Sectio 3, art. 3: Utrum in nomine Verbi irnportetur respectus ad creaturas

Difficultas est quia creaturac sunt contingentcs et non aeternae, 'erbuin ;; autem est necessarium et aeternum. Attamcn, ut notatur in argumento « sed contra Augustinus dicit quod in nomine Verbi signiticatur non solum respectus , j ad Patrem, sed etiam ad creaturas. \

Responsio eit afjirmativa. Ratio est quia Deus uno actu cognoscendo se, cognoscit omnem creaturam; cst cnim in Dco unica intellectio. Sic unicum \ erbum : ejus cst expressivum non solum Patris, sed etiam creaturarum. Imo \ erbum per respectum ad creaturas, non solum est expressivum, sed etiam operativum. -;

I',., oppositum. in noi.h >tint di-crsa vcrba secunduin ^uod pet diversas ^

Nl

4H r^g DE PERSONIS DXVWIS IN SPECIALI intellectioncs divcrsas rcs intelligimus, sed Angelus supcrior omnia sibi infcriora cognoscit unico verbo, ut infra dicctur, qu. 55, art. 3.

Dubium: An m nomine Vcrbi eodem modo importetur respectus ad creaturas possibilcs, ct ad crcaturas juturas.

Respondendum est (ex corpore articuli et ex responsione ad 2m): In nomine Verbi pet sc importatur resjjectus ad crcaturas possibiles, et pcr accidens ac concomitanter tantum ad creaturas futuras.

Iil pars probatur sic: Essentia divina per se cognoscitur a Deo comprehensive, scil. quantum cognoscibilis est. Atqui non ita comprehensivc cognosceretur si non cognosceretur ejus omnipotentia et effectus possibiles in ea virtualiter contenti. Ergo in Verbo, quo exprimitur esscntia divina, est per se respectus ad creaturas possibiles.

pars probatur sic: In Verbo non est per sc respectus ad creaturas futuras ne ad futuribilia quidcm, quia cognitio ex qua per se Verbum procedit est naturalis et necessaria, quia Verbum naturaliter et necessario procedit. Atqui cognitio futurorum imo futuribilium non est in Deo naturalis et necessaria, sed supporiit dcrretum Dei liberum. Unde, si abesset futurorum cognitio, nihilominus procederct Vcrbum essentialiter invariatum ct ejusdem omnino rationis ac nunc est.

Attamcn in Verbo est per accidens respectus ad creaturas futuras, supposito aeterno decreto libero creationis, prout Verbum, exprimendo naturam divinam, cxprimit eam ut liberc operantem ad extra.

Consequenter dicitur etiam quod bcati vidcnt crca/nras in Vcrbo tanquam in causa cxcmptari et efficienti, I, q. 58, a. 7; non tamen in Verbo vident omnia possibiha, hoc essct habere visionem compreliensivam. Et praeter hanc visionem creaturarum in Verbo, beati habent cognitionem creaturarum extra Vcrbnm, BoL per sirnihtudmes seu species proprias (I, q. 12, a. 9), et haec secunda cognitio est Ulfenor; quasi vespertina, crepuscularis - in comparatione prioris, quae dicitur matutma. Unde plures commentatores S. Thomae, ut Joannes a S. Thoma, notant quod t heologi beati. qui in via vacaverunt studio thcologiae non solum cx naturah desuU-no scu-ndi et doccndi. scd etiam ex amore Dei et animarum, vident Objeetum theologiac in Vcrbo, scil. cminentissime; dum alii theologi bcati, qui ol.m ... via vacaveiunt studio quasi ex solo naturali desiderio sciendi et docendi. v den objectum thcologiae cMra Vcrbum, cognitione velut vespertina, seu crepusculan, scil. liifcrion.

Xotant saepe myjtici, ut Tauler, quod creatura intellcctualis, ad gratiam 32* TT P-erftCta, UlVma PCrfcctione- nisi q^ulo Deum immcdiate . r bo n 'n^"' m Urb°- AltlUS Crit Pro ,K,bis nostram cognosc.ere c u ou, " eamc°Snoscere 111 et per ipsam. Unde hi mystici saepe c Z 1 o "in '" v'" ''•'''<•'>''<''': H Perfectissime seipsam i^t, quando, seipsam in Verbo videndo, seipsam in Domino dilieet absoue ullo mordinato amorc proprio. Ita S. Thomas dicit I. qu. i2 fr ^tum mU"TKUllU" PCrfeClUm ^ 1,1 Hu-Uum ad suum principium Itt ngit f hZ est icdire quasi sinu Palris n aliquo modo sicut dicitur d " Fi H " Tn quod est in sinu Patris ». Toan I v 18 Tunc -u in , , "nigemto, joan. 1, . i. nmc .uunu non sibi vivit, scd Deo.

Qu. XXXV. Dc Imaginc.

Art. I. Utriim Imago in divinis dicatur personaliter.

Hic articulus est ad exj>licanda verba S. Scrij>turae quae dicuntur de secunda j>ersona Trinitatis, v. g. libro Sajnentiac, VII, 26: « Speculum sine macula, et imago bonitatis illius (Dei) »; II Cor. IV, 4: « Ut non (ulgeat illis (impiis) illuminatio Evangclii gloriae Christi, qui est imago Dei ; ad Coloss. I, 15: («Qui Filius est imago Dei invisibilis ■; ad Hebr. 1, 3: « Qui cum sit splcndor glo.iae et figura substantiae ejus, sedet ad dexteram etc. ».

Rcspondelur: Hoc 7iomen imago cst nomcn pcrsonalc et non csscnlialt. Ratio est (in fine corporis articuli): Ad hoc quod aliquid sit vere imago requiritur quod ex alio proccdat ci similc in specie vel in signo speciei. Atqui id quod importat proccssioncm vel originem in divinis est pcrsonalc. Ergo nomen imago est nomen jiersonale.

Ad intelligentiam hujusce rationis, S. Thomas ostendit quod ad imaginem requiruntur duae conditiones: 1° ut sit similis non solum analogice. vel generice. sed etiam specifice, vel in signo speciei, v. g. secundum tiguram vultus; 11° quod liaec similitudo originem trahat ex eo cujus est imago, idque vi et modo processionis. In hoc apparet jirofunditas sensus communis: neino dicitur simWs imagini suae, sed dicitur: imago hujusce hominis est perfectc ei similis. Item. ut notat S. Augustinus hic citatus: «< Unum ovum non dicitur imago alterius, quia non est dc illo expressum ». In istis observationibus manifestantur divitiae abseonditac sensus communis seu rationis naturalis, in qua est rudimentaria seu initiahs 011tologia, sicut in sinu terrae sunt metalla. argentum, aurum, aut lajudes pretiosi, ut adamas. . .

Liber scribendus esset de divitiis absconditis sensus communis. speciatim quoad verbum cst, et diversa ejus tempora ac modos, per respectum ad pnmam. secundam, tertiam personam; haec esset reilexio metaphysica supra grammaticae element a.

Est autem triplex imago: _ _ .

I - tmago artificialis, quae est similis solum in Stgno Spectet, v. g. m \uiui. ligura. ut pictura. statua, efhgies Caesaris. Kt haec est imago imj>erfecta.

II. - ImagO intcntionalis, ut species intelligibilis exj>ressa. quae imjx>rtat simOitudinem noii tantum in sigM naturae specihcae, v. g. m vultu. sed t ettam iu ipsa natura spedfica, non tamen sub modo essendi naturah. sed mteUjglDUt Et haec est perfectior quam j>rima.

III - Imaeo naturalis, cjuae importat simihtudinem m natura sfectfica et in modo csscndi vaturali, ut filius est quandoque viva imago j>atns sui. ttaec

DE PERSONIS DIVINIS IN Sl'ECIM-1 15°^ _ " ~ est ima*o pcrfecta. In Deo est perfectissima, quia est similitudo in natura nume- ^ Mdcm Prima et tertia se habent etiam ut quod cognoscitur. Secunda non nronrie se habct ut quod eognoscitur, sed ut id in quo cognoscitur res intellecta. Verbum autcm in divinis cst simul intcntionalis et natural.s imago.

\d im Illud a quo procedit imago dicitur propne exemplar et miproprie imago- sic quando dicitur «homo factus est ad imaginem Dei»; Deus proprie est exemplar et ipse homo est imperfecta Dei imaga d 3m Imitatio in divinis personis non sigmficaM postenontatem, sed solam assimilationcm. Xomina retinent quandam imperfectioncm ex eorum prima impositione humana, secundum quam quoad nos aliquid creatum pnus sigmlicant.

AuT ii _ utrum nomen < Imaginis » sit proprium Filio.

Status quaestionis: Graeci applicant nomen imaginis etiam Spiritui Sancto, dum latini utuntur eo solum pro Filio.

Respondetur: nomcn imaginis cst proprium Fi/io.

i° Probatur cx S. Scriplura, in qua imago dicitur de solo Filio, cfr. ad Coloss. c. I, v. 15: « Qui est imago Dei invisibilis, primogenitus omnis creaturae »; ad Hcbr. c. I. v. 3: 11 Qui cum sit splendor gloriae ct figura substantiae ejus ».

2° Probatur rationc thcologica: Solus Filius habet formaliter vi suae'proccssionis quod sit similis Patri, quia proccdit ut Verbum expressivum. E contrario Spiritus Sanctus procedit ut amor, amor autem non est, ut Verbum, similitudo ejus a quo procedit, sed est potius inclinatio ad modum ponderis.

Tamen pro reverentia Patrum graecorum dici potest: Spiritus Sanctus est similis Patri et Filio sccundum naturam, imo idem, et sic potest dici imago Patris lato scnsu; non formaliter vi processionis. Cfr. ad im et ad 2m. Propter eandem rationem diximus supra quod secunda processio non est gcncratio, quia vi sui non producit aliquid simile ei a quo procedit.

Durandus objicit: Filius non est similis Patri ratione essentiae, quia sic est identitas, nec ratione relationis, quia sic est oppositio. Respondetur: Filius est similis Patri simul ratione essentiae et relationis, scil. ratione personae, nam similia in aliquo conveniunt, et in aliquo differunt. Sic Pater et Filius conveniunt in natura et diiferunt relatione.

Xotare ad 3*: Homo dicitur potius ad imagincm Dci quam imago Dei, scil ut tendens ad similitudinem Dci.

Kccapitulatio: Verbum est proprium nomen Filii, nam Verbum in divinis est substantlale simul et incommunicabile, scil. est persona, nempe quid per se SUbsistens ct incommunicabile. Verbum importat respectus ad crcaturas, prout proccdit ex cogmtione comprehensiva esscntiae divinae, quae est causa creaturarum. ltcm Fihus Dei dicitur proprie imago, imago naturalis et simul intcntion ahs. ut nhus est viva imago patris sui; et solus Filius habet hanc derivatam smuliuulmem imagims vi suae proccssionis , quia procedit ut Verbum cxoressivum Patris. ' ^

Sic dicitur in Scriptura «imago Dei invisibihs», «speculum sine macula Dei majestatis», «splendor gloriao ct ligura sub.tantiae ejus Cfr \ Zuvt EUwUums sut lcs mysUres, VII, VIII. IX, X clevations. ' wossuei'

Qu. XXXVI. Dc pcrsona Spiritus Sancti.

Spiritus Sanctus vocatur triplicitcr: Spiritus Sanctus, Amor et Donum. Unde sunt de eo tres quaestiones.

Circa Spiritum Sanctum quaeruntur quatuor: I. Utnim hoc nomen Spiritus Sanctus sit personale. II. Utrum Spiritus Sanctus procedat a Patre et a Filio. III. Utrum a Patre per Filium. IV. Utrum Pater et Filius sint unum principium Spiritus Sancti.