Sectio 6, art. 6: Actus vcro anima veyetatim et /notns organorum

corrclativorum non subduntur imporio rationis V quia non producuutur un-diante upprehensione, et 21 quiu pcndent ex dis|K>sittonibufl corporum, qun' non sttnt in potewtnte nostrn. Sic non possumus imperurc nnt.ritionem. iiKsimilatiouem alimentorum, nec nugiuentuni corpuriK, nec motniii cordis (a. 9, ud 21"») ; nec motus genitaliuni (ilnd., ad 3,im), « quia ud niotum horum tmembrorum genitnUuiu ro qniritur uUquu alterntio nuturalis, sciUcet caliditatiB vel rrigiditatis : qua» nlteratiu uon Htibjncet imjierio rationis ».

In statu autem iunocentiu.' per privilegimn hi molns, sicut con- ^upisccutin, pcrfecte Bubjicieboutur rutioni; sed, ut uit ibid. S. ThomuK: u per peccntum primi purentis natura ent sibi relicta. subtracto superuuluruli dono ».

AitT. IX. — Avtus extcrioruni mcmbrorum, soil. manunm ct ptsdum impcrantur, qtiia hasc membrn exteriora moventur a potentiit:

Boe

PE AITIBUB VOMJNTATIB PgVCnor.or.ICE CONSIDKlt ATIK scnsitivis (ut iu aniinnlibus brutis) et iu nuhis potentue nensitine subduntur iniperio rationis, prout depcndent ab imnginntione qua* inoveri potest a ratioue.

Corollariumi Ex hnc tota doctrinn de dominio boniiuis supra seipsum et supra buob actus, veriticatur id ijuod S. Thomas cum Boetio profunde dixerat in I*. q. 116, a. 4, de fato : « Ea qua* sunt Primaj Menti proplnqua, stabfliter fixu. fatatig ordincm mobilitatin exccdunt, Ex qno etiara patet, quod quanto nliquid longius a Prima Menio discedit, nexibus fati majoribun implieatur; quia magis subjieitur necessitati sccundaruin cuiisuruni ».

Sic Ptolomaeus dicebat (cf. I*-IIM, q. 0, a. 5) : « Sapictt* 'lominatur astrisn. SciUcet resisfit passionibus ronimotis secundum variationes aeris. Unde contemplatio qua» menteni elevat ad Deum, ad Primum Eus omnino neeessnrium. liberat animam a ueeessitatibnH inferioribus, a ne&ilnut fati. scilieet a necessitatc seu a concntenatione socundarum eausnrum. a fatalitate legum u&turu*. Sic babetur pro gressiva perfeetibilitas personalitntis humnna» secundum majorem in dependentiam a rebus inferioribus et secundum majorem dependen tiam a Deo.

QIJJERTIO XVIII.

DE BONITATE ET MALITIA ACTUUM HUMANORUM

Proloau* ct dici*io hujus quuwtionis et dnarum sequentium. Jam quidem egimus dv moralitatc ageudo de ilne ultuno; sed po- Btea tnictando de actibus humanis noudum ex professo trnctavunus de eorom moraUtate, cum potius eos eonsideravimus sub aspectu Mucholotjiro. Sic distinximus duodecim actus concnrrcntes nd uuum actum moralem deliberotum et eonsuminatum. Nunc agendum est propric de tnoralitate hornm nctuum, scilicet de uis in esse mons cousiuYratiH. . , . .

Ha>c nnteni moralitas nctuum humauorum eonsidemn debet . 1- ia qemre (q. i8), 1» i» «peci«f> (idcst quoad actue interiores (q. 19) et quoad actus exteriores (q. 20) ; 3° qutmd ea. quu» sequuntur bonitateni et mulitiani. scilieet de merito et de |«ccnto (q. -1).

8ic de hae re habentui trigintn, arliculi, qnorum qmdam pnmo uaneetu videntur esse reiietitio pnecedentiuiu, sod ita- non est.

Ha-c. pnrs Sumnu» Theologicuc est valde oriRUialis. proprie a 8. Thoma constitota. et parum cognita. Quidum historici modcrni de ea loqunti sunt, sed quandoquo abaque suffl.-ient. penetratioiie Bpeenlntiva. quio necessaria est eliam ad historice loqnendum modo recto dc his difflcilibus quaurtionibus. Alioqui* myue hutorwe «iteiligeretur mcris Sancti Thoma:

Billuart satis bene espUcat ordinationein horum omnium articulorum. diss. 1, a. 7. initio :

1 de moralttatc tn communi, MD. ln quo oouelstit in gcncn: q. 18

^ objectom 2 tt prlnotpHit moratitati» rlrcuiustiuithr ( Qnis .

.1 . ae ept-otflcationc actuum att obiecto .

a flnc .

de relallonc utriusqne .

ilc (iiiilffcr.-nJlil acluum In specle .

et In lndividuo .

a. 1 B. 2 n. 3 a. 4 o. r> o. 6 n. 7 o. 8 a. V de droumMijnfiifl rclalc ad Hpecictn tno- raicm actuu a- ^

DB BONITATB ET MALITIA ACTUCM HUMANOQUM i xpFOiali quoad aclux inteiriorex q, 19 extcriorv* q. 20 quoad ouniequenlvi q. 21 dr reffuUs nmrum. Hip sunt ■ onsldi r :■..(„. q„ju objectum non specificnt Qlsl ul. .snbent regalis morani.

de regula suprema - lex a'lerun.

de regula. proxtma - ratlo. cijdsdenttn.

de relatiotu- actui interioriit tf acJus extetiortt qnoad nwiralitnbiin.

dr peooato, seu actu outpabili, et ttc act% lavdabili.

d-; mcrito et dewrrila.

De prasclpuis erroribus circa moralltalem.

Bi errores breviter exponendi sunt aute explieafiouem articuloruni. ut eorum confutatio meliun appareat. in ipsa doctrina S. Tuomai.

Jam quidem initio. agendo de tiue ultimo. eos notavimiin, coraparando varin systeinata moralin : rf. supra p. 15-24.

Sic errores isti enumerari possuni. incipieudo ab ethioa seunua» liatica et usceudeudo ad altiores:

1° Hedani$mu$r iuxta quem moralitas fnndatur in voluptaW eeu dalcctoihnc.

2° Utilitarisnms. iuxta quem moralitas fundatur f* utilitatc sive personali, sive soeiaii. et iu voluntate populi sumiui lejriHlatoris auiipaius. et iu cousuetudinibus.

3° Subjcctiviamus Kantii, iuxta quem moraliUis fuudatur m impcrativo categorico eonseientiaj et in autonomia voluntatia quas «bi naue legem impouit.

4° giitfffnQnfgwW Spino&r et stoicoruui. iuxta quow uioralitas fundatm' in bono rationali, in beatitudine rationali. sed absque vera obligatione. libcrtate ac sanctione.

5a Fideismua .S'co£/, iuxta quem inoralitas fundatur in revelata lcge positica Dci quoad offieia erga homines. vel. ut volebat Orkam. etiam quoad prinia ofllcia erga Deum.

Supra hos errores stat vera Ethioa traditionalia, a S. Thoma propoaita. juxta quam moralitas fundatur in botto honcato ut sub est regulis morum, qua» suut rccta ratio (regula proxiinai et lao ictcrna li-egula aupremaj, qiue est quoad aliquid neeessaria, et quoad aliquid contiugeuB seu positiva.

8//iwpawt af/atematuin moralium. — Iu hoc apparet objectivir-miis et inteUeetualismus docrrin» 8. Tnonue, jurta quam Ethica ftiudntur objective in bono, a recta ratioue lide tllustrata rognito. Hoc apparet in aequenti Hjmopsi.

na peuectpius BnnoamtJft cinc-A mobautatbm

( tecundum tc<jem vternam r.l rec~ f tam ralionem «nm ohligatlow \ et xanctione — S. Tboma^.

. fwneuto <

( rinc obliaatione et tancttoac — i ly Stolcl. Spinoia.

•< I iihiectice — in 1,0,10 ( utlli: utiliturismus oma oblisatiooif wK!iaH

6J I J ' ' I men, homana - Stuurt ftCU. Sl*neer.

§ 1 1 dticetabW: hedoulsmue. eine ot.Ugutlone et

P l Ruuetlone — Epicuru«.

0 / l omnla pruxwiito —

I Ocknm-

1 h«,m*a. autoDoma. «uk sll>i uuponit lmiienillvmn ontegoricnm - hjint.

et momuTatem ad .ucce^um: dum StT - 5, reducit taotum adimplettuu ad u? e .ucce.^m ad muraUtotem (ci. opus i^strum l>r Kcrelaf.onc I. -M.

Sed in n.-axi est quasi idem: uam evolutiouismus ctiam .deal. ^us ue^tPr»u,u.«b?Ut,.teu1 jurU e, mo.^itati,, uega o prmc.pio ^tradicdouis et uegata Dci esisteutia^ 8ie ^htar d»Unrt o .«utialis iuter bonum morale et, mai,.m. 8ed .n e> olut u,ue thcs s « ^^o momento est bona «ecundum quid et meUor quam momen ,m. pM» deus. quam™ rit ndi.us bona qnam momentum «•^™0»-^ anUtbesis suo raomento erit bona relattve seu JJ™ »• * poetea. etiam syntheria erit boua se, uudum quid, et pr^ntotonuo ovolutionis eruut mala> secnndum quid. S.c perductnr ad rela- tivismum ,:ompletum. . ,

Sic evolutlonista Durkheim dicebat quod ol.m jusuiue u. suu. scholis multum tanun. feccunt, sed nunc suut ^™»**'™^ peracti. et nunc corum actio esl mala et rej.ciendn, Unde mhil esset bouum simpliciter. uec malum simpliciter. _

Prcedicti errores danuvautur in SylMo Pil IX. «J^Mg^ posit. 58-64, et Dbnz.no.. 1756176«. Prima propos.t.o damuaU a Syllabo ost evolutionismus absolus. sec.radum quen. D«n» nt m evo lutioue humanitatiB, ita ut « una eademquc res f » ^ ™ um cnni et proiude spiritus cum materia, necessi.as cum ^JjL"™^" faUo. bouum cum raalo et justum cum .njusto .

Ut ridebimus. 8. Thomas coadnnat iu .ua ^thc* «BBto etementa. vera qute inveninutur divisim in alus systemat.bus, ,.c mec

HF. IWINlTATra fJT MALITIA ACTUCM HrMANOItVM systemata appareut ut vera in eo quotl afllrniaut ct fnls» in eo qood negant.' Hoc monifestatnr in sequenti synopsi.

Lex trlcrna in Dco

Lcx naturalis.

Leges humano1

Consuetuilities ipneoeptn neceranrin nneeeptn PMWn Dtf, v.b. de auornmentfs

Lcijrs positictr Etxletitr

Syndorcsls, dcsldelinm benlitudlnia. nntnralia, iimor Dei

Scientln uinrulis

Conscicnli nppllcntlo scfen

Vohmtas Potentiir scnsiti Aclus m

Consuetodnies co-pructlea

Fldett, spes, earitas 3

Theokipia nioralln o (rrudentln) tlie ad actum

(Juatltlnl

Tcmiierantln

AnT. I. — UTRUM OMNIS HUMANA ACTIO SIT BONA, VEL ALIQUA MALA.

Hflic est qwestio de moralitate in communi.

Circa hoe duo sunt crrorce citattdi nd inviceni oppositi.

Quidain, ut Spinoza, teuent quod nulla actio est mala moralitir, qnia dcest libertas in homine. TJnde illi qui male agnnt, sunt solum qui iguorant verum bonnm, quiigi demente». Et in favorem hujns optimismi absoluti (qui revero tristis est), afferri possunt tria argumenta, quas sunt objectiones hnjus articuli, scil. 1° qnia nitilum non agit nisi in virtttte boni, V quio nihil agit uisi in qnnnlum cst actu, el idc honum est. 3° quia malum non potest esse caustt.

1 Cf. P. WoittntiECKi, O. P.. La Oathoticiti du Thomisrnc, in Jievuc Thom., oetobr. 1021. pug. 323.

a Iii ordine nnturnll sundcrcsis. dcstdcrtum naturotis bcatitudinis et atnor nnturalis Dcl nuctorla nnronr ac bahent sleut io ordlnc suporaaturall ftdes, spcs, carilas.

IIB IMSTlNfTlllNE ISTKIt EtONUM ET MALt'M

8ic oeeidere iunotfiitem non essct moraliter mnluin, sed tantum uuid minus lionum, ut imnerfectio. Et Scotus dicit qnod nulla actio est iutriusecc mala nisi odisse Denm. Ito etia.ni Gerson in suo no- Btinivlismo post Pctruin dc Alliaco.'

Per opiiosiluni, Lutheriis et Calvinns tlixerunt quod omnin opera quas aute justilieationem iiunt, qnncunique rationc sint fncta, vere sunt pcccata (cf . Dnszrao., 817) ; imo dicnut ipsi t. in quolibet bono oiierc justum salteui venialiter peceare, nut. mortaliter, atqne ideo nojnas lotcrnas mereri. tuiiluinque ob id non damnari, quia Deus ea opera non imputal ad diinimitioncm » (Denzinc. 8351. Ha> dute propositioues damnoutur ut hosreticiB.

Conclusio artiouli: Qutedam actionct hvmana sunt moralitcr bontr, qtutaam cero malac.

Probatur dupliciter: 1" Ex auctoritate Soripturw iu argum. ttsed. corttrn »: « Omnis gui malc agit, odit lucem, ct uon cenil ad lueem, ut non arguantur opcra ejus. Qui autc.m facit ccritatctn, ccnit ad lucem, ut manilcstentur opcru ejm, quia in Dco sunt faeta »

a» Batione. — Omuis actio volunlaria detiiieus n plenitudine cbseudi silii debita, deUcit a lionitotc, ct dicitur malo momliter. Atqui intcr actioues humauas plures sic dedciunt. v.g. in t|tiantitate (non soivere debitnm), aut quoad locnm (v.g. sacrilegium loculel. Ergo nou omnis actio bumaua cst bona mornliter.

Et hoe dicitur cliam independcnter a prwcepto diviuo posiUvo ; ot cxplicite in articnlo seqneati dicitur qund quajdam nctioncs sunt intrinsece bouai ex ohjecto.

Major eSplicatur secundum compai-ationem ad bonnm et malum quod est in rebus. ln rebus antem bouum est pleuitndo csseudi, fun dans appetibilitatem. In Dco solo invenitur toto essentli plemtudo, secnndum aliqnid simplicissimum. scilicet Deilatem. et ideo Deus nnlio modo deficere potest. Crctttura vero hnbet pleuitudinem essendi tdbi dcbitam, non sccuudum uliquid siiuplicissimum. scd secundum diversn., scilicet. secundum substantinm, facultates, actus etc. ; et ideo crcntunn aliquid deficcre potest dc plenitutliuc sihi dcbita, sieut pro homine catco phvtdce miiluin cst quod visu carcat.

Dnde, nt dictuui est I", q. 5, a. 1, ad 1"". aliqoid. ut vinum m via corruptiouis, potest esse cns simplicitcr, pront est substnntia et noniti» sceundtim qtiui, ut snhstanti», sed maluin simpltctter pi-ont non habot perfectionem debitnm vino. Ita dicimus innliis fructus, malus miles, malns medicus, etc,

Pariter dicentlum est. de mala aclione humaua. Ut est ens, est bona Bccnndnm qnid, et sic est a Deo ; sed est mofa simplicttcr. quando deflcit a plenitudine sibi debita; et hoc dupliciter: m re gravi est peecatom grave. lu re Iaivi est peecatum leve sen veniale, ut lnfra dicetur.

• Cf. 1)1«. dc thcol. cathol., nrticle (lcrson, col. 1322: « Opcrn ipslus Ger- ■on, t. m, eol. 211.

314 DE DONITATB KT MALITIA ACTL'1'U HUMASOtf l'U

Potest tamen esse actio simpLiciter boua, lmo meritoria, sed Uii perfecta, v.g. actus caritatis remiHsus, scilieet niinus intensus quam habilus caritatis a quo proeedit. fUc si quis habet quinque talenta et operatur ac si habcret duo tantum. ejus actus est adhuc simpliciter bonitx in $ua rxttetdia ex pnrte objeeti, tinis et ruguUfi; sed dGlidt quoud inleusitatem ; et ita est imperfcctio, uon vero peccatum veniale. Quidam recenter boc uou animadverlerunt, et vellent quod se- BttodnJB doetrinnm S. TIioiwb in hoc urticulo et in quibusdam aliis non sit distinetio inler iinperfectiouem et iveccatum veninle. IIoc autem est confundcre consiliuni cum pracepto, ct pneceptuui positivuin non pro semper oblignns. ciun prieeepto negutivo. Cf. infra, I*. q. 88, a. 1, utrum peccatum veuiale convenienter distinguatur a morUdi.

Insuper dici ncquit quod uctus caritatis remissus seu imperfcctus sic simpliciter malus. Est euim simplicitcr bonns. quamvis iu eo ea reutia nltioris perfecliouiN sit quid uou bonum.

Ad Actio aimpliciter mal<t est nccundum ijuid l/onit, ut eat, eus et actio phvsica; sed detieit moralitcr a rectitudine debita. Sic moraliter non est quiil minua bonum, nt e contra est imperfecti», sed t/uid mtilum.

ld ita cawus umbulans, habet aliquod bouum [irout potesi ambiilure: sic difFert & paralytico; sed patitur defectum in ambulaudo.

Ad Actio mula potest habere bouum effecium physicum, sicut adtilterium est causiv generationia hnmniue, sed lamen nioraiiter esl siuipliciter maltim, prout caret ordiue ratiouLs.

Corollarium i Unde uon oportet confundere, sicut Spinosa et He gel faciunt, malum simpliciter cum c» quod est solum ininus houuin. Pro Uegel, iu evolutioue, thesis et autithesis |v.g. empirisnius ma terialistiius et spirituulismns theisticus), sunt quid minus bonum quani s.vntbesis superior, qujB habetur in evolutionismo idealistieo; sed fuerunt quid bonum suo momcnto. Item dicit ipse: ars, qute est generaliter pantbeistica, religio, quu> est metaphorica Del repncseotatio, et pliilosopuia evolntionisticn, se habrnt ut thesis. antithesis et syuthesis: et uuuquieque est bona suo momento. Cf. opus nostrum Dc Revclatiotic, I, 247-202.

Uax: doctriua liegeliaua considerat crimina, sive individualin. sive socialia, nt momeutum neccssariuni evolutionis: v.g. crimiua ro volutionis galiicuj aut russicw. Sic ea quue patrata fuerunt a Marat aut a I-eniu fnerunt, jnxta Hegel, quid necessarium in evolntione humanitatis, quid certo miuus bonum quam sauctitas eliristiann. non vero quid siinpliciter nialum.

Doctrinu ista proveuit ox ocgatioue distinctionis iutcr ens et nou ens, quuj identiflcantur in ipso « lleri.». in evolutione creatnee. Inde scquitur uegutio distinctionis intcr verum et falsum. iuter bonnm et malum. Sie materiulismus uon esset simpliciter falsua, sed verus secundum quid, suo momeuto, et falsus secuudum qnid postea. Crimina bolscevismi nou essent simpliciter mata, sed tautum bona

DB ITOBMALl CONSTITUTIVO MOBAMTATIS q«id »..o t-mpore, 0t molo. sccundu*. quid ^dveuieut» »vu tbo»i iiltlnri.

mrollarium altorum. Sublato priiuatu metopbjdeo entll P« re „nlx.t°,r ' d " ori VolUtnr radicaUter distiu. tio mter bouum morale P .n„ tloo est eontra evolutionismum modernlrtwum, cf. DW- °17 "oS DiclaBt moderui8Ue: « Verit.M nou wt immutabiUs pluI Vmm ip»e homo. quippe qu. cum ip»o, in ip»o et per tpsum rSo^d^Tocet quod virtute prluclpii contradic.i., nia elt ab3uta oppositio inter «,« et nihilum, inter verum rimgi- , t^Z )im >liciter, qu..d potest e»»e verum scwndum qu,d; CtK^ «malu»! Wjoiter v.g. adulterium. ,uod noleat esse bonum «ecundum quid, physice.

^ Unde dicendun. e»t. tam in ordine morali quam in ordine phyaico.

Actus } moralitcr i

,or!ectu«: v.r. «ctUri l cnriiatlH InWnnus. i )

1 imprrfKotuii: v.g. uctu* f caritatls r'iul9sii».

tevUer: v.g. mpntln- ^ clum «(tflctmum.

• I vravUcr: t» tiomiaf atum.

EqUUB perfeolaa.

• ] tinperfectut proi*'!maculam in fronte.

leviter. irnla ctaul dlcnt.

i graviter, qiila uc- [ quit nmmiljirv.'.

Doctrin» autem evolutionumi abwluti damnatur in 1' Propo»i tione Svllabli Pii IX: « Soilnm supremum. sapientissimum prou CS n^ erisUt, ab aac rerum umversitate , d» mc um, et Deus idem e». ac rerum uatura et .dcirco unm^atwn *™ xius, Ucusque i-eapse lit in homine et .u mundo. atque OmdB, Wtt Deus et ipsissimam Dei hateut substanl.an. ; ac uua ende^aeM. e». Ueus cum muudo. et proiude spiritus cu.n matenft. necess.ta» cum Ubcrtate. verum cun. talao, i,o>M<m eum malo et eum injuttto» (DnsasoBB, 1701).

Ad complementum Uujus nrticuli primi qusdam exponuntur dubia :

I"™ Dublum. De formali cotutitulwo mornlitatit: Cf. B.r.ur*nT, ,/c .AcHdK» humams, diss. I. *. 1 : Lebc. Philo nonhia Morniis, p. 77.

Quajstio esl : (}uid sit e»«c «.oralc actionis humanai prout d.stin guitur ab ejus entitate physica : v.g. id in quo differt sanctitas a per vorsitate in eodem actu pbysico. T.g. laudare Deum aut ex caritote

Somim?!™ dicunt quod moralitw est denominatio exlrinse.a, ut murus visus, vel nt in churtu moncturbi cujus valor c«t denom.

I>K ItOMTATB KT MALITIA ACT1.TM IIVJMAfiOBUM natin extriuseca petita o voluntate prineipis; aut est rulntio rationisrenliter vcro nihil aliud est quam ipsa Hbertos.

Alii vero dieunt quod niorolitus est relatlo qutedaui pnediua. roeutaHs.

Thomistw vero teuent quod moruUtas itt communi eonttistit /ortnnUter itt relatioue reali ti-anscendentali ad objectum subditum rcguli-s tnoruin.

prohatur ha*e thesis ditpUeiter; 1" indirectc , per coufutotionem aHiiriuu sententiarnm, 2° dirwle.

V Indirccte; 1) Moralitas non conxistit in denominationc cxtrin* scca petito o regulis moruro.

Nom S. Thomus docet in u. 1 quod Itouitu* inni-aliK sen moraUtas bona consistit in plcnitudinv csscntli quay debetnr netioui liumante. Hiec. autein plenitudo non est deuomiuatio exlriuseco, sen ens ratioms. S. Thomas dicit a. 4, ad : « Qnainvis linis sit causa extriuseca, tamen debita proitortio ad fineni et relatio in ipsum inlnrrct actioniiK Kevera bonitas morulis est perfeetio in actibus humunis existens a parte rei, causata a virtutibus et a Deo.

2. Moralitas non consistit fonnaUter in libcrtate, sed eam requirit.

LibcrUis qnidem cst conditio siue qua non et subjecinm moralitatis, quia actiis necessarii non subjiciuntur regulis morum. sed lepibus physid». At prius in actu concipitur Hbertas quum luoraHtas. Naui UOC ipso qnod concipitur aetns cgredi o voluntate sub indifferenlia jndicii, concipitur ut Hber et uondum moralis, quia uondum concipitur lex cui subjiciatur.

Conflrmatttr; In aHquo actu, v.g. in furto ad mechaudum pu- Lrato, est dnplex mornlitas et uua Hbertus. Insuper esse Uberum pertinet ad ordinem uolune; nam physiee distinguitur oetus Hber ab actu necessario ; sed est moralis pront est eonformis vel difforniis reeUe rationi.

Coucediinus tamen quod omnis octus liber est luoralis, et omnis octus moraHs est uetus Hber, quio, ut infra dicemus, non datur actio libera indiffereus in iudividuo, sed est ant montliter bona. out mornliter malo, saltcm ex parte iiuis.

2" Dirvvte probatur tuesis: Moraiitas eonsistU fortnaiiter in relatione rcali transcendcntali ad objeetum snbditum regulis morum.

Est sententia communis thomisturum.

Etcuini. proportione servata, loquendum est de actu in esse morut sicut de actu in csse natiwa'. Atqui actus in esse uatuno importut formnlitcr relationem transcendentalem )seu egsentiolem, non aecidcnt4fclem) ad objectum in essc physico coneideratum. Ergo actus in esse moris imporUit rormaliter relationem transcendentalem ad objetum ut subdituui regulis momm.

Sicnt vitdo essciitiaUter constituitur per relationem ti-anscendenlalem ad colorutum. intellectio per relationem ad ens. volitio per

DK SPRC-IUCS MtHlALITATIS rr.|ntiouem ad bonum, ita volitio moraHs per «latiouero trausceu- ETad objectum couforme aut non conforroe i-eguli. moruro. Ha^iXtio non est i^riouis, nec pnedicameutalis, sed transcen- dClltA^ est rclatia rationis, qum exisUt in ipso uctu moraH, anto «.nsiderationem nostri intellectus. A.rtus eaim hutuanus est a parte STbiu £ vel molus moraliter. Sanctus uut.ro et pen™« uou daf- Srunt solum per relationem mtionis, sed reul.ter ut pat-t

'tm cHt relatio vr*rdieumvntali>t , idest uccidenU^hter uctm moo.raddita: uam est ud objectum «ubdittim regulis «amquam ad *pe- VJLtirum et pei-fectivuro, uon tamquam ad pururo terminuro. Sc - K hu3c relatio induditur in ipsa esseutia nct.onts v.g. arooriK De.

Insuner relatio pnedicameutaHs, v.g. puternitas, non eoustit desinentc termino; existil e coutra inoralitas uon exwteute terimno, ut in eo qui delectatur do re praaterita vel futura.

Obicctio; Sed S. Thomas dicit quod boniUis actiouU humaua? ..onsistit iu pleuitudine eswiuli sil.i debita. Atqui luec. plemtudo non est relaUo. Ergo moraUtas uon eonsistit in reiutione transceudentaii ad objectum subditum regulis morum.

Resvondetnr cum Billuart: S. TUomas. loqueus de bono in ge; nere et de bono nnturali reruro dieit quod est plemtudo essendi rei debita: sed ratio humana est quid essentiaUter rctatmtm ad objectum (cf. a. 2, ad 3u">); et ideo ejus pleniludo sumitur secundum hanc relat.ouem transcendentalem.

jum Dubium: De Kpeciebns ntoralitatis.

I'osito quod momlitas in conimuui sit ordo realis uctus ad objectum subditum regulis morum. qiueritur qua> et quot sint ejus

Bpecies. ,

Solent assignari banitas et maiitia. Utrum assignanda sit etiam indiffcrcntia.

Rcspondctur; I" Boniia* moralis actus est ejus rclatio tranieci^ dcntali* ab objcctum consonum reguti* morum; est plemtudo esseudi debita uctioui secuuduiu hanc i-elatiouem; num actus seu opemtio eet quid essentiuliter relativum ad objectum.

2° Malitia tnoralis potest considerari dupliciter, sciHcet ut quid positivum. sic est rciatio tratwendentali* aetus utl objvvtum 0*880num rrgulis morum, vel nt quid privativum, et sic est pricatia eonxniMntitr ct rcetitudiMst.

Haw difficultas solvitur in traetotu de peccato, ubi qiueritur ntruiu formale constitutivum peccati commwioni* consistat iu positivo, an in negativo fcf. Billuart, initio Tractatut* de preeato, diss. 1. a. 3). T>isscntinnt inter se thomistro. Pro patitiro citautur Caprc.lus, FerrariensU;. Cajetanns. Joannes a S. Thomn. Sulmanticcnses. Mu« soullie, Gonet, Billuort. et ha?c est sententia probnbilior, nobis v. detur vera : privatiu sequitur ;id teudentiam 1(ositivam nd objectum dissouum l-egulis mururo. Vv^negatico citantur Sylvius. OonLensou. Bancel.

!>B IMiMTATB BT MAI.ITIA ACTl"CM Ht\MANO.HTM

Quiestio est fere ac si qinerutur: quid eonstirnil formaJiter linibiim dentieulatum (dentellel, utruni sint foraminu au liluiu seu lijjniT) !

3° tupposito quod sint nctus humniii indilTerentes isecundnm speeiem. v.g. ninbulare. probabilc et quod iiuliffcrentia sit spreicn moraiitatis. Ita- Joannes u S. Thomn, Contensou. BUlnart et plureB alii contra Salmantieenses et Gonet.

Probatur; Ille actus est vere moralig qni proeedit a deliberata volnntate cnm subjectione ad rcpilas mornni. Atqui actus ex objecto indifferens (v.g. umbulare. ajditicure donium vel plantare viiieaiuf potest procedere a deliberuta voluntate cum subjectione ad legem moralem non imperantem, nec prohibentein. Bed permittenteiu. Uic. actus non stibtrnhitnr directioni legis. Ergo datnr actus es objecto indifferens, subjncens legi morali permittenti. Et ideo dutur species indiffercntiaj moralis.

IIwc senteutia videtur confonuis textui Thonue de ilalo. q. 2, ».5: k 8i ergo loijnamnr de actu morali secundum suam speciein, sie uon omnis actus moralis est buuus vel malus. sed aliquis cst indiffereus ». Item q. 92, &. 2. nbi agitur de lege prout permittit nctus iudiffereutes. imperat bonos et prohibet malos.

Qme de speeiebus mornlitntis dicta sunt. sic synthetice scribi possuut in seqnenti schemate:

Bonifa* morali»: relotlo trnuwendcntauV ad objeetuni legl con-

MaUtia moraiis: relntlo tran.scendeniaHs ad objectum a lege prohibUum; vct omiasio octun pneocptl. In peeciitis commbwloiiitf et omissiooln diverfdntode invenitur prlvatlo rectitudinis debitie.

IndifjervnlUi moraliJi: relatio tranMViidenuillii ad objectum a le$e pervtiKHum, prout sunt, ut lufrn dieetur. aa. B. 1'. iiuidwn tictus iodlffereotea •eeuudum suam BjH-ciem, qaamrte, non slut mdlfferentes ln individuo; nmn semper liunt ln eoncreto propter bonum aut malum flneni.

DE PRINCIPIIS MORALITATIS

Principiu. morttlitatiK dicuntur ea ex quibus » quod ttctus rit Ihiuu- uut malus, vel indifferens. .

S. Thomas tria moralitatis principi» isrignal in oo. -, s. onffi sunt objcctum, circumBtantias et finis. „, ,

Fiiiis de quo i„ pra-senti non e»t flnis o,,eris, q.u ulent.fieatur oum objecto, led /m» opcronti,, qui ert prtog pol » «~™f^^ 2 nua specialiter tractaudum est. quia spec.ficat .mmedia « mten tuen e mediale eteeUonm, nt dicetur a. 6. Ooc «on sa Us no tj- »ernut quidam hiatorici qni recenier de bac pttrte Bumma, theolo- pA^Snt'iam honun trium arUeu.orum, qni ««ra .unt difflciles, et dubiornm eisdem adnexornm, ponltnr Uc Wg**" lr>™ in iUta coutenUo. Bic inde ab iniUo apparet utanam solvuntur objeoUoueB Biirgentes durante lectione artieulorun. :

PHmo et ettentiallter :

t a flnc apprantts at n prhKlpRfl drcnniBtuDtia

Socundarto at, uouvto reimlw MW lubilito (nnlB opertal: v^s. <Ullgere Deum, dore elccmos^-nam lndlgenU, funirl reni olleiiam.

/ L Etectto bona cx obiccto sordesdt ex malo lntenUonc: v.g. dare eleemoBynom ol) vanaia lnteiitlonem.

2. Elcctio mala non cohoncstalur cx bona intenlionc; ejQB tajnen ma- UUn mlnnltur; v.g. menttri iid Biilvunoum vltam proxlml.

B, ldcm actui DOOMt liabere im fl* 0<eil lonltatl» vel malitiie, scll. ex odjccto et ox lioe: v.g. onre eleeiuo»ynam ud «atisfaclendum Iiro iieccoti».

WamiHlll o»t ■!■■»■■ bonltntem vel malltlnm in endem «uceie, levlter vcl sravlter : v.g. rurarl multmn ailt i»arum.

mslont «pecfcm m-ralUatlt: y.g. fnrarl reio nncrom uut in loeo sacro.

ab alilM ciroMtnstantila quw vel

Sic iUustrabitur difUcilis quicstio de concurso mulUplieiB mora- Utati» simnl in eodem actu (cf. Bili.o*kt, de Act. hum.. diss. 4, n. 4).

1>E BONITATE BT MALIPIA ACTITM HnMANOUirM

E videbimns quod « acfus M objecto ft fine bonue, aai sujiervenit aUqua circiuustautiu rcnialitcr tnala. v.g. vume glorias. jiotest esse opns Hmpiieitcr boniim moniliter et incritoriiim vitw actcrna; et secumlum quid maluin omhUter, cui debetur poeua temporaiia» (BIU.CAHT, mt., 0. *, parag. 2j. Itu v.g. eloeiuosynii. vel pinidicatio cui snpcrvenit accidentaliter inotus vaiue ;ioriu>, ant etiam niurtyriuni cni supervenit accidcutaliter levis motus impatieiitiie ant jni. sillaiiimitatis.

Abt. II. — UTRUM ACTIO HOMINIS HABEAT BON ITATEM VEL. M ALITIAM EX OBJECTO.

Status qutestionis. — Per objectttm aetus voluntarii iutelligitur id quod priino et prr *c attingitur ab isto actu : sieut Dens dicitor objectum caritatis, et res aliena obj"ectmu furti. Iusuper qutestio uon est de objecto pli.vsice considerato. sed moraiiter: v.g. objectum furti nou est res aliena pne<:ise nt res. sed proot contra reotain rationem aufertur invito domino ; iteni objectum temperantia? nou est pnecise cibus aut putus, sed cibus aut jsitus suiuptus conformiter od reetam rationem. Imo idem octus physiee cousideratus, ut ocrisio hominis, potest esse bonus vel malus moraliter si liat ex justitia, ut a tortore, vel iujuste. ut a sicario.

In hoc dissentiunt S. Thonias et Seotus. ut videbimus. Qu;estioni sic posita. conclusto S. Thoina? est :

Conclusio: Prima et rnwnlialix bmiitas vcl malitia actttx liutnani deitumitur ab objccto inoralitcr considerato, sen regulis morum subdito.

Probalur ilujilicitor : 1* £,\r auctoritate Osese, IX, 11: « Facti snnt abominabiles, tticut ea qmr dilcxerunt » : v.g. prout dilexerunt adulterium. seu uxorem alieuum. vel rem alieuam invito domino.

2° Hatione: Sicut res naturalis habet speciem ex sna- fornia. ita actio ex objecto ad quod esseutiaUter teudit. Atqui prima et esseutialis bonitas sumitur ab eo quod dat speciem seu structur&m essenriolcm. Brao prima et essentialis bonitas actionis linmauie desumitur ex objecto convenienti reetu.'. rationi: v.g. uti re sun.

Item diceudum est de lualitia, quio eodeni cst (ijijtositorum rntio. ScUicet prima malitia actionis hninana' sumitiir ex objecto nnn convenienti, seu non confomii regulis mnruin : v.tr. necipere rcm ulienara. Ita priinum mnlum jihysiee, in re geueruta, est non babere debitam foraiam substantialem : v.g. si ex Iiomine nou geueratur Uomo, sed moustrum.

Sic actus dicitur ex objecto bouus vel niaius cj- gcnere aao.

Et noto quod hic nomeu v genue » sumitur pro sjiecie, sicut cnm dieitur genus humauiini jiro specie hnniann.

Ad explicatiouem bujus urgiuneuti uotaudum est:

Quoad' majorcm: Maximum priueipium est : Aetio liabet itpecicm cr objecta. Quod valet etiam pro potenlia, et pro habitibus : nam

OE fUINCirllS MORALITATIS ootentia habitus et nctus sunt quid essentiaJiter reltttivum ad obiectuni formale quod per se primo attingunt.

Hoc prineipiuni pouitur a Regiualdo iu sno ojiere De tnbue prmrinii* S Tliomtc, tamqunm tertinm principium, isto ordine : 1° Eus «t trausceudeus et. analogum. Htec est i>riuia veritos metaphysicas ieneraUs 2" Dens est Actus Purus. ipsnm Esse subsistens : Haw est nriiua veritns theologite. 3° PotenHre, habitus ct actns spccittcantur ob objecto formnli. Hiec verita-s totam ps.vchologiam, ethicam et theologiam mornlem illuminnt.

Hiec autem principio qunsi negantiir a Scoto, qm posuit : . 1) Ens cst univocum : 2) Iu Deo est distinctio formaUsactualis inter essentiam et attributa. Ideo esseutin Dei non est actus imrns; 8) Actus lidei acquisitie in dwmone et actns fldei infnsac uabent idem obiectum formnlo quod et q«o.

In hac tertia conclnsione Scotum sequuti sunt Jlolina, moliuistat. Card! Billot (cf. ojius nostrum De Bcvcl., I, p. -153-5141.

Quoad minorem: Hoc supponil quod sint species in rebus et quod cssenUa sit jirimum constitutivum rci. Nominales nutem. nt Ocknui Petrns dc AUinco, Oerson, dixernnt quod essentiie reriun non sunt. cognoscibUes. F.t evolntiouistte nimc. dicuut quod csseutiro mum uou sunt stabiles, imo qnod omncs essentiie identiflcantnr in lluxn universnli, ita ut M simio genernri jiossit liomo. Tnnc jiariter sequcrctur quod nou est differenlio essentialis inter bonum et malum morale ex objccto. Et hoc afttrmatur ab Ockom : « NuUus actus est moiiiUter bonus vel mnlus ex genere euo, scu ex objecto », scd babet quod sit bonus vel mnlns solum ex lege Dci positiva per revelationem cognita in decnlogo. Est positivismus theologicus. Et Uoc dicitur 3 Scoto de omuibus actibus, excepto amore Dei et odio Dei". \idetur enim qnod secundum Scotum cssentise crenturaruiu pendennt a Ubero Dei arbitrin. Sic Deus potuisset ita creare homines ut iilium dobuisset occidere patrem suiim senem et SBgrotum ad eum liberandum a iniseriis vitie.

Positivist» autcm ct evolntiouistat rejiciunt legcm Dei positivam revelntione cognitam. Ideo tollitur omnis obligatio moralis.

1 Opcro Scoll, cdlt. Vives. vol. 18. p. 148: « Nullus ni-tus est perfeetB bonns ex sencre tontum, slve ei solo objecto, nlsl .mmre Iieuiu, nec «10/11« gcncre, iflro ex ntilo objeclu, iilrt odlri: Dcum n. Item vol. '24, p. itii . > 01. -1. P. 5S7 : « Xon videtur, qnod circa creaturam sit sUiiuoot pcccutuiu mortale cx geDore, 3Wl liintuni ex pnecepto illvino, ut cosuoscere ollcnnni et occWere nomlnem. qola Ula ex sc, st Deos revoenret prnwptum, son i-»»eiil iirroiM- ». Hoc diclt postca Ockam de noiiir» et odlo Uel; et nd noe rcspon.li-.bot r-Mbub: ouod si ita ossct, oporteret dicero ouod Deos. sl volnisset, potulsset esse non «nmniuin Bonum summe dlllgcndnro, scd munmuni mnlum siunnie odiendum (Theodlcca, II. paroer. WOI.

Of. MoNTiniiiTiNo, oumoio soon, ou.r confecto est sb mg» f^"™,,nMn. •Unem 8m» S. Tbonue, IMI». u. »4, a. 5: utmm leic nnroraus «lt mutablU», Q. 100, a. 8: utrmu pnecepta deealopl slnt dlflliensabUla.

Ba» princlplo rcmanent a|md 1'ctnnn dc AlUaco et apud Gerson, ct. IHctfcmnatrc thCal. colhol., artlde « Gcr«on. », col. 1322 so.

— Gaiuuguo-I.io«axoe - Dc BcoXlttitllne.

DE IIONITATE ET MAI.ITIA ACTOUM HCMANORUM

Confirmalvr; Bonitns vel malitia quie- est iu actu BX objecto coneipitur in esse nnte houitateui vel malitiuni quaiucumque aJiaiii ex circitm&tantiis extrinsrcis et finv o[»enuitis provenieuteni . Imo ha*c prima uioralitns ex objecto nou mutntur inutatis cireuuistantiiB extriusecis et fine. Sic iidulferinm est priino et essentinliter inaluiu ex objecto: aceipere alieuuiu uxorem sine ordiue ad alius circuinstantins; sine buc malitia ex objecto non potest coueipi, et mututi» cireumstantUs et llue, invariabilis permanet.

Et uota quod aenteutia Ockam et etiain senteutia Scoti bodie non potest amplius sustiueri, cf. Denb., 1190. U25. 3054, cf. articulmn seij. hujusce qnicstHiiiis.

Solvuntur objectlones artlculf:

Ad Jui»: In rebns pbysice sumptis non est umlum morale; in rebus vero ut suhsuut regulis morum inveuitur mahim morale.

Ad 2am : Objectura nctus dieifur ejus materia ; nou vero mnteria ex cjua, sed materia circu quam. Sic lutfiet elium raiiouem forimo sjiecilicautis.

Ad #»» : « Objwtum aetionis est quodnmmodo effectus ejus ; et quauivis bouitas acliouis uon causetur a bonitati' effeetus, tamen ex hoc dicilur actio bona qwiil bonuin effectum producere potest. El. itu ipsa proportio actiouis ari elfectuin est ratiu bonitatis ipsius ». lintio est quia objectum actionem specilieut jam ut est iu inteutioue, ct postea est effectus actionis iu ordiue executionis. Btfi bonitns eausie dependet a bonitate effectus iu genere causie formalis et linaUs, non uutem iu genere causa* ellicieutis.

AHir Objectioncs ad meDteni Kcoti vel Ocknin (cf. Billuaiit, loc. oitat.).

1' Objcctio: Actus nioralis babet suam bonitatein vcl malitiuui a lege, cui conforuiis est aut uou. Atqui lex non est objcctuiu. Ergo actns humauus uon Iiabct suam primam moraUtatan ab objecto.

Hespondrtur; IHstiugno mujorcm : Actus mORfcliS liabet sn;im biiuitatcm vel mnUtinm a lege, mediatc. itt a reijulu, eoucedo: imincdiatc, ut a fonna spcvifivantv, uego. Coucedo minoran. Et pariter distinguo consequens.

Explicatur: Actus est motus et via nd objeetum. Uude iiind primo et ininiediate respieit nt terminum et formuin speeifienuteui. Objectiuu uuteiu sjieeilicat dupliciter: physice coueideratum speciflcat actum physieum, ut coloratum speeiticat visiouem : niornUier consideratum, scilicet nt legi siibditum, specifieat actuni iu csse moris.

Insuper oportet ditrtinguere ohjcctum sccundum nc bonum ab objecto bono solnm quia cst prirwptuui : v.g. jejuuare feria Yl I>°tiusqnuin alia dk\ Item quiedam sunt xccundum sc mala, alia vero 8uut mala quui prohihita n legc positiva. Unde quod est secuudnm se bonum, est secuntlum se conforme legi nioraU nceessnrla» seu nfttnrali et ideo immediuto spcciticat ut formn et lex speciticat mediate ut reguln. Hic objectuui spei-itieut, sed prout <*st jiroposilum voluutati l)E I'RINCIP1IS MOUAI.ITATIS a rectn ratione. Ila actns fidei speeiticntiir ab objecto revelato, sed prout propouitur nb Ecclesia, quas est- regula proximn tidei.

2* Ohjectio; Actus humanus primam moralitutem sumit ab eo quod primo respicit. Atqui primo respicit flnem <cf. a. C) ; nam objectum est volitum propter tiuem (q. 1, a. 3). Ergo prima moralita* Bumitur a fiue, tamiiuam a primo vi^Iito. Ita hodie loquuntnr quidnm hietorici, qui vellent sic corrigere doctrinam S. TIhuuib qiiaj a multis adiniltitur. imo a pIcritMjue.

ReBpondctur : Concedo majorem. Dislinguo minorem: Actus bunuuius primo respicit finvm o/»err>, concedo; fincm operantia, nego. pariter distioguilur coueequcns.

ExpUeatur: Fittis optrrte, seu intriusecns, vohwidit cum ob/ccto. Finix opemntis, seu extrinsecus, advenit accidentulifvr. Uude sine iUo stat idem actus. V.g. in eo qui vuk dare ekeinosyunm ud fitli- Kfacienduni pro peccnlis, hic linis accidit illi voUtloni seu electioni et isto tine ublnto, remanet honestus i-Ieemosynie ex suo liue iutrin seco seu objecto, sciUcet snbveniendi aliena) miserim.

/«'inwt nutcm opcrantis cst objcctum actus impcrantis; v.g. intentionis sntisfaciendi pro peccatis; sieut fiuis operis est objectum actus inipi'i'nti sjteciticutive sumpti.

.9» Objcctio: lli aclus: Volo Itonvrite virvre, vel Volo inhoucste viverc habeiit sunm bonitatem vel mnlitiam specilicam. AUjni eum non liabeut ab objecto, alios contincrent bouitatem ommnm virtntnm et malitinm oniuiuni vitiorum. Ergo prima uioralitns actus hnm&nl nou cst ah objecto.

Kcspondctur: Hic actus: Volo houcgte virerc objecta ma- torinlia respicit ; sed specilicotur ab objecto communi, scilicet a bouo hoiu*to iu commuui, eicut metnphvsica ab eutc. Item dicendum eet de nctu opposito. Et sic balietur siifiiciens unitas specifica.

Dubium: A i|iinnam linbitu elicitur hic actus: Volo lioncslc viverv.

Itvsponilrtur; Si actus iste sequatur jnslificationem. oUcituf a caiitate: si justilirntiouem pnecedat, elicitur a sola voiuntate. qme naturuliter incUnatur ad bouuin uoncstum. Kt in nmore boui bonesti in commuui nulln est diflicultns. Sed tnnc hic actus aute justificationem non cst cftkax, surgnnt enlm difliniltntes iu executioue.

Actus oppositus, ecilicet Volo inhonestv ttivcre, non potest elici bisi ex motivo alicnjus boni utilis aut delectobilis. a quo speciem xunm sortitur; nam nemi» vult malnni secniiduui ratiouem mali.

Am. III. _ UTRUM ACTIO HOMINIS SIT BONA VEL MALA EX CIRCU MSTANTIA.

St&tus quiestionis. — «Tom siipra. q. 7, a. 1. defiuita cst circnm- Ht-autia. scUicet: accidens aotus humnni. ipsum in csse morali jam aonstitutum moraliter afflcicns. Unde quaJrf circumstat extriuseee

DE IMINlTATIi ET MALITIA ACTrfM UtMANOBtM actian jam si/ceiflcatuin in esse rnoris ab objecto, et ipsmii inodifieat non solum physicc, sed etinm iu ordine inorall ; v.g. furtum faceru in loco sacro.

Septem sunt cireumstanttni: quix, qttid, ubi, quibus uuxiliis, our qtinmoilo, quuiido, prout uccidentaliler alrieinnt uctnm vel cx parte agontis, vel objeeti, vel loci, vel instruinenti, vel tiuis opernutis. vel modi, vel temporis. V.g. ngcns est siicerdos, objectuiu est saeruin locus est publicus vcl sueer, instrumcntum est eum invocatione dffimonis, finis operontis est mnliis, modus est intensus vel cum comp. temptu, tempus cst dies festus, nut longum vel hreve. Cf. snpra.. <|. 7 et Bixluabt, Dc Actibus liumanis, diss. 4, art. 3, pnrugr. 2.

Conolusio: AOtiU dnVKtU aliqiiam bonitalein vel mn- ittittm tl cireiiintituntiis.

Probatur dnpliciter : 1° Bx auetoritate Christi qni vetat facere cleemosyuum, vel jejunium, vel orare intentioue vantB gloriie. ltem ArUtotelcs dicit, Etliic, II, u\ quod virtuosus operatur seeuudnm quod oportet, et (piando oportet, et secuiiduin alins circumstauliius.

2" Ratioiw probatttr: De bonitnte et malitio uctuum tiiinianonun censendnm est. analogice sicnt de bonitate et nialitia rcruni natnralium. Atqui res naturales suut bonio vel iunlo- non solum seeundum 8unm formum substantialeni, sed etiiiiu secunduni nrcidcnlin.. Ergo pariler uctus liumani sunt boni vel mnli non solnm secundum suinn speciem es objecto, sed eliain secuiidum circnmstnnfins accidentoles.

Slajor est priocipinni illustrnns totum tractatuni. Isam bonum dicitur primo de rebus ipsis, secundo de nctiouibus.

iliaor patct exemplo : Homo potest esso secundimi sunm foriuam substautiaiem verus hoino et non monstnim, attameu deflcere potest quoad debitam membrorum proportionem, staturaiu, Ognriim, colorem. quie suut accidenfia. Ergo pariter nctus bumonus. V.g. qui fnralur in loco sacro, gmvius pcccut quom qui furatnr e.vtra templum. Circumstaiitia eonfert actui bonitatem vel malitiam prout est secnndnrio volitii : nam id quod est prinuuio volitum cst objectuin. sallem per se loqnendo.

S. Thomns in aa. in, 12 esamiuabit an ex liis eircumstnutiis sumatiir qnandoque uova species iuorniitntis.

AltT. IV. — UTRUM ACTIO HUMANA SIT BONA VEL MALA EX FINE.

Status qumstionis. — Agitur, ut dictum est, dc fine opcrantv<. seii extrinsero, qui est principalis circumstnntia ; non vero de une operis, qui ideutittcatur cum objecto. Quondoque finis operantis et flnis operis colnciduut: v.g. si quis fncit eleemosynani pi-.ecise nd sublevumcn pauperis. Sed smpe distinguuntur : v.g. quis facit eleemosynnm vel ad satisfnciendum pro peccatis, vel propter vanam glorinm. Et speciatim agoudum est de bac principali circumstantia, qnia

DE PHINnrllS MORAI.ITATIS eifieat immciliate nctum interiorem, srilicet intcntioncm, et mediate electioneni. ut dieetur a. 6; quod bene notut fujetivuus in a. 4um.

Conclusio: Actus Itunmniix Itabct bonitatetn cct tnttlitiam a fine Bperantin, pneter bonitalcm vel maliliam quani habet ex nbjecto.

Xoudiun tamen consideratur an nctus iste accipiat speciem moroliter a line. De hoc euim sermo erit iu a. 0. post esnmen Bpecifi- Ltionis ex objccio et ex fine.

Probatur: 1" Ex auctoritate BoetH in argnm. « sed contra-n. Afferri potest etiniu verbnm Ohristi, apud Jlatth., vi. 1, ut n liue auperbia» cnveamui- in operibns bonis : n Atteudite ne justitinm vestram faciatis cornui homiuibus, tit citlcamini ab cie, ... Si oculus tuus fuerit siniplex, totnm corpus tuum lucidnm crit; si autcm oculus tnus fnerit nequam. totum corpus runm teuebrosum erit». Pev ocnlum uutem communiter intelligitnr rectn inteutio finis. Et tunc tottt operalio est bonu, dumraodo etiain objectum scu niedium ad Uuem sit iionnm ; ()U0d Christus supponit.

2° Rationc probatur: Iu his quns ab alio dependcnt, sicut coruin easc depeudent ab agcntc et a fonna, ita eomm doniios dependet a ttne. Atqui nctus humani dcpendent ab alio. Ergo hubent bonitatem es fine, pneler bonitatem absolniam qum cst ex objecto.

Stajor est evideiis. quia omnis res creata deiicndet saltem a tribns causis, et si sit materialis, a quatuor; scilicet duio sunt causa? intrinscce, forma et materia, si res sit materialis; et duai sunt causa) extriiisiH-m, agens et linis. Si vero agitur uon de enle absoluto, ut snlislautia, scd relativo, ut iw.tns, ejus forma spi-rittra est relatio ad objeetum speciBcans. Sed insuper hiibet relatiouem ad fincm cttrinsecuin.

Ex huc autem rclatioue ad Bnem extrinsecuiu sen oiim-ontis coastituitnr specialis bouitas vel uialitia, quin in huc relationc ud linem est conformitas vel difformilns ad recliuu rationem. V.g. nliquis potest dnre eleemos-vnnm pruno ad sublevamen iiauiieris; hio est flnis operis; simnl etiiim eleemosynam dare [Kitest. iwl diversos Uues operantis oppositos, v.g. salisfaciendum pro peccotis vel e coutra ob vannm gloriam.

|um Corollarium liu liue art.j : In uctiom: hunHMW qundruptcj! bonitas coimiderari potest:

1» SccKiiriiim. genus, pront scilicet est nctio phi/tiee considernt». Nam oume ens est bomim, sallem secundum quid. Iiiec prima bonitns physica seu uaturnlis eet etium in peeeato, quod sub hoc aspectu causatm- a Deo lcf. P-II", q. "9, a. 2).

2" Seeundam tpeeiem maralcm, cx objecto convenienti.

3' Secundum circumetantias, quasi secimdum occidentitt qUfBdam.

1* Sccundnm Jimcni, qnnsi secundum liabitudinem ad bonitatis Caneam ; linis openmtis* ut infra dicetur. a. 0, immediatc specifleat intentioneni et mediate elec.tionem.

DI3 UONITATB BT MALITIA ACTTTUM HDMASOBUM

Objectio contrn pnecedeus corollarium : Bonitas flnis hic distin guitur a bouitate circnmskuitiaruiu; dum e contra B, Thoinas dixit eupra, q. 7, a. 3, ad 3"m, quod liuis uttt eircumstnntia, scilicet « cur»,

Respondet Cajetanus sic distinguendo : Finis adjunctus objecto ■est circumstantia relate ad actum- impcratum seu, extcriorem voncedo; relate ad actum intcriorcm, seu rclatc ad intentionem-, neg0 Pinis operantis sic specifieat iuteutiouem. V.g. cum aUquis dat elee'. mosynum ob vuimm gloriam, vana gloria est circumstantia attus •exterioris; sed specificat iutentionem immcdiate; imo speciflcut mediate etiam actum exteriorem, ut stat sub ista inteutioue. non vero absolute, ut dicetur a. (i. Uudu finis opemntis, quamvis sit circumstuulia. distinguitur ab aliis eircumstantiis, prout tran/tit in xpcaijU?a>n#, ut ait Cajetnnus ibid.

2um Corollarium (ad 31™) : Actio non cnt bona simpUcitcr m>i omncs quutuor bonitates concurrant '■.

Probntur cx Dionyeio dicente: aBonum ex intcgra cansa, malum cx quoonniquc dcfectu n. Qnod quidem est bene intelligendum ad vitandam confusionem inter peccatum veniale et imperfectionem, et etiam ad scrvandam bouitatem actns quundoque heroici, uonobstautc rireumstuntia venialiter mula, nt levis motus impatientia* in martyrio. Sensns ergo adagii Dionysii cst: Actio est aimplicitcr mala ex quocumque defectu, xcilicet ex qnacnmque difformitate gravi vel levi cum legc, non cum connilio, quoad id quod principale est vel in objeeto, vcl in tine, vel in ciiv.unistnntiis.

Expliealur: V Praidieta difformitatt cum recta rutimie sen cum lege accipi potest uou solnm ex objeeto, sed otiam ex circumstautiis et ex line operantis. TTnde actio non est bonu simpliciter, scilicet conformis rectaj rationi, uisi babeat quatuor pnedictns bouitate*. Et est miila ximpliciter si sit bona secundmn objcetum ct circumstantias, sed matu sccuniluni fincm opcrantis: v.g. doro elecmosyuam ubi et quando oportet, sed prineipaliter proptcr vnnam gloriam, vel ad seductioneui indigenlis. lusiiper uctio est cliam mala xiuiplicitcr, si sit bona ex fine operantis, sed ivfrinxecc mala ex objecto: v.g. inen- 4iri ad sulvandam vitam proxinii.

2" Sed aliqua actio potest esse siinpticiter bona secuudum omnes pnedictns bonitutcs, scilicet rcet» rationi et lcgi eoufornus seeundum objectum, circuniKtuntius et iinem ; et tnmen potest esse fW»fW' Jeeta secundum modtiin ; v.g. nctns cnrituti.s remissus. vel quia non couformis cuidam consilio aut iuspiratioui per mnJum consilii non obliguutis. Sic est imjn-rfcctio, uou vero peccatum veniale. Ita m ordine pbysico oplhuus equus habeos qiiaiudam niaculam nou pvX* <chram in fronte.

8° Imo aliqua actio potest esse mmpliciter bona secuudum omnes praslictas bouitates, prout iu eis consideratur id qvod est principah', et simnl potest essc vcuialiter culpuliilis prout peccat qnoad aliqubJ seciindnrinm, v.g. ex parte flnis vcl circumstantiarum, nt ostendit HiUuart, De Aet. Mm*, diss. IV, a. i, Solv. objec. : a Actus ex pe riasciriis moralitatis hi^to et fino et prawipuis clrcumstantUs bonus, ut prtrdieatio bona, W^wtt aUina secundaria circumstantia venmUter ma a, v g. Srf/ ^nZ^ ««t levis impatieutia, est opus «mphciterbo- k"* orftUter et mei-itorium vito aeterme, et secundum quid macui debetnr poeua tcmporalis : v.g. bonus thomis a dei i doctrinam sui magUtri, sed accidentaOiter iu ardore discus- Ss m uno ^So excedens coitr. Molinam vel Scotum aut coutra mvvzZ eius actus est simpliciter bonus, mentcius vihe aeteru® Kp L quid venialiter malns, cni debetur poeua temporalis;

SSur t«dia. qu1B provcniunt ex discussion bus theolopcis. Eft foXri martyrium cui snperveuit accidontaUte.r levis motus ELSieud* aut pusiUanimitatis. Hic actus est aimpliciter bonus Zl heroZ, ex objecto, ex flue opei-antis, ex circumstantns quoad SJZt consideratiB Ha>c omnia suut bona; sed accidenta iter in ^e^rc^^autia deest aUqnid aecundarinm, et in boc ost Sls veuialis cum recta ratione; actne tamou remauet simpUciter bonus.

Obieetio: 8ed t«nc pc«at«n. vcniale «t acta. disUnctu». ab «pet» .rirapUciter bon«, v.g. a b«na praidicatione, vcl a martyrio.

Rnpondetur: Potest csse «ctas totincttt» aed potcst csm ut rfj.ti,r innrtus sccttndarias iu principnli aclu. V.g. si prajdictns ve- SrfiSt e, parte ^s^ecundarii ut in =t„re oS loquitur priucipuliter ex zeio gl«rta> Dei et salnt.8 anim0rmu et ^.en^ou saiis reprimit quetndam mott.m vuute complacento, vel ewcdit sccuudario in aliqua circumstuutia, ut s. mo,lo aspero veritatem defendat.

Bwc doorri». probnri etiam potM per tjmrittm: notat Billuart, loc. cit., ri* ulla pia et honcrta McvUo da.ctm qu» in electione non perrret, cum vfa ulla «t «««uOo quam non ««^ tetnr snbrepens aiiqua veninlis circnmstautta. Certo «rOus martyr non privatnr merito et corona martym qma admts.t leven. u mt. n. pusill.uiimiUtis. Verum est qnidem .,uod nu.rtynum .n tilttmo iuatanti meriti saUsfacit pro nis omnibns veninlibus; se.1 jan. ant,. nltiinutu iustnns ernt actus simplicifcr bonus.

Imo. att Billuurt. tbtd: - Si levis toordinat.0 '^■J*W™ raala eircnmstuutia totum iuUciat actnm (vel iltan. rec Ida^ mnlmn. vix ullum actttn. bouum etiam m vuns ^;1'8,/.^'"^ torimus: dnrum uimis et absurdnm est consequeus. rMM» » ™™ sunt opera, etiam in viris sanctis attente vipb.nt.bus quil us . tu u vito vcl non deest aliqua debita circnmstantm, ve non »r aliqu,! malu, puta vaL glori». vel amori-s proprii m»«^ ™i«» «»nuue, renAssionis, excessus, praecipitatioms incons. ™^™'^ ^ Sic. paucissimi snnt poeuitentes qnornm p^emteutoam n< n aliquLs excessus ant detectns, paucissimi surc»^/^JV^n. uibns aUquem excessnm Zeli aut ino uon P»"?»!ur ■ ^° *™ cinatores qni, qunmvis glorto Dei selo dncti u-ter ^,or" plausns nlicujus complacentbn dtUlatione non moveantur, pauus m Bomtwqt bt MJLITU ACTUlIM nuaA!t0I1I,u

DE SPECIFICATIONE PROPR.E DICTA AB OBJECTO ET A FINF ET OE RELATIONE UTRIUSQUE.

A,,T. V. - UTRUM ALIQUA ACT.O HUMANA BIT BONA VEL

INTR\SErp\SvPEC,E' 8a,,i0e, ««"TIAUTER BT NTRINSECE EX OBJECTO, M ut,m„ bonnm Jt VUbm ihversiflceut Bpociem pr~.pt* poBitiv» ^VIcaret. ^ ^11"101 «Um 81 Ce"" oranio articalof0,naii "W"**- «'"tentin.n. Sed sibi objicit hic in robus m,hi"Um '" actil"' *icut 111 Atqti in

-^^pMS^ nequit nide^Snnf1/01111111?' ^ MS»™«" 0« re thesim trnditioi^oer " T"1 "osit1™,i*- *°«itivi»fce modcrui dieut nou

«iSirf^L^i ^U°mt MU"m bouum ,,tile et 'lelecta-bHe,

KS 0T ,n"^,,nra •«» phantaal». Phnntasin nutcni counosiH viit J ^ r « pbnntasia clura, Item fflppofytM Taiue c v" u onh in'" fS^X Arse"k''»» «wtem ..«»., «fe speeie uc civun qaia m pnrva quuntitnte ndhiberur ut reniediuni. O» non otutwitibiis responsio nrticuli est unlrmutiva.

DB 81'El'IFICATIONB AD OnJECTO l?T A FINH

Concluslo: Liomim et malum divvraificant »pcoicm in actibu/i oralibu-x.

Probatw r .lut-toritatc AxistoteUs dicentis: «Similea hubitus. shniles actus reddunt ». Bed bflbittW bonua et habltna malns speeie differuut, ut HberuUtas et prodignlitns. lirgo.

Plnriefl S. Sodes dumunvit propositiones laxistnriim, juxto- quns mollities. seu uiasturbotio, fornicatio et onanismus non esse.nt (|iiid intrhisece maium ex ubjeeto (cr. Dbszing., 1198). Iunocentius XI fmiic proposltionem daranavit: «Tuni clnrain videtur fornicutionem ex se uullam involvere malitiiim, sed solum- ewc mahim </uia hterdicta. ut contrarium omntno ratioui dissonum videntur ». Item, ibid.. £199: (i Moltities (seu masturbatio) jure. natune probibita non est. TJude «i Deus eaui non interdixisset, stepe csset bonn et nH(|unndo oblipitorin sub mortnli ».

Itam K. Oongregatlo W. Offioii. die 21 maji 1851, respondit circa iiam- propositionem : « Probabile est istum mutrimonii usiuu (scilicet per actum incompletom a-d impedieiidam geiierutionem) non esse prohibitum de juro uaturaU ». Respousio fuit: « Propositionem esse scandnlosam, crroneara et alins Implicitc damnatam ub Innocentlo XI propositione 49 n (Dbszinh., 1199).

ftein dic 1!) aprilis 1858 qun-stioni: uu U*U8 imperfectua matriiuonii, sive onanistice, sive sodoniistice fint, prout iu casu. sic licitus, B. OouKretfnlio H. Olticii res|tondil : « Negative. Est enim intrinseee muluK ».

Proinde vidctur onmiuo certuin quod scntentin Seoti non possit amplius Innile sustineri, scilicet : « NuUus nctus est ex geuere suo mnlus, sive ex solo objecto, nisi odirc Deum » (Opeiv , edit. Vives, vol. 19, p. 148). « Non videlur quod circa oreaturom sit nHi|Uod pecentum mortale ex genere, sed tnntum ex pnecepto divino, ut coguoscere alienam et oceiderc hoiniueiu, (piia itla ex se, si Deus revoearet pneceptum, non essent peccata» (Ibid., vol, 21, p. 537). Ci'. lHIluai-t in Append., ulttuue editionis mognie 1870, opusc, de Onanixmo, m ipio ostendit ounnismum essc intriuseee mulum secuudum omnes theologos et Patres. Unde in hoc Seotus est exlra totam traditionem. pa~ rlter Petrus de AUineo et Clerson, ef. Dht. thiol, cath.. art. Gcrsou, col. 1322, sq.

2° liatione itrobatnr couclusio: Actus speeitieantur et ideo specie Qivendflcantnr ab objecto. Atqui bonum et nialnm constituunt distinctiouera spechicnm in objecto relate ad rectom rulionem, cui bo- Uum convenit, malum autem disconvcnit. Krgo bonum et malum diversificaut s[»eciem iu uctibus moralibus, pront debent ewe a ratione.

Idest (luidam netus sunt esscutinliter ratiooalcs, iricut et eorum ppfeota ; quidam vero nou suut tules. sed potlus sunt irrutiouules. Of. S. Thomam tractatum Dv Lcgc, Ia-II*% q. 94. et 100.

Major c«t evideus, quin actus est esseutiuliter relntivus nd objeetum, sicut visio nd coloratum, intelieetiu nd intelligibile.

Minor assignat fiindunientnm proximuni obligntionis. scilicet roetam ratiouem, Ht probutur miuor ex hoe quod houuiu houestum

DB BOKITATB OT MALITIA ACTDUM nUMAKORIJM ei sccundum suun. fonuaT. ^^fjf^™ " °°»««tt conveuit ei secundum suu.„ XK^h^ uW "

^ecntoavam, qmc proptereu troX 7n T ^ rationan

»-*--». se: to^a-^^ non mentlri, etinmsi inors ' icero Terita'«n et

«ftt ordinantur faSaSS laS^TtanZ^S «2°° C8se'"ia' duiu rectum rutionem.' mtionalis, scilicet vivere secuu-

^"To^SKtteS l^^T" 2 |,08itWsn"'s- homo uou coiruoscerel 1lislin,.ti„,, , , uu """g.nationc, tunc tuoUe et «tu. dutur ImSZS^^, uo""m ,lB,ec- i.egubat di-tii,ctionem «pecdueun, C', ° 1J'',<""-,'I"S ™»°, -Inm 'l"od H„ut ricn, W^ewSmrtS^n^^SSL «2."" "i"-|"io »e„t.ia.lcm inter rutiouen. e, . «..««."^ ' efe"Uat ^^«m, es- b^TUSST»; aoud^ln"10' 52 dfatte0a». « U- derectn UbertetJ., «n erteS m ,,ir™"vi- «*

"it ud idea, claraaTSinc^ iS f£ T ",e <"U non i.i--i». itll Kiisr^^1^^ -» «■ iirnStr; imer -•«••««"•

•Scotum, Ocka,.., ,V,rum"rail'TSe^rW et iimtr^od'"»" 1 SS"LJSr <,U0U e8t •"■■■ "•««■•"". te? enim ut^u„ " ^,» £«»■»'« «■» natune: el L0rl'"8 n,ens non sunt ojusdom unturm.

«leu, dUtareatt, lnter« EESZ < nT' 2 ££ "4*ta" reu"e "d """d- «cckleu» roluto ml ,„„„1 ,, ; „ ' ,„"" 1 52 2? »5 « «1»« Ttam», et au oxtoruorum. cr. lufra T !,, ,' •. u,,lorn0™. 1°' «lUglt objecu wiuuuui objBcta. - '• 0I' "• J: "lr"n. "ubltua UlslluKuontur wcunduu

DE BPBCDTICATIOKB AH OKnlOM ET A FINK

□ ublum 1 Qaomodo malum, uuod eat privatio, pogait conatituere differeutiiim «pecillcain non Holnm peccnti oiniwuouin, aed et commbialoiiia, Debet enim easc oppoNltio uon aolum privntioniH, aed cou- Erarietatbi.

Rexjyontlelur (ad 2""1) : Jlnliim est prlvatio iKiui dcbiti iu subjecto. XJndi? dicitur moliis actua secundnm sunm spcciem, nou ex eo quod niillum linbet objectiim sed qnia- liubet objectiim non convenlens rittioui. sicut lollere ulieniv. Unde inquantnm objectum est nliquid positive, potest coustituere speciein mali actus 11.

Quond hoc Cojetauus hic notut aliqnid profunde dictuiu a H. Thonui, in q. ^S, a. 1, ud 2"u': « Scito quod dieere |lioc( noo aiiderem, nisi essct expressa 8. Tliomro doctrina in I", q. 48, a. 1, ad 2"m a, Dicitur enim hoc Ioco: « Boiiiim et maium non suut differeutue constitutivas nisi in morulibus, qua) recipinnt speciem ex liue, qni est objectum voluntatie, a quo moralia dependent. Et qnla bonum babet rationem Unis, ideo liouiim et maliini sunt dilferentiio ipeciflOtB in niorolibns; bonum per se, sed moiuni iuqiuinttim est remotio debiti finis. SfeC tamen reniotio debiti linis coustituit apeciem in morulibus, nisi secunduni quod iidjungitiir flni ,'11,/eoito... Unde mnlum iuquautum Ihalum uon est differentio constiiutiva, sed ratione boni adjuncti 11.

Katio est, ait Cajetanus. quia u nnllus operntur aspicieus ad malum » sub ratione muli. Et peccatnm cominissiouis non est averaio a Deo sine conversione ad boniiin eommutabile, n quo specillcatur peccatuui couunisKioiiis, ut dicetur iufrn, l'-n*°, q. 72, a. J, nbi di citiir quod " poooatuin nou est pura privntio, sed cnt actu* dcbito ordiiw privalus». Kt in idem redi, dicere quod peccuta distinjrimniiir secniidum oppositos virtutes; nuiii virtutes specilicnntur ab objecto OppoBito, ut dlcitur ibid., ud 2m,i. Ideoquo probabile est quod secuu dum S. Tliomnm formale constltutivum peccatl commissionu cousi- Btat non in privatlvo, aed in posltlvo 111 fundat privationem rectitu. diuis ratiouis: scllicot in tendentin positiva ad objectum disaonum rectic rationi.

Unde lUlTereiitio speciflca intor bonum et muliim actuni BUmitnr primo ab objecto, a quo dependet priinn et esscntinlis bonitns nctus inmani, ut dictum est ort. 2.

Ajit. VI. — UTRUM ACTUS HABEAT SPECIEM BONI VEL M ALI A FINE OPERANTIS.

Slatus quaistlonls. - Jtun in u. i S. Tbonuu determiuavit octio- .ic.ii humanam uccipere bonitatem et malitiam uon solnm ab objecto, setl etiam a tine extrinseco. Nunc autem quiurlt utrum bonum et niulum, quod ex liuo opcruntis suinitur, dlverslllcet spwiem liiimaiioruin actiium, 011 Bolum aggravet vel minuat accldentaliter in eadem specio. Hoc est alicujus momenti iu pinxi; nuiu cx boc dependei quod sint dno peccata in confesaione declaranda aut uuuni tnntum.

rl. Thomus sibl objlcit: Videtur quod actus nou speclQcetur n llno operantls : 1° quiu actus specifioantnr ab objeeto ; tiuls antem fit: nONITATE ET MAUTIA ACTI"l'M 1 I T*M ANOH t" M est pneter ratiouein objeeti ; 2° quia est soluin quid accideutale quod uliqttis det eleeuinsynnui propter vnnnm glorium : erjjo non obstante hoc line. nctus iste remuuet cssentialiter bonus; 3° quin a<l inanem yloriaiu ordinnri possunt nctus secnntlnni spceieui diversl: crgo non spcciticiintur ab inaui jrloria.

His non obstantibus. responsio cst amnuativa. serundum dua* secjuentes couclusiones :

1» Conclusio: A.ctutt infrrior rohtntati* (scilicet inteutio, qui est etiam actus imperansi Bpccificatur a finc.

2* Conclusio: Avtux •j-iVnor rolunttit itt. tnnt impeiiitu*. specifi catus immcrfiate ab ohjecto. specifieafur ctiam. mcdiatc ct fonnalitcr. a finc operantis.

Ad iutelligeuliani luirum concliisioneiu 8, Tliomas distinguit ai-tuin iuteriorem et acliini exteriorem voluntntis. Actus intcrior est primus aetHI virtute eujus voluntas se movet ud secimduui. Sie iiitentio dicitur aclns intcrior relatc ad electioneni, et est actutt impc- M*W relnte ad aclum imperatum, sive actus iiuperalus sit materialiter exterior, ut motus menibrorum, sivc sit actus inteliectnn aut vo luntaiis, ut electio, aut iiuagiuutiouis. aut nppetitus sensMvi. Cf. Cajctan. hic, et q. 17, a. 4.

Prohafur Prima Conelunio: Actutr npecificatur ab objecto, Atqui finin ent propric objectum intcrioris actun roluntatis scu intt nlioitis. Krgo actus interior voluntatis specificntur a liue.

ifajor patet ex supra dietis. Ua-c major non proprie negutur a Scoto, qtii dloit tamen : « Nnllus aetus est. ex genere suo malus. scilicet ox solo objccto lindepcudenter a pnccepto divinoi nist odire Denm ». ltatio est. nt ait agendo de mutnbilitate legis naturalis, quia objectum v.g. homicidii non videtur esse evidentiseime n priori iui morale in omui circumstantia. 1'nde forte scciindnm se in quibuednm eircumstnntiis est licitum.

Item tenet Bcotus quod lides acquisitn ut est in diemone et fides iufusa sunt de eodem objccto; et quod proindc fides infusiv nou est supernnturnlis niei quoad modum. Sed plures ptot Coucilium Tri deiitinuiu dixcrunt quod tldes infnsa cst quidcm per sc infusa et supernatnrnlis qnoad substantiam, prout est proprietns grntiic. ned nou vi objecti fomialis. Sic iiegant majorem liujiis argumenti S. Tliomie.

Minor est evidens pro intentione tinis. «ed, ut notut Cajetnuus, veritientur etinm de omni actu interiori voluutntis, scilicet de omni nctu imperanrc, eo qiiod fiuis est ratio eoruiu quas suut ud linem. Et ideo rutio formnlis. propter ipinm uctus imperuns impernt nlterum iictuni cst llnis propter qiiem imperat. V.g. nliquis sibi impernt dare eleemosynnm ob vauani gloriam. i>ic primo intentio iinperat electionem. et electin imperat nlinm electionem snbordiuntnm seu electionem mcdii subordinali : v.g. volo sanitatem et propteren volo videre medicum, propleren voco servum ut quwrat iiicdicnm.

Prtibatur Secuntla t'onclu«io: Id quod est ex partc volunlutis 88 hatiRt ut forintilv nd id quod cst ex pai-tc exterioris aetus. Atipii in

81'IX'IPICATIONE AU OIULICTO ET A t*INE

^SSS^sisa^sga hitciu Ita corpus Christi m.vstirnm.

ESdTSl animft .... «.rpn. Sic m* ta hoc actn dno pecatt* oince oisttocta, ct Ln coufessione declaranaa.

L VII - UTRUH SPEC.ES QU/E EST EX F.NE CONTINEA- TUR SUB ALTERA S-CUT SUB CENERE, VEU E CONVERSO.

Hesponsio ert cun. durtlnctione inter 8nlK.rdinntionem pcr se et Jnbordinationeni per accidens. Siuit dne conclnrionea :

.. conolualo. Species lionitatis. qme est M t» •» ad

,„,n„ r°Z ™"na,l continetnr snb spccie bonitatia qna, eat ex ttne,

Bicnt snb gencre. . .

Latnr ad uccun.i.lnmlum aurnm eX avaritia. Hic su u dn« m . Ito „,„„•„,„ nna per »« «ibordinatvr oHeri. Item h. o^rdtoeboni, objccto caritalis per M «oordinontur o6/«to aliarnm virtutiim.

a. conolualo, Speciea bonitatla qn» est « oo/eoto per ooo^M L eale^™ ordS, non continetnr .nl. o Itera. s.cn s„^ penen . Hed tnnc nctns moralis est sub dualms spec.ebus V>>»^QSn V.g. qui turatur ut mu>cbetnr, adunat in nno actn d«o» maUtUU <tisparata#.

Corollaria: cf. Bill.jaht. De .icti6«» hlimanh, diss. 4, a. i. /« CoroUartum: Electio bona ex objecto «ordeactt ex ***** tculiouc: v.g. dore clemosvnan. unice vel principoltter ob VMUUB glorinm. . , .„

CoroUariu.»: ElecHo mala nou cobonestatur es boM , ln « ■ tione: ejua tamen molitia minuitnr; v.g. furar. «d dundam elee ,o. synam, mentiri ad s.ilvamlam vitani proiun.. Aliis verbis. F>n«, «on juntilicat media. si suul intrinsece mnla.

J» CoroHflrtom: Idem ortus potest hnbcre duns «pecw. bonl talis vel malitia., nnan, ex objecto, aliam ex nne: v.g. dore clemo-

DB BONITATE ET MAI.ITIA ACTT*T."M ni"MANOU!'M synam (misericordia) ad satisfaetendum pro peccatis (jxenitemiat, vei jtrojiter amorem Dei et proximi (earitae).

Coroltarium: Actus speeifiee bonus ex eo quod priiujpqle est 1° in objceto, 2° in jltic, 3° m alixx circxtmstantiis manet siiupli. citer bonus et meritorius, etiamsi ei superveuiat secundario aliquid venhiliter nialuni ; v.g. niotus vaua? glorius vel iiujiatientiae.

Dubla dc minori bono ct dc miimri molo.

Rcmauent duo duliia in lioc articulo solubilia cU'ca minus bonum (objectum nctus bont sed imporfectif et tirea miwus malum.

Jutn Dubium: Utrum sit [leeeatiuu veniale, an soluiu Uuperfeetio, eiigere minuj* bonum, GHXn cousilio Iiic et nunc opjiortuno eligendi ■ma-jutt bonum. Y.g. uliquix iuedieus per uovem dies audiviL Missam ad gratinin speeialein obtinendnni, uec es hoe exercitium inedicime ei fuit imjicdilum ; et iutelligit quod melius esset sic eoutUiuare. Attumeii uiedicus iste sibi dicit: Non sum ud hOG obUgatus, et jiossnm Iioe teinjius applicare ud studium medicUue. Hoc est utique uUutis bonum, sed adhuc cst bonum et non maium.

Ad (juiustionem quidaiu respondeut affirmativc, in hoc casu est peecatum veniule, levissimum tatuen : et negaut distinetioueni inter imperfectioueni et pecciitum veniale. Pro istin cousideratio relationis inter minus bouuui et majus prrevalct. ScUicet pro istis minu& bonum iu comjiaratioue ad iwijus bonum de cousUio hic et nnuc, induit ra-tionem mati.

Alu vero nnjant, quiit pro his jmevalet cousideratto nbsoluta: sciHcct electio minoritt boni, si liut adhao pro Icgithno moiico, quamvis inferiori. cst bona ex objecto quod et quo: sicnt iu eusu de medico. qui applicat tempns nou ad audiendam Missani qnotidiuuani sed ad studium mediciniu. Hic uctus enint specUlcatur ab objecto bonu, secundum legiiiniuin motivum, qmuuvis niinus bonniu. Admittinuts hunc secundum resjiousioueui.

2»u«i Diibiitm: TJtrum sit Ucitnm eUgere minus maluin ud mnjns vitaudnm.

Hcspoiulctur: Exnminnvimus juiu hoc dabinm supru, q. II, in flue. Sed iimic elarior nppuret solutio.

Ad qitffistioncm quidam resiioitdent affirmativc, prout piu*valet pro ijisis consideratio rclativa seu comparatio iuter minus uiuluui et majus vitandum. Pro ipsis ininns tnatum in coiuparatioue ad luajus malnm induit rationcm boni. Isti eraat rjiuisi rigoriat» quoad niinus bonum, et hic sunt quasi laxistie quoad minus maluiu eligcndnni. In hoc upparet relativismus perduceus ad confusiouem boui inuraiis et nmli moalis.

Alii mcrito resjHindeut ncyaticc; sciUcet non esse Ucituin eHgcre mitius nialuni ad majns vitandmn, quando nctus circa niinus malum est intriti-ncci: malun cj- objccto. XJt supra diximus, eligei-e ininus

I INDlFFKIUaNTIA AGTUDM TIUMANORTJM malum ad vitauduin majus permitti nequitnisi: 1° utrnmque malitm vitari nequeat et quamdiu xitari nequeat; 2° agatur de mUiori inalo non mtrinsece maio ; 3° agatnr de duobus malis quas inferuutur eidem personffi, Ha Moyses consulit rcpadium uxoris ad cvitandum ntortem ejusdem personjc; Augustinus uit, ox aUa parte, quod Loth peccavit cinsuleado vUis Sodonise qnod ahutereutur filiabus suis ud vitandum peccatnm sodomia'.. Cf. supra, q. 14, iu fine.

□ E INOIFFERENTIA ACTUUM HUMANOBUM.

AjtT. VIII. — UTRUM ALIQUIS ACTUS SIT INDIFFERENS SECUNDUM SPECIEM, soUicet specificalive Indiflerens.

^ Status quicsllonis. — Actus indiffcrens significat actum neque moriiHter bonum uequc moraUter malnm. 8ecwulnm xpccicm signi ficat ca partc objceti, Bic distiugiutur ab actu in individuo, scilicet ut est a parte i-el in concreto, vestitns suU circumstJintits.

Ita Ui ordine physico distuiguitur honio aecundttm speciem, s<:i- Kcet auimal ratiouale, ab bominc iu individno, scilicct eum couditionibus individualibus, parvue vel magnns, etc.

liesponsio est aftirmativa ; sciUcet

Conolualo: Dantur actus humani indiffeirntes cx «ua specie, seu sjiei-ie indiilerentes.

F.st seuteutia commuuissima. QtUdam dixerunt honc negatam fuisse a Scoto. E contra Moutefortiuo dicit hanc Scotum tenuisse. Et reveiu Scotus exaggerat potius iudillerentiam actuum ex sua sjtecie cum dicat: Sullus actus est cx geuere suo seu ex objecto inalus, nisi cidire Denm.

Probatur 1° Ex auctoritutc Augustiui in argum, « sed contran. Paritcr 8. Hicronymus, Ui Epist. 8!t, dicit: o Houum est coutinentia, maluin est. luxuria. Iuter utmmque Urdi-flVreus (est.l iuubularen.

Damnatur aliqna propositio Joannis Hues. quie negat existentium actuum iuditTerentium ex snn spccie (cf. DfiNzixr:., U42|.

2" liationc probatur: Omnis aclns habet speeiem ab objectu Bubdito rectffi rationi (cf. a. 2). Atqui coutiugit quod objectum uctus nou ineludat coufonnitatem nec dutormitatem ad ordutem rntionis, *acut v.g. levare festucam. ire ad campum, scribere, loqui. Ergo talcs octus secuuduiu speciem suut UidUIerentes. scilicet moraliter nec uoui uec mali, neque prnj<:ci>ti a lege naturaU vel posttiva, nec prolubiti ab uUa lege.

Oportet tameu distiuguere actus tjcntricc indiffereutes, ut scribere, et actus spcvifice iniUfl-erentes, ut ire ad campum, qnm scnbere

DE BONITATE KT MALITIA ACTCCM H I ' M A NOIt VM mendacium eat immorale, prout speeiflcatur ab objecto malo. ita votuiu dare pro malo cuudidnto.

Responsio ad objeotiones: 1" Obiectio est: Inter ea qme sunt privative opposita, v.g. inter teuebros et lucein, non datur medium. Atgui bouum et mnlum sunt privative opposita ; nnm maluiu est privatio boui debiti. Ergo iuter utrumque non datur aliquod niedium, scilieet indilfereus.

Rcspondetur; Distiuguo uiajorem: luter en qua» sunt privative opposito uou datur medium, quando privatio est itt facto easo at totaJiter toliit formam oppositam, conccdo ; sic tcnebrte respectu lucis, mors respcctu vitro; quando vero privatio est (r* ficri et eonsitit in pi-ivori, nego; sic a?gritudo respectu wiuitatis. Datur euim medium iuter sauitatem et veram a?gritudinem, initbt asgritudinis vel in eonvalesceutia. lta iu peceato, actus potest esse maJus in iudividuo, v.g. ex tine, ct non ex objecto, scilicet uon in specie; v.g. ire ad campum est de se indiuerens, sed fieri potest malum si tiat ad furtum focienduni. Matum auteiu ex tfne non toliit iudilTerentiani ex objecto, sed actus iudividmtfiter sumptus est simpliciter malus.

Ad 2mu: Omne objeetum babet nliquam bouitatem vel malitiam saltem uaturalem. Sed uon sequitur quod babeat bonitntem vel malitiam moralem.

Inntantia; Soa dutur habitus indifferens secuudum speciem: ergo nec aetus.

Respondvtur; Kego consequeutuim. Dispnritns in Uoc est qiiod habitus acqniritur per acttis non secunduiu speciem, sed in individuo; et in sequeutl urriculo dicemus qnud nuUns actus huniauus est indillerens iu individuo. Insuper sunt habitus iudiilerent^ moraliter, ut artes inechanici», quamvis earum exercitium iu individuo non sit inditfereiis.

Corotlarfum : Ut aliquis actus sit iudifferens secundum speciem, requiritur quod nou sit pneceptus, nec prohibitus ab uila lcge sive naturaU, sive positiva. Undeaute quamlibet legem divinam positivam aiiquis actus potest esse secnudum suam speciem malus vei bonus. Hoc eet contra Otikiini ct alios Isominales, ut Gerson, Petrus de AUiaco, qui dixerunt nulluin actum esse ox geuere suo maluui, no quidem odire Deum, qnod est malum quia prohibitum positive a Deo. Et boe est etiam contra Scotum qui dixit quod uullus actus est perfecte bonus ex genere tautum, sive OX eolo objecto, nisi numre Deum; ncc malus ex genere, aive ex solo objecto, nisi odire Dcum cf. Opcm Scoti, ed. Vives, vol. 19, p. 348. Pariter dixit : « Non videtur quod eirca creaturam sit aliquod peccatnm mortale ex genere, sed tantum ex pnccepto divino, ut eognoscere alienom, et oceidere bominom, quia illa ex se, si Deus revoearet pneceptum, non essent peccata» (Ibid., vol. 21, pag. 537, et ibid., vol. 24, p. 377). Hoc est indifferentismus et positivismus moralis.

DB INDIKPKIIENTIA ACTC L"M HUMANORUM

Anr. IX. — UTRUM ALIQUIS ACTUS SIT INDIFFERENS SECUNDUM INDIVIDUUM.

Status quiBStionis. — Non ngitur de actibus indeUberatis, ut fricare barbam, movere pedeui ex impulsu naturoi vel imaginationis. Hi enim non sunt nctns humani; unde sunt indifferentes etiam in individuo, sciUcet neque boni, neque mali. Hoc declaratur a S. Thoma in fine corporis articnli.

Nec agitur de indifferentia ad meritum supernaturale et deme ritum. Nam mauifestum est quod dnntur ctium in individuo actus iudifferentes relate ad ordinem supematuralem, scUieet neqne salutares aut meritorii, neque demeritorii : v.g. actus ettaice boni in inudeli vel in peccatore, ut dare eieemosynam, prout est bouum honestum natiu-ale absque uUa relotione ud tinem snpernaturalem.

Agitur ergo de nctibns deliberatis et de eorum indifferentia a<i honiim vel malum moralc.

Responsio est negntiva, scilicet:

Conclusio: WullM est, neo cs*c pofrst actus indifferens in individuo.

Est sententia commnnior contra Seotum et Vasquez. Pneter 8. Thomam ejusque scholam, eam docent S. Bellarminus, Suarez, Valeutia, 8. Alfonsus et multi recentioi-es, ut Muller, Simar, BouquiUon, Noldin, Lebmknhl, Frins (cf. Poummeo, Manuole Theol. Moral., I, p. 79).

Qnajstio istit uon est sine relatione nd qmestionem de imperfcctioiw. qmc videtur quibusdam scotistis esse in concrcto quid iodiffereus

ProftoYwr.- 1° Ex audoritate. Apud Matth., sn, 36: dicitur: itOmnc vcrbum otiosum... reddcnt rationem dc eo hominrs in dic rudieii». Et S. Gregorius ait: « Otiosum verbum est quod nnt utilitate rectitudinis, aut ratione justie necessitatis, ant pi» utilitatis caret ». Si autem his non caret, ait S. Thomne, est bonnm. Ergo omue verbum aut est bonum, aut nialum. AHis verbis: quamvis loqui sit quid in*Ufferens iu geuere, non tamen in individuo, dummud<t sit deliberate loqui, et imu solum mechanice sine conscientia. S. Hieronymns, iu Pn.f lfi, ait; n Si de verbis oliosis redditur ratio, qunnto magis de operibus? ». S. Bernardus: a Otiosum vcrbum ost quod nullnm rntionnbilem causam habet ».

Item eitatur / Vor. , x, 31: a Sirc mandiicatin. nire bibitix, *wo aiiud ijuid. faeiatis, onima in gloriam Dei facitc»: scllieet omnia fieri dnbent. snllcm virtualiter implieite, propter finem honestum et glorinm Dei, etiam ea quas simt indifferentia secundum speciem, ut ambnlai-e,

' Pro seotiptw actUB rmmiipt iUfHffenms ettnm tn InvWiduo, iirout wr&uur clrc/i Mlum conimodum nnttiros out cirea notltionem majoris nerfwtiontc. ;mt Wsiut fit ex t-onscientla tnvincibilller errouea.

• — GABR»ifnM.A(iH\r((ii: - DC UcatUwltnc

DE BONITATE ET MALITIA ACTTTUM HrMAXORUM

Billuart citat etiam S. Augustinum.

2" Rationc probatur: Quotiekvumque homo dciiberate agit tenetnr actioni ttutr pivrtttituere fincm honextum. Atqui si focit Uoc itctus erit bonus, dnmmodo non sit malue aliunde, seilieet ex objccto vel cii-cumstautiis; si non facit, actus erit malus. quia carebit fine debito. Ergo non dutur, nec dari potest actue indiffereus in indMduo.

Majar cxplieutione indiget. Ipsa fnndatur iu boc. quod bomo] quotieseuniqiie dcliberate agit, ngit propter anem, quem sibi « judicio rationis pncstituit (cf. snpra, q. 1, aa. 1, 6). Et hoc patet, quia alioquin ejus actus eoutingeret a casu, nec esset ratio cur uuum ageret potiusquam aliud; vel esset solum liualitas inconseieus, ut iu vita vegetntiva vel mere seusitiv».

Iusuper bomo deliberate agens drbct semper agere propter lluem honcrttum, et nou solum indifferentem, qtiia debet agere ut homo. nt agentt rationale, non vero neglecta ratioue, quia sie ogeret ut besiia. Atqui agere ut bomo, seu secundura conditionem et exigentiniu natura* ralioualis, est ngere propter bonnm honestum. Dicitnr enim bonum bonestnm id qnod convenit ratloni, etiam ni ex alia parte sit delectnbile et utile et pertiueat ad vitam seusitivam ut est sub imjierio rationis, v.g. mamlueare. Sic homo distinguitur a lirutis, qua» agunt propter bonnm delectabile seeunduin sensum, prout nequeunt bonnm houestum cognnscere.

Minor autem argumenti patet: Nam omnis nctus deliberntus in individuo fit juxta dictameu recta? rationis ant non. Si primum est bonus. si secundum est malus. Ergo etiam si ncrus sit indifforens es objecto, fit. bonus vel malus saltem ex fine opernutis, prout ordinaiur aut non ordinatur ad debitum tlnem '.

Brevius. argnmentnm ad boc rcducitur: Quotiettcumqui' homo deliberate agit, tr-netur agerc Bceundum rectam rutionem. Atqui si hoc fucit, actus est moraliter bonus; si vero hoc non facit, actns est moraliter malus. Ergo dari neqnit nctus indiffereus in individuo.

Objectio: Suffieit quod homo ugat ad commodilatem naturre; et tunc actus est indiflerens in iudividuo.

Rexpondetur; Distiugno antecedens ; Snf ficit quod bomo agat ad commoditatem natune «eoundnm rcctam rationcm, roncedo; jjecus, nego.

1um Corollarium: Delibernrr aj;ere propter solum bonnm deleetabile seusibile, t&mquam propter finem. est mnlum.

' Quidnui opilmun [irwdicator domJniconus sie lllustrabnt nyiubolice b»uc doetrlnani. Dlccbot i[«« : OmiiiK iH-tos delilwrntns ost sive bomiK slve nAn moraliter; nolliis est lndlfferens in Indlviduo, sicut in suniiultnte montlnm abl est ihiea iHrtMonie aqiiarum uronls gatta uiiua' qiu* eiidit, cndlt vcl od desternm IIn«p, et tune [tervcnlt ad tale flnmcn et mare; vel ciidit ud sinistrnm bnjus luiea> el. timc pervenlt nd opponiium tiumcn et mare: nnlla gnttu p*t mdifforeni1. Itn- in linea dlvLilonis aqunrnm qme est tn Helveiia, talls eutta por Rnodunuin I>ervenlt nd mare mediterronenm ; ultera ad flnmen Inn, deinde nd Dnnubium et ud mare Nlgrnm. Ila «mncR nctnp nostrl dellbemti ordiuantur vel fld bontnJl moroJe. vel nd mulum, et nnllus est IndUTerens in Indlvldao.

DE INDlFPEIlESTIA ACTIU*M IIUMANORDM

Daniuata cst ab Innocentio XI ista laxistarum propositio: « Opus 4ioujugii ob solam vohtptatcin exercitum omni [tenitus cnret culpa ac defcctu veniaJi » (Drnkino.. 1151») ; Item : « Comedere et biberc usque nd satietatem ob mlam volitptotcm non est peccatnm, modo uon obsit A-aletudini; quia licite potest appetitus naturalis suis actibus ttruii) (fbid,, 1151»).

Et ratio est quia bouum delcctabile scnsibile est finis partis senHitivut et non potest cssc tinis licitus partis rationolU. Ergo bomo ratione pneditus, deliberate ageus, non potesl. Iicilc agere propter 1h)Duui delectabile sensibile tamquam projiter fiuem. Sic cnira volunhi^ serviret parti sensitivo?, cui debet doniiuari. Ordo enim ageatium debet correspondcrc ordiui linium.

Homini quidem uon prohibctur percipei-e delectationeni seusibilem adncxam ab Auctore natune operationibus couservatioui Indlvidui aut speeie.i uece.ssariis, sed probibetur in eam tamquam in finem sbitere, sicut aninialia bruta faciunt. Of. mipra, q, 4, a. 2: delei:tationcs suut proptcr operatioues. et non ojieratioues propter delectationes.

Neque licitum est desiderare cognitioiicm veritatis propter wilam delectationcm ci ndncxam; hoc esset cnriositas. Nc(jue bomo jiotest ojHTari propter bonum utile tantum ; nam ntile ordiuntur nd aliud. Debet autem ordinari ad. bonum bonestum. et non solum ad boumn delectabilc.

2«™ Corollarlum jiro ascetica (cf. Prcmmeii. op. cit,, I, p. 81) : Ha*- doctrina esl valde cousolatoria pro hominibus bona? volnntatis. Nam omnes actus deiiberati, etiam minimi, qui peccata non sunt, sunt moralitcr boui, et in bomine putto suut meritorii. Kic etiam hi« a<',tionibns minimis justns meretur de die in diem augmentum grati» et gloria). Dum e contra in sententia ficoti, preeter actus ant graviter uut. leviter malos, non omncs actus deliberati sunt raoraliter boni, sed quidam indiffercntes iu Ludividuo.

Dublum: tltrtuu homo debeat omnes actus suos ordinare non soluni ad linem honestum. sed etiam ad Deum, saltem virtuaJiter vel implicite.

licspondetur affirmativc: (cf. Prummeb, op. cit.} 1, p. 75). In hoc fucrunt dnai deviationes ad inviccm oppositn>.

Bajus et Jansenistw dixeruut qnod homo debet ordinare artun- Uter omnes actus suos ad Deum, alioquin actus est peccatum propter corruptionem uatura!. Etenim justa ipsos non datur mediiuu inter earitatem ea>Iestem et cnpiditatcm vitiatam. Es Imc falsa dnctrina sequitup quod omnia intidelium opera. quippc qui actiooes suas uon rcferunt ad. Deum. sint peccata. Quod qnidem S. Pius V dnmnavit (tf. Dhnzing., 1025).

Pluret? jcsuita* dixeruut quo<I liomo uon ohlitjatur ordiuarc virfUOiiter omnw actus suos in Deum ; scd ad honestntem nctus sufliut fiat propter bonum honestum. Imo alii auctores diserunt inod actus remauet bonus, etwi voluntns non inteudat bonum ho-

OE MiSITATB BE MALITIA ACTUUM HDMANOUTM nestum, sed delectntioneni vel commodnm, qoin de ulteriori fiue eo. gitet. Ita Noldiu.

lUec ullimu sententia non est sutis tuta, nam daiuuata est isuv propositio: c opus conjugii oh hoIuui volupttvtem exercitum omni penitus eulpa cnret et defectu veniali » (Denzing., 1159).

Thomistarum sententia, a multis etiam aJiia theologis admissa est : Homo tenctur sibi prwfigere in omnibtw nnin actibus fine/il Jionestum, qui saltom implioite refertur ad Deum.

Nam liomini pnestitutus est a Creatore tiuis ultimus, ad quem tendere debet in omnibus suis actibus. Requiritur ordinntio, non actualis et explieita, sed implicila, in quantnm homo percipit omneiu actuin ut recttt rationi et lcgi ffltermus convcnieutem, Cf. III Contr. Oent., cc. 26, 29 : Delectatio est propter operationeni, et non e converso. Responsio ista fundatur in illo / Cor., x, 31: c 8ice mandvvatis, sive bibitis, sive oliqnid alind- jaciti», omniti in gloria Dei jacite ».

Nou requU-itur q.iidem quod liomo quolibet ilie eliciat explieitum propositum omnia fncieuili iul Dfli glorinni : suflii-it euim quod del.itis temporibus elieint actum iidei et earitntig, ex quibus habetur pru?dicta. iuteutio virtnalis vel implicita.

Solvuntur obiectionesi

J' Objcctio est: Nou est obligntio siue pneeepto. Atqui uon datur pneceptnm, nec naturale, nec positiuni. piwstitueudi linem honestum cuilibet actioui. Ergo ruit fiiudaiuentum thesis.

Rcspondetiir: Concedo ninjorem et uego minorem.

2» Objcctio: Non datur pneccptum posilivum de pnestitueudo liue bonesto cuilibet actioui. Nain adducta verba S. PAmj ex / Cor., x, 31 ii Sice manilmatia , sive bibilis, sire aliud quiil jacitis. omm* iii gloriam Dei jacitc », et alia ex epist. «d Coloss., ra. 17. non sunt prceceptum scd tantum consiliinn saluberrimnm qnidem, ut ilicit 8. Bouaventuro secuudiiiii quosdam.

Respondetar: Verba Apostoli sunt prwceptiva-. Quod quidem ■coustnt : 1° Ex verbis ejusdem Apostoli / Cor., XVI, II : « Omina cestra- in caritatc ftanl » Verbum « jaeite ». ubique in 8. Scriptnru denotai piwceptnm, quando materia est cnpax prteceptL 2" Quin .l|im in online uaturuli iiomo debet omuia, racere proptcr nltimuui lineui, sciUeet propter Deuin. A fortiori iu ordine sopernaturali. Ct. de boc pnecepto, pront differt a consilio, S. Thom. Exposit. ad ColOTM m, 17, lect. 3.

S1 Objcctio: Sed nou est pnec-eptum uaturalc omnia fuciendi jiropter Deum, aneturein natni-ie: nam nullus bomo putat sibi inc»e obligatioiiem, dum vult spuere, purgere ventrem, uares eniuiiuigere. actiones illas ad Hnem bouestuui refereudi.

Rcxiiondetur: Est pnereptuui noturule qnod bonw ilelibciatc ageus in omuilms debet agero seciiuduui reetam rationem, secunduni dignitatem suie natui-ai, propter auem houestnm. Sic debet spnere,

IIE 1SIHFFEKENTIA ACTCUM HITMASOBCM

| nares ^"«'^«J^^^^ * I b°:evSrem "d bTt ZotoXoZZt^*™ ™tionem facere. Ir^tirSritur quod ista ordiuet expUcite et iu actu signato

Oliirctio- Vttameu hoc prfficcptum est nnli-niativnm. Atqui ^l,,, , ''uirmat va obligant scmper, sed non pro scmper. Ergo E^t££ Pn- Bemper .^«re actiones suas m bonnm ho-

"^Zponde, ur: Hoc pra^tun, cst ^^n^^Sont.: fc HbS^^^Ur^e^m^ dclibenite. agi- E! homo iliv debet «S.,ir «gerc, alioquin uon opexatur ut homo, ee,! ut animal, et quasi mecbnnice.

Obiectio ■ Hoc pneceptum scmper ct in omuibus agend, proptcr

P^^qrobKetetnr ordiuare actum spuendi ad houestum

^'"'"(/.-«uo.Kf dir- Snfficit intcntio virtnaUe et impbcita; ct hoc hobefu^ - vi t Zti*$* nctuulis genenUis vivemU s,H:undum rectom ESL Tpwecedens intentio virtualiter remanet, nisi revocetar £T 12 l^XUonw. lusupcr sacpe ha* ac. oues ^jorcs, v!g. spuendi. comedendi. bibendi, Hnnt mdeliberate. Imo^ hatc doctriua cst consolotoria : uom omnes nclus deliberati cliam minim! qui uou snn, peccnta, sunt moraliter boni et ui justo annt niovitorii.

6- Obi«-'io: Sed de his aclionilms. nt snnt spuere, bibere etc., non potest esse votum. Ergo uou suut boua) moraliter.

/fcsponrfcfur: Votnm debet esse de mcliori bono : v.g. rropter moi-tiUcntionem se obstinere a cibo, vel a tnb ctbo.

7» Objectio ciren iHipcr/eotiofiTO: Cf. PBOMHmi, op. ott., I, p. 80.

Omissio actus non pneceptl, v.g. auditionis Missa. ii. dic , reriali. non est mnln, quin actns illc non est oblignlorius. Atqne ueque cst bona omissio illa, quia ejus oppositum, sciUcct audire Missan.. es quid bonum. Ergo hiec omissio est indifferens. Ideo indillereub esi eriniu nctus qno qnis vult l.oc omittere, sciUcet uolitio majons perfestionis.

BcspoiKfrtur: Hiec omissio est bona, si Hat proptcr rationole moth-nm; secus est mal». V.g. est mala si Uat ex taidio laboris cx pigritia. ex pmritu libcrtatis exercendiu, ex coutemiitu etc. E cantra, est bona si Hat propter curnm sanitatis, lnboris nimu vitnnd.. aut propter alind rationnle motivum. Et tunc hic ncdis oomi* potest esse hnperjeetua et minii* donu» quam alter. slcut actus caritato» remmsus. qui remanet meritorius. V.g. nolo nniUi-e Missam die fenall ao niuiium laboivm vitandum, vel nd alU. honesta inferiora et non ne-

DB B0NITATB 1$T MAUTIA ACTUUM H D MA NOB ITM cessuria facienda, cum tamen possem ex niajori caritate eam nudir» 1 Insuper non teneranr in via semper tnnformare voluutatem eum vo. luntate divina in volito luatorinU. nec justua semper teuetur ad mnsimum gencrositntia moruliter ei possibile hlc et nuiic.

Scotus fnciliter explieat impcrfectionem, sed uon servat principium contradietioniH, in quo fundatur arKiimentatio S. Thonue.

S* Objocth: Saltem per uccidens potest existere actus indiffcrena in individuo. Xani : Aliquis potest invincibiliter iguorare pncceptiim agcndi semper propter rinem Iiouestum. Atqui uic homo poteat agere opus indifferentt ex objccto et ex tiue, v.g. ire ad campum. Ergo hic actus neque erit bouus, cnra sit iadifferens ex objecto et fiue ; ncque malus, propter iguorantium inviucibilem supradirtara.

ItcBpotaictur; Quidaiu tlioiuisUe, at Alvarez, op. oit.r p. lgy, coucedunt qiiod in hoc cnsu per aecidcn* esset actus indifferens in individuo; et quod S. Tliowas hoc non excludit qnia ipse loquitur de his quas sunt pex se.

Sed ut dicunt Med.iua, Billuart et Pruranier, melius esse vidctur negare possibiliLulem ignorantUe invincibili» circa obUgationcm agendi semper seenndnm rectam ratiouem. et cum relatione saltera iinplicitu ad Deum. Ita dictat syuderesis, qn«j in qnolibet liomine raliouis compotc vigct.

Abt. X. — DE CIRCUMSTANTIIS QIHE MUTANT SPECIEM.

Conclusio; suut ifiiirdam drcumstantur imilantcs tt/iccicm- seu a quibiis aetus desumit speciem boni vel mali.

Probatur 1" Mictoritiitc; Coucilium Tridentinum, sess. 11, c. 15. cau. 7, I>en7. !U7, definivit cU-cumstuntins, quro }>cvcati spcciem mutant, nwcssario esse eountendas: v.g. fiirtum in loco socro.

Faucher iu sua- cditiono notat quod Scotus, Yasquea et alU pnuci staut contra hanc doctriuam.

2° Itathue probatur; Moralitas suraitur ex oi*dine ftd rectam rationem eeu ad regulas raorum. Atqui qinedani circumstantuK, seor- «im a spccie moraii petita^ ab objecto, Uuportaut speeialem ordincm conformitatis vel difformitatis ad rationem vel regulos morom : v.g. furari Ui loco snero. Ei-go qiuediuu circunistantiw dant Kpeciem inoralem actus, et dicuntur rautare speeieni.

Notandam est: Ititer eircutnstantias mutantes speeieni, qna?dani superndduut noraw tpcciem alteri prinue remaneuti : v.g. furari ad i S. Ttaomns. H*-tI»^. q. r»4. a. 3, ajmosdt culpam Yenlalem iu omissi*1^ actus non pnoeepti, si ait ■ ex defectu fervoris. qnt unpedttnr iotcnluni per oliquod vcniale peecntum ». v.g. per piffiiti;un. r.iiluiirt. De Act. ham., diw- ■»■ a. 0, «olutio 3"1 objectioiuH, dicit: a V«lle omitlere actam uon prwcepfuu propter uoueatiuu oeeu[>utioueiu eat Iwne; aed hoc omittere es pijrritla aut c»uteuaptu est male fncere. lino etiam si pnpclse et *>lum quia liomo non teneiur. Tnne enlm iato volitlo esaet odoaa. corona pta utiUtate aut juata necefisitate ».

DB CIUCt'M8TANTlIS IlBLATB AD MORALITATEM r„ci-liaDdum: qmedam vero coneerunt primam spcciem bonitatis aut v.g- Hi actus 8it indiffercns secundum suam epcciera; hic E^bntere cansa «vnitatia; aut quia prima specie, boua d^trnitur Tmalo nne: v.g. dare elemoaj-nam unice ob vanam gloriam; sc.Iicet IZI fliS imp«Ut ue prima species bona ex obje<:to resultet. Sic peT«tatar Bpecit» actus, quia prior erat bona, et aecunda est niala.

Solvunlur objeotiones:

Obiectio: AccidenB non dat specicm, pi-.Bsertim primam Atqm cireum4a1,tia est accidenB in geuere moris. Ergo cmumstautia nou potcst dare Bpeciem.

BespwKtelur: Major traneeat. Distinguo minorem: Cii-cum- «tanlia est accidens in geuere nmris, et potest flcn prmoifalu oonditio obircti. scilieet motivum scu linis, concedo; secns, nego. Eodem modo distinguo consequens: Ciicnmstantia non potest dai-e speciem. Z occirfOT», transeat; ut priwipali* conditio objcctt >eu mottvm», nego.

Aiiu Objeetio: Unius rei non sunt piures species Rcspemdetur: Distinguo: Unius rei absolutac nou sunt plures species, couccdo; nnius rei relaticv et procedmtu o dupHo co.«.de- roiionc rationis non sunt plures specics, uego.

Abt. XI. — DE CIRCUMSTANTIIS ATTENUANTIBUS ET ACCRAVANTIBUS.

Concluslo: 8unt quadam circumstantUc quae speciem wm mutunt, sed solum aggrurant ant mimmnt bonitatem vel mahttam ... cadam spceic.

I-robulur: MoraliUus sumitur ex ordine ad rectam rationem seu ad regnlas lnornm. Atqui qua>dam circumstantia), seorsira sumptae a specie moruU petita ab objecto, no» imporlant epceiaiem ordincm etmformitotiH out difformitnti* ad rectam rationem seu nd reguias morura sed solum aggravnnt aut rainunnt iu eaclem specie; v.g. fnraai parum aut multuin. Ergo qmedam circumstantiiB nnn mntaut. sed solum aggravnnt aut minunnt bonitatem vel malitin.m actuum in eadem specie. .

Inter circnmstantias aggravantes, qiuedam »ofa6.i.(cr aggro,vaul v.g. ita ut peccalum flat do vemali mortale, sicut (nrtum nt grave dum anfertur invito domino eerta qiiautitos rei alieme Quaedam vero icciler tautum aggravaut, sicut si fnr subnpuent triginta iiRses poliusquam viginti.

OorolUtrium: Qumd eonfcssioncm: Oircnmstantia) mutantes speciem certo sunt accusauda» in confessiono. Etiam c.rcumstantiae notabiliter aggravantes sunt nccusandae, secnndum commnnioreni et tutiorem sentcntiam, pr.K-sert.im si iu bis peccatum liat mortale. 8t etiam si mortale peccatum flat gravins, sicut si qnis per menses

DB DONTTATE BT MAI.ITU ACTCITM HCMA.VO..I.M et onnos pereevernret iii odlo fraterno, uut si niii» tnt„„, „ . trauBigeret in impudiciis q """" "«tem

QUiBSTIO XIX.

DE BONITATE ET MALITI A ACTUS INTERIORIS VOLUNTATIS

PER RESPECTUM AD RECULAS MORUM.

Status et dfvlslo qusstionis. — Agitur de bonitate et luaiifin. netiw interioris seu nctus imperantis a voluutute eliciti, qui prascipue est intentio et electio, ut niuut Gonet et Sylvius. Postcn. iu q. '20, trnetnbimus de bonitnte et mnlitia nctus e-Tterioris seu imperati.

In bnc qiuestione 1!P S. Tbouins exnmitint pra?sertim qiiomodo bonitas mornlis actus interioris voluututis pendeat a repulis morum, mib quibus objeetum speciticnt. Et distin^iit H. I>octor duplicem re#iilam morum, uunm suprcmam, seilicet legem a?terunm, alteram proxiinnm, scilicet dictaiueu rectie rntioiiis seu conscienthu.

In bac qmestione sunt duas pnrtes:

/* Purs: £ quibuxnam principiis dependiitt bonitas voluntatis. Et hoc quajritur per quatuor priores nrticulos; n. 1 - an cx objecto; n. 2 • an ftp solo ohjccto; a. 3 • an a rccta ratione $eu a conscicntia; ii. 1 am (i lcgc <ctcma.

Pars: Difficultatcs ct duhia circa prwdicta principia. Bt de hoe quajritur per alios sex articulos, scilicet: a. 5 - utruin ratio erraus obligct; a. 6 - Utruin voluntas svqucnn rationem vrrantcm ftit inafa ; n. 7 - Utrum honitas clcctionis dcficn4cat ex intcntionc finis; ft. 8 - Utrum quantitas bonitatis clcctiouis scquatur quantitatvm bortfUUis intcntionitt; a. 9 - Utrum bonitas voUintatis dependeal a voluntatc divina; a. 10 - Utrum voluntas humnna dcheat scmpcr conformari diciwv colmUati in colito. CS. de bac re Contr. Qtmt., 111. c. 139.

AttT. I. — UTRUM BONITAS VOLUNTATIS DEPENDEAT EX OBJECTO.

Status nuajstlonls. — Prlmo aspectu hic orrjculus videtur repetere ea qua* dicta sunt in a. 2 et in a. 5 pneeedeutis qimestionis, in quibiiB jam deterniluntum est qnod uetio liumana bnbet bouitutem Wl malitiaiu ex objecto, et quod bonnm et maluui divorsiflcant speciem iu netibus moralibus. At in praweuti nrticnlo S. Tkonias apit «peeintiui dr actu interiori nt distiuguitur ab exteriori. ct vult oslcn-

DB BONITATE ET MALITIA ACTflJM ITCMANOi:rM dere rcfationem pnvdictorum cum scquentibua de duplici rpqufa morum. HOC upparet prcesertim ex 3* objectione, iu qua ponitnr difficnltas hie solvenda, scilicet: Objectnm volnntatis est bonum bonitate nntura*.; ergo non potest prajstare voiuntati bouitatom mo_ ralem. Et huic objectioni responsio est: Hoe potest prout auhditur reguliti morum.

Unde hi dno priiui articuli sunt simul recapitulatio pra?cedentis qu^siionis et introductio ad subsequentes. Et ita proponorentur, ai S. Thonias non haberet eonsuetudiuom dividendi qnaistiouem per articulos.

Ad qiitestionem respousio ost nfnrniativa,

Conclusio: llonitaa uoluntuli* depcndct ah objecto. pro-ut objectum cadit snb ordinc ratiams (ad. 3°*").

Probatur 1° Auctoritate Aristotelis diceutis: Justitia est seciindum qtium aliqui volunt justa.

3" Ratione; JJiflorentia speeiei in actibos voluntalis est seeundnm objecta a ratiooe proposita, ut dictum est in a. 5 pnecedentis quuv stionis. Atqui bonum et malum suut per se differentia^ actunm voluntatis (q. 18, a. 1), sicut verum et fuisum sunt per se differenrias actuum ratiouis. Ergo bonum et maluin in actibns voiuutatis proprie attenduntur aecundum objecta relate ad ordinem rationU. Cf. Ca.ibtfanum et Alvarez.

Corollarium : T"t dieitur ad 3on>, actus sunt intrineece boni quorum objectum est semper secundum so conforme rationi ; v.g. amare Deum, reddere debitum.

Notandum est, ut jam supra diximus, quod sie objeetivismus trnditionalis oppouitur xtibjcctirismo lcantiano iu rebor- nioralibus, sicut iu rebus physicisaut metuphysieis. Vro Kant enim norma moralitatis est niere subjeetivn: uon sumitur ex objectiva ratione boni, es bono ipso, sed ex imporativo categorico, quod est subjectivnm judiciuiu synlbeticum a priori, scilicet: o. Age in omnibiiJj ita ut ntd* ralia direetio voluniatis ttnr principium aimul possit lcgislationis conttnuuis ». Sed biec- moralis directio valoro neqult pro omnibus hominibns nitti fundctur in objecto vohintatiz omnium homhuim secundum reetam- ratioiu-m. Actus voluntatis non speeificatur a regula, sed ab objecto regulir suhdito; v.g. volo cibum moderate. Voluntas enim nostra non est quid (ilisohitum. sed relativum ad objectum volendum: et regnla est objectiva, prout objectum ei subditur et subdi debet, mtione howstati* partieijtatw in objecto isto.

Abt. II. — UTRUM BONITAS VOLUNTATIS DEPENDEAT EX SOLO OBJECTO.

Starus quzestionls. - 1'rimo aspectu videtnr qnod pnesens arti culus rursus in qmostionem ponat ea qua> jam soluta sunt in praecedenti quaestione, iu qun determinntum est quod bonitas moraiis

DE MOHALITATE ACTUS INTEBIOBIS VOLUNTATIS vel malitia snmitnr non solum ex objecto, sed etinm es fine et ex cireumstantiis. At nunc 5. Tbomas ea qua* dixerat in pi^aacedenti quaistione upplicat ad aclum interiorem voluntatis, pnesertini ad intenlionem, cujus o!)jei;tum est linia, ut dicitur hic ad l"01.

Propterea ex coi*pore articuli et ex responsioue ad l,uu deducitur sequens

Conclusio: Bonitas aetna intcrioris voluntatis. qui cnt inteiUio, per se dcpendet cx solo ohjecio, quoil est ctiQtn finis hujus aotus.

Prohalur dtipiiciicr; 1" Bolum objectum dat per se lionitatem et malitiam actibus. Atqni pn» actu iuteriori, qui est inteutio, objectum istud nibil aliud eat quam finis opcrantis. Ergo.

Circumslantbe autem ([uai renianent mere circumstantiae et non transeuut iu rationem objecti, sunt solum accideutia actus, nt dictum cst in qmestione priocedenti a. 10, ad i',un: et non mutant speciem, sed soium uggravant vel minuunt in eadem specie, ut est turari purum vel multum. Sed quandoque circumstautiae transeunt iu rationeiii objecti vel nnis qui est objectum iutentiouis : v.g. fnrari ad adulterium eoiuiuitenduni.

2" Bonitaa et malilia esseutialis actus iuteriuris voluntatbs primo sunii debet sccundiiin aliquod primo ct per «e intentum, scilicet secuuduni nneni qui est objectum actus iuteiioris voluntatis, seu intentionis.

ART. IU. — UTRUM ET QUOMODO BONITAS VOLUNTATIS DEPENDEAT EX RATIONE.

Status qufestlonls. — Uic Incipit proprie qusestio do regula proxima moralitatis, scilicet de rccta rationc practioa, in qua tria continentur: 1" ^gndcrcsis, seu hubitus primorum principioruni practicorum, 2° Scientia moralis, quro doducit ex pia?dictis principiis couclusiones necessariaa et nniversiUes, 3° Vomcientia moralis, quaj, nt dictum est I', q. 79, a. 13, est actus, sen dictamen rationis practicaj, applicans scientiam momlem ad. singularia ageuda, seu dictnns aliquid in particulari hic et nuuc esso fucieudum ant vitandum. Est ultiumni judicium regulnus eiectionem. anto imi»erium.

De conscientia S. Thomas tractavit otiam de Yerit., q. 17, per quatnor articulos.

Notundum est quod hafc. tria, sciiicet synderesis, scientia moralis, et conscienlia morulis, in ratione practiea conteuta, elevautur per gratiam, et sic vocantur 1° Fides de proiceptis, 3° Theologia moralis, 3° Conscientia christiana, qiiie in justo est actus prudentiai iufusue, cui eobservit prudentla acquisita. Unde qna?stiones speciales de formatione conscieniiai rectai et certae pertinent ad tractatum de prudeutia, et solum quajstionos geuerales pertineut ad tractatum de actibns humaniR.

In nostro urtlcuio uiritur d» m. _„,.• .untnu, ,-rop,erca ra„tt,™d„ ^*» J"« • *»ere seieut.a dnbia et ,le coaseieuti» nrotoMU „, Z 1 * con- i^jsspyr- ''°"""""> dc"1'""" « * -,0 ?„0 universale, «meet uon c( ^ ™» °'»" *» I' «test teudere in h„n„m «mem intelieetus potest S bon, u fjfi So"» et imnginatio „„„ eoCT„s,nn ,Z i °nlTBBM,a' e.iin, «•nshivo porportiountum „I>petitui

eetepecnlativ», pnrat elm „i,w„ l ' ™,m,,t inteUectae, qo* primo u. osrcuditur J., 7«, ii, :om et nt prnctim,

Ue et nunc re^Uau,,^ vocntur cXSrl. mgBUU~ Mti""™ boc infro. aa. 5, (i ™<"™p 10 probabilem et d«0/o,„. Do

mtiouiK prSS " ™ jy°'T """""""' "»">• bonitM verso. u. de ,'„",„' HcL, ", ',a b0Dltate ™l„ntatis ,,„,un e eo„- losopbia ae"i„Bu" ° ™"°vatur hodie a pruKmatisu.o et a , pbi-

HR MIHIAI.ITATlfl ACTKS INTKKIOUIS VOLfNTATIS

Rcspotu/rlw: Disti^fi^io anteceden» : Bonita* intellectus practici eflt venuii couformc appetitui recto, quoad judicium prudentim t concedo ; quoad judicium ecientke moralis nego.

clren necoseaiin ct \ aniversDHn clrcn contlninMitln et nlDKiiUrlii qaond prlncliila : 0ffH4$r$ttt ot fldcit, v.g. bonom ost faclen<luni ol maliun vltondum.

<]uoml oonclunlones : SctruUa moralls; v.R. temperanUu r*rviiinln eat In cibo et jiotn secuiuium justum niedlom,

ItwUflcatlo appctiln» v.g. ;ior ciriulein temperantia!.

OOMofMHfl recta et cerUi : nctua prudentbe v.g. Mo 9t nuiw pru m« temiierontln Recumlum hoc ju-i mu mediuiii eHt sen-andn.

Qiioiul justuni mediuin servandum secundum coimoientiam, notrtudum est (piod hoC delermiuai-i ncquit per solam scientiam, nec per compututiouem prolmbilit-utum ; ct lamen rcctc dcterininari debet % prudentia, alioquin prudentia uon erit virtus intelleclualin inelinaus de se ttemper nd verum et numquam ad falsuin. Oportet recur rere ad apiietitum reclum.

In responsione ad 2"m explicatur quomodo lit ha*c. directio, primo a ecdentia morali, et po.stea a prudentin-.

1° Intenlio finin dchiti pnesupponit rectam apprehensionem de (ine qne est per rationem practicam universalem j sive BgatOT de iiue ultiiuo. sivc do fiue eujuslibet virtutie. Hoc enim determiuntur a wieutia morali, cujus veritus accipitur per conformitatem ad rcm, seu ad nnturam buiuauam in geuere conNideratam, cui convenit talis tinis, scilicet vlvere secundum rectam mtionem, cognosccre ac diligere Beum super omnia.

2" Elvvfio reota mediorvm hio et nuno, secundum justum modium, flirigltnr a prudentia, cujna verita* practica consistit in oonformttato W appctitum rectum tluis debiti, seu ad rcctam intentionem, etinm si proptcr ignorantiniu invincibilem non sit conformitas ftd rem (cf, q. 57, a. 5, ad 3um). V.g. aliquis invineibiliter ignorans vim Wtraordinariam nliciijus vini speciulis, i-ecte judicut secnndum Conformitatera ad intentionem rectnni qiiod bibenduin est de hoo yino secundum quflntitatem ordinariam, et poslea inebrinlnr, ejus judieiuni erut practico verum secundum couformitutem ad nppetitum rectniii, et speculativc fnlsiim secundiim couformltatem ad rem.

Uoe est magni momenti qnoad formationcm eonKcientias et multi theologl modemi hoc obllviscuntur, I|>si nimia qtuerunt in variis systemutilius probnbilitatis id qnod magis qmerendnm est scrundum QOnformitatent ad appetitum rcctum, prout, v.g. castus es hoe quod cnstiif* est recte judicat de his qua? ad cnstitatem pertinent et do justo uiedio in his adhibendo. Pariter humiiis ui bia quflB nd humilitatem pei-tineut.

«. nOMWTO „ MALOTA «TOUV HUMAS,,,,™ tomm Piaeeupponi, tidem' contormem ^r„ ^ "plenH«. <J»°«

^«rtrs drr • 25 -*»« rfrtntooi ln universnii. ' qn""8 Proponontur object»

t»t,«. gaa medtante, roeti , do raCft&nSTS ' ,rec,ltl,"inc voi„„.

descendit nsune ,„1 nnrtieulnre ™<"»"«™ oniversnlium

eonscicntia.. In""s" rccto ™luntati8 i„ formnlloue

A,,t. IV. _ UTRUM BONITAS VOLUNTATIS DEPENDEAT A LECE ^ETERNA mX&TS^^J*^* «»> mm et e.v.Hns™ "« "tl'ica iodcpeodento non l„h,m n ,'li ''",g""""i» ■»'•"«. '»»>" conooptn metaphvsieo Do uno , (Pu,,'T, 'P "V* "* <"i»>» « Bt est. «mceptnVflaS ult mi Tt„ ,|U^"uni,c <™ceptu metaphvsico, fforfoo nostno rationiK ta,,,,,m,m "„ ,J"C ?1 S" ""nc™<'"'-« «<«•- « in .,■„„„<,„„„ ^rSrJta, !™'' ««Mfeaw netessarin. " i„„ catosorionn, imponl , [ "^,1'8' '',,lc »ini»'«iPsi in.pera. *U». (Hc homo esset sio„ Deus » n re°"'C nUnmn,B "crra»solum sibimctipsi deberet „™1 ' oob8»rotur a superiori, sed Kupicnter. ■"**" »*W» """"^™ reetaou rationem. scn fund„n,eD.,,m':.s;eT„ STS3LuSS?!^? ""»«»»» """BUtionis «"bls imponoretur "obli" , , W^" ''7 ** Ulti",°- ta" si » »™ delectnbile obtinond .m" et pro nd „„„" 2f "rrt?"do "" 1~*m proprie moralis oportel „ ^ "w ■ pr0pric monllie- lIt sit ■enltnte, et velit Z ionn 1,1 tl" ° l'"""m" slbi ipsi sit ™* rancepti. et JT pSoK^of rf£££ |m>pter fli«nit»la» °<"cif * tamen spernudum es , ,,m 1,, ' ''J"" .^»'11 ttrtnri. 1»od revem foctn in huo viu, ,,„u os, ' '"^08 hmt'^'" 1"» W

IIB BOMTATE MOBAU L"T DBPBNnBT A LBOB .ETEIINA est regula ; 2" Mmisura tlebel ene bom<wenea inetisurato ; sed jeterna uon est homogeneer, imo est heterogenea voluutati Uuniauie : 3° Meusura a^tiouin noKtiw debet esee certUsIma; seil lex aftenia est doMk iguota. IIipc est objectio unuosticismi poKitivisUirum el Kuntii. Besponeio tumeu est afllrmativu :

Concluslo: Bunitun vohtntati* humatw drpendct n lego trterna ta-rnquam- n regula Buprema-, et iib-o molto magi.s quam a ratione huniana reeta, quto ent ejus regula iiroxhna.

1'robatur 1" Auetoritatc AugUKtini dieentis: «PeCCatOm est tum. vel factnm, vel coucupitum aliquid contra isteruam legeni ». ddentla est proponitio dauiuula de peccato philosopbico (cf, Denzino.. "TO) : » Peecutum philosophietim seu morale, ent hcIuk homanUB disconveuiens naturu.' nttionali et recta? rntioui ; theotogicuni vent et mortJile e«t trauBjrrennio libera divinaj legiK. PhiloBophicum, qtuun tumvis grave, in illo qui Deum vel i^uorut, vel <le Iieo aetu noo eogitat, est grave peccatum, seil uon est offenm Dei, neque peccatnm mortale dtssolveuH amicitiam Dci, uequc roterua pu-na dignnm ». Hasc damnnta eat ut quid erroneum. (Cirea hanc propoKitionem cf. Viv.a. Damnatw thegcs). Ex damnatione liiijus propositionia coiistnt quod non potest dari peccatum merc puilosophicum quod esKet contra ratioueui et uon contra legem a?tcrnum. Ergo lex aitcrna est regula saprema moralitatis voiiiDtatis lniinan©, ct supremiim obligotlonia fimdamentum.

Itom citanda est propositio damnata iu Si/ltabo Pii IX (Denzing., 1756) : « Moruui legen diyinn non egeut sanctiooe, minimeque opus est. ut hunianu; leges ad natune jus coufornieutur, aut obligandi yim a Deo accipiaut ». 8ic proprie dnmuatur etblCA indepeudeus.

fi" Rationc probatur.- In omuibuK causis per se siibordiuatis effectus plus dnpeudel a causa prima qnam a causa Necunda; naiu (uiusa w-euuda non ugit nisi iu virtute prinuo cau&te. Attpii nitio hnnianu, nou rcgulat voluntateni hiinmnani nisi ex lege oiterna, quro est ratio divina. Ergo multo magiK btinitas volnutatis liumnna; dependet a legc rotema qiiam w rationc hnmana.'

Ma-jor patet, pmut cauaa secunda non apit nisi iu viKute prinue cansa? nou soluni iu causalitnte physlca, sed eliiun in cauKalitatc moruli scn obli£atinnis a.ut etiiini consilii.

J/iuor pmbatur: Etenim ratio humaiia nou reete otttvndit et prwcipit bonum faciendum et malum vitandum uisi ex conformitnte cnm lege a?terua et vi legis uctcrnae seu rationis divinae. cnjns est partieipatio qurodain. Nam ratio humana est cauna accunda, non prhna, ut ordo seu nubordinatio agentittm dcbct corrcfrpondcrc ordini fnium. Ideo ad bonum universale et ad tlnem ultiiuum uon potest moverc momliter, tamquam prima eaum obtigane. nhi Detw ipm:

Sic dicitur, aaltcm secundum versionem Vulgatas, in Ps.. iv, 7:

' Slmlle orEumfnruni flcri ]■•■■■■- ■ ex imrttf cnurni" cffli-ieiiUs ncl proImiKlnm ^iwwdtiiU.m uuxlUl dlvlnl.

DE BONITATK RT MAI.ITIA ACTTTUM HlTMANOnr/M ii 3lulti tlieuiU: Quis nstcntlit nobiti bonat Signaium esl super nos lumen VUttut tui, Domine ». In multis uliis locie 8. Scripturffl exprimilur hn?c verilas fuudamentnlis jam untnrnlitcr eognita., scilicet qnod supreminn obHgafionli rondammtnm est in Deo. Cf. infrn. in trnclntu ile lege, D-II", q. 91, a. 1 : utruni oinnis lex derivatur a lege lelerua. Ibi dennitur lex asterna: o Ipsa ratio gubcrnationis rerum in Deo existcns ».

Corollarium : IdOO ut lex uaturalis obligct, suOirit (|Uod in Deo sit voiuntns creatrix et quod lioino creetur. Dt ait H. Thomns, I'-I1M, q. 90, a. -I, ad 1™': a Promulgatio legis naturas est ex hoc ipso (|iiod Deus enm meutibus homiiium iuseruil imturaliler coguosccndam » per primum principium practicum : Bouum est faciendum. malum vitamlnm. Cf. I* II", q. »4. a. 2.

Compenilinm : Fuudamentum obligntionis moralis nuturalis sic exprinii potest:

; cx partc rcaultr — Dcus sapremus leglslator: lex ffrtlllHi mprcmum I ^r ^nj(r _ r>eiiB, ut snmmurn Bomim, super omola

( (lltlcvndum.

I cx partc rcgultr — Ballo nostra praccica. ostendens et 1 lin|N'rans at causa seeuuda.

lirtiiimum ((.r partc flnis — Bonum lionestuui (sd uuisl essentialfler I orduiantnr racaltates nostne) faclcnilKni et ma- luiu vlEnndum - IMI", q. m. a. 2.

De ethica Independentl.

Solvunlur ob)eotiones ethicio iiidepeiidentie. Videbimus postea. in nli(]Uo dubio. quid vnleat senteulia secundiuu (pium obligatio moralis non potest cognosci quiu priocognosentur exisleutin. Dci obligauiis, ita ut existentia Dei probari uequeat ex facto ohligationis luoralis (Cf. Lbhi'. 1'hilos. Mor., et B«w« Thomistc, Oct. 1921, p. 4101.

Objeeliones fonnulnia' a S. Thoma repetunliir ab elhica independenti.

1" Objeotio: 1'iiiiis rei unn esl regula, el nou plures. Atqni regnla. voliintntie nostrn? est recta ratlo, Ergo regula voiuutatis uosrrie non est lex leteriia.

Respoiulctiir: Dislinguo innjorem : Unius rei uua est regula el non plnres regtiUr prorimir. concedo; uou plui-es, qitarum UM sub alia onlintitur, ncgo. Conlraiiistinguo minorem : Kcgula voluntatis nostnp proxima, est recta ratio, coueedo; regula tinica. est recttt ralio. nego.

2a Obiectloi MeHMIte debei esse homogeuea mensurato. Alqui lex lelerun nou cst boinogenca volunlali hnuiuuii'. Ergo lex neterua non est regula volnulntis humnnie.

IIB IKlXITATB MimALI t'T I'KI'EX1IET A I.KOH iETEIINA

Ilcspontlctur: Meusura proiima debet esse liomogenea meusurato, concedo; mensura «uprema debet esse homogenea meusurato, nego, Concedo minorem. Distingno cousequens : Lex mterna uon est regulu proarinw voluntatis, concedo ; lex atcrna non est regula »uprcma, ncgo.

3" Objectio i Lex «terim uou est regulii suprema. Som : 1'riina et essentialis bonitas actus humani sumitur nb objecto bono. Atqui objeciuiu Becundnm se honestum est bouuiu indepcudenter a lege «jterna. Ergo bouitas voluntatis nou dependet a lege a'terna, sieut a prima regula.

llcspondetur : Distiuguo majoreni: Prima... bonitns nctns humani sumitur ab objecto bono ut subest rcgulis moriim, concodoj eecus, idest physice sumpto, nego. Contrudistinguo minorem : Objectuiu secunduin se honestum est bonum mnraliler independenter a lege iBterna, nego ; cst bonuni phtjsicc, concedo.

Objectnni secundum se honestum ita dicitur quin est confonue rccUe intioni; et ratio nostra dicitur recta prout ost OOnformla logi leternne. seu ratioui divinue. Ergo nou datur bonum morale uidepeu denter a recta ratione, seu a regulis uioruin, iiuarum supreina est lex ifiterua.

«• Objeolioi Sed objectnm secuudum se honestum habet suam bonitatem, etiuni morulem, indeiieudeuter a lege urterua. Kain: Objertiiiu secuudum Be el. iiecessnrlo honestum (v.g. diceie verum et non meutiri) est nioraliter bonum, independeuter ub actu libero Dei. Atqui lex arterna esl in Deo impcrium dependcns a libertate divinn., ab electionc. Ergo objectuni secuudum sc honegtum est etiitm moraliter bouum independenter a legc ajterna.

Respondctur: Distinguo mnjoi em : Objectum MOOndnm sc honestum est morollter bouuiii intlcpentlenlcr ub actu absolutc libcro Dci, concedo; iudcpendenter ab actu (idcro hi/pothctiec neecssario, ncgo. Conlradistinguo miuorem : Lex arternu est imperium absolute libcrtim, at Icji politma, nego; est imperium ligptithclice nceessarium, concedo.

Etenim si Dens creal homines, seu animulia rntioualin. uccesse ost quod velit eis pnecipere ut rationaliter vivaut.

6« Objectioi Scd objectum secundum se lionestum est etiam moraliter bouum aute Dei imperium hvpothetice necessnriniu.

Etenim « dicere verum et nou mentiri » est mornliter bouum pro ipso Deo nnte suam legem iBternnm, imo enm regnlat. l.rgo pnritci ea quai sunt secundum se honesla sunt pro nobis morallter uoua inili^K-ndentcr a lt*ge *ternn.

Iltspomlctur: Trauseat antecedens. Sego cousequeutiam. quia non est pnritns luter actiouem divinnm et octiouem nostrnm D xi.nn. Irunsct antceeilcns: nunl ccracitas pro Dco cst jWd mortili er bntiu,,, niitc lcgem icteruuin a c.reaturis observaudam, sed noii onlc pnmam rcritutem in inteUigcndo : nam in Deo identittcnntur omniuo |inma

33 — O*UKlO0l'-LAOIiVMiB - D' BCfilKlHllfiC.

DE B0NITATE ET MALITIA AITUCM IltMANOllfM vrritas in essendo et prinio yerita» iu iutclligeudo, quio est infoiii b.lis eepientia a qna Dcuk dovinre iie<iuit. ConscquenUo nesatnr qum uon e.t paritaa. Nnm pro Deo non est obligatio proprfadlcto cnn Dena supcriorem nou habcnt, sed sibimetlpsi debet ngere «„, pieuler. Undc allqnM „ou potest OHn bonu.,, niorale, etin.n pro Deo siue eoufor.u.li.te «d divinau. snpientiiun sen n,l PrWm Veritnt em m intelligendo, qme identiHentur e„m prima veritnte iu essendo

6« Objeotlo: At neipie boc modo lex ^eterno est supremu retuli J.nn. reguln morolitatis certo cognosci debet natnraliter etiam nb «KMo TttM mon.lis. Atqui lex ajtcrna nou potest ita cognosei Brm lex aeterna non cgt regula moralitotis. ^

Istn est 3" objectio S. Thoma> iu articulo.

Jfatponittur: Distinguo majorom : regnla moraUtatU etinm ab initio corto cognosei debet confusc, concedo; distinete. nego. Contrndistiugiio miuorem; Lex .eterno non potest ob initio cognosci littincta, eonccdo; eonfusc, nego.

Neqne dfcatnr qnod tunc revclnHo veritntnm untnraliiim rcligioms non csset moraliter neressaria, Num revclutio Uariim veritatum est mornliter nceessnria ut enruni collectio vel «», ub oinnilnis prompta, explictte, expedite ei naflo admixto errore oognoacatnr non vero I, oognoacatnr primnm prlnoipinm ethicu-.: Bomim houestum est faoiendnm, uuilum vitnn.lum.

7« Objectlo: At .■li.imsi nb iuitio lex icteriia possit sic naturaliter cognnsci In confuso. non est siiprema regula,

Re quideui vero, id quo.l cogooscitur per rationem admittitnr propter auctoritutem rationis et ei Ki.hordinnti.r. Atqni lex astcrnn uaturnliter coguoscitiir r,cr ratioucm. ut dictnm cst, Krgo lex asteruu n.iiiiiitilur propter auetoritntem rationis el ei siibordinntur. Aliis vcrlus: „ Obe.lien.lum est Deo. qnio hoc facerc est rntinimle : sed aliqntil uon est rntiouale quin est iinperntiun a Deo „. Itn. Victor Cousui. qm flicebat: ,. Etinm myateria (idei non sunt credendn nisi qinn evidenter cred.biUa. Unde K.ipreuium fondnn.entum etinm reli giosn? certitudinis est ratio nostrn „. Iloe dieebat secundiim spiritam rotionalisml. 1

Kcspondrlnr: Dlstiugno mnjorem : 1,1 ouo.l coguoscitnr per ranonem admittitiir propter nuctoritiitem rationis et ei enbordinatnr, quood nos. scu i/uoatl nosti-am coguitionem rci a posteriarl, concedo; quoad rnlorcm rci. nego. Xam nullo modo rnUo diriua «ubordinntur rationi nostiie, sed e converso. Sic crcdinius propter niictoritntem Dei revelontis, quo> supcrat omnino auctoritatcm nostne rntionis.

8» Objectlo: Ki bouitns voluntntis dependeret u lege u-terna, volimtns unstrn deberet conformori vniuntaU divino? in onini volito. At.pii tnnc deberem velle damnutioucm aeteruam pati-is mei, si Deus eun vult ; q„o.l cst inconveiiiens. Ergo honitas voluntntis nostra, uon dcpenilet a lcgc Dei.

Itespoiidctur: Distinguo mnjorem : Si bonitas voluutatis depen- .leret u lege n.terua, voluntas uostra deberet couformnri voluntati l>E noXITATE MOIIAI.I I'T A LECE STBffitiA diviun? 1" colito forniali, scilicet quond ultimnm rnUonem volendi. seu proptcr bonnm suprcmuni et glorium Dei. concedo ; in cofito materiali . subilistinguo : si cst prwccptum, concedo: secus, nego.

Seirundiiiii raUones nniversaiea conslderatas a rrovidentiO' universali, dnmuatio patris mci [iotcst esse convenieus; sed secunduin rationcs particulares quns dcbeo considerare, volo non volitum nuterinlc quod Dcus vnlt, sed id quod llcus vult me vclh: Cf. iufru in prawcnii qiuestione, a. 10.

□ublum, Utrum ex obligatioue morali pcr conscientiam Cognita prohari possil a posteriori existentia Dci suprcmi legislatoris.

Status qutestionis. — Plcrique auctores traditiooales aiurmu,ut, pauci i|iii,lcni negant, inter quos V. Dillot. S. J. IIioc ncgatio P. Ilillot ccrto non est sine relaUone cum sna thcsi secunduni quam mulU homincs qui per educationem familia? vcl schoUB non cognoscunt exi- BtenUnjn Dei anctoris nuturie et prima pnecepln. legis nnturalis, nt bonuni est fucieudum et malum vitnndnm, hns veritntcs in\incibiiiter ignorant usqne ad mortcm, Bdiicet nou pervcniuut ad usuni rurioniH, non siiut ndiilU secuudum conscientiiini, scd quusi idiotie quond mornlitutcm. Ex hoc sequitur quod si committiint utrocia crimina, non \ddent ha?c crimina esse peccata : et ideo luec crimina non snnt iu his honiinibus nisi pcccnta materinliu. Cf. Etudcs. anu. 1020, 1021.

P. Iiillot iu suo tractntu Dc natura ct rationc pcccati pcrsonalis. p. 23 sq.|., explicat quare, juxta ipsum, uon possit dcmonsti"ari existcutia Dei legislntoris ex obligutione morali seu ex lege natumli proul cognoBcitnr per conscientiam. Dicit enim: « Miilum morale nec esso, ucc concipi ullo modo potest nhstractionc factn n lege Dei ». Cujus raUo est quin *, prohibitio ncquit inlclligi nisi intetligatnr proliibensn. Quoruni verhorum scnsus, secundiim contextum. cst: nlsi iutelligatur antecedenter probibenB. Cnde juxta P. Billot ex oblignUone morali non potcst probari existonUu» Dei iegislatoris, quin obligatio moratis non coguoseitur quin prwcognoscatur l)eus obligans.

Hiec conceptio P. BiUot vidctur supponere quod obligatio legis nahinills fundetur in spooiali volnntate divina et non solum in intcllectu divino, dnm pro uobis suftlcit voluutus creandi homines.

Insuper nddit P. Billot quod nlioquin dari posset peccatum philosopliicuni : naro aiiquis possel peccare contra rnt.ioueni rectam, uon Peccando contrn Deum quem nondum cognoseeret. Idco Dens pnecogiiosci debet per nlinm viam. scilicet per vinm motus ph.vsici aut ordinis mundi.

Responsio: His nonobstnntimis. pro nobis certnm est quod potest proltari existentia Dei legislatoris ex facto obligationis moralis pcr aonsoientiam cognito.'

1 Hani' .lemoastraUoncm cxiKisulmas iu llbro Dtvu, |>[i. IUlS-iru:.

3Sfl

DK UOSITATK ET MAUTIA .MTITM HI'MAXOfttrM

Ad rcete linnc probntionem proponendum, primo notnndum est quod qtiinque via> S. Thomn* ud Dci existcutinm probandum lnetpein possunt non solum n fnctis ordlnis sensibilis, sed etinm a fnctis ordinis lnteDectoalli ot inoralis, ut Lpne S. Thomus pluribus locis ostendit, v.g. I*, q. TOj a. 4 : « Supra unimnm intellectivum necesse est ponei'e nliquem snperiorem iiitellectum, u quo nniina virtutem intel- Hgendi obtineut. Kcmper cnim quod participat aliquid (4' vinj et quoil est uiobUe (1* via) ct quod est impcrfectum (3* et 0 via) prwcxigtt ante nc aliquid, quod cst per cssentiam suam talv, ct qttod c#t imtnobile ct pcrfcctnm. Anima aiitein liumaua iutellectiva ilicilur per purtieipationem intelleetualis virtutis; cujus signuui est quod uun totu est intellectiva, sed secundum aliquum stti pftfftgm; 1'ertingit etinm ud intelligeutiam veritatis cum quodum diseursu et motn ur guendo. Hubet etium imperfecium intelligeuliain ; tum quin non omnin intelligit, tum quin iu liis quie intelligit, de [srtentiu proeedit ad uclum. Oportet crgo csse aliqticm altiorem intclhctum , qiiu uninia juvetur ad intelligcndum ».

Item, I", q. 2, a. 3, ad 2'"»; q. S2, n. 4; q. 105, u. 5: et qnoud volitiouem, qua; pnemotione diviua indiget cf. 111"', q. 0, u. -1.

Imo omues quiuque viu* Incipere [lossunt ub uuima et a inotlbus ejus intellectualibus et voluutnriis.

Sie possumiiH dicere, quinque vias couduuaudo:

(Juidquid mocetur, ab alio movetur; quidquid incipit eausarc indiijct prirmovcri ad eausiimliim ; omnc continijens cau/tatur a neeessario; oinne impcrfeebum , ncu compotiitum, eausatur a pcrfeoto simplicis/timo, sicut omuis multitudo depeudetub unn suprema cuusn, et omue ordinatum ud liuem iudiget Ordinntore supremo. Atqtit auiinn humauu secuudum iutellectum et voluututem mocvtur et incipit causarc, et est eontingcns, et esl impcrfccta , et est ordinata ad verum umversale et ud bonuni unlversale. Ergo uuinw bumaua dependet a primo molnre, a primu ruusa, n priino uecessario, a supremo ICute perfectissimo, u primo ordinutore.

HaH'. autem quintuplex demoustratin upplicari potest ad rulionem practicam, quie regulat actionem nostrnm moralem, iucipieudo a facto hujus reguhitionis.

Eadem est qiiintuplex major argumenti. scilicet :

A superiori causa dependet. quidquid movetur et incipit eaiisnre, et ost contingeus, imi>erfectum et ordinatum ad uiiud. Atqui nostra ratio practica ineepit cognoscere primum ejns principium « Boiniin cnt fucicndutn, malum ritttudutn », incepit causarc sen regtilarc uostram activitatem eecundum hoc principium, ipsu est contingcus et impcrfectn. et ordiunta ad veritntem, sicut volunlus ad bonum. Ergo uostm rutin prnctiea coguoscens et impcranx lH>num esse fneiendum. impcrat virtutc supcrioris catisar, sciiicei I>ei legishttnru*.

Solvuntur objectlones contru bain- [»robatiouem :

1» Objeotio: Sed bBc dcmonstratio, qua» ccrte vaiida cst, nou innlptt pxoprie ab obligatione morali, sed a vnriis im|ierfectionibus nofltrS ratiouis |)i-acticii> in sua actione.

OB IM>NITATE MOItAI.t tT IHCl-ENHFrr A UKHS .KTT.ItNA

Itcipondctur; Distinguo. Ha?c denioustnitio incipit a variis im fectionibus nnstrm rationis practica? in suu actiune tuntiun png chologive Mtnpta, nego ; in sua nctioiie imperante ct rcgulanto, con- B«

Rntio enim jiracticu, ut uit S. Tbomus iu articulo. non solum obis oxtendit bonn, sed etiam regttlat voluntntem, impernndo bonum esse faciendum. Imperat uutcm ut causa secunda, qua; nou movet nisi -rtute Cnusa* prinuo.

2" Objectioi Si-d obligtttto moralis QOQ [>otest cnguosci a nobis, nisi cognito DeO tibligante, sultem iu coufuso: qnin nou est obligatio Bine superiore obligante.

Itctipondctur; Disliuguo untecedens: Obligatio niorulis uon potest cognosci a nobis nisi nntecedenter cognoseatur Deus obligons, nego ; nisi Dens cognoscutur a posteriori, cx ipsa morali obligatione et suis effectibus, coucedo.

Eteiiim obligatio moralls diversimode cognosci potest:

er nuo nupmno fumlammto, malleet Dro otitigantc: slc I omnlno ex alto et nerfwttuwlme coimoscltur.

• rx nun fuiidamento prnjlma, sdl. in prlnolplo per se noto.

linmtHllnte evlili-utl : « Bonum fnt'leiHl\im et malum vltnndum ».

ifi {Kiudlo bontr conacientlw, pro inulvhluo et uocleUite.

i/t rcmortu oontcienHa ponl rulpom.

in Inituffirlrntia lcijtKtntionis hnnvinir, qua? ipsn resularl tlebrt.

Notnndum est quod ipsn obligutio legis nulurnlis non cognosci tur (f jjostcriori ex guudio bona? conscienlije vel ex remorsn. quin pru'cngnoscntur o priori ex suo fundamento proximo, in priucipio pcr se noto : « Iionum cst facicndum ct malum vitandum ». Uoc principium unn cst coucltisio, sed primum principiuni ratlonis pructicie (I*-1I'% q. 04, a. 2). In eo ennntintur oldigntio « faciendum » cimi boiium houestum ad quod ess^mtialiter <irdinatnr voluntas nnstra ra tioualis, ei siue qno homo seti animal rutionale nmitlei-et sunm raponem essendi, scilicet rationabilUer vivere: nnm poteutia dicitur nd actum et ud objectnm ad quod essentialiter ordiuatur.'

3* Obiectloi Seil sic a postcriori et n priori in suo fundnmento proximo, non pro[irie cognoscitur obligutio morniis ut si.-. si*d solum aliqund imprrutirum mtionale nondum moraliter obligans. >'am obligjiiio ut sic nequit intelligi nisi priecnginiscntur obligans, et proMbiti^i nisi |>ra?coguus<utur pruhibens.

t 1 Cf. Ttrruc ThamUte, oet. 1921. p. 410, I.c Prtndpc dc flnalltv rt 1'iwiomncr nvincihltc. itvm hi nostrw llbro I rCalitmc dn prinelpe dc flnalile, Pnrls, 1UR2, P- 180-143; Ilild., p. 260-2S4.

a poatrrio-,

UB UOMTATB Bt MAI.lTtA ALTICM H UMANOnuM

KespomMur: Ipsa obligatio nequit intelligi omnino ex alto o priori et 90 MM oaettO supnma, uisi proiiutelligatur Deus obligaus' coucedo. Sed ipsa obligatio cognosei potcst iu mio proximo fuiida' nientu immcdiate cvidenti, ct a postcriori, ex reniorsu coiiscientiai Et sic eognoseendo obligationeni, simnl a posteriori coguoscitur Dens obligaus, prwoise quia non cst obliijalio sine supcriore obligante sic cognoscitur htec veritos asecmtcndo ct deinde cognosci notcst 0« aceodendo.

Cf. I"1I", q. 00, a. 4, «11«: « Proniulgatio autem legis uatura) est ex hoc ipso quod Deus eani mentibus homiunm iusernii unturaliter cognoscendain ». Prinium enim principium « Bonum sK facwndum el maium citandum » est per se et immediate notiim.

** ObJeeUoi Sed tunc duri potest peccatum philosophicnm. Nam aliquis potest coguosccre hanc actioucm essc contra rectnm rationcm et uonduin cognoseere eam esse contra lcgem aiternam.

Rcspomletur: Aliquis posset utiqne cognoscere hniic actionem eeso contra rectnm rationem et nondum cognoscere distincte cam esse contra legem asteruam ; sed evenire non potest quod simnl liou coguoscat oonfusc et a postcriori nctionem illam esse contnv leaem asternam.

Etenim ralto practica, ut dictum est in articulo, regulal ct imperat ut causa seeunda tantiim, et eoguoscit subito, ealtem in coufuso, se regulare nt causum secuudam et non ut causam primani. Etcnim ratio mea proctica stntim vidct quod non ipsa constituit legem naturalcm, quaj valct pro omnibus hominibus et sorietatibus : nam objectum hujus legis cst generalissimum, coraprehcndit in confuso tottun bonnm facicndnm, etinm summnm bouum diligendum. Et ideo impenindo ratio praeticn cognoscit so imperarc nt cnnsa scc.unda fnccre potest, pront ordo agenlinm seu dirigentium correspondet subordinntioui rininiu.

Ergo dari nequit peccatum philosophirum ; nam snltem in confuso sic coguosci potest exbrtentia Dei lcgislatoris. Et insuper aliis viis concoinilnnter cognosci potest existeutia Dei supremi Ordinatoris: v.g. ex ordine muudi. Sed si cognosci potest ex mirnbili ordinatioue plautorum et nnimaliiim nd suas proprias 1'uuctioues. qnare uon cognosceretur ex superiori ordinntiono voluntatis nostne od bonum? JSon sunt volnntnles hiimaniB qua» hauc ordinntionem ad bonum lioucstum constituerunt; ipsa) enim ordinautur ad bouum liouestuui facieudum, sicut ratio ud veruin eoguoscendnm. Ergo a supremo Ordiuntoi-e et Legislntore ordiuautur, qni debet esse ipsnm intelligcre snbsistens, idem omniuo cum ipso Yero et Bono ab icterno subsistenti.

In uue venu-et qnaistio tautum de nomuie. et ad uiinns admittenda est probatio existenrite Dci ordinatoris et legbslntoris, si non ex obligatiouc. morali proprie dieta, saltem ex ordiuatioue voluulatis nostno ad bonum honestum, ad rationabiliter vlv-endiira.

DB MORAI.ITATE RBLATK AU RATIONNM KltRANTEM

Aet. V. — UTRUM VOLUNTAS DISCORDANS A RATIONE ERRANTE SIT MALA.

Slatus qusstlonls. — Postquam S. Thoraas detcrminaverit regn- Iam supreraara et rcgulaui proximam a quibus dependct bonitas voluutaiis nostrui, pouit qimsdain dilllculta-tes ad has rcgulas pertlnenles. SciL iu aa. 5 et G agitur de conscientia crronen.

Aliquis objiccro possct quod S. Thomas debuisset liic instituere tructatum de couscieutin, ut nunc flt iu manualibus theologiai moralis prnctiue.

Ad hoc rcspondcndum est quod S. Tbomas non 1'acit mnnnnle theologia? moralis practicffi, sed polins speculative de robns momlibus truclat, et uuuc in nniversali, quoad ipsos netus humanos. Postea erit qmestio de principis hnninuorum actunm. Inter ista priucipia antem iuveuitur lex; sic erit traetatua de lege (qq. IHJ-IUS). luter priucipiii intrinseca est virltis; et iu tractatu de virtutibus in genere ostendet quisnam est inter virtutes subordinatas proprius locus prudentiw ad quam portinet 1'ormntio conscientiie rcctae ct certac.

Sic determinabit S. Thomae, P--II", q. 58, aa. 4 et 5, quod tres virtutes morales justitia?, fortitudinis et temperanliie nou possunt esse sine prudcntia dirigente, et quod prudentia non potest esse sinc his virtutibus moralibus, quia vcrita-s prudentiw et conscieutia* in particularibus contingentibus sumltnr ;ic-r conformitatem ad appetitium reotum scu reoUfioatum per virtutes uiorales. Iusuper per totum tractatuiu specialem de prudentia erit qmestio de conscientia recta et certa quos atteute iu diversis circumstantiis fonnanda est per prndentiara.

In tractatu geuerali de actibus humauia illud solum probari debct qnod ad moraliter agendum seinpcr rcquiritur recta et certa consoicntia.

Ideo S. Thomatt solvit ditlieultatein ad generalem quieetionem pertinentem, scilicet circa l-ationem errautem ; quod valet nou solum pro conscientia errouea, sed etiam pro etaica erronea.

Insuper ratio propter qnam mnlti tbeologi moderni instituuut quasi initio theologbe moralis tractatum de conscientin est quia dividunt theoiogiara raoralera uou secunduni virtutcs, sed seeundnm prtet-epta Deealogi. Sic uou satis appai-et quod couscieutia rcgulatur per se a flde, et non e converso, quamvis prudentia imperet por accideus exei-citium actus lldei, sed nnllo modo determiuat ejus objcctum.

Ideo qnn-rit nunc S. Thomns: Vtrum roluntas diseordnns a ratione crrantc sit mala, seu, ut dicit S. Doctor an conscieutla errans obliget (cf. de Veritale, q. 17, a. 4).

Snppoultur quod ratio prncticn sicut ratio speculativa potest orrare, non quidcm circa principbi generalin per se nota. sed circa. principia particularia et conclusioues, v.g. sl quis putaret : teneor hic ot uunc meutiri ad salvandnm vitam proximi.

DE DONITATIi LT MAI.ITIA ALTUCM HrMANOIIfM

Responslo S. Tlionue cst: Omnia roliintas dincordaus a rnfionc ,ive recfo. ,ivc crranle, ,cmper c»t mala. Aliis verbis: niinqunin Iicet agere contrn conscicntinni sive verom sive crroneam.

Itotio est quiu bonitas vcl matitia voluntati, gumitur vx olijeelo non seeuuduiu stinn, niilurnni rousidcruto. sed prout propouiiur a rationc seu u eonseientin ; est enim voliintns potentia ca?ea sequens ductum ratiouis; niliil euiiti vulittini uisi pnecognitinn. Ergo si ratio seu conscicntia proponat, Ucet erruntcr, olijcctuni ul mulum et prohibilnni. ct volnntus illud amplectatnj, erit mala. Similller si ratio proponut objectum ut bonmn et pneceptum et illud voluntna refn. giat, voluntas erit niula.

In hoc sensu S. Paulus dicit Itom. xrv, 23: « omne ipiod non est ex lide peccatiim est a nt putet ex contextu; locpiltur cniin Apo- Btolus de esu ciborum qnos qiiidnai iininundos existiiiiabitni utpote lege uiosnica prohibitos. fnde secundum 8. Pauluin, si ipiis mauducat eibos quos reputat immuudos, peecat, quia non ugit ex lide seu ex couscientla. Ita communiter Patres.

Conscicntin est enim proxima ct iimncdiatu regulu. actuum hunutnoruin, quiiteuits up[ilicat legeni hic et nuuc; ergo ngere contra couscientiam cst agere contra Iegciu actu obligantem, saltem cxistimatain taiem ; qtiod tleri nou polest nbsque contomptu legis. (Cf. in articulo responsiones ad objecta).

AnT. VI. — UTRUM VOLUNTAS CONCORDANS RATIONI ERRANTI SIT BONA.

Ut dielt s. Doctor est idem nc quajrere: utrum conseientin erronea excuset.

Respoudel distinguendo inter comcicntiam invineibiliter ,vu involuntaric vrroncain qua» excusat a peceato, et canscientiam vincibilitcr AN voluutariv crrantvin, qua> non exeusnt a peccato. Attamen nou poBOTmni vontra eum ugere, ut dictnm est iu nrticulo [inecedenti. sed luec conscienlin vincibililcr seu voluntarie crronea potest et debet deponi, et ei homo eain non deponil, ut debet, pcccat, ex suppositione quod hiec. concientia est eoluntarie errouen, ergo Itic homo non uhsoliite obligntnr nd peecandiini, sed cx suppositione sibi voluntariti. et hoc uon cst inconveniens.

Hoc longitts exutuiuiihiiiins, in line liiijusce ipuestionis XXI in Suppleinento : I)e eonscieutin scciindinii principin K. Tliomo?, oM erit. sermo de conscientia erronea.

Aut. VII et VIII. AN ET QUOMODO BONITAS ELECTIONIS MEOIORUM DEPENOEAT EX ANTECEOENTE INTENTIONE FINIS.

In art. VII: ontcnditur quod bouitns electionis incdiornm depeudet ex antevcdcnte intentiouo llnis voliti. Etenim ordo nd llnem

IIB CONTOItM ITATB Atl VOI.CNTATGM UIVINAM eonsideralur ut mtio qnwdam bouitatis ipsius ohjcctl voliti, v.gr. euui nliquis vult jejunnre proplcr Ileiim.

/ii ni/. VIII: qtiHM-itur nu honitas clectionls itu. depcndcat a bonitule inteutiouis, uf si Uli (iquali*.

Respondetur qnod nec qitaJitilas ex objecto; nec qunntittis ox mndo intenliouis deseendit necessario in actiim clcclionis aut exeeutionis. seciiudum se, seu inuterialiter, idest ut tendnnt m sttii prin objectn, Sed qunntitns utraque. scilicet ex objecto et modo tentiouis' nduudat in ulnnn<iuv avlum, scilicet electioms et execu- -uis, nt «lant ,ub intentione, «cn /ormalitvr, idest ut teudunt m ctu ciueiu rcspicit iuteutio. Ita Cajetnnus. GWIarinm: Vt tota bonita, Mentioni, redundet in electione et executione oportet in ipsi» torntaliter tendero non sotam afl <**W objectuu, proxiinum, sed ad- flnem quvm mpUM ,«' »' »• 1« ' > » »' ekrMiani vere Metior». Nou operantur ex pnecpltat.one unturali. sed etiam exterius ugendo. conslderant et volunl Unem ult.mum. cnr.tatis ohjcctuni.

V„t IX — UTRUM BONITAS VOLUNTATIS DEPENDEAT EX GONFORMITATE AD VOLUNTATEM DIVINAM.

Kesponsio est afflrnnitivn, et sic prohntur :

Probatur 1" Auetoritate Xti dlceutis in horto Gethsemuui : « Xon mcut euo volo, ncd sicut tu cisu. n„i,-

2' Uationv el quiden, simul ex pai-te regula. et ex parlc ttnis.

Unumquodque est rcctum quando attingit propriain reguluin , illi eonformatur, utque ad sm.u, fineu, tend.t. .«„«' volantas d. u n est primn regnh, et mensura cnjuscumqne «ctus ^^^™ prin un. 1„ unoquoque genere est mensnra alloruut, et »^s ult,,. ,s uoster cst. Deus objectnm volunlatis divitne. Xryo V"'U"^U ,™ sit rectn. debet esse confortnis divinie voltiutatt, [..-«'scrtim tendendo ad Denni ipsum. liuem ultimum, _ ,

(Mrca banc conclusiouem et raUonem videatur S. Tltomas. rf,

^'Notnndum^st cum Cajetano, propter oclile» et j^™"*™; qttod H secuuilum proportionem sibi eoueess. lumin.s '« •""'' ;' Lm bunum ordinvnt aetione, ,m», vel di.duclc. vel co,./««, enluf moralitcr bomv. si non, non. . „,m,.it in Heo

Quond ohligntlonem legis unturce. nt diximtu., sitfflc.t m DeO

TolimtuN frenudi lioiiiineR.

A„, X. - UTRUM NECESSARIUM S.T VOLUNTATEM HUMA- NAM CONFORMARI VOLUNTATI D.V.N* IN VO LITO, AD HOC QUOD SIT BONA. Status quaistlonh,. - \ i<letnr quod uon : 1" quiu non [K.ssutnus velle " quiTqTnm" mus. 8ed quid Deu. yeUt iguoramus 1„ plurlmis.

DE RONITATE ET MAI.ITU ACTI."|;M HUMANOIIttM

• quin Dcus vult dumnnre nliquem, quon, pnracit i.. mortaU pcccatn inonturu,,,; crgo sequeretur quod hic ho.uo teuentur KffiS *„,,„, veUe; quod e»t taeonyeuimu.. 8- item cum Deux vult , , pnixem alloojn», si flilins hoc ideu, veilet, contru

In hoc articulo, sicut in quawrtionibus disputatis, snnt objectione*

P«r oppotitum enim dicitur: 1- Glossa ordinnria desuninta „ Aup,,t,uo, ait: liectum cor hubct ille qui vult id quod 1 . Z vuk o h Tmt te"C,,"r ,mbe'V ratnm * Cum tiunta ifi cc ur ab objecto „ homo debct coufornmre voluniatcm sunn, • ,„n ,a„ , ,v,„u,, ut d.eitur in arUculo pnecedenti, sequitur quod luZur e. o mformarc ,u objecto volito. 3" Alioquin 'esset repngnauiTn i<Z vohmtatem nostran, et voluntaten, divinum ex pnrte objtcti voliu Duples est conclusio:

P tte s , Z L h"m ^SSS 8iC' "lteal ««P^ omi.tan.lt ct e us Mnri " ra ""; E2rter DL'"m uaem ",timum M"taua ct ejus glorium, seu manifestationem bonitntis suie.

a^J^SSSZL!* Tam*M "°"ra bona non «rcessarium (o«o« (irr prweeptmm aut probibitionem.

lta ftSL1"» tateUf™"mt qui aiXBWnt hominem

» rfndh n <", 'if0rma'e .™lnBtateD, suam voluntati divina, usque „d nron™!.'!'"' '•' ™Untn" fertur 111 ««•»» objectum secundum quod , » rfcm ,0„c Del provisoris universalis, et nm bo„a sub eo„id,o „ ;«,f,c,,fa,„,ad ouam debet. uttcndere homo viator. flrao bomo 23"°° teuetur «onrormare voluntntem suam voluntali divinn ■ vo'"° <*mi, nisi hoc innotescat per pneceptum.

VcJ„„£hT ^S^v^J*™ r"S volitn. n,m cst objectnm mnlerinle v « »»«/^ ■ 8ub,,"iver"n '•onsideratione esse bona ot mnla: ^1,3. S " ra;"'ii'l''ra,a ■ J'"»™ Ot neccssaria bono co.nmuni bona, sed co,mdenta ab mon Mroni, ut nosia fnmilia,, est

DB OtNKDIIMITATB AD VOHJ NTATBM IHVINAM niulii. Proinde judex attendeuB ad bonum commuue, debet velle raortem Uhtronls vel homidds. Sed ozor latrouis, eujiis est atteudere ad Imuum ramilice, hobet «'(iuiu boiiaui voluntatem dum nou vult niorleiu muriti.

Atijui Dcun ut prodtor nnwcmalw a(t&n<iit, in volendo, wl DOfMwn oommutM totius uitivertti: uude permittit mala lieri ut exinde inajurn. bona evenlant et manifeetetor ejiiK miBerlcordia ac justiiin. Sic, v.g. Deua permittit patmn meuin Ileri liaiwticum, in luercsi mori. et propter hoc peccatum vult ei po'nam u^ternum iutligere. Hat' diimmitio ptitris mei, secundum istas rntiouea uuivereales considemta, ent bona, et ideo bona eet volunta» Dei quu» illam vult, Sed ego, Uoino piivatus, cnjus nou ent iid istas rntioues universale* attendere, ad particnlarcs attendere debeo secundum inclinationcm partt* culamu qure est boua ot est a Deo, et eecuudum pielatcm lilialem «rga parontes, ipiro est virtus a Deo praecepta, et uolo hanc mortem patri^ mci iu hu»nwi, nec volo ojus dumnalionem. A fortiori reclv wdo pro meipso damnationem. Nam hrta mor» et damnatio, secuiidum ratioueu particulares, sunt malae. Et adhuc iu isto volito materiali, qniinivis videar recedere a voluntalo divina, oonfortnor lndirecte huii: suucta! voluutati, prout volo nou i<l qtiod Deus vult, sed id quod Dcux vull me veUe.

Tota rcspouaio fundatur in hoo quod volunttiK fertur iu suum objectum eeeundtun quod propouitur ei a ratione.

Corollarium : In corpore articuli : « Diversw voluntatea diversorum hominum circa opposita possunt osse boiue, prout sub divorsis rationibus particularibuB volunt hoc esse et non ene». Sic R. Phiiippus Ncri et 8. Oarolus Borroineus, qui volebant aliquo modo caudemCongregntionem sacerdotuin instituere.non fuerunt concordes, ot unusquis<|ue fccit suam fundationem. Uude qiiando(|iie duo saucti non concordnnt materialiter, et eo tirmius dissentiunt guo unusquisque existimut in conscientla facera id quod Dcuk vult.

Solvnntur objeotlonesi

1" Objeotloi S. Thomas, I Scnt., diat. 48, q. 1, tt. i, dicit quod « licet appetitua sensirivus (et volunlaK ut natura) possint vcrugere id quod Dous vult, <h'IilM'rata tamen volimtatc tenomur confnrniori divimo voluntati in volito ».

Respondctur: Ut dictnm <•»( supra, tenemur <'ouformari divins voluntati in volito matpriali ttt xubext volilo fonnali, scilicet in rntioDt* voleudi ; uou vero in volito materiuli itecundnm 60 rolito, nisi adsit pneceptum.

Xam solu vohintas dolihenita iiotest aHingere rationes superiores et univerBales. Quainvis autem secundum rutiones |mrri<Miiares noo toueniuur conformari co/i7o Dei tnotcriaU, teuemur tumon st><'uudum rutionew superiores et universales i-onl'ormari illi OOU srvuitditm tte, «m! roduplica tivc ut xubcst volito formali. Et hOG est conformari

OE UONITATK ET MALITIA MTtTM Ilr.MAXOItlTM volito (ormali. Sie CliristuK mortem quam socuudnm 8e et Recnnilnui rationea temporalea nolebat, eam rolcbat prout stabat sub orttine diviiur Prnvidcntur.

Hoe lieue explicntur iu nostro urticulo, ud ubi dicitur quoii non ueeesse est quod liomo velit mortem suain secuudum se. nec. u fortiori. dumuatiouem gnam. Snjfiatt ijnod circn tnlin velit justitiam Dei et ordinem mitunn servari.

2" Objootio: Yolituiu formale est ratio universiilissiinu sub qua QontlneQtur omnea pnrtieulares rationes. Atqui tenemur conformari iu volito foramW. Ergo tenemur couformari etluni in volito materinli.

Rcspondetur: Distiuguo majorem : Volilnm fornuile est ratio universiilissiiua in eaiiiando, seu atlingendo. eoneedo ; in csscndo rl pnvdicaiula, nego. Concedo minorem. Distingtto cousequens: Ergo tenemnr conforuiari divimc vuiuntati in volito materiuli sceundum nc cl aliftolute. uego; uf subest volilo formali, coneedo.

3a Objeotio: lu Orutione dominicu. dicimus : « Fiat voluntas tua, sicut in ecclo et in tcrra ... Atqui in eielo benti eonforniiintur divina? voluntati etiam in volito materiali. Ergo el in terra conforniuri debemna in volito materiali.

Resondctur: Dlstiuguo majorem : In oralioue dominien dielmus: « Piaf voluntas tua sicut 111 ccrlo et in tcrra.ii, ijuanlum ad pvirecpla. concedo ; qunntum ad alia, sccuudum sc, nego.

Hoc beue cxjilicatttr in nrtieiilo nostro, ad

Beati in cudo conformnntur etinm in volito materiali, qniu perfecte cognitn Dei volttntate, uon operantur amplius seciindiini rationes partieiilares et temporales, sed solum seeundum rationes mternas et superioi-es. quia tixe et immobiliter ndluercnt Dei voluutati <]iioud omnia, etium complncendo in mnnifestn-tioue justitire vindii-aliviH Dei, secuudiini illud Ps., lvii, 11 : « Laetabitnr justus ciiin viderit vindiciani n seil. ordiuem justitiii* l-estitutuiii. Id antem non competit viutoribns, qni debent nlleudeie ail nvtiones pnrtieulnres. Et propterea mysterinni praMlestinatiouis eis eppavet siniiil ut terribile et dulcissimum : terribile pro non iinedestinatis, dul.-is simiim pro uliis. -Iiim uiitem S. Tliomns, loqucns ul thcologus, snb liiinine seientiw Dei, loquitur de boc m.vsterio ex alto, secunditm niiioiics superiores et mlernas. ex qnibus eiium in liis terrilillibas liubetur jiiix, seu tiuiiquillilus ordinis.

lum Dublum: Tirum sit melitiB coniormuri voluntati diviuie etiom in rolito mateviali,

Respondetur: Affirmalivc, quaudo hoc est licitum : quia tune est major ei.nforniitiis. V.g. volo bnnc lmmilinlionem atit nfnictioneni temporalem, etiam in se et non soluiu nt subest volito formali. ln hOA apparet diguitns obedientiie rcligiosie, soi-uiiduiu qnain lit bnee conforntiliis ctiam in miuiuiis. Sed DOn itu jH.ssem velle damnationem patris mei supposito qnod enm rogiioscerem. Cf. S. Fmiieiseiun l.E CONKOIIM ITATE AIl VOLUNTATEM I.IVINA.M

Salesium, Traite dc Vamour de Dieu, 1. VIII, ch. 5, 6, 14; 1. IX, ch. 111.' jum Dubium: Qnandonam est Ulicita conforniitas voluntuti diviuie eliaiu in objecto materiali?

Respondctur: lllicitu est in duplici cusu, scilieet : 1* Qunndo objectnm niotcriole est soluni permissum a Deo et non positive volitum, ut poccatiim. Non euim tid me pertinet pormittere pcccatum menni vel peecatum alterius.

2° Quando adest pnrccptum dc opposilo illins quod Deus vult Beeunduni rationes superiores. V.g. duui Deiis vult per iiu.iluui pienie damnationem meam leteiunni vel alterius; ant etuim dainuum grave Importan» |iriviilionem quiimditm spiritnalium bouorum, slcut quod siiu in exilio sine possibUitotc ('onfessiouin et Comniuniuuis. Ehm ex pneceptO earitatis teueor velle mibi et proximo bonnm spirituale. item etium, regulariter, toneor vclle pi-oximo iuilemnitiitem n duniiii. lempontli. . .

Extra hos cnsua, RUtHlM est eonformari eoam m voiito matertan, Et ita eommuniter se gcrunt viri perfecti iu lnboribus, n-rtimuis et afllictionibus liujus rita) dicendo : Viat coluntas Dttl Cf- O0IMB0Btarium .s'. Tkom/S in librum Job, eap. *2.

Et ex hoc melitis adbnc apparet distinetio inter pceeatum venmle et iniperfeetionem .

3um Dubium: Qoando ROn lcncmur eonformuri in volito materiali. atrnm possumus conuri conlni?

Rcspondelur cum distinctioue. Scilicet: «i re» sit facta irrevoeabiliter, non possumns conari contra. Esset enim velle Deuni esse toutabllem. Possnmus solum dolere de hoc et optare ut nou sit, si lieri posset. . ..

St i-ero ros non sif faeta, licet connri coutra Ulam raateiinliter consideratam, prout peudet a cuusis particuloribus. V g. eonaH contra morteni. udbibendo remedin, Item snneU quibns Deiis re\clavit eorum mortem, eerto poternnt odhiberc remedin contni inbrmitatem. .

In pras-i: pnedicanda est eonformitns eum voluiitate flhina, absque subtilitatibns qnas populus ehristianus nou lute l.geret *nt enim optime aliunde uuusquisquc quod nemo velle debct d.unn, iionen. suam et quod omn.s luborare debemu» ud salutem ™"87"™1""';.(

Disliiietiones pneseutis articuli suut tamen speculot.ve n ,s saiue, pnesertim ad confutuudum errorem quiecistarum de sn.i.u.i.. honi proprii. etiam salutis icternte. ,.„i„„i„,,.

Praedicanda est pniesertini con ormitalis cum tHelno oli i ilal signl l^t cu,,, pnrccptis ct con.iliis eraiujelieis, in spmru hnm,- i ««..mdiim « Fnnic-lseam Solesluni ruliuuai, 0« rioiilfimta l-r |«ecepta „, ' ^1, " • {."Z et r,.l«..l«» bencplacUl IM nnD.lm.1 n.:uure.tnta e«t

S^SncS1^.m. SS- ^SSrJSf^S* "°'m""; f.a ProiMeMO et 1« eimfliuioc en Dleu. Porls, 1032, p. -80-mo.

Pfl IH.IXITATE ET MAI.ITU AGT17UK HCMANORTJM litntis, nionsuetudims et pntientin?, ut dieitur in beatitudinibu» evuugoliris : Beati panperea, Beati mitea, Beati qui persecutionew putiuntur proptcr justitiani.

Quserltur: Sed si res non sit faetn, nttanien eerto futura, et hoc scintur per revelutiouem aut aiiunde, ut Petrus per reveluttoni-ui Christi cognovit triplicem sunm neKUtionem, et nt ipse Cbristus uoverat murtem suam proxime fuluram, (unc qmenwn conformitas requiritur?

Respondetur; Nou iicet conari nt uon tiat, quateuus est formaliter quid efflcuciter volituni aut saltem certo perniissuin a Deo. Nam hoe essef fruslrnneum et impium : esset velle reddere volnutateni Dei iueJlicacem, ant salteiu ejus scientiom fnllibileiu. Sed licet conari contra rem materinlitcr consideratain, prout pendet a cnnsis pnrticuluribus, quia non tenemur cedere eausis particularibus ; nec Deus jubet eonforiuitateni in volito matcriali. SJg Petrus post revelationem suie triplicis ncKationis couari debuisset ne peccaret: et Christus rogavit ut trausiret ad eo enlix dolorosissima? Passionis.

QU^STIO XX.

DE BONITATE ET MALITIA EXTERIORUM ACTUUM scdlieet actuum qui nb alia fueultute, quam a voluntate eliciuntup et u volnntate imperantur.

Principaliores articuli bujus qwestionis sunt qnartus et quintus. cirea qiios sunt nliqme diiticultates.

Breviter prius enuntiantur eoncluetones priorum nrticulorum eum eorum probutione.

Abt. I. — 1a Conoluslo: liomtaa vcl malitia per prhtt sunt iit actu intcriori volwntatis quam in actu exteriort.

Et lioc verum est sive consideretur finift intcntus, nam finis est objcctum uctus interioris: sive conaideretur cxecutio, quia iu executione bonitas actus cxterioris se<piitur bonitntem actus interioris, qui est princjpium uctus exterioris. Brevius: Actus cxterior, 'iit est effcctus voluiitatii, cst posterior voiuntate.

2» Conclusio: Attanu-n si vonsiderelitr bonitan vel inalitia cxterioris actus (v.g. dnre eleeinosynam vel furtum faeere) secundum quod est in apprehensione rationis, tunc consideratur ut objectum secttndum ne bonum vel sectnidnm sc malum. et sic htec boultus vel imilitia nou derivatur n voluutute uostra, sed ao objcrto speeilieante voluntntem. Scilicet, actits extcrior ut objcctum voluntatis est prior coltintatc.

Ita dicitur in eorpore articuli et ad 1 11,11 . Sic bona inteutio non jiistiOcat medium in se malum.

Ha«c duplox conclusio fundutur in distinctione intcr specitlcationem a fine et specincationem ait objecto. Nnm ohjectum seeundura se bonum potest esse aliquis actus exteriur iu appreheusione rationis, v.g. dare eleemosynam. TJnde actus exterior nt objccrum voluntatis est i»rior volnntate, et ut effectus voluntntis est posterior volnutate.

Abt. II. — UTRUM TOTA BONITAS ET MALITIA EXTERIORIS ACTUS DEPENDEAT EX BONITATE VOLUNTATIS.

Quoad quauUtateni bomtatis hic articuius juetum medium teuet mter siibjectivismnm eorum qui per bmiam intentionem internain m nosiTATB mr MAI.1TIA ACTUCll BOHANOBUM voluut oinnia justilicare, etinm iiuiln ojiera cxtcrna, et alioK qnl nou- nisi ab extariorl judicant,'

Suut quutuor coneliisiones:

1* Conolusio: liunitan rW inulitia acfun extcriorix quir mimitur cx finc, tota depondet a voluntate, seu a volitionc liujus finis, ul patet ex snpra dictis.

2» Conolusfoi ftonitas vel malitia quam halict avlun cxlcrior ex ob/eclo et circuvixtantiix, pcndct cx conformilatc ad rcctam rationcm. ldeo nequit justilicnri furtum U6G niciidncium per bonnm intcntionem linis ultioris, nisi mi extraonliuarii' iuvincthilis ij^ionmtia de eoriiui malitia.

3» Conclusto: Ut aclun cxtcrior tttt honutt ximplioitcr, ncccttHC est aetum voluntntis e*se boniim ex fine, cx oh/ccto et cx co i/itotl priv cipalc ext iit circumxtantiix; quin bouum constirgit ex integrn cuiisa.

4* Conclusioi Vt iictuii extcrior h[I malux Himplicitcr nufficit vnluntatcm i-sse malam vol ex fine, cct ex oh/ecto, rcl cx co quod priucipaic citt in virrumnttintiig; quia maluin e*t ex qtiocumque defeetu circn principalc lioruin triuni.

AitT. III. — UTRUM BONITAS ET MALITIA SIT EADEM INTERIORIS ET EXTERIORIS ACTUS.

Sunt quutuor conelusiones :

1" Conoluslo: Bi duo actus, intcrior et extcrior, i_n gcnerc mo rix, eunt unun avtiiH, i/uamrin physicc ttint dittlinvti; Kteuim acliis volnntatis M htibet ut formale a*l actuni exteriorem. ut dictum cst. Atqui cx fnrmali et materiuli lit uuuin. Ergo aetus interior ct acttUf exterior mini unus nctus in geitere moris.

2" Conoluslo: AJtf[Ui» OOtUH aliqitando hahct /ilurcH bonitatoH rcl malitias in r/cncre inorix, V furlum farerc nil adiiltcriuin coniiuittendum. Quundot/uc vcro unicam habct bonilatcm vel malitiam. V.g. furtum facere ad pecuniam halicndum.

3" Conolusio: Vnica cst bonitan vel malitia pro actu intrriori ct pro nctn rxtcriori, quanilo acVus cxtrrior liabct honitatcm rcl maliliam Bohtm ex finc.

4a Conclusio: Qttando actun cxtcrior habct bonitatem vcl mttH tiam ex proprio oh/rcto ct cx ciivumatantiiH, tuno diverna honitax ettt in actu intcriori (ez llne) ct in actu extcriori (ex objecto et ex cirtrumstantiis).

Prlores rwlucunt omnc fiwtom adlmnletum. etloni rurtuni. atl Jun idcnli' lutentuu). BlC linin Jnntificnl mwlln. Alll plnrlen reducunt Jus iiK-«k> 4hJ fm-tum iifllniplotuni. ipiod flH«t qunnl quuiliiin < roj- popatl, vaa Dvt m ut In tH)lswvlBni'>. Uuvera exLrenm -»■■-■ Laugiinl

OB MOKAI.ITATK ACTUCM BXTKKRHtl'M

3cn

Akt. IV. — UTRUM ACTUS EXTERIOR ADDAT BONITATEM VEL MALITIAM ACTUI INTERIORI.

Hic ftrticuluK est magDJ monicnti quoad HpiHiuuIitatom.

Agitur de actu exteriori, ut est mera cxccutio actus interioris, uon vero prout quaudoqoe continet bonitutem Kpecialem, ut v.g. in siisccptione exteriori Kacrunicntorum.

QuiPNtio est v.g. utrum Petrus qiii vult eflicaciter facei-e eleemos.vnani, et postea iinpeditus cst ab eleemosvuio erogalioiu! quia fOT uufert. paratos nnmmos, sit miuiiK bouus coram Deo tpiain si de facto dedisset eleemosjnam. 1'aritcr quwstio esset au subire mart.vrium iidilat bonitatem vivo et cfticaci desiderio moriendi pro Cbristo. Et, a pnrl, utruni furtom facerc addat malitiuin deslderio eflicaci Itujus dclicti. Supponitnr nempe quod omissio aotua exterioris sit iuvofuntaria. — Cf. 8. Thosiam, De Maio, q. 2, n, 2, ad et II Bent, dist. 10, q. 1, a. 3.

lu Intc quuwtione aliqui erraverunt per defcctum scilicet quietiKHe, ilicentes ijuod opera exteriora sunt iiiulilin; alii vero pcr exees- /tuin, non Kiitis coiiKidernntes principalitatem actus intorioris.

Ad qurostionem respoudetur cum distinctiouo:

Conolusioi Aetutt extcnor, ut cst pm-cine cxccuth aetun intvriorin, illi uon adtlit bonitatcm vcl inalitiam Himplieitcr, rclato ad prtrminm csHcntiaJc , rcl ad pirnam c#Hcntialem; scd tanlum Hecundum quid relato ad prwmiwn aecidcntalc vel ad. pQMiam occidentalcm.

Uudc non reddit operantem nieliorem vel pcjorem sinipliciter, sed secundnin quid.

Est seutentia comniuuior iuter tbelopos.

Probatur 1° Auetoritate: Jfnm in Qcncni, zxn, 11, laudatur Abrabam ac si de facto lilium suuui immolnws*^t. Et in Matth., v, 28 dioitur de jietrcnto: « Qmnin i/ui vidcrif mulierem ad voncupixecndum ctiin, /am mtrchahu* cnt cam in cordc nuo ».

S° Ratione probatur: Prima par» concluttionin, nempe (piod actus exterior nou addit aliquid simpliciter et esseutiallter, jiatet 1° quia nctus exterior ul ent ob/cotum, jam volitus est per uctum intcrnum;

quia actus exteruus, ut executio nctus iuterioris, nulluni babet bouitatem vel malitinm moralem intrinsecam. sed est bouus vcl iuuIuh fleimmiuative extrinsece a bonitate vei nuilitia uctlis interioris. in quo solo cst libertas inlrinseca, quia usiis niembrorum violeuter impediri jiotest.

Aliis verbU, bonum drtutUj ilona Rmtiu.' (l[ gioria^ non subjaceut Vlolentus hominum, qui executionem externam alicujus saiicti propORtti iiupedire poBSUnt. l'nde judici interrognuti respondit .S. Lucia: « Hi ino iuvilain jiiKseris violari, ca*ititas niihi (lujilicabitur ad 00ronam ».

— (HMiaoc-unwfUB - db ueoiuutttne. —

IHJ IIUNITATB ET MALITIA ACTUCM HTJMAKOftUM

Attameii de fnelo, si oeeusio extentn merendi deest, su;pe deest etiam vuluntns mcrendi ; dnm, e contra, si datur occusio exterua renovntur etiam actus iuterior ad pervcniendum ud terminum exterioribus actus.

Sccunth parn conchisionis aitinnul quod nctun exterior aliquid nddit accidentaliter et secuudum quid ad iuteriorem actnm.

Jtatio C8t quia omnis tendentin pcrlicitur in bOO quod tcriuinum attingit. Sic bouitus actus interioritt est extcnjtive et conmtmmatiee iu actu exteriori. Kx hoc augetur pra-mium nccidentale, quod est guiidium non de Deo elnre viso, wd de bono creato,

Propterea ilic qui a martyrio sibi iustnnti impeditur invitus. non jicrdil uieritum relate ad pneniinm esKeutiale, sed pwdU aureolnin martyrum et gaudium Bpeciale, scilicet non gatidcbit de eo quod mnrtyriuiu sustulerit. Ileni dicenduin est, proportione servnta, di< pCBDA nccidentoli privatioui Dei adjuncta.

Ilatio igitur <piare teneamur actum externum contiteri est: 1" Quio in actu externo pertieitur malitia; 2° Quia in eo rcgulnritcr inteiulitur et multiplicutur mala voluntas; 3" Quiu cst evidens siguum voluniat ■ etiicacis; 4° Propter dumua alteri illala ; 5° Propter majorcm adlnesioiiem peccato et difficiliorem medeluiu. Coufessarius euim non solum est judex, sed et medicus.

Itilluarr uotat quod nctus exterior sine intcriori non jiotest esse moraliter bomiK, ut v.g. eleemosynu facta a demente.

Ha*c doctrlua cxaggerutur a quelistis, qui tcnent quod opcru exteriorn, etinm ut procedunt a voluutate interiori, sunt ioutilia; ut qni exterius potest operari, od id non teneretur, quod aperte est erroneum, cum et actus cxtcriorcs priccipinntur, nec sit perfecta voluntas qute non operatur dum potest.

AaT. V. — UTRUM EVEMTUS SEQUENS ADDAT AD BONITATEM VEL M ALITIAM ACTUS EXTERIORISj v.g. ai mors sequatur cx actlone homiolda.

Itcsponsio est affirmatitu, si sit eventus pnevisus et aliquo mudo inlentus, quia tunc pejor est voluntas cjus qui prmvidens et inteudens multn mala ex suo opere sccntnra, illud facit, quam si nihil horum pnevidcret et intcnderet. Item In ordiue boui.

Imo si eventus pcr er scquitur ex actu, addit ad bonitateiu vel mulitinm ctiumsi non sii prmvisus, nec in se volitus, quiti esl virtuu liter volitus in sua causu ; v.g. scajidnlum sequens ex publicn fornicatione.

Exceptio tuineu fucicnda est, ut diximus agendo de voluntario indirecto, si cx eodem actu sequuntur irque immediatv duo effcctitB, qtiorum uuuh est bonus et alter malus. Tunc, ut dlcitur I1"-I1*". q. Gi, a. 7, umiK potest esse iatentus et olter pra-ter intentioncm.

Denique notanduui e*t quod eventns scquons /icr accidciw ex

M MOKALITATK ACTITM EXTEIUOUrM actn. si uou sit aliquo modo intentus, uon addit ud boiiitutem vel malitiam, quin htijusmodi effcctus nullo modo est volunlarius.

Aiit, VI. — Conoluslo: Niliil prooibet aUqoem OCtom eKKe untim secunduni qiiod rcfertur ad genus natum* (seu physicel, qoJ tnmcu non est untiK secundum qnod refertur ud geuus moriH (seu moraliter) et e converso. V.g. umbulatio qruB physice est una. iK>tcst esse prius inoroliU-r bona et deinde moniliter muln.. ex diversa intentione.

QOE8TI0 XXI.

DE HIS QU/E CONSEQUUNTUR ACTUS HUMANOS RATIONE BONITATIS ET MALITI/E