicatione et exornatione verborum et absque commixtione culparum; quoniam publicanus, de quo in Evangelio legitur, et impudicus, videlicet David, qui in quantum adulter, exstitit impudicus, uno (id est admodum brevi) verbo reconciliaverunt sibi Deum: unus, videlicet publicanus, dicendo, Deus, propitius esto mihi peccatori;5 et alius, videlicet David, Peccavi Domino. Verumtamen non virtute verborum sed contritionis internæ fuit reconciliatio illa facta.6

Adsistentia, hoc est dispositio, orantium una est in genere: quoniam omnes præsentant se Deo ut indigentes aut aliquid obtinere optantes. Multam vero varietatem, id est distinctionem, et differentiam possidet in specie. Quoniam quidam interpellant Dominum ut amicum et regem, offerentes ei hymnum, hoc est laudem, et supplicationes causa opitulationis aliorum, et non sui ipsorum. Isti sunt qui orant pro aliis. Alii sunt inquirentes a Deo divitias et gloriam ampliorem et confidentiam. Si hoc intelligatur de spirituali opulentia et gloria æternali humilique in Deo fiducia, bona est talis oratio; si vero de terrenis divitiis humanaque gloria et confidentia virium propriarum, fatua exstat oratio talis. Alii petunt perfecte liberari ab adversario suo in finem, videlicet ab invisibili aut visibili hoste. Aliqui vero deprecantur accipere aliquam dignitatem, hoc est præsidentiam sive officium: quod est ambitionis.

Quidam petunt perfectam solutionem debiti sollicitudinis, hoc est debiti ad quod solvendum a creditoribus sollicitantur: sicque rogant Dominum ut eis de necessariis ad solvendum debita providere dignetur. Alii petunt liberationem a carcere, sive a carcere exterioris captivitatis, sive a carcere propriæ carnis, dicentes illud Psalmistæ: Educ de carcere animam meam ad confitendum nomini tuo.7 Alii petunt solutionem accusationum et culpationum, hoc est, ut Deus det eis sapientiam respondendi idonee ad crimina eis objecta aut in extremo divino judicio objicienda.

Præ omnibus subordinemus et ponamus in charta (hoc est in tenore et forma) obsecrationis nostræ sinceram gratiarum actionem, quatenus de præteritis beneficiis regratiando mereamur futura optata suscipere; in secundo autem versu, id est particula orationis, ponamus confessionem propriæ culpæ et contritionem animæ in sensu, hoc est internum dolorem in recognitione vitiorum nostrorum. Ita deinde notificabimus, id est, præsentabimus et acceptam reddemus, petitionem nostram Regi universorum. Prædictus autem modus orationis perfectus est: quia in tali oratione Deum de sua pietate et liberalitate laudamus, atque nos ipsos de propria perversitate et ingratitudine accusamus. Ideo scriptum est:8 Laudans invocabo Dominum. Est ergo hic modus orandi perfectus, secundum quod cuidam Fratrum manifestatum fuit ab angelo.

Si fuisti aliquando ante visibilem judicem condemnatorem tanquam obnoxius pœnis, non indiges typo, id est exemplo alterius, in adsistentia tuæ orationis, id est ad hoc ut scias qualiter debeas te habere in tuis orationibus coram Deo: hoc enim discere potes ex proprio facto, videlicet ex adsistentia illa formidolosa, verecunda, humili ac supplici, qua coram judice temporali stetisti. Si enim coram homine mortali taliter stabas ex timore transitoriæ pœnæ, quanto magis coram summo et infallibili Judice debes formidolosius, verecundius, humilius atque supplicius stare ex consideratione tuarum culparum ac divinæ justitiæ, et præ timore damnationis æternæ? Si vero non adstitisti sic coram judice temporali, neque vidisti alicubi exactos pœnis, id est reos supplicio deputatos; disce facere talem orationem coram Christo medico animarum, saltem ex supplicatione infirmantium fusa ad medicos quum ab eis exurendi sunt vel incidendi. Tunc enim lacrimabiliter postulant sibi parci: sic ergo et tu lacrimose et compunctissimo corde invoca Christum, a quo petis spiritualiter circumcidi, curari et inflammari.

Noli in oratione tua esse multum prudens verbis, quasi ex curiositate magistraliter orans et loquens, quoniam verba puerorum balbutientia et simplicia et sine varietate prolata placaverunt plerumque Patrem eorum qui in cœlis est.

Ne coneris multum, id est superflue, loqui in oratione tua, ut mens tua non dissipetur a sua devotione ad quæsitionem verborum, hoc est excogitando verba quamplurima quibus in oratione utaris. Unum verbum publicani, videlicet, Deus, propitius esto mihi peccatori, Deum ad misericordiam flexit et propitium fecit virtute contritionis ex qua prolatum est;9 et unum verbum fidele salvavit latronem, videlicet verbum istud:10 Domine, memento mei dum veneris in regnum tuum. Hinc ait Salvator: Orantes nolite multum loqui.11

Multiloquium in oratione plerumque pereffudit phantasticavitque mentem, hoc est, fecit eam valde distractam, indevotam, et phantasiis vanis repletam; soliloquium vero, id est compendiosa confabulatio cum Deo, habet naturam congregare mentem, hoc est recolligere atque in Deo figere eam.

Delectatione tactus vel compunctus in verbo orationis, permane in ipso verbo, orationi hujusmodi insistendo. Tunc enim custos noster angelus sanctus adest nobiscum orans. Istud superius plenius ac copiosius habitum est.12

Noli confidere vel fiduciam habere in temetipso, etiam si munditiam possides, sed magis accede ad multam humilitatem, et fiducialius ages : quemadmodum tertio quidem capitulo Ecclesiastici scriptum est : Quanto major es, humilia te in omnibus. Nam et si ascendisti omnem scalam virtutum, adhuc tamen pro remissione peccatorum, saltem quotidianorum, exora. Audi Paulum de peccatoribus clamantem : Quorum primus ego sum. Multo plus quilibet nostrum exemplo tanti Apostoli debet semetipsum reputare primum (hoc est maximum) peccatorem.

Sal quidem et oleum naturaliter habent condire pisciculos; lacrimæ autem et castitas faciunt orationem esse pennatam, hoc est ferventem et expeditam, ut quam ocissime volet in cœlum Deique aures pulset.

Si omnem, id est perfectam, mititatem et inirascibilitatem comparaveris, hoc est, orando, jejunando, et alia his similia bona agendo, obtinueris a Deo, non in multis laborem pones liberare mentem tuam a captivitate, hoc est, non necessarium tibi erit laborare in multis ad hoc ut mentem tuam ab evagationibus aversionibusque præserves atque custodias, sed tam mansuetus, mitis humilisque effectus, tanta eris gratia plenus, quod istud faciliter ac sine magno labore, imo jucunde maximaque cum animi corporisque hilaritate implebis.

Quamdiu non possidemus, hoc est, in promptu non habemus, orationem activam et efficacem, hoc est bonis operibus adornatam, meritoriam ac ferventem, similes sumus his qui in principio exercitant pueros ad ambulandum. Quemadmodum enim tales parum procedunt, sicut et ipsi infantes quos ducunt, ita nos quoque parum proficimus quamdiu orationem activam et efficacem non habemus ac possidemus.

Stude meditationem tuam sursum ferre, hoc est, summo conamine enitere ut tua meditatio in cœlum ad Dei aures dirigatur. Magis vero conare mentem recludere in verbis orationis, ita ut non excedas per pluralitatem verborum in oratione; vel « conare mentem recludere in verbis orationis », id est in sensu verborum, ut non cogites alia quam quæ verba designant. Et quamvis attonita propter puerile cadat, id est, quamvis cor tuum timoratum aut admiratione magna percussum, cadat interdum ad evagationes ex humana fragilitate, quæ puerilitati similis exstat, iterum eam sursum erige : quoniam proprium mentis instabile, id est, cordi humano naturale ac proprium est esse inconstans in cogitatione et appetitione ac consimilibus, quoniam intellectualitas ejus debilis valde est, eo quod anima rationalis sit ultima in ordine intellectualium creaturarum; sed possibile est universa corda stabilire in Deo per gratiam ejus; vel sensus est, quod Deo competit posse omnia stabilire.

Si agonem possideas indesinenter, hoc est, si jugiter efficaciterque laboras contra mentis distractionem et instabilitatem, peregrinabitur in te qui terminat et circumscribit mare mentis, hoc est, Deus qui per gratiam suam restringit cordis fluctuationes, visitabit cor tuum gratioso adjutorio suo, et in oratione tua dicet ad ipsum mare mentis :13 Hucusque venies, et non procedes amplius, id est, non disperges te latius, nec evagaberis magis.14

Impossibile est spiritum ligare, id est, impossibile est per naturam spiritum rationalem humanum ab evagatione cogitationum plene reprimere. Ubi vero est Spiritus creator, omnia sunt subjecta : hoc est, ubi Deus Trinitas, qui est supersimplicissimus spiritus, commoratur per gratiam, potentiæ et operationes, cogitationes et affectiones Deo subjectæ sunt quantum est de necessitate præcepti; et quanto Deus gratiosius adest, tanto hæc omnia subjiciuntur perfectius.

Si Solem justitiæ, Christum Dominum, vidisti secundum quod ad rem pertinet, id est, per fidem formatam et sapientiam salutarem contemplatus es et cognoscis, poteris et ei colloqui condecenter, id est, orare et laudare eum cum omni reverentia debes et potes.15 Si vero non vidisti sic eum, quomodo quem non vidisti, sine mendacio interpellare valebis? quasi dicat : Non poteris eum vere ac sinceriter exorare.

Principium orationis est soliloquio persequi rationabiliter insultus ex eorum proæmiis, hoc est, primus et infimus gradus orationis exordiumque perfectionis est per verba compendiosa sapienter abjicere tumultus et evagationes cogitationum statim dum oriuntur, eis non immorando; medietas vero est in dictis et intellectis mentem libere esse, id est, medius gradus ac profectus orationis est mentem stabiliter inhærere sensui verborum quæ audit, profert, intelligit; finis vero, id est perfectio orationis, est raptus mentis ad Dominum : quod fit dum mens orantis tam valde infigitur et absorbetur in Deum, quod obliviscitur omnium ceterorum.

Altera exsultatio quæ evenit in oratione habitantibus in congregatione, et altera quæ advenit orantibus secundum quietem, hoc est, quæ datur solitariis taliter exorantibus ut spectat ad vitam omnino abstractam et contemplativam. Illa enim, videlicet exsultatio cœnobitarum, patitur modicum apparentes imaginationes, hoc est, admixta est aliquantulum evagationi et imaginationi : propter quod non est penitus pura in Deo. Ista vero, utpote exsultatio perfectorum solitariorum, tota repletur humilitate, id est, tam pura exstat in Deo quod ex intuitu majestatis suæ immensæ repletur ac perficitur profundissima et quodammodo infinita sui ipsius humiliatione.

Si semper studueris mentem tuam non elongare a Deo, sed quantum possibile est, actualiter esse ei semper unitus, prope te erit etiam in mensæ appositione, id est corporali refectione, imo et in omni exteriori occupatione, et fiet tibi consuetudinarium, facile ac suavissimum ambulare cum Deo assidue in latitudine cordis tui, ipsumque jugiter intra te laudare, orare, contemplari et amplexari.16 Si autem sine prohibitione errorem aliquem non spontaneum aut voluntarium, sed fortuitum aut (ut ita dicam) casualem incidis, hoc est, si absque condigna renisione, refragatione, reluctatione ac resistentia permiseris cor illud tuum deviare ac deficere a Deo, distrahique per rerum diversitatem, nunquam tecum permanere valebit, id est, gratiosam ejus præsentiam ac contemplationem nusquam poteris obtinere, nisi ab illa negligentia resipiscas eamque prorsus postponas.

Etenim ille magnus et maximæ atque perfectissimæ orationis operator Paulus apostolus in hunc modum Corinthiis, epistola prima, capitulo quartodecimo, loquitur, Magis volo dicere quinque verba sensu meo, et cetera quæ ibi sequuntur.17 A magis autem parvulis hoc tale est alienum, hoc est, ab iis qui sunt apostolo Paulo multum minores et imperfectiores, remotum est implere quod ipse implevit dicendo, Magis volo dicere, etc. Quare nos tanquam imperfecti obsecramus cum qualitate et multitudine quantitatis, id est cum qualificatione, affectione sive dispositione nobis proportionata atque possibili, et cum pluribus verbis. Nempe secundum est prioris conciliativum, hoc est, orare cum qualitate et multitudine quantitatis secundum sensum nunc introductum, est medium pertingendi ad orationem illam compendiosissimam et perfectam de qua ait Apostolus verba præfata : ab imperfecto namque ascenditur ad perfectum. Ait enim quidam : Da orationem mundam sine pigritia ei qui orat sordide et oppresse : hoc est, orationem puram ac fervidam funde pro eo qui orat corde vago, impuro deorsumque inclinato, quatenus Deus det ei gratiam orandi pure ac libere; vel « da » ei « orationem mundam », id est, tuo exemplo excita eum ad orationem puram et affectuosam ac expeditam, ut ab imperfecto ad perfectionem deveniat.

Aliud est sordes, id est macula, orationis, aliud exterminatio, aliud furtum, et aliud querela. Sordes orationis est coram Deo stare corporaliter et cogitationes atque intentiones inconvenientes imaginari. Hæc est evagatio mentis: quæ maculat orationem, quoniam tempore quo oramus, nil aliud cogitare debemus nisi sensum verborum aut altius aliquid. Exterminatio orationis est curis inutilibus occupari hora orationis: quod pejus est quam cogitationibus tantum vagari. Furtum spirituale est intentionem et mentem insensibiliter recurvare, id est a Deo et æquitate deflectere, ubi non decet. Querela est qualiscumque insultus, id est tentatio irrisiva, nobis orantibus appropinquans.

Si eo tempore quo oramus, solitarie non manemus, id est, soli non sumus, sed in aliorum adspectu, intrinsecus reformemus supplicationis nostræ figuram, hoc est, in cordibus nostris clam renovemus ea quæ provocativa sunt fervoris et compunctionis in orando, absque notabilibus ac singularibus exterioribus signis ac gestibus. Si vero ministri laudum, id est homines a quibus possemus laudari, non sunt præsentes, etiam in ore extrinseco formemus orationem, orando vocaliter ac perceptibiliter, etiam cum corporali figuratione provocante ad devotionis fervorem, ut sunt, tunsio pectoris, genuflexio, prostratio, elevatio manuum, extensio brachiorum, adspectus cœlestium corporum atque imaginum. Quæ adminicula præcipue congruunt imperfectis, qui intus non ita abundant plenitudine charismatum ut inde sufficienter excitentur et accendantur. Ideo subditur: mens enim plerumque corpori, id est corporali dispositioni ac situi, configuratur in imperfectis.

Omnes, et maxime qui vadunt ad regem accipere debiti remissionem, indigent inenarrabili contritione: hoc est, universi qui pergunt ad aliquem ad rogandum eumdem quatenus pie remittat eis quod sibi tenentur, indigent ut vehementer valide humilient se illi quem rogant pro gratiosa remissione; et istud potissime necessarium est accedentibus regem terrenum ad obtinendum ab eo hujusmodi remissionem. Quanto magis nos qui Regem regum, Deum cœli quotidie exoramus ut dimittat nobis debita nostra, indigemus inenarrabili contritione, humiliatione in accedendo et exorando majestatem ipsius? Ideo Moyses ait: Quum quæsieris Dominum Deum tuum, invenies eum, si tamen toto corde quæsieris eum, et tota tribulatione animæ tuæ.18

B Si (pro Quia) adhuc in carcere sumus, videlicet in carne hac gravi et corruptibili, audiamus dicentem Petro, videlicet Christum, qui verba sequentia dicit non formaliter, sed sententialiter: Præcinge linteum obedientiæ, id est, ad obediendum in cunctis exhibe te paratum, et proprias exue voluntates, et his nudus accede ad Dominum in tua oratione, solam ipsius invocans voluntatem;19 et tunc accipies Deum detinentem gubernacula animæ tuæ et gubernantem te sine periculo.

Resurgens per pœnitentiam ex amore mundi et ex amore concupiscentiæ ac delectationum carnalium, projice a te curas carnales et sæculares; tuæ mentis cogitationes et intentiones exspolia, auferendo ab eis quod tuum est, ut sint solum divinæ; abnega corpus: nihil enim aliud est oratio nisi mundi visibilis et invisibilis alienatio, id est tanta conversio et attentio mentis in Deum ut obliviscatur visibilium et invisibilium creaturarum. Quid enim mihi est in cœlo?20 Nihil. Et a te, Domine, quid volui super terram? Nihil, sed tibi tantummodo sempiterne adhærere in oratione absque occupatione, id est, istud reputo mihi esse bonum tam principale ut sine eo nihil reputem alia. Et sumitur nunc oratio pro ascensu mentis in Deum: qui ascensus contemplationem laudemque Dei comprehendit. Alii concupiscunt divitias, alii honorem et gloriam mundialem, alii possessionem, id est proprium aliquid. Mihi vero adhærere Deo bonum est, et desiderabile mihi est ponere21 in eo spem impassibilitatis meæ, hoc est spem obtinendi per gratiam ejus impassibilitatem seu reformationem passionum plenariam. Fides enim fecit orationem habere alas, quia sine ipsa volare non potest. Quod ait, « sine ipsa », potest referri ad fidem, et item ad spem : oratio namque indiget spe, ut penetret cœlos.

Nos qui sumus vitiosi et passionabiles, Dominum perseveranter rogemus, quoniam omnes qui a vitiis sunt mundati, ex passibilitate ad impassibilitatem atque munditiam profecerunt. — Quamvis Judex cœlestis nondum timeatur tanquam Deus, tamen propter laborem et molestiam quos ei infert anima viduata22 ab ipso per peccatum et lapsum, per quæ desiit esse sponsa ipsius, ita quod spiritualiter vidua facta est, Deus faciet ei ultionem de adversario ejus, videlicet proprio corpore, et de impugnatoribus ejus dæmonibus : hoc est, si anima talis Deum incessanter oraverit, dabit gratiam ei, per quam de cetero prævalebit tentationibus carnis ac dæmonum. Dicitur autem anima talis Deo laborem molestiamque inferre, non proprie, sed metaphorice tantum.

Bonus nostri negotiator, videlicet Deus, qui nostram salutem pie procurat, imo qui et sanguine suo nos emit, rationabiliter et prudenter animas trahit ad suam caritatem per celerem exauditionem petitionis earum. Imprudentes vero animas parat, id est facit, sibi adstare per orationem, instar canum, propter famem et sitim petitionis : hoc est, quemadmodum canis stat ante mensam solo desiderio suæ anonæ, sic homines non illuminati, qui invocant Deum solo desiderio proprii commodi, quasi canes stant coram Deo ex fame et siti obtinendi quod postulant; et tantum vix tarde exaudiuntur, quia et canis inutilis pane accepto protinus a dante recedit : quod de cane alieno et non serviente ad aliquid præcipue verum est.

Dum in oratione diu permanseris et moram perseveranter contraxeris, non dicas te nihil direxisse, id est profecisse.

Jam enim direxisti cor tuum ad Dominum. Quid enim sublimius bonum est quam Deo adhærere et apud eum in unione indesinenter perseverare?

Qui condemnatus est ad mortem temporalem, non sic timet sententiam suæ pœnæ sicut studiosus exsecutor orationis timet in ejusdem adsistentia, id est præsentiali et actuali exsecutione coram Deo. Ex hoc perpendere possumus quales simus, qui tam intimorate oramus. Unde si quis sapiens sit et acutæ intelligentiæ, ex illius memoria, hoc est ex recordatione hujus, quod scilicet cum tanta formidine, sinceritate ac diligentia oporteat exorare, potest a se avertere omnem maledictionem, iram, sollicitudinem, evagationem, tribulationem, satietatem, tentationem et cogitationem iniquam sive extraneam.

Præanticipa præparare te ipsum per continuam in anima orationem ad adsistentiam tuæ supplicationis, id est, ante omnia festina te præparare ad adsistendum Deo in orationibus tuis debitis seu intentis, orando Deum in corde tuo assidue pro gratia exorandi eum condigne, et confestim proficies.

Vidi quosdam in obedientia fulgentes et non negligentes memoriam Dei virtute qua poterant secundum mentem, id est, ad actualem Dei memoriam se jugiter totis viribus extendentes, qui in oratione protinus adsistentes, excedebant mentem per raptum et lacrimas effundebant affluenter, quia per sanctam obedientiam parati ante fuerunt.

Captivitates, vanitates et recurvationes prosequuntur psalmodiam quæ fit cum multitudine, hoc est, distractiones, illaqueationes et vanæ gloriæ motus ac reflexiones a Deo admiscent se psalmodiæ cordibusque psallentium cum conventu. Psalmodiam autem quæ fit singulariter, non sic impugnant hæc vitia, sed acedia; fervor autem et promptitudo, id est devotio sive alacritas, cooperantur ei, videlicet psalmodiæ, quia conservant et perficiunt eam.

Prælium quidem demonstrat amorem A militantis ad regem: quia si pugnat viriliter contra adversarios regis, signum est quod diligit regem suum. Caritatem vero monachi ad Deum ostendit tempus orationis et præsens adsistentia coram Deo: si enim tempore orationis habet se timorate, reverenter et pure ac perseveranter in Dei præsentia, signum est quod diligit eum.

Oratio tua manifestabit tibi consistentiam tuam, id est, qualis sis in gradu virtutum: quo enim oratio tua sincerior, stabilior affectuosiorque exstiterit, eo virtuosior esse probaris. Theologi quoque docuerunt, orationem esse speculum monachi, quia in ea qualitatem interioris vultus sui inspicere potest, sicut nunc tactum est.

Quodcumque negotium quis exsequitur, et hora orationis apprehendente, id est, tempore divini obsequii jam præsente, vacat ab oratione, non exsequendo mox divinum obsequium, et studet in eo, hoc est, in exercitio exteriori laborat, aut etiam studio lectionis intentus est, a dæmonibus talis illuditur: intentio namque latronibus, puta dæmonibus, est horam ex nobis deprædari, hoc est, per inordinatam occupationem in una hora assumptam, privare nos fructu horæ ipsius, aut etiam horæ sequentis, dum in una agimus hora quod est agendum in alia: et ita per indiscretionem succumbimus, nec circumstantias actus virtuosi servamus unumquodque agendo suo loco et tempore.

Obsecratus orare pro anima hominis christiani, ne devites hoc facere, etiam si non possides orationem, id est, quamvis non habeas virtutem orandi tam pure ac fervide sicut decet; quia plerumque fides petentis salvavit etiam orantem cum contritione, hoc est, credulitas ejus qui petit humiliter orari pro se, profuit sæpe ad salutem ei quem rogavit ut oraret pro se. — Obsecrans et exauditus pro aliis, ne extollaris: quia illorum fides operata est et prævaluit, id est, merito fidei illorum pro quibus orasti, es auditus. Denique, etsi constaret oranti quod proprio merito esset exauditus pro aliis, non tamen merito deberet extolli, sed tanto plus Deo regratiari ac subjici.

Puer quippe de omni sapientia quam didicit a præceptore suo atque magistro, exquiretur quotidie ab ipso magistro, id est, magister exiget a discipulo suo ut gratus sit et sibi adscribat hoc ipsum quod scit. Mens vero omnem virtutem quam ex Deo accepit in omni oratione, juste repetetur, id est, Deus juste requiret ab homine gratitudinem et obsequium pro virtutibus quas ei donavit oranti: sicut ait Salvator, Cui plus datum est, plus requiretur ab eo. Dominus quoque positurus est rationem cum his quibus talenta largitus est. Quocirca attendendum est.

Quum vigilanter oraveris, celerius in iras impugnaberis, id est, citius irasceris, vel ad irascendum tentaberis.2324 Iste enim conatus est et intentio inimicorum nostrorum, hoc est, dæmones id intendunt et implere nituntur, ut quo ferventius damus nos ad bene agendum, eo acrius nos impugnent. Verumtamen interdum accipimus tantam in oratione exuberantiam gratiæ, quod postmodum sentimus fructum inde mirabilem, tranquillitatem, patientiam, mititatem, alacritatem atque fervorem, ita ut vix moveri possimus ad iram aut similem passionem.

Omnem virtutem, et maxime orationem, faciamus semper in multo sensu, hoc est cum ingenti attentione et interno sapore. Tunc anima nostra orat in sensu, quum melior superiorque efficitur furore et ira, id est, quum ad tantam mentis libertatem pertingit, quod passionibus dominatur. — Dona gratiæ quæ acquiruntur per multas supplicationes et labores et per tempora diuturna, sunt firma et permansiva.

Qui Dominum possidet, id est, Deo intentus est, in oratione stabiliter, ita quod quasi ad libitum elevatur ac figitur per orationem in Deo, non narrabit ultra fabulam sibi ipsi, hoc est, non sedebit ad se ipsum fabulans ore, aut intus imaginarie recitans fabulosa, ut faciunt quidam phantastici, nec subinducet intentionem meditationis suæ, id est, meditationibus suis bonis non admiscebit intentiones novas, impertinentes ac vanas.25 Spiritus enim tunc interpellat pro eo, hoc est, interpellare eum facit, gemitibus inenarrabilibus.

Ne suscipias in oratione sensibilem phantasiam, id est imaginationes phantasticas, ut non excessum sustineas irrationabilem, utendo speciebus seu similitudinibus rerum pro ipsis rebus, ut faciunt taliter excedentes, amentiamque incurras, et phantasticus factus cadas a recta regula fidei, incidendo errores fidei sanctæ contrarios, sicque et gloria seu præmio fidei destituaris.

In oratione manifestatur certificatio et consummatio omnis petitionis, id est, Deus per orationem perseverantem certificat ipsum orantem de dubiis, et implet quæ petit: talis quippe oratio meretur illuminationem et exauditionem a Domino. Certificatio est liberatio ab hæsitatione; certificatio est certa et incommutabilis commutatio incerti, id est ab incertitudine ad certitudinem. Quæ commutatio est ipsa veritatis revelatio, qua mens ab incerto mutatur ad certum. Quæ etiam commutatio « incommutabilis » dicitur, quantum est ex parte ipsius veritatis, sive ex parte revelantis, quamvis ex parte subjecti possit mutari.

Stude esse valde misericors, tu qui es studiosus et curam gerens orationis: quia in ipsa monachi accipient centuplum, hoc est, per præcordialem et abundantissimam misericordiam monachi obtinebunt a Deo copiosissima dona gratiæ in præsenti, deinde præclarissima dona gloriæ in futuro.26 Quemadmodum enim quis facit proximo, ita fit sibi a Deo:27 qui ergo toto corde compassivus atque beneficus est proximis, et opera misericordiæ corporalia aut spiritualia liberalissime eis impendit aut cupit impendere, iste munificentissime visitatur et impletur a Deo. Quod vero est inde, id est centuplum istud gratiæ quod per orationem et misericordiam obtinetur, est in eo quod est exinde, id est, consistit etiam in plenitudine gloriæ, quæ obtinetur per centuplum seu copiam gratiæ.28

Ignis suscitavit in anima orationem ab ea peregrinantem. Ignis iste est Spiritus Sanctus, qui anima ab oratione cessante, resuscitat eam ad orandum: nam et actuali motione seu excitatione Spiritus Sancti indigemus in omni meritorio actu. Iterum ignis iste est caritas, quæ imperat actum bonum, et suo fervore specialiter movet ad orationem « peregrinantem », id est, recedentem ab anima nisi per caritatem resuscitetur. Eadem vero, videlicet anima, suscitata ad orationem et in cœlum assumpta per mentis elevationem, factus est descensus ignis in cœnaculum animæ, hoc est, Spiritus generosius descendit in mentem orantis.

Dicunt quidam orationem esse utiliorem memoria mortis; ego vero unius personæ duas laudo substantias, id est, ambas commendo. Verumtamen absolute loquendo, oratio multas excellentias præ mortis habet memoria, et magis attingit ad Deum, contemplationi quoque vicinior est, et multa impetrat quæ memoria mortis non impetrat: nisi forte in mortis memoria includatur consideratio divini judicii retributionis quoque futuræ.

Equus probatus habet naturam calescere et ad motum addere secundum progressum: progrediendo namque paulatim fit calidior atque velocius currit. Cursum intelligo hymnologiam, equum autem mentem virilem. Quasi dicat: Sicut quod dixi verificatur in equo, sic spiritualiter cor virile quanto plus procedit in via Dei, tanto amplius inflammatur velociusque festinat ad perfectionem et gloriam, et Deum devotius laudat. Abundanti etenim datur, et profectus parit profectum. Porro hymnologia est canticum laudis divinæ. Hic talis homo a longe odoratur bellum, id est, pugnas tentationum prævidet sapienter; et de cetero præparatus ad talia bella, manet penitus invictus: imo resistendo fit victoriosior.

Crudele est aquam rapere ex ore sitientis; crudelius vero est quod anima cum compunctione orans, privet et retrahat semetipsam ab adsistentia, id est oratione per quam Deo adsistit, multum concupiscibili et desideranda, ante terminationem et finem ejusdem compunctionis. Ne resilias a tali oratione quousque videris ignem fervoris et aquam plorationis, seu rorem divinæ consolationis, dispensative, hoc est ex moderamine Spiritus Sancti, sine negligentia tua, recedere et cessare a te : forte enim non accipies tale tempus ad remissionem culparum tuarum in omni vita tua. Verumtamen, secundum quod scribit Cassianus, omnino est providendum ut orationem cum fervore et sinceritate terminemus, hoc est saltem cum diligentia et sine torpore.29

Qui gustavit orationem, id est, dulcedinem ejus expertus est, inquinavit sæpe intellectum ex uno verbo veniente in mentem, hoc est ex recordatione, consensu aut delectatione unius verbi aut facti; vel « ex uno verbo » interiori, videlicet ex una cogitatione aut imaginatione seu evagatione; et stans in oratione, non invenit desideratum et concupitum, id est, Deum super omnia præoptatum contemplari et invenire non potest more solito. Ideo indigemus summa circumspectione in oratione ad vitandum tale ac tantum dispendium.

Aliud est in corde frequentius visitari, et aliud est visitare cor per mentem principantem et principem pontificem rationabiles hostias Christo offerentem. Hanc diversitatem auctor non prosequitur, neque declarat, nisi forsan obscure. Est ergo dicendum, quod « frequentius visitari in corde », est gratiose præveniri, illuminari, accendi et consolari a Deo; porro « visitare cor per mentem principantem », est se ipsum aut proximum per mentis examinationem, correptionem, informationem, aut similem actionem salubrem, accendere et purgare seu erudire. Dicitur autem mens principans, quum sit supremum in homine : propter quod dominatur ac præcipit ceteris viribus animæ. Quæ etiam mens appellatur princeps pontifex, quum sit principalis vis animæ « rationabiles » spiritualesque « hostias » Deo offerens, utpote orationem ferventem, dulcem devotionem, laudem, honorem et gloriam, et sui ipsius abnegationem Deo gratissimam.

Ut ait unus eorum qui acceperunt nomen theologiæ, hoc est, secundum quod unus theologorum ait, sanctus et supercœlestis ignis peregrinans, id est, Spiritus Sanctus corda hominum aliquando visitans, interdum relinquens, inflammat illos propter defectibile purgationis, hoc est, eos qui frequentius visitantur in corde, accendit, et igne amoris culpam quam habent consumit et aufert, quia adhuc aliquid purgabile ac « defectibile » est in eis. Istos vero qui visitant cor, rursus illuminat propter mensuram perfectionis, id est, quoniam sua perfectione qua et alios visitant et expurgant et spirituales hostias immolant, promeruerunt sic iterum illustrari a Domino. Nimirum quoniam idem, videlicet Spiritus Sanctus, nominatur ignis consumens, juxta illud : Deus noster ignis consumens est; et lux illuminans.30

Unde et quidam exeuntes ab oratione, exeunt quasi a camino ignis, videlicet validissime inflammati, sentientes in se alleviationem sordis et fæcis, id est relevationem et purgationem a culpa et carnalitate;31 alii vero exeunt tanquam illuminati a lumine copiosissimo, et induti diploide humilitatis et exsultationis, hoc est profundissima humiliatione et abundanti lætitia eos spiritualiter vestiente, ornante et operiente instar diploidis. Qui autem egrediuntur ab oratione præter istas duas operationes, ita quod nec inflammati sunt neque illuminati, orant non spiritualiter, sed corporaliter, ut non dicam quod orent Judaice, id est infideliter, vel cum reproba vita : propter quod nec succendi nec illuminari merentur.

Si (pro Quia) corpus corpori copulatum alienatur ab operatione, id est, sic alteratur ab alio corpore quod impeditur a propria operatione, ut patet de igne et aqua, quæ calefit igne, et de magnete et ferro, quomodo non alienabitur qui manibus innocentibus ingerit se corpori Dei, hoc est, qui corpus Christi in Sacramento digne conficit, tractat et sumit? quasi dicat: Talis utique vehementissime alienatur a [se] corpore Christi, ita quod concupiscentias carnales et opera sordida abjicit, et spiritualis efficitur, ac Christo per virtutum imitationem aliqualiter conformatur, sursumque trahitur, quemadmodum ferrum a magnete.

Juxta similitudinem regis terreni contingit videre nostrum Regem semper bonum et superbonum, hoc est, considerare possumus quod Rex noster cœlestis ita se habet ad suos ministros, quemadmodum rex terrenus ad suos. Nam rex terrenus elargitur dona sua suis militibus quandoque per se ipsum immediate, quandoque per amicum sibi familiarem, quandoque per servum, interdum vero incognite, id est secreto. Sic facit et Deus: nam virtutes et dona Spiritus Sancti per se immediate largitur hominibus, quia creando ea infundit; aliqua vero donat per angelos, quædam per beatissimam Virginem et per sanctos Apostolos ac ceteros cives cœlestes, aliqua quoque dat per homines. Hæc autem, secundum tunicam humilitatis præexsistentis in nobis: hoc est, Deus tam diversimode dona sua largitur hominibus, secundum quod videt eos magis aut minus vestitos ac decoratos humilitate, per quam aptantur ad divinorum susceptionem charismatum.

Quemadmodum abominabilis est regi terreno qui ei adsistit, et vultum proprium a rege avertit et inimicis ejus colloquitur ex amicitia et favore ad eos; ita abominabilis est Deo qui ei in oratione adsistit et immundas cogitationes suscipit, immorando aut consentiendo eisdem, vel cum proposito eas admittit sive assumit. Attendamus et formidemus jugiter verbum hoc, et emendemus nos fortiter.

Advenientem canem armatura persequere, id est, dæmoni ad tentandum te accedenti per arma virtutum resiste, et quoties congreditur, te impugnans, ne cedas ei. Pete adjutorium Dei per luctum, quære per obedientiam, pulsa januam pietatis divinæ per longanimitatem. Ita enim petens, accipit; et quærens sic, invenit;32 et pulsanti taliter, aperietur.

Custodi te ne forte in oratione tua ores indifferenter, hoc est inconsiderate, pro femina, considerando eam ut feminam, vel cum tali proprietate aut actione ipsius quæ faciliter ad concupiscentiam incitat aut indecentem cogitationem adducit, ne forte a dextris deprædationem sustineas, id est, ne occasione operis boni cito lædaris. Orandum est ergo pro femina considerando eam ut hominem seu quamdam personam.

Ne velis corporales actiones in oratione particulariter confiteri, hoc est, dum oras Deum pro remissione culparum tuarum, non recites ore nec corde revolvas in particulari et cum circumstantiis singularibus corporalia vitia quæ egisti, ut non fias spontanee tibi ipsi insidiator. Quasi dicat: Si egeris illud, ingeres cordi tuo distractiones periculosas imaginationesque fœdas, ex quibus faciliter sequerentur stimuli carnis, nisi cursorie fieret recordatio talis.

Tempus orationis tuæ non fiat tibi hora provisionum visitationumque necessariarum atque spiritualium negotiorum: hoc est, eo tempore quo orare teneris aut debes, vel quando actualiter oras, non admittas cogitationes aut curas de provisionibus pro necessariis vitæ præsentis, neque de visitationibus hominum, imo nec de negotiis exterioribus spiritualibus. Quanto magis vitanda est in oratione cura et cogitatio inutilium et rerum illicitarum? Si quominus, id est, si ita non feceris, sustinebis furtum melioris et utilioris, hoc est, fructu orationis privaberis, qui fructus præeminet bonis illis præfatis.

Qui incessanter tenet orationis baculum, non offendet, id est, qui orationi quasi baculo semper innititur, non peccabit: quia in quantum hoc facit, non peccat. Quod si contigerit eum offendere, non tamen cadet in finem, id est, non perseverabit in vitiis, quoniam assiduis precibus suis obtinebit gratiam Creatoris et pœnitebit. Oratio enim est pia tyrannis Dei, hoc est, oratio videtur Deum quasi violentare ad exaudiendum et extorquendum ab eo quod petit, si tamen usque ad finem opportune et importune continuetur.

Argumentemur et consideremus utilitatem orationis ex dæmoniacis impedimentis quæ accidunt Fratribus in tempore collectarum sive Horarum. Quum enim dæmones tam incessabiliter studeant corda Fratrum a devotione impedire quando in ecclesia congregantur vel Horas persolvunt, constat quod ineffabilis sit devotarum orationum utilitas. Fructum vero ejusdem orationis pensemus ex inimici victoria, id est, ex hoc quod per eam prævaleamus diabolo et peccatis. In hoc enim cognovi quoniam voluisti me, quoniam non gaudebit inimicus meus super me in tempore prælii.33

Psalmista ait, Clamavi in toto corde34 meo, hoc est in oratione, anima et spiritu, id est, in oratione clamavi, te invocando viribus meis superioribus ac inferioribus, seu intellectivis ac sensitivis, in quantum pars sensitiva et caro rationi obediunt et cooperantur.35 Ubi enim sunt duo ultimi, scilicet anima et spiritus, congregati, ita quod inferiores et superiores vires invicem concordant in bonis, ibi est Deus in medio eorum per gratiam, quæ facit talem concordiam.

Omnia omnium non sunt similia, neque quæ secundum corpus sunt, neque quæ secundum spiritum, id est, homines non habent per omnia eadem sive æqualia dona, corporalia aut spiritualia. Propter quod ait Apostolus:36 Unusquisque donum suum habet a Deo. Imo tam in donis naturæ quam in gratiæ ac fortunæ magna exstat diversitas, et unus homo alio aptior est ad virtutes ex naturali dispositione, unus quoque aptior est ad hanc virtutem, alter ad illam.

Nempe quibusdam quoque in psalmodia coadvenit abbreviatum et velox, quibusdam autem rarum et tardum: hoc est, aliquos in decantatione psalmorum accidit frequenter seu breviter itemque velociter seu faciliter illuminari, compungi et elevari ad Dominum; aliis autem contingit elevatio, compunctio seu illuminatio ista raro ac tarde. Ex quo patet donorum diversitas in ipsis psallentibus. Illi quidem, quibus videlicet contingunt hæc sæpe ac facile, dicunt se pugnare contra captivationem, id est evagationem, ne devotionem cito et inopinate contemptam mente abducta faciliter perdant; isti vero, quibus hæc raro contingunt, dicunt se pugnare contra indisciplinabilitatem, id est indecentiam morum, ne scilicet ex devotionis carentia, id est difficultate pertingendi ad eam, fiant indisciplinati, tædiosi et graves.

Si indesinenter interpellaveris ad Regem, id est, adjutorium Dei invocaveris, contra inimicos tuos, quando veniunt contra te ad tentandum te confide in Domino: non laborabis ad expellendum eos a te, quoniam ipsi a se ipsis, id est proprio motu, discedent velociter a te. Immundi etenim dæmones non volunt te singulis horis coronam, id est triumphum, accipere et gloriam promereri ex certamine per orationem, hoc est ex victoriosa resistentia qua prævaleres aut prævales contra eos « per orationem » et per alia quoque remedia. Nam et aufugient ab istis, id est qui taliter contra eos armati sunt, quasi castigati, id est correpti, et flagellati ab igne, hoc est fervore, orationis ipsorum devotorum Dei servorum, quorum ignitæ orationes et amorosæ affectiones vehementer affligunt et incendunt dæmonia.

Omnem posside fortitudinem, id est, perfectam mentis constantiam habe, et Deum habebis magistrum orationis tuæ, ita quod ipse per suam unctionem te instruet qualiter debeas exorare. Nam videre, non est per verbum addiscere, hoc est, quod clare quis videt, non addiscit ab alio : sicut qui videt parietem esse album. Naturæ enim inest et cohæret, id est, vis visiva seu operatio ejus, puta videre, naturaliter competit homini. Neque est orationis pulchritudinem addiscere per doctrinam alterius, hoc est, unus homo alium non potest docere puritatem, efficaciam ac perfectionem orationis, nisi et ipse qui informatur experientiam habeat eorum quæ audit. Ipsa enim oratio a se ipsa, id est ex sua natura, Deum habet magistrum. Verumtamen, quamvis Deus sit principalis atque perfectus magister orationis, attamen vir exercitatus ac virtuosus potest imperfectum dispositive et aliqualiter informare quid sit sincera et pulchra oratio, et qualiter possit ad eam pertingere Deo auxiliante. Qui docet hominem scientiam, et dat orationem oranti: nam supplicandi præstat affectum, et adspirando prævenit vota nostra. Insuper et benedicit annos justorum, id est, ipsos justos benedicit in annis quibus hic vivunt, infundendo eis dona gratiæ suæ et multiplicando ea in ipsis.37 Amen.

Footnotes

  1. Matth. vii, 8. ↩

  2. Matth. xi, 28-30. ↩

  3. Matth. v, 8. ↩

  4. Prov. xxii, 11. ↩

  5. Luc. xviii, 13. ↩

  6. II Reg. xii, 13. ↩

  7. Ps. cxli, 8. ↩

  8. Ps. xvii, 4. ↩

  9. Luc. xviii, 13. ↩

  10. Luc. xxiii, 42. ↩

  11. Matth. vi, 7. ↩

  12. p. 297 D'. ↩

  13. Eccli. iii, 20. ↩

  14. Job xxxviii, 11. ↩

  15. I Tim. i, 15. ↩

  16. Ps. cxviii, 45. ↩

  17. 1 Cor. xiv, 19. ↩

  18. Deut. IV, 29. ↩

  19. Act. XII, 8. ↩

  20. Ps. I, XXII, 25. ↩

  21. Ibid. 28. ↩

  22. Luc. xviii, 2-5. ↩

  23. Matth. xxv, 14 et seq. ↩

  24. Luc. xii, 48. ↩

  25. Rom. viii, 26. ↩

  26. Matth. xix, 29. ↩

  27. Matth. xiii, 12; xxv, 29. ↩

  28. Job xxxix, 25. ↩

  29. Cf. l. XXVII, p. 28 D. ↩

  30. Deut. IV, 24. ↩

  31. Joann. I, 9. ↩

  32. Matth. vii, 8. ↩

  33. Ps. XL, 12. ↩

  34. Ps. cxviii, 145. ↩

  35. Matth. xviii, 20. ↩

  36. 1 Cor. vii, 7. ↩

  37. Ps.xciii,10. ↩

Chapter 65 of 100