Dissertationes quatuor ad Jansenismi controversiam spectantes, pars 3

3" Fatenlur, « liberum nonnunquam latiori » et generaliori sigiiificatu ab Augustino usur- » pari pro voluntario etiam necessario'; » et addunt se in eo unico Augustini sensu posuisse hanc notam marginalem : Aecessitas non pugnat cum arbitrio voluntalis. Unde sequitur, ex confesso, quôd omnia loca in quibus sanctus Augustinus videturdocere liberum arbitrium cum necessitate compati , signilicare lantiim libertatem latè et impropriè dictam , non autem libertatem arbitrii necessariam ad merendum et demerendum.

I Fay. 8. — » Pag. 7 cl 8. — * l'ai;. 8; versus mciliuui.

DE F.niTIONE BENF.DICTINA

•t" Fa(pnlur Angiislinum ' « vocahutum no- 1) cessitatis non raro nsurpasse pro voliemerili )i propensione ex natur;e vilio orta, qiio sensu » in liominc post lapsum non vereturagnoscere » (liiram pcrcuiuli ncrcssltntom.... Eà verô, in- » quiunt, consueludine simplicem el absolulain » inferri nccessitatrrn iiun existiniarunt sancliis » Auguslinus aut Julianus, qiiod ex uli'iusf[iic » disputalionibus promptuni foret osleiulerc. » Sic praîveniunt onines objectiones desumptas ex loris nbi sanctus Augustinus videtur docerc quod Deiis relimiual homines in dura pcccandi ncccssitale. Nécessitas hœc, juxta editores, est tanlùm magna difficiiltas , seu vehetncns propeiisio.

fi" Fatentur', « de praeceptoruin possibililate « tôt et tani apei'ta esse sancti Augustin! testii) monia , ut ea bue afferre otiosum fueril

)i Negat lanien, inquiunt, ea possibilia esse ad » menlcni Pelagianorum , ^\m ea solis naturœ » viribus, absque interioris gralire auxiiio, pos- » sibilia esse conlendebant. » Ne ampliùs ergo Augustin! verba nobis objicianl; nam , ex confesse , Augustinus tantam pra;ceptorum possibilitatem admisil , qnantu esse polest cilra Pelagianorum et Seini-I'elagianoruni erronés. Unde adinillenda est possibililas, sen potenlia compléta et proxima, niodô dicant hanc possibilitalem non dari ex solis nalurae viribus, etiani ad initium fidei.

6° Falentur' a sinceram in Deo esse omnes » salvandi homines vohinlatem ; quani volun- » tatcm elsi aliquando ad eleclos, aut ad gênera » singulorum restringere -videatur Augustinus, » ul Pelagianorum quibusdam in hoc capite » sensibus occurrat , non tamen improbat alio » quolibet sensu volunlalem islam explicari , » iluiii lumen credcre non curjornur, inquit , uli- » quid rimnijifitcntcm Dciiin fieri vo/uisse, vo- » luntate niinirum absolulà , fuctumque non B esse '. Unde alio loco generalem quamdam )) Uei de omnium hominum sainte voluntateni » non obscure innnit, cùm docet , sic vclle )) Daim, etc. « Tuni citant verba Augustin! de Spiri/u et Littera , cap. xxxni, qu;u nolissinia sunt omnibus, et in prwseni! (|ua'slione omnino decisiva, si ex confesse sit apud editores ba?c esse verba Augustin! adversarios refulantis. Hinc palet 1" nulles, nisi bicreticos, allegare posse verba Augustin! , ut évinçant Deum veluisse tanlùm salvare aut eleclos , aut gênera singulorum, aut voluisse tanlùm merà volunlale sigiii salulem vocatorum qui non sunt riecli , ac

' Pag. 8, versus liiioiii. — ' Pag. 7, versus niciliuin. — ^ Ibid. — ' Eiicliir. cop. tlli. II. 27 : loui. VI. paC- 2"'.

proinde ea omnia Augu.stini loca, nihil probare in pr:i;scnlibiis controversiis, sed ea ab illo Pâtre fuisse dicta centra solos Semi-Pclagianos, qui a^qualem el indifferentem omnium salvandorntn voluntatem Deo tribuebanl , subvorsà onnii aliquorum piaîdileclione scu prwdestinalioiie, id est salntis spécial!, efficac! et absolulà voluntale'. Unde 2" non licct ba^c eadem loca deinceps rcpetere ad impngnandam de sincera De! ergaonmium salulem voluntate doctrinam. lia abuli loculiunibus aquivocis .Augusiini , conlra nicnlcm ejus et doctrinam Ecclesia: , nimis absurdum et impium foret, 'i" Qui dicit sinceram volnntatem in Dee, nihil desideranduin reliuquit. Ips! editores jam dicant in queapparet haec diviniE veluntatis sincerilas. Sallem oslendenda est in aliquo auxiiio gratis , cum quo singuli salvar! [)oluissent, el que ul! nolucrunl. 4" Hoc ipsura evidentissimè dcmenstralur, ex eo Augustin! loco quem Patres Bénédictin! cilanl. Nuliam cnim salvandorum omnium voluntatem Augustinus excipil, praeter «éso/M^am quœ nunquam est sine sue effectu. Docet « sic Dcum » velle omnes homines salves fier! , et in agni- ') lionem veritatis venire , ut tamen non adimat « eis liberum arbilrium , que bene vel nialè » utenles justissimé judicentur'. « Hœc est voluntas sincera et conditionata, quà Deus sincerissimè vult salulem omnium, modo omnes sue libère arbilrio ad salulem bene ufnn/w. Cerlc ilia volunlas non essel sinca-ii , !mù essel irriso'ria et tbeatralis, s! nnllum esset in perennlibus inlidelibns ad salulem liberum arbilrium. .\tqui ub! nuUa est gralia, !b! nullum est, ex Augnslino, ad salutcm liberum arbilrium : ergo ad hoc ul ha^c volunlas sit sincera, non irrisor!a , opertel ul pcrcuntibns infidclibns Deus rcslilucrilpergratiamsuani liberlatis arbitrium, quod [ler originale peccatum jam factura est nullum ad salulem. Neque illa subtilis est conjectura, imè apertissima Augustin! declaratio; etenim hsec subjungil* : o Quod cùm fit, inli- » delcs quidem centra voluntatem De! facinni, )) cùm ejus Evangelio non credunt : ncc ideo » lamen eam vincunt; verùm se ipsos frauitaiit » magno et summo beno , malisquc pœnalibus B implicant, experluri !n suppliciis potestalem » ejus, cujus in dénis misericordiam contemp- » serunt. » Quarc h! infidèles non salvanlur '.' Cry//' Mali' iisi sunt libero arhitrio, quod per iolam Christ! graliani restituitur : sesc /)w«/rt/<

' Vide Ep. Prnsp. et H'tlnr, n'ï .-/iif/. (uni. \ Op. p. 770 cl scti. — - De Spir. et Litt. cap. xxxii, ii. 58 : tuiii, x, pag. 118. — ■'S. Air., de Spirit. et Litt. cap. xxxiii, ubi supra. Lauilanlur I.;cc verba in tjeiterali Praftitionc pa|;. 7, versus luetliuin.

OPERUM S. AUGUSTINI.

21S stinl Mtmmo hono. Ncmo autetn sese fraudai nisi bonis sibi \crc oblalis, cl quœ in sua vcra polestatc habnit. Jitstissimè Judicanlur, et experiimtur pulcsta/em ejus, ciijus in donis misericordiam conlempserunt . En dona misericordiœ oblata, quibus liberuni arbilrium per gratiain datani ad saluleni deslilutum fuerat : bis donis wnlr iisi sitnt;... contempsenmt salvatoris 7inserlcnrdhtm; unde jusiissiniè judicantur. Tola illa jiistitia fundafur in mntcmptu donorum miscrirordiœ , cl in malo usu liberi arbitiii per solain graliani restiluti. Ita, si Patres Benedictini sincère loquantur, cerlum est, ex ipsis, quod Augustinusin Ueoadmiseritsincerani omnem,citra absolulam, oinnes salvandi voluniatem. Noliiit quidem Deus ;equaliter, indiffercnter et absolulè salutem omnium , ut afiirmabant Semi- Felagiani. De hoc lantumraodo agebatur contra bos li.erelicos ab Auguslino. De cœtero voluit Deus sincerissimâ volunlale salutem omnium conditioriatè, id est, modo omnes bene utereutursuo libei'o arbitrio, quod per gratiam, singulis datam , singulis restitutum fuit, et modù misericordiœ dona non contemnerent. Quid auleni sincerius illà voluntate condilionatâ, quas fundatur in libero ad salutem arbitrio per gratiam restituto , et in donis misericordiœ realiter oblatis?

7" Insinuant satis clarè se adversariis locum indamitandi dédisse : « Difficile tamen fuit, in- » quiunt ', ut ne quid in tam yasto opère nobis » incautè non subriperet, etc. )> Et infrà ' : « Quanquain et vellemus illum utrumque in » Prœfalionc ipsa rcpra'senlatum , ut vcl levis- « sirnain oHendiculi occasionem amoyeremus. » Hœc est veluti mitigala et indirecla cujusdam excessùs confessio. Vides, amplissime Domine, me in Prœfatione illa coUigere libentcr quaccumquc apparent mibi aliquid conferre ad aidificationeni , scu reparalionem scandali.

SECUNDA PARS.

Sed multô majora sunt quœ me scandalizant. Si vero ba;c exacte exarainare velis , origo ipsa repetenda est.

1» Benedictini patres multùm peccaverant , nec venialiter, in sua editione. Durissimas et intolcrabiles notas fecerant. Haec, verbi gratià, quam excusant in Prœfatione, onini excusatione indigna est : « Nécessitas non pugnat cum arbi- » trio voluntatis '. » Crederes audire Baiuni aut

' Prœf. yen. pag. 4, iuilio. — ' Pog. 7, vers. lin. — ' Noia PP. BB. il) caiiul XLVI. libri de Nut. et Grat. tom. x Oi>. S. .\u(;usl. pag. 130.

Jansenium redivirum. Multaealiaesunt cjusdem farinœ. Pra;terca auctores illi non lanlùm in eo quod dixcrunt sunt damnandi , scd etiam in eo quod non dixerunt, et quod dicere debnerant. Inlolerabilis est in illissilentii affectalio perpétua de dogmate catholico statuendo in textu Augustin! contra novatores, qui illo textu abutuntur ad suos errores probandos. Ubicunique gratia; apparct efficacis vel umbra, notas multiplicant, ut gratia; efficacissimœ sono aures lectoris obdurescant. Conirà verô , in omnibus locis ubi Augustinus gratiam sufficientem vel directe docet, vel ex suis principiis indirecte adstruit, ab omni nota sese cavillosè abstinent. Insuper quoliescutiique de gratia efûcaci agitur, illam vopant simplicitcr et absolutè gratiam Chrisli : quasi in statu natura; lapsae nulla esset vera gratia interior, et propriè dicta, prœter hanc quam clamitant gratiam per se efficacem. His artibus lector sensini sese assuefacit ad boc systenia quod vocant Augustinianum,ita ut nullani gratiam Christi in Augustini libris inveniat, prœter efficacem. Hoc est venenum quod lector incautus propinat in legendo textu cum illis notis. Quidquid ipsi subtiliter et arlificiosè allègent ad se defendendum, illa affectatio odiosissima et Ecclesiae suspectissima esse debuit. Hinc quisque jus evidentissimum habet petere , ut scandalum tantum reparetur. Jara a temporibus Bail et Jansenii per inlegrum sœculum , quin etiam a Lutheri et (]!alvini temporibus, Ecclesia hoc systema hfereticum, tum in consilio Tridentino, tum etiam in multis Pontilicum buUis, gravissimè censuravit. Licuil-ne Benedictinis marginales notas Augustino attexere, ex quibus nihil nisi boc systema naturaliter insinuetur ? Licuit-ne gratiam efficacem ut solam, veram et propriè dictam gratiam Cbristi iiicessanter inculcare, et gratiam sufficientem amandare, aut silcutio supprimere , ut quid putidum et indignum quod reperiatur in Augustino. Hàc via, pontificiœ bullœ deridenlur. Audias , si placeî, quid rcspondeaut Benedictini. « Nemini, in- » quiunt , obscurum esse débet , nos penitus » abborrere a quibusvis partiuin studiis '. » Quasi verô partivm studiis favissent et partiales sese ostendissent, si non confudissent passim quamcumque gratiain Chrisli propriè dictam cum efticaci, et si non suppressissent in notis qualecunique sufficientis vestigium. Quasi verô edilores catbolicos non deceat ostendere se abborrere a novitale Baiana et Janseniana ? Quasi verô zclus servanda; catholicœ veritatis sit

' Pntf. ijeneral. pas. 5, versus iniUum.

DE EDITIONS 15ENEDICT1NA aliquiil a cjdo ni ii patiiuin s/urliis Bcncdiclini alilioi'i'Cfo del)c;iril ! (jiiiisi vcrù ipsaiiiel Ecdesia , jansciiii cirorihus a))('rtc infunsissinia , sit uiiii c, scctis a quarum sludiis cditorcs aliliorroi'e dcbeanl !

Hœc subjunguiil : « et in edendo Anguslino » sic in cjus doc'riiiatn iiitendiose aniinurn,iil » cjus vofba et sciitentias sinccfè et gciuiinr >i reprajsenlaiciiiiis. Atqiic ut ad siiigula vciiia- » mus; in coutc.xciidis iiiaiginaliliui suuiinaiiis » ipsissinia passini verba Auf,'ustiiii . et quideui » Augustiuiauo sensu, adhibeie curavimus. » Hinc est quod ubi fp-atun noniinc in illis » sumniariis usi suraus, id inlcllcctuni voiu- » nuis ipso conlextùs sensu et Auyusiiui, qui » i/rrU/œ Cliristl , et gruliœ propric diclw nu- » mine, maxime post exortum Pelagii eirorem, ft graliam veram et interiorem , qualem istu » negabat, in primis verô iliaui qu;E victrix est » et efQcieus , designare solel. » Sic insinuant, gratia: Cliristi nomine, intolligendam esse gmiiiim cictvkx'm, non tanlum in Augustin! locutioiiibus, sed etiani in sincero ac genuino Augustiniano sensu.

At vei'ô falsissimuni est bunc esse sinceruni et genuinum Augustini sensum, scilicet nt nulla vera Chrisli gialia uii(|uam assignetur , prêter illam, qua- ex sua nalura eflicax est ad suutn actum producendum.

Quin etiani pio certo habendum est quod si Augustinus, ut ipsi docent , inculcaverit unaiu in Dec voluntateni salvandi homines, putàabsolutam , et uiiaui graliani , puta eflicacem seu victi'icem, silentio omissà tum alià saiulis omnium sincei'issimà voluutate, tum etiaui alià gralià verè ac propriè suHicicnti, non autem eflicaci ad perseverandum; sanctus Doctor ila locutus est, ut piwsentis, qum tune erat, conti'oversia; necessitati urgenti sese accommodaret. «lia, iiiquiunl ipsi editores ' , reslringere » videtui' Augustinus, ut Pelagianorum piavis 11 quibusdam in hoc capite seusibus occurrat. » Itaque l'aisissiumm est et impium, dicere quod illa restrictio voluntatis divinee circa salutem houiinum , ad absolulam crga eleclos voluiitatem,et gratioe ad solam victriceni , sit sinccvn et genuiiin Aiiguslini sententia, sive Augustinianus scitsus. Imo vera et genuina Augustini sententia hoc maxime exigebat, ut incessanter cditores inculcarcnt, Augustinum, prajler hanc victricem gratiam, et prêter banc alisobilam crga elcctos Uci voluntalem , adjuisissc aliam tum graliam verè suflicientcm et ineflicaccm , lum vohintatcni sinceram.

Quid mirandum est quod Augustinus, seorsum reiiclis iis de quibus minime disputabatur , menlioncm solùm lecerit de iis qui' pra-- cisè tuiic accrrima! controversia; subjeclum erant? Non ne omnes omnium locorum, omnium temporum controvcrsisla; idem laciunt, eàdem mi'thudu? Nnllalenus agebatur de gratia coni- Muini , sed de speciali; nulialcuus de sullicienli', scd unicè de eflicaci. Conmiuncm, sive sul'licieulcui, de ijua non disputabat, tacel ; de speciali scu eflicaci , qua; controveisiai totius est centrum, incessanter disserit. llcec nietliodus uaturalis et vulgaris est; o[)tima est in Augustino ; al ex illa orla est nostris tcmporibus p(;- riculosissiuui a^quivocatio. lîaiani et .Jansenisl.e Ikcc duo faciuut : I" Indamilant Augustinum nullam nisi meri signi voluntatcm in Deo admisisse de salvandis hominibus , prêter voluntalem absolulam de salvandis electis, scilicet (juibusdam de singulorum generibus. 2" Indamilant nullam fuisse in statu innocentia; gratiam , nisi vcrsatilem et subjoclani libero arbitrio, nuUuni auxilium superualurale, nisi illud quod vocatur ab Augustino sine quo non; al vero in statu naturae rcparataï nullam dari graliam nisi ex se eflicacem et victricem, nulluiii auxilium pr;eter illud quod ab Augustino vocatur quo. Hoc non ignorant Benediclini. Si dicercnt se hoc ignorare ; eà allectatae et iticrcdibilis ignorantia; professione , sese manifestic partialilatis crimine comraacularent.

Quid decnil facere edilores calholicos? Diccut-iie se limuisse Semi-Pelagianos, qui, I\loliuistarum nomine, suum virus ac \encuum insinuant'.' Hoc do , non concedo : perraitio ut al) bac parle moderatè caveaiit. Non obsto quin |iedibus manibusque nitantur ad adstruendos istos articules , quibus positis Augustinus ' ad Vitalem déclarai se cuin Semi-Pelagianis |)eiiitus cousentire. Hoc tantùui sibi remémorent cditores, quod, ex confesso, Augustinus dum dixit gratiam non omnibus dari, hoc noluil dicere de quacumque gratia iiiteriore Chrisli, sed solùm de illa particulari , scilicet t'/Wy/a' , do (jua nna tum disputabat, et salvà omnino verc buflicicnti et counnuni , de qua imlla erat lum dispuinlio, nequc ulla raliouabilis dicendi occasio. Jani Benediclini iuveniant in aliqua parte mundi aliquos Molinistas, qui istos articulos , aul quem(]uam illorum, vel directe , vel indirecte rcjiciaut. Si inveuerint , Ecclesi:e indigiteul. Priclercu Molinisl;e a sede aposlolica

' PiirJ. ijcii. [lac. 7, M'isus muiiiuin.

' ViJc l'iihl. cc.wu, lum. ii, cJil. Bcucd. i>ai;. 804 cl scq.

nunquain damnati sunt. Quidquid super confjrcfjatioiw di' oux'diis. dicaiit Jesuilanun adversarii, certiim est nuUain poiitificiani bullain de hac controversia propalalam fuisse. At Bail et Jansenii , eorumque sectœ libri, per integrum saeculum, inultis gravissimis Pontilicum censuris , ut liiiTelici et inipii cont'ossi jaceut. Itaqiic jiiiniùin impudcTis foret Iki'c duo coraparare \i41c. Beuedicliui lioc tautùm cordi liabcut , ut imaginarios Semi-Pelagianos ex ore Augustin! lefuteut : nunquaui vero ia adeo instant! pericuio, et urgente neeessitate. verbum faciunt contra hœrosim nostrà ;elate daninalam, et contra illos quos Pontifes filim iniquitutis appellavit ; neque de sincera Uei voluntate ad salvandos qui non salvantur; neque de gratia Chrisli . quà justus cadens perseverare potest, et quae est veruni auxilium fine quo non. Ouautuni abest ut Auguslinus , quem in ore seuiper babent, ita fecerit, ubi hœc Cbristi verba in Evangelio Joannis refert , Pater nwjorme est! Ne œquivoua hœc verba Cbristi divinitatem revocent in dubium , periclitauti tidci cautissiuic succurrit , et Ariauoruui bicresiru réfutât, ne leclor simplex eà arnbiguitate decipiatur. Ita a pari (supposito quod sanclus Augustinus, unicè occupatus de sua controversia contra inimieos gratis; eflicacis, sutnpserit passim nomeu genericuni graliœ Chrisfi ad designandam in sua controversia gratiam illam specialem, de qua sola tuni dispntabat ) quod certè non erat in bis circumstantiis a;quivocum, quia relativuin erat statiii qu-Tstionis tuni omnibus noto, œquivocuni factum est successu teraporis, et in abusuin pessiiDuni nunc vertitur a Calvinistis , a Baianis et a Jansenistis. Licuit-ne editoribus banc periculosam ambiguitateni , positara ut offendiculum in niedio lecloris ilinere , relinquere? Nonne debebant sallem seniel aliquà aunotatiunculà amovere banc petram scandali! Qualem excusationeni contra banc objectioneui adbibere possunt? « Neque enim, aiunt ', com- » mentarios, aut analyticas suramas edere ani- » mus fuit in opéra sancli Uoctoris. » Certè, sic loijui non auderent , uisi . summo favore elati , sperarent se credulis hominibus facile imponere posse. Non opus erat comvientariis aut nnulytiris siimmis; suffecisset abunde interdum annolatiuncula pro catbolica ilde citra ambiguitateni ponenda. Ubi de gratia efficaci slabilieuda actuni est , commentariis et anali/licis suinniis, aut saltem abundantissimis et frequentissimis notis, uibil non explanatum relique-

OPERUM S. AUGUSTIN!. 21 "?

unt. Ubi verô de refellenda h«rcsi a duobus swcuiis periculosissimc grassanle quœslio fuit ne coinmentarios faciant , etiam ab annotatiuncula sese abstinent. Allectatum ilUui et artiliciosè excusatum silentium editorum animum salis indicat. Nunc facile judicabis quantum damuum illa editio sanai doctrinic aileret. Acerrimè et justissimè ab omnibus Jesuitis, cl ca^leris Congruistis moderatioribus impugnata est haîc editio. Silentium Jesuitis iiuposilum fuit. Editio manet auctorizata, et senii)er nianebit, quasi jam facta irreprebensibilis. Lectores omues existimabiuit se in bis notis certissimè reperturos verum et purum sensum Augustin!. Contradicentium refutatio majorera édition! auctoritatem dabit. Sic erit novissimus crror pejor priore. M utinara nunquara excitata fiiisset illa controversia. qua: editoribus pra-bet vi^ibilem triumpbum ! Ignoscat Deus prielatis , qui , sophisticà illà PrœfcUione delusi , crediderunt banc editionera sic purgatani posse sine pcriculo auctorizari.

"1" Dicnnt Bénédictin!, « !<> universara diviuœ » gratiic œconomiara oculis subjic! librorfe Cov- » reijtiune et Gratia^. » Haec addunt : 2" «NuUo » alio in opère raajori cum luce explicuit Hip- » ponensis Pr;esul, discrimina bominis slantis » et innocentis, et bominis laps! et noxii. » 3" Causas perseverandi vel non perseverandi » in utroque statu nusquam diligentiiis ex- » pressit. » Ego vero hujus operis laudes, non minus quàm illi decanlo; sed conlendo, w»»"- fersam ditinw grntiw wconoinimn , non esse quœreudam quasi complelara in eo solo opère. Irno arbitrer locutioues bujus operis esse necessario mitigandas, et explicaiidas per innuraeras aliorum Augustin! expressiones. Exempl! gratia, Auguslinus, in boc libro, Jansenistis apparet docuisse quod in statu natura' intégra» nulia fiierit data gratia, nisi illa qua? dat sinipliciter posse, et quae vocatur sufficiens ; et quod , in slatu naturaî lapsae , nulia detur gratia, quie uou consequatur lertô ex sua natura suum e/fcrtiini, sive alio nomine qu;c non sit per se efticax. Positù cniversà hâc dicince graliœ œcononiià, nulia datur gratia inlerior et propriè dicta , in praesenti statu , quœ sit merè sufficiens et inefficax : ub! aclus deest , ibi nullum fuit posse ad eliciendumactum qui non ponitur. Hiuc immédiate et necessariô inferuntur quinque propositiones bœreticœ. Hinc ipse Caivinus monstruosa sua dogmata stabilit. Certuni est AuL'ustinum in hoc vaide dissentire ab illis in-

' Prirf, r/cu. y»s. 6, versus meJiuiii.

Pra-f. tjen. pag. 6, versus mcdiuiu.

«18

Dr: EDITIONE KENEDICTINA lerprelaloribus, Facile possel hoc demonslrari ; sod ad dcinonstralionrin facieiidani inultiirii iinpoilal , ut collif,'aii(iir ex aliis Augusliiii liliris, clai'issiiiia Iota, ul)i liuiic sensiun periiiciosuni u se rcpcllit. Sic Icinpcrand* et dclcrniinaadaj sunt ainhiguie locutioiies de au.xilio sine qiio non, et de auxiiio quo, quibus Aiigusliniis Seini-I'elagianosrcfulavit, non ppxvidcns atiusutn siii sermonis, queni Calvinist;u et Jansenista; l'acturi eraiit. Kdilorcs vcrô, ne ilià dfcisivà tcxtiium coniparatioiic cl conciliationc, Janscniana bœresis dcbciictur, dcterrcnt Iccloreni ab illa investigatione. Dicunt ' « univer- » sain divinae gratia; œconomiani oculis subjici » libi'o </e Coi'ivplione et Gratia... Discrimina,

«inquiiint, bon}inis stantis et innocentis

» nusquam diligenliùs expressil. » Ilaquc pro co quod debuissent editores ununi Auguslini locuin per centum alios exactiores temperare et explicare, e contra, caetera omnia Auguslini loca clarissima per hune unicum locuni anniliilarc veiient. In hoc auteni apcrtè sibi contradicunt. Elenini, si nulla detur in praisenti statu gratia prajtei" auxilium quo, sive prœter gratiam victricera , quœ suum elTectuni , ut aiunt, <?^ natura sua certù consequitur, et cfficax (qjpetldtur , quicumque non iniplet mandaluin urgcns , privatur quocunique supernalurali auxiiio ad perseveranduin, 1" Non habet auxilium qico iniplerct mandatuni , cuni non implel. 2" Non habct auxilium sine quo non , ut aiunt , in praeseati statu. Procul dubio , qui urgente prœcepto privatur tum auxiiio j«o, tuin auxiiio sine quo non, ad implendum pr;uceptum urgcns, nulluni habct auxilium supernaturale , ac proindc nullam vcram potentiam, sive liberlatem arbitrii , ad perseveranduni. Hic jusius non deserit Ueum, antcquam deseratur a Deo. Loquantur eniin seriô; quid hœc significant, nisi privari quovis auxiiio supcrnaturali ad bene agcndum , ac proinde nullà ad bonuni faciendutn iiberlate donari ; nani Auguslinus docet, quôd , sublatà Christi gratia, nullum sit in honiinc liberum ad opéra meritoria arbitrium. His positis, ridiculum est dicere , quôd Jiomo,sic onnii auxiiio, et quo , cl sine quo non, privatus, crga acluin perseveranti;e necessarium, habeat indi/fcrcntiam activam ad niercndum et demerendum. Nulla enim est indifferenlia activa ad merendum , ubi nullum est supernaturale Christi auxilium ad mérita acquirenda. Hidiculum est dicere , hominem sic positum, in ipso actu pecrali , habcre verum ad

' l'iief. ijcii. |ia(;. 6, versus inetliuiu.

iKiii peccandum potentiam, id est activam indiiïcrentiam , qualem in bonis actibus ex gratia factis adiiiisit iniô,orinii auxiiio su])frnaturaii privatus, null.iin iiabct nisi ail peccandum veraiii potentiam. Itidiculum pariter est dicere quod tôt et tum operta sint Auyustini testimonia de p7'œceptorum possibilitale. Nulla est enim vera praîceptorum possibililas in liomiiie,cui nullum datur auxilium vel quo vel sine quo non, ad hoc ut pra;cc[)la illi possibilia sint actualiter , ciim pra;ce[)tum actualiter urget. l'ossibilitas , sine ulroquc hoc auxiiio, est tantuni remota natura; facultas, et possibililas prœceptorum in se consideratorum, quemadniodum possibilis est cuivis bomini jaiuKc a|icrtio,si daretur illi clavis qui privatur. Pofsibililalem pra'ceplorum sic stabilirc , non est sanam doctrinam propugnare, sed irridere Ecclesiam , nugari , et hypocritico sermone eludere censuras omnes. Itidiculum etiam est dicere , sinceram in Deo esse omnes saloandi homines volunlatein , ita ut damuet tantùm illos qui libero arhitrio ycT solam gratiam restituto malè utcntur,'ct in donis miscricordiam contenuiunt : bomo enim privatus quocuraquc auxiiio, tum quo, tum sine quo non, ad hune précisé actum qui impcratur, cl de quo pr;eceptum h'ic cl nunc urget, in donis nnsericordiani Dei contemnere non potesl ; voluntas illius salvandi in Deo sinccra esse non potesl : nam Deus subtrahit illi omne auxilium supernaturale ad hoc pra;cisè ut pcrseverare cl salvari possit. Quid rnagis fictum quàm illa prstensa voluntalis divina; sineeritas? Thcatralis est, non sincera et digna Deo.

3" Hicc sunt editorum vcrba de ana/ijtica Arnaldi Synopsi '. « C;ctcrùm de pra;dicta; » analyseos, qua; cum auctoritalc olini prodie- » rat , utililale , pretio, tide , ad nos dicere non » altinet '. » Hinc palet ipsos, etiam dum melu coguntur animum dissimularc , ah illius opcris aperla lande scse abslincre non posse. ,\tqui hoc opus Jausenianum dogma mordicus sustinel. Ad hoc eniin omnes nervos conlendil , ut ex Augustino deraonstret, nullum in pnesenti statu dari auxilium, pr;cter illud quod vocatur que. Ac proinde editores , etiam in apologctica Prafatione, ubi Jansenismum abjurare videntnr, Janscniana; secl;e anlesignanum, magislri sui systema stabilientem , laudanl.

■4" Irrisoria et cavillosa est illorurn in essen-

' Lo(iuilur hic Audor iioslcr de aTialylica Synupsi Iraclalii^ (tr Currr/itioHf et tirntiti, al) ipso Anialdo atUiniala, ol quant, ]ii-a'ratioiiis itislar, iii lapili- piiiîtlitli hat'lalùs cvliibobaiil liotiimlla tomi x e\eiiiplaria. De his plura vide iii Mcinvrkit. chronologie. P. â'Avririntj, iii line aniii 1669. — ' Praf. (jeu. pa|j. C, versus liiiem.

OPEnUM s. AUGUSTIN!.

fiali piinclo declaratio. « Hccc dicta sunt, in- II quiunt ', absquc delrimenlo alterius verae et » interioris gratia: , sed effcctu siio carenlis, » qualem , post saiictum Aiigustinum, schola » Thomislanim propugnat... » Et infrà : « Cùrn » in sanclis et in peccatoribus cum sancto an- » lislile, minores gralias , easque Tlioniistico )) sensu siifficientes , admittamus. » Antea dixeranf- : « Faiso quis inde colligeret locum non )) rclinqiii ullis aliis adjutoriis , qiiaiia sunt » inefticacia,et sensu Tliomislico sufticientia. » Non ditunt verè sufficientia, nec simpliciter et sine addito sufficientia; ha;c declaratio perspicua , candida, simplex et plena, eos nimisgra- \aret. Addunt quid relalivuin ad sensnni Thomisticum , quo dccisionem prœcisam eflïigcie possint. At veniamus ad punctum essentiale et pereniptorium. Credunt-ne verum esse Ininc sensuni Thoniislicum, quo soloTliomista; ut Catholici in Ecclesia creduntur ? Sentiunt-ne lias gratias esse verè snfficientes, eamque sufficientiam esse dogma de fide, ut veri Thoniistae hoc expressissimè docuerunt? Certc qui tante cum zelo laudant analyticam Arnaidi Sijnopsim non possunt seriô amplecti sensuni Thoinisticum. Secundùm iilam Ayjali/sim, nullum in statu naturae lapsœ datnr auxilium , nisi auxiliura f/uo ad singulos actus supernatu raies. Auxilinin verô sine quo non, est gralia versatilis in manu liberi arbitrii , quœ dari non potuil , nisi in statu naturœ integrse. Unde evidentissimc sequitur nuJiam dari veram gratiam ad singulos actus supernaturales qui non eniittunlur. Neque dicant editores, auxilium illud , quod est gm respectu unius minoris actùs, esse sine quo non, sive tribuere proximum posse respectu alius actilis majoris. Si hoc esset, daretur in statu naturœ lapsae verum auxilium sine quo non, sive gratia , ut aiunt, versatilis, quod fotuni illorum systema funditus everteret. Igilur auxilium quod est qm respectu minoris actùs , non potest esse, in illorum systemate, auxilium sine quo non respectu majoris aciùs. Unde rigorosè et absque ulia exceptione coguntur pronuntiare, quôd nullum dctur auxilium sine quo non ad ullum omnino actum , in statu naturœ lapsœ; ita ut qui non habet auxilium quo ad unum prajcisè actum , hic et nunc perseverantiiE necessarium, nullum omnino habeat auxilium gratia; Christi prœcisè ad illum actum ; ac proinde sequitur, quod quicumque non implet pra^ccptum urgcns , nullum bic et nunc habet auxilium verèsufficiens erga hune actum

' P^'^f- gcn. pag. 6 cl 7, versus Uneiii.— ' Ibid. paa. 6, versus nicJiuui.

praîcepti urgentis. Auxilium quod esf,çwo, per se etïicax ad actum, verbi gratià, conatùs sterilis et invalidi , non polest esse sine quo non ad actum pervincendœ tentationis, quo solo perseverari potest. Erga hune ultinuim actum , auxilium illud omnino nullum est. Unde constat quod in his circuinsfantiis, nullum verum et roale datur auxilium ad hune praecisè actum ad quem faciendum prœceptum urget, ac proinde nullara esse veram auxilii suflicientiam ad perseverandum.

Quid ad hoc respondent Editores nostri, qui analyticam Synopsim admirantur? Dicunt gratiam hanc esse suflicientem sensu Thomistico. Veri Thomislîe seriô credunt hanc esse verè suflicientem, et credunt hanc veram suflicientiam ad veram lldem pertinere. Unde se ipsos non credunt Catholicos , nisi prout hanc gratiae suflicientiam , verà flde et intima conscicntià contra Lutheranos et Calvinislas profitentur. Faciliimum esset id demonstrare ex ipsis schola; ïhomislica! principibus. Unde ha;c schola palam et apcrtè docet, dari in statu natura; lapsœ auxilium verum et propriè diclum sine quo non , seu verè sufficiens, et dans potentiam proximè completam in génère mera; potentiœ ad singulos actus erga quos praiceptum urget. Ulrîmi Thoiuisl.e in hoc sibi ipsis cohœreant, ipsi viderint. Principium philosophicum illius schola; polest esse falsum : hic jam locus non est hanc quœstionem discutere. At saltcm conclusio theologica hujus scholae catholica est, dum veram ac plenam gratia; sufficientiam , non tantuin ore confilentur, sed corde credunt. Conclusionem suam theologicam, suo principio philosophico , ut debent, omnino prœferunt; et ad salvandam hanc fidei conclusionem , sincère parati essentsuum principium abjurare, si cum illa conclusione inoompatibilc foret. Quôd si quis dubilet an quae dico vera sint, légat diligenter textum Doctoris Angelici; videbit quod haec est essentia libertatis, ut causa secunda , positis omnibus necessariis ad agendum, se ipsam determinet, et sub ipsius gratia; motione contingenter operelur. Unde mirabitur quod aliqui audeant sese Thomistas appellare , dum sancto Thoma; apertè contradicunt. Légat etiam Alvaresium , qui in disputatione de auxiliis , ex nomine tolius Thomislicîc schola; , Jesuilas impugnabat. Hic certè plus quàm caeteri omnes Thomista; audiendus est; nam facit coram sedc aposlolica authenticam Thomistica; doctrina; expositionem. Non solùm ipse,sed et duriores alii , veram gratiae suflicientiam , et veram potentiam , completam, et proximè expeditam

.idniUliml ni du^riia liili'i , i|UO solo discrepant a l'rotcslantiljus. Sic rcccnliores ctiam iisquc ad palretn Mcolaï '.

At conlià editurcs noslri , qui cliatii in a[)ûlogia mmlijlicam Siinopairn apertc laudanl et sectantur, tcuenlur negare omnc omnino auxilium .s('/(e quo non in stalu natiine lapsaî; ac jiroinde oportct, juxta ipsos, quod lioino qui hic et uuiic non haliet auxiiiuiii iinii, seu ellîcax praicisc ad actnin pra'cepli urgeiilis , iiulluiii liabeat hic et riunc rcaie auxiliuni gratia; quod sit verè sut'liciens ad iliuni précisé aciuni faciendum. Unde restât ut ipsi dicant cuni Monlallio "\ in sua secimrla episto/a , liane gratiain suflicientem non sul'licere magls, quàiii si l'rioiconvenlùs daret reiigioso duas uiicias panis cutn aqua: poculo, dicens : Fac cœnani opiparam ; hoc libi sufficit. Hcec est ilia ridicula gratiic verè insufticientis sufficientia , quatn solam in prot'essione lidei ptoponunt ad sesc purgandos corain tota Kcclesia catholica. Hanc ridiculaui esse in Thomistis credunt , eoque tamen pallio coniœdoi-uni se legi volunt , ut Catliolici habeantur. Idem est quàtn si dicerent : Adinittiiiius gi'aliani , quae sutticiens est in senlentia Thomistarum, cujus sul'licicntiam verè iiisuffitientem ut ridicuiani exsibilamus. Hanc adinittirnus ut suflicientem, in sensu qui in mente nostra sensus non est, sed nianit'estuni delirium. Sic, et non aliter, cum Thomistis consentiunt : sic sunt Calholici , deridentes doctrinain gi-atiœ sufticientis, vi cujus solius Catholici appellari possunl. Consentiunt cutn Thomistis in principio philosophico , in quo et Luthei'us et Calvinus consentiunt ; verùm in conclusione, qu;c est de lide, quantum abest ut cum Thomistis consentiant! iniô illos dérident. Dicunt has gratias esse sufficientes, sensu Thomistico, quemadniodum aliquis derisor diceret : Do liiii duas uncias panis et aquœ pocu- Inm , quai sulticinnl ad laigani cœnani in sensu i'rioi'is Doininicanoruin , diserte descripto a IMontaltio in secunda epistola.

Forte dices, auiplissime Domine, quod ego in hoc cum illis dnriùs et inique agaiii ; sed tu quîBre ab illis qna de causa nunquam velint pleno ore pronuntiare , dari auxiliuni sine quo non , seu gratiain verè suflicientem in stalu

• Jonnnes Nicolaï, c\ oriiiiic saticli Dominici, qiiaiiquain Thdniislavuni placitis adiuercns, Jansenisniutn apcrU' un|iii|;nat m Viii'iis opcribiis, et, pi'a>:^L'i'liiii in en cui titulus ; Judtrium seu r/'ns<n-ium suffraytum de prnpii.sîtiotic Aitfunii .-Inirrtdi : Defnit gratin Pt'tro^ etc. Obiil Paiisiis, aniio 1663, aiinos nains 7S. f'£(//^ f^'ers.) — ' Laudatiir hu: secunda cphtiAarum /'r(>riH(-7'(///«H( , quas anno 16.it> Blasius Pascal, sub numine Montaltii edfic ca'iiit. (Ldil. fers.)

iiatur.i; lapsa; ; sed allectenl semper dicere restrictiva et suspecta illa verba , in sensu Thomisiico? Non sic Thomistaî veri , non sic : sed siiiipliciler , absolulc et sine addilo déclarant, et lotis pra.cordiis, ut quid de lide, quod delur in statu natura; lapsa; auxiliuni verum sine i/uo non, seu gratia verè sufficiens, pnccisè ad acfuni prajcepti urgeiitis, eliamsi ille actus non omillalitr. Ipsi editores idem fariaiit sine ulla œquivocatione verborum,aut nienlali reslrictione. Nonne justum est , ut post tantum s(andalum , et post tam bene fnndalam suspicioneni, ipsi coganlur hoc expresse declarare ? JSollem tamen illos ad veram retractationem adigere : sed tantiim compellere ut sese perfectè explicarent , et nullum ediitrium relinijuerent huic doctrina; quai in unulijlicu Sijnopsi continetur, et laudatur in Prœfatione.

Attendas, si placet (onini conjectura seclusà), quibus verbis ipsi nicnlem suain expiicent. Vocant hœc adjuloria ine//icucia et sensu Thomistico insuf/icienlia. Agitur-ne de ine//it:acia hujus auxilii ? hoc repente déclarant sirapliciter , alacriter , absolu tè, et sine restrictione ulla. Agitur-ne de hujus auxilii suf'/icienliu ? repente ha;sitanl; quasi inviti loijuuntur, et balbutiant; restrictiva verba opcrosè et aegro auimo advchunt , et sensu, inquiiint, Thomistarum suf/ieienlia. Satis (darè appaict eos narrare quasi historicos, non quod ipsi credunt , sed quod ab aliis creditur , a se verô irridetur. Dicunt quidem has gratias esse veras et propriè dictas. Nec miror; nani sunt, juxta analijtieum Sijnopsim, gratiœ et'licacissinia ad aclus ad quos pivucisè danlur : exempli causa, gratia quu; dat lantummodo conatus stériles ad eliciendos prœcisc conatus , est omnino viclrix ex siui natura , suum cH'cctum certô consequitur; est vei'um auxiliuin quo. Neque eniin, in eo systemate, ujium alius generis auxilium a Cliristo dalur iu statu natura; lapsa;. Ad queni igiluractuin dicetur auxilium illud seivsu Thomistieo suf/iciens ? certè ad aclum ad quem non destinatur a Deo, et quem auxilium illud ex se non potest eflicere in his circunistantiis. Xam , ut jam sœpe dixi , ipsi non credunt , nec in suis principiis crcderc possunt , quod idem auxiliuni sit(/Morespectu minorisactùs,et¥erès/ney«o;/oH respectu aetùs majoris. Has gratias, quas Thomistarum nomine, non suo proprio , sufficientes ap()ellaiit, ipsi cum Augustino volunt appellari volunlatem parvam , quantloque parvum c/iaritntem , minorent , inva/idam, i iitjiei/eetatn. Aùàmil quod omnis bona volutttas suncto Doctori non possit esse absque gratia. Unde volunt , ut iector

OPERUM S. AFGUSTINl.

â2l comludat qiiod qu;edam gratia datur ad hanc voluiitaleni panain cum qiia tamen homines peccant. Eo sensu dicunl hujusmodi gratiam stto eff'ecfu carere , qiiôd , sub illius influxu, non fit bonus actus ad queni excitât. Sed quœro an gratia illa sit auxilium sine quonon, seu satls validum, ut cum illo solo homo proximè possit implere praeceptum urgens ? Illa gratia dat quidem vohmfatem pavvam, invalidnm , imper fectam : in hoc victrix est; in hoc ex uatura sua suura effectura certà consequitur ; in hoc est auxilium quo. Sed cum /me voluntate parva , invalida et imperjecta homo caret auxilio sine quo no/iad perseverandum, sive ad iniplendum prœceptum urgens. Dicitur quidem, in sensu Thomistico, id est prorsus nugatorio, si Analysis locum habeat , quôd gratia illa , quae dat conatus stériles et volunlatem invalidara , sit etiam sufficiens ad iniplendum pra}ceptum urgens. At in sensu queni vocant Augustiniano, et quem unicum seriù amplectuntur, gratia illa est efficax ad aclus stériles, et est insufficiens seu minor , invalida et imper fecta prœcisè ad actum prxcepti urgentis. Ad hune prœcisè aclum eliciendum , illa neque est auxilium quo , siquidem aclus non elicilur; neque auxilium sine quo non. siquidem auxilium id genus nunqiiam datur in slatu nalura; lapsio erga uliuni actum. Ac proinde restât ut homo ille efficaciter et indeclinabiliter quidem determinetur ad voluntatem parvam, minorem, invalidam et imperfectam, sive ad actus in quibus steriliter conatur et frustra ad vincendam tentationem , et insufficienter adjuvetur ad hoc ut impleat praeceptum urgens, et victà lenlatione perseveret. Hœc est illa eavillosa et fraudulenta gratiae sufficientia, quœ non sufficit magîs quàm duae unciœ panis cum aqua? poculo sufficiunt ut religiosus famem expleal. H;cc est insufficiens sufficientia , quam a quinquaginta annis , deplorando cum Ecclesiœ scandalo, et mutuantur a Thomistis ut calholicitatis larvani , et dérident aperlè ut chim»ram cum Augustini vero systeraate incompatibilem. Quod si talia ipsis falsô imputari conlendanl, diserte igitur agnoscant sine ulla Jesuitica, ut aiunt , œquivocatione , dari in slatu naturae lapsae verum auxilium sine quo non erga implelionem prsecepli urgenlis, ila ut homo justus, qui cadil, sit verè sufficienteradjutus, et proximè possit praeceptum implere ac perseverare, eliamsi non habeat auxilium quo ad perseverandum, et non perseveret , aut sallem dicant hune juslum habere gratiam verè sufficientem , et potentiam proximè expeditam , prœcisè ad hoc ut lenlntioni résistât, et interea oret ad impetrandam abundanliorem gratiam , quà praeceptum adimpleal. (i Deus enim impossibilia non jubet, sed » jubendo monet et facere quod possis , et pe- » tere quod non possis, et adjuval ut possis. »

Hoc autem attende, si placet, amplissime Domine, quod nuUa est vera et realis potentia, in quolibet instanti praecisè sumplo , nisi potentia immediata, proxima, et perfectè compléta in génère mera- potentiœ pro oodem instanti. Agens qui remolè tantummodo, aut médiate aliquid potest in instanti , nondum illud aclu polest in eodem instanti. Unde sequitur quod homojuslus, verbi gratia, qui in instanti A non Jiabet auxilium nec quo nec sine quo non. nullam habeat in eodem instanti proximam et perfectè completam potentiam , in génère merœ potentiœ , ut a transgressione prœcepti abslineat, et tentation! non consentiat ; nullam habet actu, in hoc prœcisè instanti , veram ac realem potentiam, ad faciendum illum prœcisè actum impletionis prœcepti quod urget, nisi admittatur pro illo instanti verum auxilium sine quo non , ad actum pra'cisè illum, quo praeceptum urgens impleri possit; seu nisi admittatur potentia immediata, proxima, perfectè compléta, et expedita in génère merœ potentiœ. pro illo prœcisè instanti , et pro illo aclu impletionis prœcepti urgentis. Nulla dalur vera actualis polestas, nec liberlas arbitrii ad non demerendum in eo prœcisè inslanli : ac proinde nulla datur ab ediloribus verœ fidei professio , quee non sit insidiosa et Ecclesiœ irrisoria.

Quantum autem juste omnimoda et rigorosa explicatio totius systematis exigi dcbeat ab editoribus illis , hoc evidentissimè patet ex eo quod ipsi fateantur notas suas se hàc sequenti methodo composuisse : «Cîim, inquiunl ' , » sanclus Doctor inquirit . cur viclricem delee- » talionem non omnibus, vel non semper sanc- » tis det Deus; breviori forte compendio sen- •) tentiam in margine sic expressimus : Gratia » cur non omnibus vel non semper sanctis de- » tur. 1) Fatenlur ergo breviori forlè compendio senteutiam suam exprimi : sed adverte , quœso, quinamsint qui adeo breviter senteutiam suam exprimunt. Hi sunt qui dicunt quod Analysis A rnaldica cum auctoritate olim prodierit , utilitate, pretio, pde , etc. Hi sunt qui in marginal! nota absque uUo temperamento posuerunt : Nécessitas non pugnat cwn arbitrio voluntalis. 0 terribile effatuml ô indignum et scandaiosum axioma !

' Praf. ijcit. paj. 7, versus inilium.