Dissertatio de amore puro, seu Analysis controversiae inter archiepiscopum Cameracensem et Meldensem episcopum (1822), pars 9

quae in mercenariis viget, et sine qua nemo nnquam vivit . etiamsi perfectns filins ab ea s'epe sœpins non i/h'ciatur. Prtoterea dupliceni distingnit aniorem ; alternni nenipe tnfirntuin ijtii forte . sjH' suhtractô , nut extinguifur, mit minuit ur ; alteruin inipururit , qui eta/iud prxlei" Deum quœrit, Impurus amor peccatnm est; iNFiRMLs non est peccatnm, sedimperfecfio. Haec est dnplex proprietas, quam ex tradition»* exposni . qnaniqne Meldensis exsilùlat.

Doctor Angelicns in perlectis liliis resecal quamdani de profcctu virtutitut sollicitudineni , quani in mercenariis son prolicientibus vigentcm agnoscit. Quaero ab adversariis , an haec de profeclu virtutum sollicitude sit semper et per se j)eccatum , ut nemo de profectu virtutum nisi peccando sollicitas nnquam esse possit. Dionysius Carthusianus asseveral servos peccata diligente?' declinare , divina prweptd fidelitcr wrvare , festinare nf sanctis operibus Deoplaceant, sedesse adhnc activos. Subjungit, secretos amicos nondum esse nudos , siuiplives , exutos omni pfoprietate ; iJei dona mugni pendere , amure et desiderare ; oecultos flios liis utitjxe ntori. Observât denique amorem gratuiluni , id est, juxla vulgarem hujus temporis locutiouem, amorem supernatnralem , cujus aclus ex auxilio gratine cdiciuntur , sohnn esse mer itoriuni ; . . . naturalern rerù nihil a Deo mereri Aoturalis , inqnit , eiicitur ex naturuli in beotitudineni propensione et inlormi iide. Dicenl-ne adversarii neniinem posseun<iuam . posito informis fidei fundamento, f'X sola naturuli in beatitudiaem, propensione sibi ipsi indulgere in exoplandis pi-omissis. quin actus illc sil per se et nocessaiiô peccaminosus? l.i(Mtum est, inquilAvila, remnnerafionem aliquando intueri , ut excitemur Quod si Deus nobis haud impertitus sitperfectum amorem , in hoc altero minus perf'ecto persererandum est. Igitnr mercenariorum amor licitus est ; etiamsi sit altero amore pert'ectione infcrior , in eo perseveranduin est. Annopersereranduiti est in peccato ? est-ue licitwn peccare? C on fl ictus spiritualis ait natlram nosse ctilitatf.s et comnioda quœ covtingunt homini facienti iJei voluntatem. l'ostea moncl lei'lores , ut ponhitim assuescunt iruuiia agere aut omittere , (piôd /hussicjubeat. etc., eu solù intentione , etc., et causa soin . etc. Sanctus Franciscus Salesius docet animas perfectissimis une gradu inferiores , neque superflua , ncfpie amore '^u per fluo amore ; imo

Deum amare pro' oi/inibns, quinetinm in omnibus, et omnia in ipso; sed sponsam in omnibus nihil nisi Pcuni amare nfquc ilhim cuùi

()rbc (paim siiiC orbi' plus iniinri ; nrinto iKinnli-

KKNFION. KiMi: m.

s)nn sponsi, sed paradisi spionsum in votis esse; . . . neque plus in cœlo dura glorificatur , quàm in Calvario dum crucifujitnr expeti. Peccat-ne paulô inferior anima, singulis in actibus qui eâ siiigulari pcrfectione carent ? Alibi ait simplicil:item perfectissimam nullunt aliud motivum quantumvis ijerfcctum pati passe. En videt lector abillasimplicitatezelotypa amputari non peccatum. sed motivum quant iimvis [)erfectum , etc. Ipse S:ilesius sic animam in praxi alloquitur : Son indiges ut timo/'is nuttico exciferis. Quocirc.'i pi'obihet libros aut librorum loca quibus disseritur de au/rte , judicio et inferno. Licet-ne dicerc nullum omnino actnm virtutis ex timoris motivo elicitum peccato vacnum esse. Pari ratione sanctus disripulum sic docet : Omnia maximo prannio donabuntur : quanquam hujus nujtivi stimula uti non debetis . etc. Quisaudeat (licere prœmii motivum , quod hic amputât , hoc esse ex sua natura, ut hoc stimula nemo utatur nisi in eo peccet. Nemo autem nescit hanc perci'lebrem in Salesii opciibus resignalionis et iiidifteientia> distinctionem , quam ut subtilioicui et futilcm Meldensis amandat. Amie dicendum quot eliciuntur resignationis aclus , qui indifferentià vacant, tôt peccata admitti ? Riclieliiis cardinalis ait « necesse esse ut » aliquid liominis intirinitati detur, scilicet » illuin motivo |)rojMMi interesse suaviter in- )) ducendo in viaui |)erfectionis , ut postca... » sola considéra tione divina.' glorite , etc. » Numqiiid necesse est , ut in peccato laxandis habenis hnmancf infirmitati aliquid detur ? Dictum-nefiiit uiujuam ore christiano, peccatum ihjs suariter inducere in riam /jc/'fectionis? Imu peccatum niliil est pra^ter deflexum ab bac recta ^ia. Siuiuus Pater , ac proinde Meldensis hujus approbafor, ait principale studium perfectœ anima' hoc esse, ut caveat ne unquam interesse jiroprii motivo intpellatur ad d^^cnàu m \on quùd vituperem . inquit, motivum mercedis , quod subi/ule 7(sui esse potest , et prodesse , etc. Hnod in perfectis amputât, hoc ipsum déclarât se nullalenns vituperare. imô laudare,et jubere tiHKjiiam subinde utile et proficuum. Nonne viliiperaretnr , si peccatum esset ? Posset-ne dici quôd peccatum subinde sit usui , et /)rosit ? Sylvius nfruuKjuc propugnal, et hune alterna? mercedis afVectum mnnino licitum esse , ai perfectos filios nullatenus hanc spectare , neque nos toneri eo eminenfiori modo esse filios, Ilaque ipiod in perlectis liliis risecat , ut mercenarielatem (piamdam , non est j)eccatum ; nam(|(ie, si pcci'atiiiii l'sscl . non esset (piid liiMluiii. Iniô Iciificimir ('(/ inndo t^ssc filids : quippc (pii ;ul

S30

DISSERTATfi»

non peccandum ex legc tenemur. Hecc eadeni accidens, Unde . utaiebatMeldensisepiscopus ' , argunientatio \aleat necesse est in \erl)is Ro- apnita fuit a Cassiano spes desinteres&ato , seu mani Catechismi : Qui amanter serviimt ^vq\\ loercenarietatis cnjuscunique expers.

causa quo amorem referunt , in actibus pra^risô i» Quemadmoduin datur limor alius filialis , suniptis hujus anianlis senitii minime peccant; alius scivilis siniplicitor . aliusserviliterservilis ;

si quidem nemo teiielur id prsestare quod in ita ctiam a [)ai-i datur spes alia lilialiset(.mnino gradu immédiate supeiiore pra-slalur. scilicet aratuila. alia mcrcenaiia siniplifih'i-, alia, ut ut anima taiituinnuidn ihoritott' ciumnotn mhil apevtet nisi boiùtotoin , etc. Fcccatur-ne quoties anima aliquid speclat piu'ter Dei excellentiam. et amanter sen'it in colendis virtutil)usyy;'o/j/(?/' œternarn retrihutioncin ? Quid ij^itur c\ identius eà scxcentiesinrultatà universa^ tiaditionis conclusione. nimii'uni qund merceuarius . dum ad eminentiorem lilioruui ^radnni tianscendit . exuere et penilus ahdicaie moieeuarietalis alita dicam . mercenaiitei' merrenaria.

5° Nullatenus ambigi potest , quin perfectissimum bonum. sciliret Deum quatenus beatifiranleni , pertectissimn . quo tieri potest . affeolu iiptari deoeat. Doreuiur passiui nplanda esse |iorlV(to afîerlu etiaui iidimi ordiuis Itona . ut opes, bonores . cieteraque omnia lluxa- vila? lommoda. Ergo a fortiori summum bonum perlecto affecta optari decet. Rr-it-ne uniruni illud fectum . qui imperfeclio , non autem peoealum |,,,nnni . in quo oplaudo nulla volunlalis imperest. Innumera alia sanctorum teslimonia ad oonfirmandaiu banc conclusionem sineidis fen'' in paginis passim occurrereut : al jamabuude et fusiùs de coQclusione a<Ie(j liquida di\i.

CAPIT M.

Ile prifcisii ar femiino illins iimiinlH- trmlitionis '^en-ii.

1° Constat bauf uicrcenaiietalom . sive sil simplex imperfettio citra peioatum . sive peceatum sit, non se lenere ex parte objecti ; nequienim Deus , quatenus beatilieans sive quatenu> nobis bonus . neqiit- etiam ipsa beatitndo l'ormalis qua' est ti/iquid rrrotinti , ullaui iiiscbil peccati labem aut imjierfectioueui in aetuiu elieitum. Queuiuduiodum autem onuies in liu<' a^què conspirant, ut aftirmeut mercenarietatem impiani . qua Deus , ut médium , ad nos ut ad lînera referretur . non se tenere ex parte objecti, scd tantiim ex parte \oliuilatis piavè affecta" , ita etiaui a pari diceuduui est banc jtistorum mercenariftatom se tenere non e.\ parte objecti , sed ex parte voluntalis , perfeclum objectum imperfecto affectu cupientis.

i" Quemadmodum servilitasspectat [xiiiam. qua: est anima- (puedam passio acerba ; ita mer - (Cnarietas >pe(tat niercedem , sive ioriualeiii l'eetio timealiu? quid absurdiiis?

6" Quatuor assignari possunt spei \aria; spet'ies erga idem objectum , scilicet erga Deum , quatenus boatificantem. 1° Desiderari potest Iteus ut mediuui quod refertur ad nos lauquam ad finem. ita ut non amaret\u". ui^i nobis commodus essel. H.vr s[)esmercenaritermercenaria, vitiosa est et inordinala . ac proinde peccatuin. •2" Desiderari potest Deus desiderio merè naturali , quemadmodum inferni gebenna timeri jiotesl timoré meiv naliirali , alisque ullo gratia* instiurlu. '.y Desiderari potest Deus desiderio vupernaturali , quo viduutas. gralia^ ope adjuta . suiim vitalem actum libéré elicit . nec tamcn bnnc actum ad gloriam Dei expresse refert , scd quasi pra-scindendo a gloria Dei , eamque non intendens. Deum ul sumnmm suuui !)onum ca-- leris oniiiibus aiitepnnil. Iv) modo spes superualuralis exercetur a peccaloribus , anteqnam ebaritatem ac juslilicationem adijtiscautur. Ha?c spes non imperatur a cbaritate : namque in peclatoribus justificandis ipsius tbarilatis infusioiiem , et in jusiis imperfectis cbaritatis actus sa-pe pra-cedil. 4" Desiderari potest Deus desiderio superuatuiali . ([uod ipsa cbaritas jam flidiisa . el maxiinr \igêus in corde . expresse imjM'rat . et ad sunoi liiieui , puta gloriam Dei. i-vebit. Hiec est spes [)iu'issima et perfectissima. quam Doclor .\ng(dicus. auctore Ambrosio .

beatitudiuem . (nia- est anima' iucunda qua'dai]) . , • , • . p .

fT »• t I \ 1- . ik ir /v ...i -.i,,,. W/ , •/ '^^|'SSf' f'.r r/iorit a/ p. rorro (luo (luis perlectior ailectio, et al) AnuelicoDoctore (ical>ilur r///(y/<^// . . i i i

<-\adit, eo inagis ila sperat ; namque. ut docel idem saticlus Doctor , de amich iiKwimè s/jfrai/)>u<!. Ha» siint quatuor spei varia" species.

fTeatum.

3" Optimè noruni omues tlieologi seivililatem non esse, ut ait Angeliciis Doctor, de mtione tiinoris; imô esse defectum , quo sublato . timor integer manet. Ita clian» a pari merceuarietis non est de ratione spei : imô defectus est, quo sublat<i , sjK'S iiite;;ra vigfl. T'traqiif es! per

7" Merceuarietas, quam Patres in perfectis ampulari xrtlunt. non consislil in qiiarta sj)ecie.

. >■*(/■ /('.- lAnts d' lirais •■lit. .1.- I8i5 , 1. IN , < li. 1 i.t.

II. 3") : I. \vil

DE AMûHE PrRO.

:;3i scilicet in exercitio speî perfeclissima} quœ ab ipsa charitate expresse imperatiir. Imo ha?c spes, qnam Meldensis pnst Cassianuin penitns (Ipsintores^Sfitain jurlicat. tVeqiieiilissimè exercct(ir ab animabus perfeotissiinis. Neqiie cliain hiec mercenarietas sita est in prima specie, qurc est ex'ercitium spei vitiosaî et inordinatœ. Absit enim ut Patres, ad snstentandam imperfectorum infirmitaleni. pecoalnni tanqnam salubre justitia.' fonientuni suascriiif. Restât i^ntur ut mercenarietas illa sita sit aut in secimda anl in tertia specie. scilicet aut in spe merè natnraii et absqne nllo ^'ratiae instinctu elicita, aut in spe siipernaturali qnidem, sed qnam cbaritas nec pra'venit. nec imperal. nec ad se evehil, et cujus actus ita inclndnntnr siin[)liciter in specie propria spei, ut altiùs non s|)ectent : qnemadmodum actus spei, qui justitiam in pcccatoribus praecedunt, hune finem non pra)lergrediuntur. Certè mercenarietas consistere potest in bac iitraqne specie^ scilicet spei merè natnralis, et siipernaturalis a cbaritate non imperata-. Elenim spes merè naturaUs, si nuilà viliosà circumstantià depravetur, citra omne peccatum est : nihilo tamen minus vera est imperfectio , si comparetur cumspe supcrnaturali. Item super- Ji.ituralis a cbaritate non inq)erata et ad cbaritatis (iiicm non evecta, etiamsi Spiritùs sancli donum sit. et in suo génère optima. est tamen injperfectio qua'dam resecanda, si conféras eam cum pra^celsiore illa spe quae a cbaritate expresse imperatur. Utra auleni barnm eam ipsam, 'luaiji lantopere invesliganuis, mercenarietatem contineal. ex sequenlibiis quis(]iie cf>njiciat.

8" In traditione jam liisè allata, <luo sunt, quae passim requè occurrunt. Hinc Patres uno f>re docent pcrfeclos tilios, omissis spe et metn, solâ charitate agi. solamqne Dei gloriam, sui ipsorumoblitos, qna'rerc. lllinc multi affirmant mercenarietatem esse qnamdatn de beatitudine sollicitudinem, « Accurnta. inrjuit (".brysnsto- » mus, et veinti institoria cum sujiputatione » curiosèdeipsaremuneratione solliciti. » Hanc l'élut i) liât itorinin soUicituch'neiii a Spiritu gratiœ ius|)irari quis crederel ? Imù placitum et pacatissimnm est. qniilquid ab eo Spii-itn datiir. Sic etiam (jregorius Xysseiuis banc merceiiariela- It^in deprimit (Wcena prœmnan qnaai mevcatoris (iffectii in neriotiationibua et contractibus oxpoti ; qua? voces Spiritùs sancti operationem baud flecent. Albertns Magnusait animinu flf/icatom, in perfectionis culmine, banc mercenarietatem (/unsi ahominfri. Verum qnidem est banc vocc[n, quasi, proposilionem paululum temperare; sed, qnanlumvis temperala, non congruere videlur spei supernaturali, quae Spiritùs sanct' donum est, Doctor Angelicns perfectis illiis tranquillam iJeo in/uffiionen) assignat : in prolicientiltus vero, scilicet mercenariis, residuam quauidam df prnferfu ri/fut nm soUicitudiapm iniperfectionis arguit. Ha?c est institoria illa sollicitudo, qnam Nyssenus et Cbrysostomus in perfectis resectam volunt. Bonaventnra sic de mercenarietate docct ' : « Imperfectio inde » protlciscitvu' , quùd mens liomims multùm )i all'ectuosè et intense aspicial ad cummodum « proprii boni. Perfecti vero, etiamsi promissam )) beatitudineu! respicianl et expectcnt. parum » de se, et nudtùm de Deo curant, w Huno sancti Doctoris locum mihi objeceratD. Cardinalis Noallius : neque senserat qiiantînn ba^c objectio a se fada in se toto pondère recideret. Namquc isdecaptanda beatitudine affectus, qui uni/fii.m a ffectuoszfs et intérims est. ipsa est institnria solHcittuh, qnam Patres ut imperfectionem. in inqierfectis relinquuut, et in perfectis amputant. Is est amor ille merè natnralis, qui absque nllo gratia^ allectu in suos actus sollicité ei'um|)il. Hoc ipsum sanctus Doctor alibi diserte adstruit. « Amor, inquit, trijilex est, scilicet y grafuitus, natnralis et vitiosus. Amor gra- » tuitus est lauHabilis. quia virtns est. etc. » Il une (iraliiitinii nuncu|iat. quippe qui gratia? ope elicitur. et supernaturalis est. Ilunc subiii\idit in amorem inuicitiu' et ronci/piscentifp, scilicet in amorem cbaritatis cl amorem spei. Deinde sic pergit : « Amor natiu'alis. nec landa- » bilis est. nec viluperabilis. Habet tinem indi-

)' gentiam vel utililatem propriam Amoi-

)) vitiosus \iluperabilis est, quia j)eccatum » est, etc. » Sic palet merè naturalem beatitu- (iinis amorem non esse peccatum, sed tamen \alde imperfectioiem esse amore spei supernaturalis. Alibi dicil sanctus Doctor ', mercimnniorn inci'i'atain, scilicet mercenarietatem ei-ga promissam beatitudincm. de qua nunc agitur. \ideri mnltis tbeologis non a charitate , sed potiiis ah affectu naturœ charitatem concomitante, profbiere. « Gratuita dilectio. inquit Dionysius

11 (".artbusianus. sola meretui' Naturalis ac

)! iMq)ei"fecfa cbaritas nibil a Dco irloria» pr<»- y> meretur Naturalis pcrbibetur, qnoniam

" ex natnraii inclinatione, quà cuncti beati esse n desider-aut . et e\ informi ti*le egredilur , » ideoque non meretur. Itaque et jios et pro- » priam salutcm in Deo ad Deum, et propter )) Deum amenuis. » ('onfJictus spiritaa/is nos admonet ut caveamus, ne natura. dum nocit

' lu lih. m ^ciit. ilisl. wvii, i|. Il, .1. 11. — I.oc. jam cil. art. I.

utilitates et commoda, qvo' continqnnt homini At contra, ubi charitas maxime viget, ipsam f'ocienti Dei coluiUatem..... sensim subrepat. juvat voluiitatis operalioneni pr^eocoupare, ad sedpaidativi ossuescamvs ouinia agere aut omit- ardua alacritcr tendit, singula inferiorum omtere, quod Dcus sic jiibeut, eàquc sala inten- ni uni virtutum, et quidem supeinalnralium,

/?o«e, etc. Observandum est dcnicjue plerosquc oxercitia pra^\onit. imperat. cl ad se evehit.

.sanctos aniorem pururii vocasse illnni. qui hàc Tuin periecta anima sil»i limet. sed timoré filiamercenarietate penitu? vacat ; cnnlrà veru li. et a cbariiate expresse imperato. Tum etiam inipurum hune, qui bàc mercenarielate admix- jnaximè sperat, sed ape, quam, auctore Cassiatus est. Exempli causa, I mitât ionis Christi no, ipseMeldensisr/f^s/y</e/'é'SSM/a/«Yocat ; quippe auctor sic exclamât : « 0 quantum potest amor qiia' a cbariiate expresse et explicité imperata;

D Jesu purus. nuUoproprio commodo velamore ad ipsum cbarilatis finem actu refertur. Jam

»> permixtus * ! » In boc vult bunc ess<' pumm, lacilè |)atel quidnam rei sit ba>c justornm merquod non admiscealur cum alicuo amure, sci- ct-narietas. qua- imperfectio est citra peocatum.

licety>/"oyy//(y. Alibi, loqnens de //^/ly/v//^// ^(AVy</o- Kons illius lue est. scilicet amor noslrî merè

/"»/» (/é'ivV/er/o erga <"//'A'.s/m, '(laie est , inquit -. naturalis , quo quis gebennam inCerni sibi

» tuum desiderium Non enim est hoc pu- metuit , aut propinquos, amicos, patriam et

» rumet perfectum, quijd |)roprià connnoditatc concives diligit. " Amor autem suî . inquit

«est infectum. » \erisimile autem non est « Angelicns Dortor '. a cbariiate distingni-

Patres, .Ascetas, et ipsum /uiitatimiis C/iristi » tur, sed cbaritati non contrarialnr : puta cùm auctorem voluisse ut cbarilatis an)or impurilatis » aliquis diligit se ipsum secundùm ralionem arguatur, dum admiscetur in anim;e statu cum )^ proj)rii boni, ita tamen quod in boc proprio aujore spei superuaturalis. NauKiue maxime dedeceret Spiritiis sancti donum impuritatem appellari. His demonstratur. ni fallor. merè naturalis amoiis actns nullà gratia- ope elicitos gignerc banc merceiiarietaU'm. quam iu inq)erl'ectis exploranms.

ft" l't jam dicta |)l;uiii>r.i liant, dibgenter nbservandum est bas ambas pioposiliones sese bono non constituai tinem : sicut etiam et ad >-< proximum potest esse aliqua speciaiis dilcctio, )i pra^ter dilectionem cliarilatis qua- t'nndalur » in Deo, dum proximus diligitur ratione com- » modilatis, consanguinitatis. vel alicujus alte- >' rius conditionis bun)ana\ qua^ tamen referin |»iMssit ad cbaritalem. » Eslius verô, qui in agnoscendo medio inter virtutes supernaturales nmtuô complecti. l'rima b;ec est • Ouo plus cl pravam cupiditalem teslis band suspectus înerè ualm-alis nostri ipsoriim amor viget. et esse debel. sic loq)itm' ' : « Licct timor ille

IVequentiùs erumpit in aclum. ««o minus cbari- » (sciliccf inlidclis mortem aut ignem fimentis)

tas supernaturalis \iget. et raiiiis aclus suos >< non ex amore justitia' procédai, sed tantùm

» niittit, Secunila bav est : Vice NcrsH, quo plus j» ex amore vila' tenqioralis ;... ita ncc peccat ipsa charitas \igel. et strenuè upi-ratur. eu » tidelis. dum metuit gebennam. et hoc metu lariùs vokmtas noslra merè nalinab opcralioni « l'acit «q)nslegis, nullà alioqui circumslanlià indulget. Quamvis enim bi duo amoics per se » suum aclum sive iulernum. sive exlernum sibi non contrarienlnr. ut :iil sandiis Tbomas. " <lepra\ante; licèl non ex amore justitia timor aller tamen alternm per acçidt-ns inmiinuil. >' ilb* et opus iude subsecutum proficiscatur

Hatur enim vebiti qua-dam noslra- \olimlatis mensura et capacilas tiuila in suis actibus eliciendis : unde »piod impen<lit in operatione merè natm-ali, inqiendi wm potest in snpenialurali operatione cbarilatis ; ehjuod inq^enditur in supernaturali cbarilatis oj)eratione, boc merè

Procedil enim ex amore quo naturaliter quis- )i que sii)i vull Um(\ et in genei'e felicitaleui »> appétit.

Amor ille no«tri ij)Sorum manit'eslo elicilus l'st. Eo enim, ut ail sanctus Doctor , aliquis se diligit secundùm rotionem proprit boni ; sic nalurali operalioni demi necesseest. Itaque dum etiam proximum rntione cnmmoditatis. En anima merè natnrali sui ipsius amore saqiissime electio linis ad (|uem ret'enmtnr' média. Porrô occupatur, charitas eu magis iners ac debilis amor bujusmodi dici non [totest simplex et inlacta, vix scintillai, cl paucissimos in aclus 'leliberalus appelilus: imù deliberati juuoris exerumpere potest. In eo quidem statu naturales crcitium est in actibus elicilis. Sic etiam P^stius aclus babilu referuntur ad ipsius cbarilatis loquitur de amore (|uo quis /htvV o/>«.s /^c/Às, qui tinem. lia enim all'ecta est vuluntas, ni nollet ifa elicilus est, ut posset esse peccalum . si ali-

(piod vull, si quod vult cbarilalem t'vtingnerel. (pin (■iicnmstnntiii bunc, depravoret. Is amor

' i.ii.

•'.ip. \i . Il

— - i.ii.

\l i\ , 11. i.¹

in in,. III Sent, .lis!

i»i-; AMniu-: iMr,(».

.S33 ueque est e\ cliarilutc. 7<cv/j/^' churiluti rontrcriotuv : e./, o.niorp jnsfitio' iion iirocndii , iioc fanion in en (idcli^ [wrcot. Ila^c est illa iiii|ieifectio citra ncccatuiii, quatti inerceiiai'ii. lit inliimitatis adniiniouluiii rolinent. quani\eio peifecti lilii peniliis amputant. (Juaindiu adost lurc iniperfectio . cliaritas . miin'is vi\i(la et alacris . intVrioruin \ii'tiiliiiii siipeniatiii-alcs .iclusonliiiariè non iui|V'rat : qiiinetiani saq)o pra'veniliir abactiltiis ineiv naturalisamoris nnsti'i i[vsoniiii. Vernm simul alque cliaritas tinnior et vegctior volnntatis opcrationein pra-oompal . tiiiii i[)sa anteverlit virlutes su[)ei-nalurales silti >iil»(»idinatas. atcpiea t'oiliori liiinc iiiliiiiimi o[»erandi inodnni, scilicet ineir natnralis anuii-is actiis suppn'niit. Ucseeat aiitein liiim; anininn natiiraleni, non radiceni exstirpando ; absit: lia-c enini foret impia et inlunnanu divini operis evcrsio ; se<1 cliaritas liunc amoreni ila pr;rvenil . perficit, ad se élevât, et in se transninlat, ni jani \oluntas se i|)saiii nnllatenns aiiiet . iii>i pront ipsa est qiiid consccpiens et |)ertinens ad Deuni. Tuin omninolil qnod Angustinnsfaciendnindoccf. « Ipsum ainemus. iiiqnil '. pi'oi)t<T )> ipsum, et nos in ipso, tamen pro[)l('r ipsuin.» Ea vox tamen exclusiva est. ita ut exclnd.it quemvis nostri amorem. qui non esse t ipsannM Dei cliaritas siipernaturalis. Sic natiira non t'- tinguitur, iniù contirniatur , perticitur, nohilitatur, supra se evehitur in eo purissimo nostri nostrorumqnc amore eliciendo.

10" Hiiare Acrn niercenarii, iitpotc justi devîntes et ini|iertecti, indi^jcant adhnc hoc anioris natnralis solafio. in prom|tlii est e\ i[)sa (-arnolensisepiscopi dispulatione. Docforis Angelici locuni ipse protiilit in quo legitur - : « l.iio » qnidem modo siciil pnecedens : puta cùm Il aliquis aiil taiitùiii halterct volnntiitem , aiit » non liaherel |tii»niplam vnliintatem ad cre- )) dendnin. nisi raliotie liumaiià indiiccretnr ; » et sic l'atio liuinana inducta diniinuit meriluni » fidei. Sicetiam suprà dictum est quod passio » pr;ecedens electioneni in virlntihus moralihiis » dimiiniit landem \irtuosi actùs. etc.. Alin » modo ratio liiimana potcst se haliere ad vo- » luntateiii credeiifis conse(pienter , etc. Kl

•» quantum ad lioi- non exclu'Jit ineritiiiu

» fidei, sed est signum majoris meriti. " Ipsemet pi'cesul retcrt etiam lia^c Kstii vi'il»,! . H Neqiie arpiiit iiiipci-l'oclionem juslilia> luijii^-

)) modi rcriim lialicnflarum iiitciilio el e-

» pectatio. nisi (piarido (piis sine illis non dili- » goret, aut minus diligcrel hcuin . cpiomodo

' Scrm, «.ctvxxvi, 11. i ; 1. , ii, 1301. — - i. i,, «i. 1 , :i. X.

i vctiis illr popuhis Iinperfcctionis eniin

'» l'sl hnjusmodi inoitanicntis indigerc, sicul » contra [)erfectionis non indigere ; quomodo M dicimus [)ert"ectioieiii eiim esse , qui crédit » non visis miracidis . (piàm qui miraculorum » adminiciilii addiicitiir ad ('redendiim , aliàs >i non credilurus. velmimispromptècrediturus. f> Nam (juod simpliciler perl'ectioni justitia^ et ') dilecfionis Dei non repugnel Deiim colère » cnin spe el speclalione lalium bonornin. pa- » tet e'em[)lo Ahralia. cli'. » Sylvinin etiam (larnotensis cpiscoptis inducil ita loquentem' : « Dicendiim im[)erfe(;tionis (juidem esse, indi- » gère tali iiicitameiilo . siciif pertectionis est )i non indigere: ipiomodo c\ f/i/fpsf. "i. art. » 10, -2, ^, palet imperl'eclionis esse, reqnirere » lalioneiii lidei antecedenteiu , jierfectionis » aulem non reqnirere. Verumtamen perfec- » tioni dilectionis et justitia^ niliil simpliciler » derogal. Deuin diligendo vcl colendo , mer- •) cedem adernam intneri, cjusque intiiitii dili- D gère , vel etiam hona (pia-dam tempoi-alia )> propter Deiiin pclenda. et in Deiini ivterenda, » expectare, » llis omnibus testimoniis, ab adversario tanto molimine prolatis , libentissimè adluereo. Ha'c verba totnni sanclonmi Mysficorum syslema com|dcctmilnr. Ha-c [)erfectionis et impeifectionis geminum rontem dénudant. Ouando natuia sola per suos acfus merè nalurales gratiam antecedit, eoque solatio anima .egra in<ligel. ut in bis acfibus sibi indiilgeat. lia.'c est languentis anima- iniperfectio. Ijuandd vcrô gratia ila viget, ut rliai'itas alacris naturam i[)saiii plerunique pra'occupet , illius(pie aclus expresse imperet, perliciat , nobilitet , et ad se eveliat , luvc est vera anima' robustic perfectio, Oueniadmodum ille qui tardiùs crederet, nisi priùs rationc himann ad «redendum iudv.rfi'Pfiii\ diininuit meritum suœ fidfl : ila etiam, qui Deuiii ininiis amarct . nisi priùs incitaretur merè naluriili })iivatie beatitudinis desiderio, ni proliibens obstaculuin remoA eat : is certè dilecfionis siue meritum diminiiit. el Comparative ad perfectiores lilios, )«0'- C'noi'iuA \\i\m'\m'\ potest. Sic, [tari ralione.altero in exenqtlo patel eum ipii minus prompte aiif minus lirmiter crederet. nisi jtriiis miraculiH-iiDi adininkulo odduccretur ad credendum , iii lide esse iinperfecliorem illo qui etiam non \isis miraeiilis slafim crederet, Amor igitur nalnralis beatiindinis privat;e , (jno anima sibi blamlitiir . si sit autocodeur. 0-?<\ ipsa mercenarictas: si verô sit ronsof/aons , id est a cbaritatc

' lu i. i. S. Tu. n. xxMi , ail. m, vril«. Si qiiarii'iir.

iiiiperante pracoccupatus et evectus ad illius ordiiiem, est perfectissinius et purissiruus affeotus. De amore naturali antécédente dicendum est cuiîi ipso Carnotensi tut leslimonia proferenle : « Tinpei-lL'ctionis est Inijusmodi incitanieiitis iu- » digère, sicul coutrà pei-fcrtioiiis est non in- » digère. » Sunt reverà iiniiiiiicri ju^ti , qui in sua infirmitale penè deficiunt , et qui iu tenlatione pcrvincenda aninium despoudcrent. ac desperarent unuiino.nisi naturali solalio in expetendasua privata heatitudine sibi iiidulgerenl et lactarentur. Sic Heiiiardus ait qiiùd perfectus filius, niercenario superior. ul[)ote « jani m—

» bustœ œtatis nec lacté jani potetur , sed

» vescatur solido cibo,... uec parvas parvu- H lorum consolationescaptans, etc. » Sicjustus qui servus vocatur, in eo servi/em an'unum induit ' . ut saepe caderet . uisi gelienna? timoré tentatio niitigaretur. Sicjustus qui nieirenarius dicitur, in hoccffiaf ur mercenario similis , quod iu pervincendo dinturni certaministaîdio, saepe succuniberet, nisi naturale formalis beatitudinis desidcriuin teutationes teniperaret. Sic Anibrosiu> ail : « Angust.n mentes invitenlur promissis . » erigantur speratis niercedibus. » Sic Chrysos- » lomus ait: Deus, propter uostrani iinbccilli- » tateni, virtutem eliara mercede voluitexerceri . )j etc. Quod si quis imbecillior sit. etiani in w praemiuni spectet. » Sic Anselniusait « esse » nonnullos, qui si pœnas iuferni non esse sci- » rent, pro nuUa repromissione ajlernorum bo- » norum a suis volnptatubus cessareni: quilicèt » pœnas illoruin qui Deum minime verentureva- )j dant, non tanien plenani retributionem inve- )) nient. Ilœc est illorum cbaractiM'istica servilitas. Sic ctiam a i)ari dicendum eiit esse nonnullos qui si paradisi beafitudinem fornialeui non esse scircnt, propter solam Dei excellentiam ci non parèrent, et quamvis sainte donentur , non tamom plenam retributionem invenient. Sic Hernardus ait spe)n focerc mci cenotiuin . pufa spem naturalem . quà quis bcatitudineni lormalem quatenus aliquid cruatum et jucundum sibi quœrit. Neque enim dici potest servililas esse de ratione timoris a Spirilu sanclo inspirati ; neque a fortiori mercenarietatem esse de ratione spei . quM- virtus est et su[)ernaluralis et tbeulogica. Idem sanclus Doclor ait . perfectum filium nequidem feUcitafein aut gloriam /jrii'Oto mi ai/iore desidcrare : sic cor penitus castificari nihil oliud a Deo quœrens quum Deum i^sum; lilios qui luereditatem expectant, in hoc minus (oao.rc ;,. . .purum amorern de s pe vires non sumere ; suspecfum esse amo~ rem , cui aliquid odipiscendi spes suffragari viderefur ; et amorem purum se ipso contentum sibi svfficere. Isambertus verô. clarissimus Sorbon.T theologus, italoquilur ' : « Volunta- » enim informata lali charitate , potest esse tam » bene affecta, ut data h-\ potbesi quod sciret se » nunquam fruiturum vità o.'ternà, adbuctamen » amaret Deum, propter semetipsum, et boui- » tatemejus increatam. » Hocrefunditinquemdam pra^celsioiis cbaritatis gradum, tuli charitate .... tam bene afjetta, etc.. ac proinde supponit animas in inferiore cbaritatis gradu non tam bene affectas, non perstituras in amore, nisi mercedis adminiculo , et naturali beatitudinis privatœ studio tentationes fra^narent. Hu- Jusmodi incitamentis indiyere, imper fectionis est; perfectionis aulem. non indigere. Ita mercenariorum mercenarietas , et perfectorum tiliorum spes purissima et desinteressata facile distinguuntur. Mercenariuni constituit amor ille antecedens et merè naturalis, quo beatitudo formalis ut quid jucundum expetitur ; is enim aifectus pura; cbaritatis impetum innninuitac retardât. Perfectum xero filium constituit cbaritas quœ spem suo impetu plerumque pra.Hjccupans, illius actus etiam supernaturales et simpliciter elicitos snpprimit, atque a fortiori merè naturalia beatitudinis dcsideria amputât, nt actus spei a se expresse inq)eratos ad se e\ehat. 1 1° Nihil mirum est, quod Patres , non minus quàm Ascetaî, ser\is timorem, niercenariis spem , perfectis tîliis solam cbaritatem , omisse inferiorumvirtutumexercitio, passim assignent. Hoc enim totum (sal\o et incolumi timoiis a-' spei exercitio, etiam in summo perfectionis culmine ) en m severissima Schola^ theologia perfectè consonat.

Nemo est queni laleal hœc vulgatissima Doctoris Angelici sententia . quod actus virtutis imperata^ transeant in speciem et assumant sperietn virtutis imperautis. Hinc tbeologi passim uuilto })luris faciunl actus inferiorum virlutuui imjjcratus a cbaritate, quàm actus al) illis virtutibus simpliciter in sua specie elicitos , neque expresso cbaritatis imperio nobilitatos. Et reverà constat actus, \erbi gratià , spei a charitate imperatos ad cbaritatis speciem pertincrc , uullatenns aniissà s[»ecie proprià. Servant enim prcprium suum moti\ um , seu objectum specificum , insuper addito ulteriori cbaritatis niotivo, quod expresse voluntatem afficif. Cùm autem omnes tinem plus diligant,

' Basil, jani cit.

1 'Irurt. de Cliarit. (Ji>|>. ll , art. iv.

DV: VMORK PI RO.

53o quàm médium quod propler finem ipsiitn dili- charactcrislicum tî=t pcrfectis filiis , ut omnes gitur, liqucl iu his aclibus gloriam Doi long.- tum fimoris, timi spei actus supcrnaturales plus dili^i quàm iiosfrani bealitudinem . imo hi aola fluiritate lulunentuv. in illius speciem

Hostrani beafitndin.'in non diliui . n<Mpie rjus tnnit^patit .\'n\s itijocit^m nommant . c. iz\M''ûn\^ dileclioni'iii iinpciari . iiisi jimpter iJei glo- .u'Iiis dici {)ossirit in riLToiP Ibt'ologico. Sic , in riain; undc necessario iuforeiidum fst l'Os actus m-dinaiidis viitutnm aclilms , justi inercenarii expresse iinperatos a charitale . cliarilatis spccilicum oljjectuni , magis spectare . quàm spediîum spei objcctuui . ac prolnde ad charitati^ speciem masiis (juàm ad spei speciem petlinci*'.

speranl. ut ameiil ; [)ertetli \eiù tilii sperant, eo tjuod jam actu amenl. Alii /iiwmio durunttir ad jif'vffvIioMtn; alii. ut ait Ambrosius , //P7/fCthuH' oiyummmiiiitvr ud pra-inium. Sic traditio

Numquam di\i |)erlV'(lus animas mdlos spei ill.i . (pi.e semper. quaMdtique . qua' ab omniactus prjeter bos expresse iiiqx'ratos einiltcn- . bus priedic;ita iusonat , adeo simplex . lucida sed tantinn in stalu babituab , et varialionibiis et inconcussa est . ut eliam ipsi Ascetai , quos obnoxio , sic [derumque sperare. lla-c de v(M'bu advcrsarii ut abnornies . et theolugiœ scbolasad verbum depmmpta \idcnlur e\ Xl[l" nos- tica' imperitos, culpare soient iu hoc prcecisè tm Issiacensi Articnb» . qnem cum 1)1). cacdiuali Noallio et episcopo Mtddensi conscrijjsei'ani ; (( In vita et oratione iierlectissima, bi onmes » actus in sola cbaritate aduuanlur. quateuus » singulas omnes virtules earumque exerci- » tium imperat. juxta Apostoli dictum : f.'lion rit OS ont nia su/p'rf . ont nia crédit , oui nia .t^erat. oinnia siistinrt . cU-. Idem dici potest de » cieteris Christian! actil)us . rpiorum exercitia » distincta ipsa ordinal et imperat , etiamsi » non sint siinper sensibilia et distincte per- » cepta. » Arliculus ille . ab ipsis adversariis conscri[)tus . ab bac régula nihil omitiuo excipit. Vult omnes oumium virfulum , et Jioiniuutim spei actus , in sola charit.vte ADUNAni ; ((uippe qufu eos imperat , animât , perlicit et ordinat. Hoc de sola vita et oratione pcrfectissima dicitur. Hoc certè non merceuariis justi>; (Ompetil . seil tantiun liliis , qui merceuarietate et pro[>rielate abjectà , jam niei'ii'iiarii atVectùs incitanif'ntis nan iadifjcnl . nuidqili<l ii Tatiibus et Ascetis dictum est, in rigore severioris theob)gi;c comprobatur. Hoc uempe cbaracteristicum est justis . qui servi vocantur, ul r-icfiisanl timoris merè naturalis . aut saltem superualurales a cbaritate non ex|)rcssè impcratos , iVetpietiter emittant. liisque iucitamentisin sno tor|)ore ila indigeaiit . neque illi> ^ut'licial, ad vincendas tcntationes ({uotidianas . aut sununa Dei excellentia . aut i[)sa remiu)eralio ob ocub)S proposita. Hocpariter rbaraclelisticum est merceuariis. ni spei aciiisaiil muM'"' naturales erga t'ormalem beatitu'liuem , aut saltem supcrnaturales ergaDeum beatiticanlem neque a cbaritate expr-essè imperatos, emiltanl. Iiistfue i)a:ifa)ao)dis in sua cbarilatis rcuiissioni' iudigeant . ciim illis non surii.ial. ad vinçciidiiipiolidianas tcntationes, soinma llci i-McIb'nti.i ;intc ociilos |)usil;i. cl ipsa cbaril.i< >jici cxcicitiuiM pra-veuieiis et imperans. Hoc doiiiqiic

<!,'quc ac ipse Uoctor Angelicus suas locutionep .tdtcmperaverint.

CAPLT VH.

Solvuntui- adveisanoiiiiii ubjectiunc?.

PMIMA 0B4F.CT10.

<f Triplex ille status, in rigore sumptus , >•' alios infrodnceret justos in quibus timor do- ►' minarelur ; — alios qui sol;^ spe absque )j amore juslilicarentur ; alios denique . in )• quibus ainor deinceps non indigeret remuue- » rationis intuiln '. » Krgoilla de triplici illo statu traditio vana est . aut saltem adeo temperanda est. ui secundus ac tertius gradus inter se non diMin(jiia:iiinr ex ea merceuarietalc . (jna- secun(bj adbuc subest , et quec iu tertio jam evanuit. Onuiibus illis gradibus rauununc r^t , id quo<l vocal ur dcainteressamentuai '.

Ki:sro>su>.

1" FalsisbiiHuni est hune triplicem statum justos alios timoré . alios spe solà sine amore Deo graltis . introducere : assignat tantiun alios qui timoris stinudo ad pervincendas (piotidianas tentaliones pleiumque iudigeant; alios qui niorcedis solatio in his tentationibus inlirinilîilem sustenltnil: alios qui summà Dei pulibritudine ita alliciautur. ul U(H|uidem ordiuaràè sperent, nisi spe a cbaritate expresse iinperalA. cnjus actus iu ipsam charitalis speciem Irai.ai'iiitl , eaniipie asuummil. \ uilc fri[de\ ille s(t.i/"< . in rif/n/-'' <r\iA;\A]iit .<ii,i>i)/i/s . j)erfectè

' I iii^iiiii.iir h.nil (le M 'II- l/c..(«,' , ii. :! : I. swiii , )>. ,in.i. — - l'irf. sur VJ)isl. l'ust. n. ICO : l. nxmii , p. 7)T. Iviil. .l.' is'i." , t. IN , I'. Vy> <■{ '.2:..

consonat cum severissima Dooloris Angelici theologia.

2° Si secundus gradus non distinguitur a tertio , ex eo quod merccnarietas , quce secundo subest, in tertio jam evanuit . quà ratione igitur distingui poternnt lii dno gradus? Nonne mercenorietas mercenorùnn facit ? îd sexeentieN Carnotensis episcopus ronfcssus est. Nonne niercenarielas illa abest a tertio tilioruin gradu. qui jam niercenarii non sunt? Quod adest in secundo gradu . et in tertio abest, in transitu a secundo ad tertium. abdicatuni seu iniinolatuni, seu excussuni fuit. Quà frontc igitur dici potest desinteressojnentian bis tribus gradibu» esse commune. Quod secernit tertium a duobus reliqnis , erit-ne commune omnibus? Auditumne fuit unquam in scbolis speciticam dilferentiam esse commune genus? Quid absurdii:s quàm serio et surnma cum gravitate docere mercenarios esse erga mercedem desiuteressatos , quemadmodum et perfectos filios , qui jam nullatenus siut mercenarii? Nugatoria et deridenda prorsus est ha-c perpétua toliusEcclesiœ traditio . nisi mercenarii aHqno interesse proprio . sive mercenarietate aliquà , inferiorcs essent perfectis tiUis, qui jam désintéressai i banc ipsam merceuarietatem exuerunt. Hinc patet . quàm absurde adversarius banc traditionem interpretetur. et quà arte illam ludibrio verti vebt. At ipsum onmia fastidientem parnmper auscul tennis. Fafetur hos esse très jnstitin: status *. Quidnam singuiis cbaracteristicum , ipse , si possit . prœcisè assignet , et nitidè expédiât. « In primo , inquit . scilicet infimo , » indigent ut in statu scrvili sustententur. dum » adhuc turi)antur et solbcilantur terroril»iis » fetern» pœme. » Speraltam equidem lumc bicidissimè enucleaturum quid sit status ilb; sei - vilis de quo agitur ; sed de hoc nequidem verbum fecif. xEternà pœnà terreutur bujusmofli justi ; ergo si in boc difleianl a mercenariis . mercenarii ab a'Ierna pœna jam non terreutur. ^Sed ipsum |)ergentem audiamus : « In sequeiUi )) gradu . ad abquid nobibus evehuntur, dum » in eo sustentanlur, àniercedibus, quas. auc- » tore Clémente Alexandrino , exterasappella- » vimus. » Qua>nam autem sint illtc extevie wercerfesa justis expetita' , nec ipse ad\ersariu>; simpliciter exponere unquam ausus fuit, ut infrà demonstrabitur. Porro si bœ mercedes extei'f^ ut fabulosse et impiœ explodendcC siut . sequitur, bos justos mercenarios ad quid nohilius , scilicet ad superiorem perfectiouis gra-

' Cinquième Ecrit, ii. 9 : (. xwiii , i>. ."JOS : fïii. de 1845, I. is , p. 364.

dum , evebi , dum ad captandas bas impies chimaeras inbiant , ac tandem ad prœcelsibsimum perfectiouis gradum transcenderc , dum banc impiamet ridiculam cbimierara abdicant.Seriône dici potest in boc perfectiouis gradus positos esse , quod quis in primo impià cbiniferà pascatur. acposteabanc ipsam cbinia-ram abdicet? Nonne potiùs bi sunt impietatis et amenti* gradus varii? At repetamus adversarii interprefationem. o Quantum verô, inquit , ad ter-

» tium et ultimum statum , Deus sibi stat

» solus in se ipso et per se ipsum : quod per- » fectœ charitatis statum constituit.» 0 inauditam et vix credibilem ambitiosœ eloquentia: contradiclionem ! Ergo tum Deus . qui l'n se ipso et per se ipsum in intimo anima» affectu stat solus. nuUo nisi se ipso in sespectatodeinceps iudiget, ad tutandam illius justi perfectionem. Haec sanè mira sunt, si simpliciter et candide dicta velis. Sic enim intelligeres perfectum iilium in eo statu omnia agere ut in Deo sistat , non ut ex eo sibi aliquid proceniat , nQ(\\àeïn ade fit io boni . sive formalis beatiludinis. At si ambitiosaornamentarecidas , boc nudum restât, scilicet perfeclissimos Dei lilios in sublimiori illo justitiœ statu, non jam sustentari bàc impiâ et ridiculâ febcitalis larvà , quae cseteros justos lactat et fovet.

n3 oBJEcrio.

Dum antistites , in XIII" Issiacensi Articule, dixevunt «in vita et oratione perfectissima om- » nium virtutum actus in sola cbaritate adu- » nari , quatenus bas singulas ipsa animât , » earumque exercilium imperat, etc. » non fuit illorum animus declarare, vitam perfeclissimam in boc difl'erre a vitaimperfectiore.quod in perfectissima actus virtutum inferiorum in sola charitate adunentur ; sed bis vei'bis docuerunt tantùin, perfectissimas animas nonminîis teneri , qiiàm imperfectiores. ad exercendas distincte, et in cbaritate coadunandas capteras virtutes. Nequaquam enim in confesso est apud antistites , a quoquamjusto emitti inferiorum virtutum supernaturales actus, qui a cbaritate non imperentur. Cuivis enim juslo , uullà factà exceplione . boc pra-ceptum fuit : Omnia cestra in c/njrifate fiant : id est , Onmes vesiri virtutum actus a cbaritate praîveniente imperentur. Quod autem ultimum est in executione . boc primum est in intentione ; unde necesse est ut finis ultimus. quem sola cbarilas immédiate allingit , sit quid prius cœ- teris onmibus moti\is in unaquaque virtute

DE AMOm: PIRH.

exercenda , ac proinde cliaritatcni caeloras onines virtutes semper et necessanè anteire et ini - perare.

KESl'ONSIO.

1" Doctor Angeliius ovideiitissimè et iVoquentissimè distinguit aclus iiitorioninn irtutiiDi a charitate impcratos . ab actibus simpliciler elicitis , nec impcratis. Hanc equidem distinctioneni siibtiliùs non excogita^i.*Ilno tanti» auotore prolata, ab omnibus scholis passini usurpata fuit, eamque jani totius Scbola' usii oonfinnalain . aut negare . aut parvipendorc suinma; temerilalis cssct. Huid igitur niiruni , quid tanto irarum , «stu dignuni quodin cons- (Til)eiido nostro XIII° Issiacensi Articulo . verba Articuli simpliciter inlellcxcriui eo vulgatissinio Doctoris Angelici et scbolai-uiu sensu? Quid auteni a candore episcopali niagis alienum, quàm , re jamduduni absolutà , negaiv coutexti^is nostri sensum , qui obvias est, et gcnuinus videtur cuivis tlicologiae tirunculo. bum scribebatur is Articulus, nequidem cogita\erant de arcendo eo sensu ; imô euni aperfà locntione anqileclei)autur. Verùni ubi Meldensis sensit se boc uno Articulo jugulari . et totum puri amoris statuai habitualem ads- Irui , repente iu se adniisit , ut vulgatissiuiam et indubiani banc tuni Doctoris Angelici. tum scbolanim distinctioneni deriderct. Sic in eo perernptoi'io nostra' controversico Arti - culo explicando , ego simpliciter trito scbolarnin itinere simplicissimè incedo: ipsc verô , a scholis recedens , nova sulVugia captât.

"2° Duodecini précédentes Ailiculi jam fusiùs inculcaveranl quidquid jam Mebb-nsis in boc decimolertio vnll fuisse dcclaratum. In primo, docctur ([UCiuvk Cltfistiainun in quovis statu feneri ad speni exerecudam , nt virtntem a charitate distinctam. In secnndo , a quovis Cbrisliano exigitur (ides explicita, in remunçmton'vi. In qninto , doceturquemvis Christianuia in quovis statu teneri ad hoc, ut relit optareetpetere explicite œteniam suain salutem. etc. In sexto , dicitur qiiemvis C'hristiunuin in quovis statu teneri nef petenclam peccatorum remissionem ,.... in hono perseverantiam , virtutuni nvçpnentum , cu'terciqne oninia , qiiŒ iid œternani. snlntoin pertinent. In scptiino . pclendas esse vires ad tentationes pervincendas . atque adeo ad consequendam salutem. In octavo , bas omiics [)roposiliones circa perseverantiam et salutem (al fideni pertinere , et contrarias formaUter ha'reticas esse. In nouo, nemini Cbrisliano licere in indi/ferentia versari circa salntcw . et ea qiiœ salutem attinent. In decimo , bos supradictos ( scilicet d»^; optanda salutc) actus sunnns Christianorum jierfectioni nuUatenus derogare . nequcaperfectione nllalenus decidere , efiamsi sintpercpptiOiles. In nndecimu , nemini Cbristiano licere nt expectet dicinam inSjiiratioinnn ad hos actvs eliciendos : sed fidem , prœcepta et exempla sanctoruni , supposito semper c/ratice anxilio excitante et prœveniente , su ff'icere ad hoc ut sese excilet ad hos actus emittendos. In duodecimo , hos actus non requiri ut cum aliqua soUicitudine edanlur , eic, sed sinceri^ in corde debere emitti. Quid igitnr fusiùs, quid frequentiùs et cautiùs unquam inculcatum fuit ? Quare etiam idij)sum gratis et ad nauseam usque repeteretur in XIIl" Articulo. aisi alitjua aut additio . aut restriclio exprimenda occurreref? Quorsum li;ec undecima iu tantulo opère propositionis jam decies expressissimè inculcata' niera repetitio ? Certc iu singulis Articulis novum aliquid enuntiari constat ; scilicet . verbi gralià , in Xll" Articulo apponitur niaximi momenti restrictio. .Namque docetur actus ad quos omnes Christiuiii leueiitur , non esse actus rnethodicos et ordino.tos . aut snb certis verhornm fbrnwlis expressos , aut inquietos et sollicitos. lia etiam a pari in XIII" Articulo deciaratur hosdistinctos singulornm virtutum jctus . non esse simpliciter in sua spccie et sine addito eliciendos . sed in vita et oratioiie perfectissinta bos /// sola charitate pra;venieutc et imperante adunari. Sic etiam m XtV" Articulo merito dictum est, haec salutis desideria non fuisse in sanctis indeliberatntn appetituni . sed honant vnluntateni libéré emissain, etc. Quoquô sesevertat Meldensis, suo selaqueocepit. In vita et oralione perfeclissima distincti inferiorumvirlulum actus requiruntur tantùni , quatenus a charitate pra^veniente imperantur, et in ea sola adunantur. .Equè sunf et in sua specie distincti, et acbaritateiniperanl'- in superiorem speciem evecti. Hoc [)r(iprium Q<,\vitœet oratiinii pcrfectissiune. Hoc de vita et oratione minus perfecta nusquam dictum est. Quare Meldenseni i)ert8edet hujus a se prolatte distinctionis '.' Quare pernegat quod ipsemet asseruit? Si li«c sua verba in sensu obvio, (|uem jM\e se ferunt , i[)se acciperet. traditifj illa quamtueor invicta maneret; constarci ])erfectos lilios, abdicatà et immolalà ])enitu> eà , qiue in inferiore justorum ordinc residua crat, mercenarietate , suos omiies singularum virtutum , et nominatim spci actus in sn/a cliaritate imperante adunare : status illc hao38

DFSSERTATIO bitualis ne^ari non posset, ac proinrio ipsc Meldensis hune nialè negasset. Ne sp allucinatiini . me verô reclè argumenlaliini fuisse existitiieut Iheologi . acerrimè uc sublilissiniè vitilitigat . propria sua dicta eludere conatur.

3''Nunquamsuis argulii> on'icict.ut \irtutuni actus binipliciter elicili . ah iniperalis noudistinguantur. Apud omnes Catliolicis roustat peccatores . antequain justilii;eulur et charitatoni excrceaut, spei supernaturalis actus quandoqu'' clicere. Hi actus a charitate tuni absente non iinpeiantur. Spectant Deuni. uf summum uostruin liouiim . quo sunuiiè indigemus . et praes- ( inchiut ab eo quod sint in se sumniè i>on\is . cl aniandus prre nohis ipsis. Sic actus illi sunt \iiluosi et supernaturales. eliamsi a charitate non imperentur, neque finem illius supremuni attingaut. Quis negabit justes imperiectos hujus • niodi spei actus sa/pe ehcere posse ? Hi actus iu juslis imperfectis. quemadniodurn et in pecc<itiiribus nondum justiflcatis , pra'scindunt a sumina Dei in se bonilate prte nobis ipsis amanda . et sunnnain hauc bouitatem relative ad nos amplectuntur. Hoc autem ununi discrimea est inter utrosque aciu>. quod in justis imperfectis hi spei actus hal>itu et iinjiHcitè tharitati duminanti subordinantur. et iu peccaloribus nondum jusliticatis charilati ahsenti subordinari uequeunt. Utrique autem in hoc sunt persimiies . quod a charitate non imperentur. neque illius linem , scilicet Deum in se bonum . attingant.

I'"riistniobiioit .Meldensis.ultiunuu lincm esse primum in intentione agentis , ac proinde . iu smgulis inferiorum virtutumactibus, charitatiobjectum priùs spectari quàm cœtera omnia : Tinde concludit hos singulos actus a charitatt^ necessariô imperari. H*cobjeclio uuo aut altero Doctoris Angelici verbo facile solvitur. Soli actus a charitate expresse impei-ati aciu et explicité subordinantur charilati. Ca;teri omnes actus hnhitu tanliim seu habiluali anima-dispositione. non autem actu expresso charilati in omnibus justis doniinauli suburdinautur. L'nde sequituc charitalis objectum esse in sin;.MUis virlulum non imperatarum actibus. quid priunim in intentione habitualiquidem. aclualivero minime. Alioquin dicendum foret nnlium justum posse imquam iu ullo actu sperare lieatitudinein, iiisi priiis Deum in seabsolutè bomnn actu et for-' maliter sibi proposueiit : quo quid absurdius '.

nv OBJECTIO.

D. CarnottMisis e|ti.-0"pus (juestus est me rueum s>>tema immiitassc. >bjcio . inquit, me compellaus. deciarasti y>/'o/>/'rw;?> inteff.^se es-*» Deum nobis honuui ; modo declarasfi hoc idem praprium intéresse consistere in merè naturali nostri ipsorum amore ; modo apud te hoc voc<ibulum siguificat objectum exteruum, modo iidernum atVeclum désignai. Nuuc perfeclioneni iu hoc silam esse dicis . quod resecet actus spei >!uqjlicilcr elicitos et non imperatos a charitate, ul solos iiu[)eratos in cita et orotione perfeetissii/ifi admillat. Nunc perfectionem assignas in eo (juod perfecti actus merè naturales amput<Mil. Hicc sibi minimô constant. Quod altetà manu slruxisti, allerà diruis. Neque auctor, iu sese explicaudo adeo varius . digims est qui audiatur,

RESPOXSIO.

J° Eliamsi in melioribus occupandis , et in ]>erliciendo systemate variassem . quid miruni . (juod arduum opus a suo exordio stitim non perfecerit tennis opifex'.' lu hocfratres decuisset lacère, connivere . indulgere fratri. Id mihi non crimini , imo laudi xertendum erat. Ausim-ne pectusaperire? Heu quoi \arialiombus. (piot contradictionibus xeluli palpandis ipsi laborarunt 1 heu quoties in nostra controversia id demonstratum est! 0 utiuam tandem ali~ tpiando qu;e de charitalis essentia , et qua; (le fabnlosa beatitudine a justis sperata. inconsullii'is et tenacissimè docuerunl. aliquà varialione emendassent 1 llujusinodi varialioues ad illonuu arbilriuui \e] celaremoniri<isà iuterprclalioue, vel laudibus cumularcm.

■2" Si qua fuit unquam quaestio in qua theologo licuerit ha-rere et variare. bsec certè fu't imprimis , uempe in xestigaudo hujus mercenalietatis fonte et capite. Procul dulno pênes me erat fralres sic alloqui ; Nescio . neque uuquam dicere teneor in quo praecisè consistai ha'c peccati expers mercenarietas , quà quidam justi inercenarii sunt , et quà amputatà evaduut perfectiores. Indubia est oinnino hicc mercenalietas. eamque convellere nefas esset. Namque uuiversa Iradilioeam nos ampleclijubet. I.bilibet banc ponite : nihilouiinus hrcc duo cequ .• constabunt : scilicet et quod abdicanda sit ad l)erfectionem consequendam , et quod eà abdicatà spei exercitiumincoluuje perseveret. Forsau lucc mercenarietas sita est in amore merè naturali forniahs beatitudinis . qui sine allecln . imô rouira allectum gratise ad actus supernaturales invitautis, suos proprios actus emittit. Forsan liaîc sita est in spei actibus simpliciter elicitis , neque a charitate ini|)era!is . qui fdiamsi supernaturales, et in se oplimi, sunt tamca imper-

DE AMORE PT'RO.

fectj , comparati\c ad actus quos cbarila?- pra^- veniens et imperaus in se adimat. Fortran lufsita est in utroque hoc actuun» génère conjunctiiu siimpto in eodciu anima* statu. Utraqui^ explicatio sana ot pura est ; ntraque spei exercitium in tulo potiil : iitraque illiisioiii iiit'eiis;i est, et al> inipia (^*ui('tislafuiii despt'rationc tnio cœlo distal : ac proinde , si sit vaiiatio . saitem est iimocua , et citraomnemeiTorisIabeni.

3° Etiarasi aliquando inotivum in objecto exteruo , aliquando in intcrno adecUi posuisseui . non esset ha:c doctrina.' variatio . sed taiitiini \ocutio apud sanclissiniosauctores tiecptentissiinc usurpata. Non soliun niystici optini;c uotje , sed et ipsi rigidiores theologi sicpassiin loculi sunt. Quid interest an confuderini niercenarietafeni interuam circa objeetuui externuni . cuni ipso objecto exlerno nieroenariè concupitd? Nonne ba*c duo concreta diversis vocibus quid unum sonant, scilicet meroenariuni beatitudiuis desideriuin, et beatitudoipsa nicrcenario desiderio expelita ?

■ï° Nunquani variavi , neque in niercenarietate detinienda erga justes iniperfcclos , nequijndetiniendo pertectoruui . utita diiaui , desin- TERESSAMEMO. Opéra? pretiuni est altendcrc ba?c duo tum diversaesse , tum muluô seseainplecti. Alterum nunquain di\i cum ulla alterius cx- • lusione. Inio allei'uui ab altero elucidaii seinper arliitratus, modo boc , modoillud, modù utrumque siuml , prout eontro\ersia^ ordo postulavit . proposui. Lbi cum anlistitibus assignauduni fuit perfectorum desinfcressamenfum, in XIll" Issiacensi Articuio , dixi in vita et oratione ijerfectissiiiia spei actus in sola choritaU; imperonte ochiiutri. Hoc idem Carnotensi episcopo , in Epistola mannscripla counnemoraxi . ne credei'et me in deliuiendo i)eri'ectorum daslnteressamento hos fines excedere voluisse.Subinde verô , ubi in Apologeticis enucleanda luit pragoise imperfectorum mercenarietas, dixi banc mercenarietatem esse tnercenorii splritih reliquias . propriflutorn . ninhitinnon . et spirifnalem a.varitio.iti , siveamorem nostrî merè naluralem , qui t'ormalem i>eatiludinem captans . sine uUo alleclu gratiie , imè contra allectum gratia? tuui ad actus siijx'ruaturab's iu\itantis . suos propriosaoluscniitlii. l>i.\i buuc . amorem. dum di\iuo amori iii stalu anim;e admiscelur. Imuc miuiis purum lacère. Porrô luereenarii spiritùs reliquiœ . propriétés , o.mOitio, et avaritia spiritunlis , non sunt objeclum externinii. sed soius internus voluntatis iillectus.

ri" Reverà autem ex bis duol)Us . (pia- ad\ei- SiHus vult esse muluô opposita , contlatur et coalescit quid unum. Hinc nicré naturabsamor mercenarietatis tons t^sl. Mine spes in cliaritale imperantc adunata , ut desintcressamenti culmen assigualur. Sic gemina quidem syslematis lacies occurrit. Hcec duo vel seorsim vel coujinictim dicta inter se coiinectuntur cl optimè coha^reut. Si qiucralm" quare pcM'fecti lilii mercenarietatis expertes sint : respondetur, quia cbarilas in eis maxime végéta , spem ipsam praevenit , iuqteral . et in se aduuat ; unde spei supernafurales actus simpliciter elicitos nec imperalos sup[)riuut. atque a fortiori nibil ^acuum lï'linqiiit anioris merc naturalis actibus. Si verô sciscitentur quare justi imperfecti non sint in eo perfectorum desiuteressamenlo ; respondetur , quia îuerè naturalis suis su»que prixatœ beatitudiuis amor , etiamsi perse c/iarifati non cinitrarietnr , imô sit ei refcribilis . ut ait sanctus Thomas, inuninuit tameu per accidens cbaritatis exercilium ; namque anima.' capacitas et operatio certis limitibus coercetur. l nde dum buic merè naturali amori anima indulget , a cbaritatis cxercitio cessât . atque ita cbaritatis \igor hebetatur . aut salteiu retardatur augiiientum. Iher (bio quantum abcst ut dissoueut , imô [)enitus cousona sese mutuô contirmant et ex iis connexis exsurgitcompletum systema ad ex[ilanandam sanctorum traditionem. His ex[)hcatui' quidquid Patres dixcre modo de iiistitoria i/ierrodi^ appctitione , quam soli natura? imputari decel ; modo de cbaiitate , qua* sola in perl'eclis omuia pra-stat. Eà gemiurà traditionis interprelatione occupatus , ha*c vel seorsim vel coujunctim , prout opus fuit , asserui.

0" Ex his duobus , (jua* lotum systema couiponunt , nimirum bine mercenarietatis, illino. desintcressamenti explicatioiie . constat explicationeni mercenarietatis primA fronte minus dicere , quàm explicationem desintcressamenti. Altéra explicatio resecat tantùm actus men» naturales ; altéra superualurales non inqierato^ ctiam anquitat. Sic altéra alteram conqilectitur et excedit, Oua; verô alteram couq)lectitur et cvcedit , ipsajam veluti sancita erat ab antistilibus in XIll" Issiacensi Articuio. Quod autem [)0stea dixi in <'\plicanda inqierfcclornm mer- I riiarietate , scilicet de l'csecandis merc natulalisamoris actibus, erat longe cilra tiuod ipsi antistites jam dixerant in anq)utandis supernaluralibus actil)us non imperalis a charitat.'.

7" (larnotensis e[)iscopus inflexo animo con- (l'udcbat propriinn intéresse nibil honai'e [)ossc pra,'ter Deum quatenus bouum mibi, scilicet oiO specilicum spei motiviim , atqno a.di^o pro/D-hmi interessf' nunqiiain posse anipiitari , quin coiitinuô spes ipsapeiiitus aiiiputetur. Cui quidem objeelioiii, ut ipse opinabatur, invictissiiuu^ , ul faceretn salis , epistolain tanquam amiciis ad intiinum amicum festiaanter .seripsi * . qiià probare conatiis suiii, etiain iii eo sensu a ine.i inente alieno . intfresse jtropritnn posse anipulari , resectis uiniiruni s|tei actibus non iinperalis, salvà tanien et incokuni spe iniperatà. juxta XIII"'" Issiacenseni Articulum, Hoc erat argumentnni ad boniineni hominis locutioni acconimadatuui . tuni meî ipsius purgandi . tuni pacis servanda* studio. Duo auten) uiaxinir ubservanda sunt . alteruni. qnod aperlèdixerini n)e tuni aliéna locutione usurum ; alterum . quod pollioitus fuerim amplam disserfationem . quâ propriusseusus eliquaretur. De primo quidem manitesto constat ex bis epislola- verbis : « Bonum mibi , si t'élis, proprium intéresse » nuncupabitur. Equidotn fit' nominc niinimc » disputa. Eo sensu proprium interesse speci- » ficum spei motivum erit. » Ergo boc diccbani tantummodo in f/not/wn sensu , ac proinde alium sensuni possum assiynari e\identissini("' supponebam. Non ego is eram , cui sic loqui liberet. Imo Carnotensis in boc totus erat , ut me in hac parte vinceret. Cui reponebam : « Si » velis, interesse proprium bonum mibi nun- » cupabitur. Neque cniin de nomine disputo. )i Hœc verba subjunxi : « Illa' voces arbitrari.c » cum suis aniiexis ipsam docti-inijc substantiam » nulIatenusimnintanl.modôsempercolKcreanl » cum deiinitionibus accuratè ponendis, ne su-

» brepat requivocatio Igitur profiteor me

» de nominibus minime curare , modo ipsa ni » substantiaserveturincolumis. Hand ingratiis, » imô libentissimè lia^c singula admitto , modo » his non abutantur ad confundendas notiones . » qua; postea extricandai occurrent. » En ipsissiina epistolœ verba , quœ Carnotensis typis mandavit, His palet me tum temporis jam tiinuisse . ne obsequiosa b.'ec niea- locutionis in alienum sensum inlerpretalio . \ariatio appellaretur, et verteretur mibi crimini.

Alterum quod fecerain hoc est. Duni argumcntabar ad hominern in epistola, disserfationem adornabam , in qua et notiones extricare , e( )>topriani mentem ebquare tonabar. ulcons(;iret proprium interesse sonare quamdam mercenarietatem. in ainore meré naturali sitam. Ha'c autem dissertatio, ut ex confesso est. etiam apud Carnotensem, paucissiinis post epistolam

Huiif Eiii^lul:mi lequiic in lniiii j)ag. 236 et seq.

hujuscc eililioiii>.

diebus prodiit. i[}u'^ unqnam bominum, nisi démens et apei'tè delirans . manit'estam hanc Nariationem occulfare sperasset ? Non ita valianl, qui snbdoli variationesmoliuntur. Saltcm cum aliquo pudore quàm maximo possunl iutervallocontradictoria sejnngunt, quàm maximo ^erborum lenocinio coniradiclionem fucaiit. <^Uiis lUKjuam duo opposita tanta cum simplicilate denudari. et quasi ex adverso cominus poni voluit ? Si verô apertè et absque fuco variare voluissem, nonne id mibi curie fuisset, et causas variationis obtendere, et mitigare locutiones, et eas sensim concibare, ut me excusatum ha- Itprent adversarii ? Hoc certè nunquam non Itrœstat ea , cujus me arguunt , subtilitas et versutia : saltem ut id inihi gratiîc et laudi apponcretur, mutatam sententiam candidà confessione declarassem. At contra h;oc duo nuda intra quindecim dies cominus simplicissimè posui ; quippe qua» optimè cohaerenlia arbitratus su m.

8" Nibil est denique quod variationis -^el suspicionem efiicaciùs pro|)ulset, quàm aniicolum teslimonia. Yivuiit etiamnum testes, numéro, ingenio, doctrinà, tamà, pietate, candorc iuiimi . zelo contra Qnietismuin , génère et (ligiiitate conspicui , qui per singubis totins nostrie controversia? dies, quin et per singulas boras, suis auribus suisqueoculis omnia explorata habueruut. Prot'ecfo faciliùs ac tntiùs pcrsenserunt i[»si quàm Carnotensis intimum nici pccloris sensum. Neque in me purgando iilla |»r;eter injuriarum mercedem ab illis expcctari potest. Hi me unquam tantillum variasse constanti animo pernegabunt.

IV' OBJECTIO.

Très antislites in sua Declaratione sic me impugnabant : « Postremo Ecclesia; peregri- )) nantis atque in patriam suspirantis extin- )) guuntur gemilus. Paulns et alii, inter ipsa » niartyria expectantes beatam spem , atque » boc lucrum reposcentes , intcr merceiiariooi » alilegantur. »

KESPONSIO.

Ex ea objeclione cvidentissimè patet ipsos antistites a genuino traditionis sensu in immensum aberrasse. >U'rcenarii quidem passimappe!- lantur quidam justi imperfecti, qui aut merè nalurab sui ipsoruin amore promissam beatitudinem concupiscnnt, aut qui supernaturalibus, nec expresse iinperatis a charitate spei actibus,

DE AMORE PIT.O.

o4l hanc niercedeni plerumque sibi exoptant. At Prtnius, al maityies. at saneti insignes alii. ptiamsi mercenani non essent . luni gemilu tjuenilo. tum spe beatitudinem sperai-e potnerunt. Nonne perfectani colnmbam gemere juvaf.' Quo castiùs et puriùs, eo ardentiùs diligit : qno auteni ardentiùs, eo plus amore languet. Oua^nam sponsa plus quàm Tienuensis (^.atharina ingemnit ? quaniani auteni aniore puro contra mercenarietateni /elotypo vehenientiùs ai'sit? Amor purissinius. ut Bernardus docet, etiamsi prœmium non intuetur, sponsani tanien plus omnibus vrqet. Quinetiani ipsa dissoKi cupit, et esse cnin (Ihristo sponso. Hujus cor et cai'o deficiunt in Deuin vivuni. Se ipsani sponsani in sponso diligit. unde summum bonum, nempe a^ternam cuni sponso unioneni sibi optât. Id sibi vult, eo quod ipse sponsus id largiri velit ; id sibi vult, eo quod sponso cliara , ac proinde cbara sibi ipsi esse debeaf. Hinr desideriorum incendia, bine ignila suspiria.

bine gemitus flannuei, bine sponsa- in sponsuni cœle.stem quasi evolatus. Atqui hoc totnni pra's- in altéra vita.

tat ipse purus ainor, citra omnem mercenarie- , „ ,. ... , talis aflectum. Nanique ipsa chantas, quaî. ut luiinan, y. -h n 75.

In-rnardus ait, cfrteros in se omnes traducit et iiiljtivat offectns , plus onuiibus urgens, >pei a( lus prœvenit, imperat. in se sola adunat, et ad se evehil, iila'so et incolumi specillco hujus \irtutis objecto. Neque antistiles uUia objiciant aniicos Dei inter ipsa niartyria hoc anioris genus ignorasse. Audiant Adruinet(uun dvitntis civem

Victorianum ' (pio in Africœ pmtihus nul-

Ins ditior fuit , et cujus hoc erat ad Huneriouni rt'gem in persecutione Vandalica responsum : « Subrigal ignibus, adigal bestiis, excruciet ge- » neribus omnium tormentoruni. Si consen- )) sero , frustra sum in Ecclesia catholica bap- » lizatus. Nain si ha?c prœsens vita sola t'uis- )» set , et aliam , qua? verè est , non spei-ainus » aiternam , nec ita facerem, ut ad modicuin » afque temporaliter gloriaror , et ingratus » existerem ei, qui suam fidein mibi contulit, » creatori. » Mercedem quidem inter martyria sperabat. sed itautb^f spes imperaretur a charitate pra'veniente, et idem tormentum pert'erie voluisset. etiamsi nulla esset speranda bealitudo

Pin. f'iDidal. lib. v. u. 4

EPISTOL/E

Footnotes

1. -2. 1. .|. \l\ . :i \\l\ , pJl.lUI . Mil. ↩