Sectio 7, art. 2: UTRUM HABITUS

I M PORTET ORDINEM AD ACTUM.

Videtur quod hnbitua uon importct ordinem ad actuiu.quiu id quod lmportftt ordiuein nd neluin est poteuuu, quuj est secunda speeien qualitu-lis. lusuper secundum Aristotclem saiiiuis ct pulchritudo suut habitus, ei tameu uon videntur importare ordinem ad nctum. Kespousio est ufprmativa. Ideo ponitur sequens couclusio.

Conolusfoi flahitun diciduntur (fl entitativon ct operativoB, onuwsquc nd uvtum ordinantiir, saltcm congcquentor.

Ratin c#t quia subsu.ntin potest: dcterminuri bcne vel nuilc dupli citer, scilicet 1" ad cskc, 2" ad opcrari.

UobUux cutitutivi suul qui dctermiuant substantium ut focne aut ouriO sit in se; et soluiu voiiHvquciitvr detcrminant siibstnutiam ur bene vel mule operetur. Sle sanitas et ajgritudo in corpore, pulcliritudo et deformitas in vultu, gruiin hubitunlis et cjus privatio iu subsuuithi nniiiue. Tdeo omnis habitus ut cst hubitus, imporutt salteui consequeuter ordiuetu u<L iictnm, quin omnis bnbiius, ut est linbkus, importut orduicm ad uaiurum rci : operntio autem est finis natnno, quiu ornuiH res Mt prupler sunm opemtioncm, seu propter seipsnm o|>erauu>ni( uimquum proptcr lincm proximum.

Uabitnn opcratiri siiut qui determinant potcntios nd ociie vel mulc opcramtum. Isti uutem hubitus, rntionc subjecti iu quo suut. scilicet rntioue potenthi; opcmtivie, qunm determinant, priucipalitcr iinportant oritiuvin a<l actuvK Ila scientin et crror in iutcllectu. virtus et viliuiu in voluutate, hubilitus et iuhnbilirus in nieuibris corporeis.

Ad 2«m: Ilabitus operativus actunns potentinm dicitur netue primus; operutio nutem dicitur nctus seciindus.

AiiT. IV. — UTRUM SIT NECESSARIUM ESSE HABITUM.

Videtur quod non sit necessarium esse hnbitum, quia sunicit forma Bubstantiivlis in ordine esseudi ct ftotcutia operativa in ordine agendi.

DN uaihtihi-s QiroAn EOItrM bsskstiam

Kcsponsio est affinnatim, ijiub in duplici conclusione «tprimf IH>test clnritatis gratia :

1» ConelUSloi -Vccr«> « hahitm opcmtirm in vrmturi h qniL potcntia opcmtiva diitinguitur reahtcr ah opcr«Mo»e ot non detvrminatoir ad unicam operattonem.

mtio *8t quia tnlis potentia opemtiva indiget dvtcrmnmn ud bene o„e mdum prompte ct faeiliter. Sic intellectus noster iletcrm.nn.ri ^SajSto scientifico nd cognoscendum scientitice vemm m vurus ma frbs vg. pbyatds, mathcmati. is. mclaphysicis. Par.ter et.nm rim taHnos^determinari lndJgrt, ad bonum fac iendum ct mah.n. riU udum -n cUversis materiis, v.g. justithe, rel.g^on.s, ete. : .tem seusibilitas uostra indiget virtutibus fortitudin.s, tempernntUD.

Per opnositum, in Deo habilus nequeunt, qiiia Deus est suuin agero, sic. t suum esse; «ilicet in eo non dwtingunntiir substautin. JSul as et operntio. Ideo facnltas in Deo non mdigt't deternunar^ sit semper in nctu : Deus est ipsn.n iutelliKere snbs.stens et iPso amor saltHlnlens.

N«iue ugenlia nuluralia, de m detenniuuto nd uuuni eirectum produ. en.lun., iudigeut bnbitu ; ncqne sensuB erterni nd seut.endum, neqne. vir« yegrtattv», qnl. K,mt de se determlnuia- ad unum. Of. infra, q. f». a. 3, ad 3"».

1» Conclusio: Hnhihts oliam mtitatwi quandoquc sunt nn»»»orii. ut natur* mtbjecti bene sc hateat.

Et hoc est quand.) plura concurrunt et diversi mgde ordinari ,K.ssnnt ad diaponendum subjectun. ut l.eue sit. 8.c sanitas eat Imbilus cj.lilativus uecessarius, importaus detern.i.n.tam oommenrorationem plurium qua> divenumode ordiuari possuui. Ita «WBBpUchritudo vultus: sufflcit v.g., ciUa et superoilia perdere ut amitwtnr pulchritudo. it*-**

Sic determiuavimus pro l.abitu in genere: f 0«m, qualitas: 2» difjrrcntiam spcciflcan,. scilicet quod «1 dttBdle m s, ue.. rn.inansud bene vel n.ale «e habeudum : 3" nwtmcnc.n h bi s operativos et enlilnlivos; 4- Ne.-essilatem habitunm, proul i r l n a suhiceci vel ejus poteuli.e in.ligeut detcrminari ut bene se habe.vut.

lloc modo eonstituitur metaphysicn. de habi.ibns su,™ ps.vchologiam n.ere eNpcriu.en.alem. Et hoc |it pet ,-esolu o m ad ens objcctum metaphvsieaj. secun.lum dlvisi.men. entis ] n f ™ et octum. Blo solu... psjchologi,. est perfecta -eientia «imui .nduct.Ta. et deductiva.

Qu. L. - DE SUBJECTO HABITUUM.

rra.sens quaao «ic de facJll Utrum^^te^ pore; utrum' hahitus si. iu anim» essen ^■«™SA "tUS "* to variis potentus aninuo; uirnn. hubitns mt in aogeUs.

Ml ii.utiTinrs

AllT. I. — UTRUM IN CORPORE SIT ALIQUIS HA8ITUS.

Hespousio eat oajn distinctlouo, scllicet :

Conolusio. /n cori/orc situt habitiu cntitatici, ui. suuitns el. pul chritudo; ncd nulliix cxt actujt opcratirits qiii sit /irincipaliter in ror- /torc sicitt £n tttofooto,

Probatur I' Parn: Xiim corjius, projrter sun diversn eleineutu. quie. diversiniode dis|)om possuiil, indiget det.erniiuiiri ul lieiic se hnbent , Bic est snuitus vel legritudo, jitilrhritudo vel deforcnitns.

& Parx: Opcrntinnes i|iue suut a unttira, ut ojierutiones vitio vegetiitivio et eetunian externoram, praotdwnt a potentiu deteniUnntis ad tinum, et ideo iu eis non potest esse habitus. Ex altera purte. potentite operntivne 11011 detcrminatue nd iiuuin vel sunt solius unima.', ut iutellcctus et voluntna, vel snnt princijiuiiter ipsius uniiuu.'. ut fuctillntes inferiores (jiue voluntiiti oliediuut. ldeo hubitus operntivi etium iuferiores, ut tcmjicrontin, fortitudo, sntit jirincijmliter in nuiniu jiroul scusihilitns subest. voliintati, in corpON vero sunt so lum secuudnrlo, iiM|ii:uituni corjius disjionitur ud jirnmjitc servieuduni operotionibuB auinui'. V.g. ex (juiidnm Intoxlentione licpatica prodncilnr magna irritaliilitus qiiffi ini|icdit fucile exercitinm |nitientiie, et tunc jiutientia flt vnlde meritoria.

ITa?c ett confulutio iiiiiteriulismi, <jui reducil linbitudities ud daaodam uiodiilrutiones orgnnisini, v.g. ceatzorum nervosorum. Corroborntur lnec <-onf iitutio dlstingnendo, v.g. inter einiitioneni seusi bilem jtndoris et virtutem ettstitutis, vel iuter comniisenitionem seu sibileni quio frequeus est njiud timidos, et niisiuicorilliiiii, qtue mnxi me Deo GOnvenit. Ptidor et comniiseriitio sensibilis sunt solum lniulnbite.it inctinatiotics seiisibititntis, 11011 sunt cirlittes. ut CUUtal et misericordia. Uoc dirit S. Tliomns dnin tructat de his virtutibus.

AIIT. II. — UTRUM ANIMA SIT SUBJECTUM HABITUS SECUN- OUM SUAM ESSENTIAM, vel SECUNDUM SUAS POTENTIA8.

In articulu sunt dun» conclusioiies :

1« Conclusloi Babittu eiUitaticiu natiiralin iio» potest esse iu eumlia nniimr; ut habitiu ciUitatiriu mipefiiatiicalis, sciliccl i/ra lia stinctiflcitnx. in aaifBtej cxxcntiu rccipitnr.

Probattir 1' Pars: Auima intellectiva est formii comjdetiv» liumiinn' aatURB. et ideo aon jiotest esse molius disjHisiln; duiu, e cou tm, Becandaia snuitntem corpus est. beno disjiositum relate ad animuin.

3* Pars: Etenim per grotinm « xttiniu eotuortcs divimr Hatura ». ut dicitur in II Petri, i, 4. Et sic ipsn aiiinue essentla deitirutnr, ut lafra dicetur, q. 110, ». 4, ubi alt. K. Tlinmna : « Oratia snnctilicans Bicut est priuB virtutibus infusis. Ita baoet subjcctum prius jioteu tiis auimiB; ittt noilicot <|iiod sit in esscntin auinne. Sir.ut eliim se cuiiduin poteutium lntellectivum homo purticijuK cognltionem divi- nr: BTT&JECTO iiauititm

*21 nam per virtntem tidei, ct scciiiiduin |iotentiam voluntntis amorem diviunm per virtiiteui cnritatis, ilu eiium jicr iiaturuni nninue ;«>■ tici/int secundum qunmdnm siiuilitiidinem natuivin diciiniin per (juiuiidnm regciienitionem, sive reci-eutionem ». » Kicut nb ensciitin. anillia) efllunnt ejns potentias, quae suut o|ieruin jirincipia; itu etinm ab ijisa gratin rflluunt virtutes in |ioteutliis auimiie. |ier quas poteutiie movetar ad uctum n (ibid., nd 1«'«).

f Conoluslo: Habiltu opcratici non »«»if in emmtta animic, xcd in ejui faeultatibiu, qtm non siint naturalitcr ilctcriiiinnttr nd imum.

liatia ttti qaia aniina non cst Inunedlate operativa, secl per suos poteutius operator : nnm in en ditrert esse et ngerc et coiiscquenter distlnguuntur pOtentUB correlntiva', scilicet esscntia nniiniic qune est. DOtentla nd eaae, lunltana esse, et faeoltaa, est potentia nd ojieriitioneiu.

AllT. III. — UTRUM IN POTENTII8 SENSITIVAE PARTIS POSSIT ESSE AUIQUIS HABITU8.

BeBponato est runi distinctione, Btdlicet:

Conclusio: /» potcntU» setuitictr iiartis potest csse habittu. non prmtt pntriUitr c* Uutiitotu iintunr oparantui; scd prtnU diriginUttr

(t ratlone.

Hatio rst: qnin sub prlino asjicctii stiiit deterniinntic ad iinnm ; sub BBCOOdo vero UOH sunt ud uutini determiuiita', scd nd diversiv or diuari poBSttnt n rntione.

8ic in appetitu seusitivo, juout nutus est movcri u ratione et n. voliintnte, suut dmc virtntes, s<ilicet fraipcraiKio et forUtaio, vel vitiu. o|)posita. .

Etiam in sensibus intcrnis possunt cssc uliqiii naWtna, si<undum QUO» homo bonnin ineinoriam, vel promplam iningiiiationeiii babet, v.g. nrtisticam. aut musicalcin. Nnm rntio dir.git meniornim ct bnaguiatlonem ad tale vel tnlc objcctuni mcn,or,..id„i„ aul u - genduui. Imo sjiecies remnneiites in memor.n suut Unbitus r.uultn-

^fcZcnTl sensibnB «teruiB et in viribns vegctuiivis non snnt hnbi.us. quia ista, pote„ti.e suut natnral ter de ern,.,,, e ud liniini. Nec reinunent Ul sensibus extcrllis sjwies seuslbilea nnji.e»

gaj, nisi pneeente objecto cxterno.

A i.T. IV. - UTRUM IN IPSO INTELLECTU 8IT ALIQUIS HABITU8.

Kesponsio est afflrmaticu; scillcet : Conclusio. In iiitrlhrtu sant IWMtu» oporatfa ProbiUiir dnpliciter: 1" Auetorilate Arixtolclts, q,u iu mtelleclu pJS?V ffaffirpri nm priiicipiomnt, 3- SapU^ eeu co-

I»E HABrTTBTTB gntttonem per alUssimae oaWM, 'f scicntiat Hoena$, 4" Prudentbm, 5° Artcm. Cf. Bthic, VI, cc. 210, et S. Thomam, 1*11", q. 57.

0t notat hic S. Tliotniw, Avcrroes adiilteravit hauc iloctrinum Aristotelis, diceudo quod unicus esl iutcllectiis pOWtWHl pro omni bus. Uoe envt negure imiiiortalilatem personalem. Bt falKlssimuni est, quiu diveisi homiucs innuifeste nb invicem (llstinguuutur secun dum snpicntiaui, seientius, prudeutiani Ot nrtes. Cnde Averroes de buit dieere lios hubitus esse nou in imico intellectu possibiU, sed in scnKlbus iuterniK, in iuiiigiuulionc seilicet et in mcmorlu. Sic bonio iniigni ingcnii esset solum magnie imuginatiouis.

8. Thomns dicit hoc esse coutra Aristotelem, qui iu I Etliie.. c. ult., dicit qaod virlutes iiitelleclunlcs siint in eo quod est nvtio nule pcr essentinm, scilicet in intellectu et nou in scusihus interuis, <]Ui non sunt mtioniilcs uisi per partieipatiouem.

Dieeudum ost insupcr conlra Averrocm quod secuudum ojus sen tcntium noii distinguereniur iiitollcetio mca et Intellectio tua de codcm objecto, ut alibi dicit ctium S. Thomiis contra Averroem (rf. I". q. 76, a. 2).

2" Rationc probatur concluslo: KjiiKdem est habiius operativus •cujus esl operatio. Atqui iiitillii/crc est nctus proprlus intellectus. Brgo hubitus operutivi qiiibns beue intelligimus, sunt iii iutellectu.

Et tpTM «|iecies intelligibiles, quur in memoria intcllectnivli re mauent, sunt hnbiius quidam. F.t ex deductione nqietita ucquiritur habitus deinonstnilivus iu tnli materia, v.g. iu mathemutica.

Ad Sam : Hubitus intellectivus est trcuxdario in sensibus interuiB jirout hi sensus, prassertini iniugiuatio, bcuc vel uiale praspuraut iutellcrtui possibili proprium objectum, ct ud istaui bonam disposi tionem pbiintasiai cooperulur etium bona dispositlo corporis. Slc Ari stotelcu dicit (iuod u molles carne, bene aptos mentc videmus <II de Anima, text. »1; cf. 8. Thomam, I", q. 85, a. 7).

1"" Corollarlum: ImponibUa est igitur profunde truclare de niitura scieutiai, de uaturu nietnphysinD, do uatura thcologioc, de divisione scieutinrom uon considernudo qnid sit in geuero hubitus intellcctualis. Non est enim quusi niechanicu juxtapositio idearum. seu specierum intelligibiliuni, sed est timplcu qualitas VitoM» mentit, <iuie essentiuliter est relutiva ad aliqaod objeetum formale, a quo suiuitur uuitus hujus hubitus. V.gr., si oninin cousideranlur in S. Theologiu sub revelatione virtunii, omiiia ista ad eaudem soien tiaui pertinent. Sic Thcologia dognmtica, theologia morulis. ipsa bermeneiiticii cntlioliea sunt Idem babitiis vitalis, [Mjrtinent ad «undom vim spirituulem, quui est in nobis participatio, sen sigil iatio scieutia) Dei et beatoruiu.

Si vero umiltitur lidcs infusa pcr hieresiu,, homo 000 amplMU adlueret reveiatis propter Veritu.cm primsm revelnntem, acd ndbaTet <|uibUK(mni (logmntibus, qme retiuct, proprio judicio et propria vo luniute. Proinde cessante in eo inlluxu mottvi formalis fldei, scilicei revelationis fonualis, cessat puritcr pra eo revolatio virtualis.

M sfnjnrr.1 hamtvim

+2.1 raotiv„,u formnie

^Z^T^ idere^ierlaUter coordinatae c* motivo EtfLS^St qualitus mentis seu intel.

| ^ CoroHarium, To, t^ M ^J^ %?^ L^oi tpertfico ™<^™j£%^?JL sciento l Kodemi iinmento conriderant paru , t, lnoruU

sicut mmi «lk"J s tl,e0i„Kia speculativa. At si uii.na spe

HUllt.

A,,T. v. - UTRUM ,N VOLUNTATE S.T AU.QU.S HAB.TUS.

Hespiinslo est affirmotiM. Conc.u.10, Oportet ,„ coinntatc poncrc aliaurm kaWum. auo iuuUvte ; nam per banc virtuten, volnmus justa. (cf. JJ»« ., > voluutus diversimode ordlnari potest ^JHP»1™ , , nlud deteruiiuatur solun, ad ^»»^^ Top«t»t to

volnntute poncre ul,(|Ucm hubitum, v .g. jusmiw, nnturnli curitns, spcs, religio, etc. rat.ionem Ad minorem: Volnntaj qnltea w.c„nd„m i„ bono proprio; sed ut tendat e au u bonum « rationi» rectivm n.tlonem, indi ge. frequent, nu^je m* U» ™ ad egolsmum vincendmn (cf. inira, " > g Thl,ra.,

Coufinnotur: Aristoteles in III de A^ma u ^ vel.

lect. 8. dicit: ,. Habitus est qno ^ •* ^lod. )nUt„ hftbitnN bis: Vtimur taMfU» 7"''""« '°, "Te;,n™ «ercitium. (lependen. a voluntate, Ku.tem quj -™

AiHum: Sljolnnta.^a^tantaa^ ^ ^lllm mt ea iion cKset hob.tus: *d W»™1^ *g ,R.t„ voluntas movetur „„,,•.-,,„ ct mota. Nam et,am U, sui 1 ^ moyct ad objective a bono nb mtellectu pi-oponiro, « i

DB HAnmm s alios suos uetun. SiC virtute iuteutionis flnis voluntus se movet ad niediorum elecfionetu ; et hoc modo generntnr habitus, prout volun tas nt movens dispouit ad aliquid volnntatem uf motam, ut infra diretur, q. 51, a. 2.

Aur. VI. — UTRUM IN ANCELIS SIT ALIQUIS HABITUS.

Responsio G9t affirmativa,

Conclusio: //i ainjvlis sunt habitus opeivtivi, prjesertim ad DeuDJ cognoscendum et dilitfeudnm, vt cst iu tp&U hahitus entitaticus ffratitr sanctifieantiB.

Insuper iu eis, per modum lmliitus, suut speeies intelligibiles naluraliter inditw ad cogiioseendu alia a se, coguitioue distiucta.

Ratio est ; quia quamvis angelus nnturnliter et siue Imbitu intellignt propriam esscutiam, nniaitet tamvn iu potenlia, pra-sertim ad Deum supernaturaliter coguosccndum et diligendum, et sine specie bus intelligibilibns non posset engnoscere alia a se, nisi prout siinilia suul sibi, et uon iu eo quod est in illis proprinm. Sic iu nngelis viatoribns erant plures Iialtitus, scilicel tides, sfies. caritas: et tunc in uugclis beatis remauet Iiabitus gratia* sanetilicautis et caritas. Visio beatitiea est actus per modiim habitus. prout est permunens.

Conclusio generalis Qu. 50« De subjecto habltuum:

Uabitiis oprratici necessarii suut iu facultatibns quo? iudigeut deterniinari ad beue operandum ; non vero iu facnltntibns jam determinatis ad unum. Unde snnt in voluntate (justitia), in intellectu isapientia. sdentia?, ete.), in appetitn sensitivo (fortitudo, temperantiai et in seusilms internis prout suut suli impcrio rntiouis et ad diversa ordiuari possuut. Non vero sunt habitus in potentiis ad uuuin determiuatia, scilicet in vegetativis. et in scnsibus externis.

Babitns entUaticu-s est in corpore beue dispngifo secundum sanitatcm vel pulchritudiuem relote ad aniuiam, non vero in cssentia aniime, niei ipsa ordiuetur ad aliqnid altins, el sic pcr grntiam san ctiticautem ad Deuiu unem superimturalem ordinntur.

Qu. LI. — DE CAUSA HABITUUM QUANTUM AD CENERATIONEM IPSORUM.

Divisio qua?stionis claro est : 1" utrum aliquis habitus sit a natura: 2° nfrum aliquis hubitus causetur ex actibus; 3° utrum per unuui aclum possit generari hnbitns; 4" ufrnm sint Iinbitus infusi.