Skip to the text

Sectio 6, art. 5: 1. voluntatis imperari possuut, exceptu primu vo-

iitione ud quam homo non se movet, sed movetur u Deo qui dat dictamcn sou upplicat intellectum ad directionem hnjus priiua> volitiouis; ImM'. igitur uon e«t delil>erata, quamviK |.M>ssit osse libeni si liat nub indifferentia jtidicii. Itcr alioa octtis voluntutis, intvntio et cleotio imporantur lato xcnsu, quia prax-ediint iinpcrium proprie dictitni. Ueutt voro actwus sequens imperiuin proprit* impi:ratur. I»cr accidens ctium electio potest. proprie imperari. v.g. si quis tardus ad eligenduin, iu tino Kibimetipsi dicat: Kligcndum est, et clige (ef. q. 16, u. 4, ad 3u«>>.

Aht. VI. — Aotus rationis, possunt qitidom impcrari, scd diversimodc, Hcilicet: 1) Qwtdam cogitationes improviso ctorto? potisunt solum cx impcrio rationin tulmitti rcl rvHptii, coutimiuri vel interrumpi. Itu est prima cogitatio totius vita» moralis nd tjtUUD Deus immediute nos movct; item multat botia« inspirationcs divinoe, vel etiam pruvui cogitutiones tpiaj provejiiuut cx tentatione diaboli, mc diantc iinajrinntione. lla» diversa? cogitatiouos non adveniunt cx impcrio rutionis, sed admitti vel rcspui possunt; 2) Qui>lam aotun «itionu impcmri posxunt quoad cxercitium tantum, seu qu<md cousiderationem objecti ; sed abjcvtum dv ttc cvulcns neccnttitat awnnum, qui non c*t in [Kitostate nostra quoad specflicationem. Sic est intclligcutia principionim immodiate evidontium, et cognitio couclusio-

!>b jrnnps iMrnuiATis a voi,rNTATB num qua? proprie demonstrantur, sic exclnditur optio libin-a in adliav idonc veritati evidcnti; c contra ndmittttur optio libera in opinionc ve! iu acceptationo alicujus postulati non evidentis. 31 Quidam avlti* rationi* imprrantur ctiam quoad spccificationcm; quondo enim objectum non sufflfieuter movet, non uecessitat assensum ; v.g. iu opiuioue. in lide, vel in ultimo judicio practico. qnod dicitur iudifferens seu mntubile ex parte objcctj.

Abt. VII. — Quidam acttif appctitua scneitici impvruri pottsunt, e</ non oinnvs. Eteuim illi nuu sunt in potestate nostra, qui necea sario oriuutur ex dispositiunilms corporis. v.g. ex nimio calore, vel ox a»gritndiiie; vel ex quibusdam uiotibtis coucupiscentia impmevi .ajbUibus. E coutru, nostro impcrio siibduntnr pencraliter mutns ap petitus seusitivi titii ex imaginutione oriuntur: nnm imuginutio regulari potest a rutione.

Sub isto sccnndo unpectti aliquiil notandum est iu urt. 7° quo mcliiis detcrminatur doctriua S. TUomaj circa motus primo primos seusuulitjttiK. Dicit onim hic : o Contingit autem ctiam quando(|tie quod motus appetitus scnKitivi subito concitatnr ad appreheusionem imnginutionis vel sensus. Et tunc ille motus est pra-ter imperium rationiH; quamvis potuisset im|»ediri a ratione si pnrcidissct ». Item ad lum. Sed ratio bumana, etiam diligens, nou potent omnia pnovidere. Ergo cliam ex hac parte duntur motus primu-primi sensualitatiH <|ui non suut peccata. Jam notuvemt AriKtoteles, qucm hic citat P. ThomaH, quod « rnlio pneent irascibili et concupiKcibili principaJu non dvspoticu scd politico, qiii est ud liberos, qui uon totaliter subdtinlur imperio». Cf. etiam infra, a. 0. ud 3"°'.

Item notat S. Thomns, n. 7, nd 3»"«: « Apprehmsio imaginationis subjiuft lirdinationi rationis sccuudum modum virtutis vel debilitatis imaginativff) potentiai... et quandoque aliituiK uou potest quuedum pliniitnsmutu formnre propter dcbilitutem virtutm imaginntiva', quw ost cx aliqua indiKiwsitione orgitui », sicut e\ iudiflpositione orgnnl imiieditur etium visio vel anditio.

Chapter 23 of 28