Sectio 4, art. 1: Utrum Deus sit omnino immutabilis

St qn. Difficultas est quia sanctus Augustinus dicit : « Spiritus creator movet se, nec per tempus, nec per locum. » De Genes. ad UtL, 1. VIII, c, 20; item sapientia dicitur mobilior omnibus mobilibus (Sap. vn, 24). Et in Ep. Jac. iv, 8 legitur : « Appropinq uate Deo et appropinquabit vobis. » In his omnibus locutionibus oportet notare quid metaphorice et non proprie dicitur ; inter diversa opera theologiae speculativae, hoc est magni momenti, scil analysis conceptualis notionum, quae sunt in ipsarevelatione, antequam agatur dedeductione conclusionis theologicae, Hoc bene apparet m praesenti articulo in quo responsio non est conclusio theologica sed propositio fidei explicata.

Besponsio est : Deus est omnino immutabilis. Hoc firmissime dicendum est contra evolutionismum absolutum et pantheisticum.

i° Hoc exprimitur in Sacra Scriptura, v. g. apud Malach., ni, 6: «Ego

2l6 DE IMMUTABILITATE J>Ei sum Deus et non niutor. » — Wmm. xxni, 19 : « Non est Deus quasi homo, ut mentiatur, nec ut filius hominis, ut mutetur. » — Ps. ci, 27 : « Caeli peribunt, tu aotem permanes et omnes sicut vestimentum veterascent, Et sicut opertorium mutabis eos et mutabuntur : tu autem idem ipse e«r et anni tui non deficient. » — Sapientia vn, 27 : « Candor est lucis aeternae. Et cum sit una, omnia potest et in se permanens omnia innovat et per nafiones in animas sanctas se transfert, amicos Dei et prophetas consti iuit. » — Ep. Jacoh. t, 17 : « Omne donum perfectum desursum est, descendens a Patre luminurn, apud quem non est transmutatio, nec vicissitudinis oburnbratio. * — Rom.. 1, 23 : « Mutaverunt gloriam incorruptibiiis Det 311 similitudinem imaginis corruptibiiis hominis. » — Item Eccli. xlii* f%

Item Concilia pluries affirmavenmt immutabilitatem Dei, C. Nicaerttim p}enz., 54) anathematisat eos qui dicunt Filium Dei est « mutabilem #. — - IV Conc. Latefan. (Denz. 428) ait : « Firmiter credimus et simpliciter comitenrar. quod unus solus est Deus aeternus, immensus et incommuta- Idlis. » Item Conc. Vatic. (Denz. 1782}: «Cum Deus sit simplex omnino et incommutabiiis substantia spiritualis, praedicandus est re et essentia a xnundo distinctus. i

Raiione probaiur tripliciter quod Deus est omnino immutabili?. 3° prout est actus purus, 2° praut est omnino simpiex, 30 prout non esf

DIHS.

i° In* omni mutabiii oportet esse pctentiara, quae determinationem accipit, Atqui Deus est actus purus. sine admixtione potentiae, quia est pximum ens (4* via) et actus est simpliciter prior potentia. Ergo Dsus est omnino immobilis.

Hoc amrmaverat Aristoteles in XII Meiapk., c. 7 et 9.

Manifestum est enim quod potentia dicitur ad actum et praesupponit actum ordine dignitatis et naturae. Si igitur in Deo esset potentia, jam Deus non esset primum ens, et in eo esset quid imperfectum, esset in eo quaedam pars, quae non esset Deus ipse, Sic non esset amplius ipsunt Esse subsistens. Ss autem non esset ipsurn Esse subsistens, existentia in eo esset praedicatum coniingens ; sic Deus esset ens per participationem. i3t supremus angelus in quo est potentia admixta, scil. essentia sub esse, et facuitas operativa sub operarL ; — Est recapitulatione praedictoram, sme repetitione, ad modum contemplationis circularis (IIa IIae, q. ioof ac 6). quae rursus considerat centrum circuli ad novum radium protrahendurn,

2° Probatur ex hoc quod Deus est omnino simplex. Etenim : omnf quod est mutabiie est aliqualiter compositum, nam quantum ad aliquid manet et quantum ad aliquid transit, aut saltem transire potest. Id est : aliter et aliter se habet. Aliis verbis omnis mutatio supponit subjectud quod possit aiiter et aliter se habere. Sic in omne eo quod movetur est quaedam compositio, quae non potest esse in Deo.

3° Probatur ex hoc quod Deus perfici nequit. Etenim : omne quod inovetur aliquid acquirit. Deus autem, cum sit ipsa plenitudo essendi, xt&&

BEUS EST OMNINO XMMUTABELIS 2Xf potest aliquid acquirere ; nec etiam aliquid amittere, quia est Ens necessa- num, ipsum Esse subsistens..

oc dicendum est contra evolutionismum absolutum sive proponatur sxtb forma idealistica ut ab Hegelio, sive sub forma empirica, ut ab Henrieo Bergson. Unde ens universale, quod est, juxta Hegel, principium omnium, 3100 potest esse verus Deus, quia si esset Deus, esset ipsum Esse subsistens •omnino immutabile seu stabile, in quo nulla potest esse evolutio. Evckitionismus absolutus debet dicere : principium omnium rerum est ipsa « evolutio creatrix suipsius » : tunc admittit aliquod fieri universale q; est ratio sui ; et sic negatur valor realis seu ontologicus principii identitatis seu contradictionis (ens et non ens identificantur in hoc fieri, quod est

1 S*>; X tb.Ho sui) et pariter negatur valor realis principii causalitatis emcientis finaiitatis, quia evolutio ad aliquid perfectius semper tenderet absque causa efficienti et absque dirigente ad fiiiem ; sic semper plus produceretvir a minori, perfectius ab imperfectiori ; nam plus est in eo quod estf quain m eo quod fU et nondum est ; pius est in hornine adulto et formato quanr m embryone et izi parvulo.

(Corollarram. Unde non confundenda est immobilitas inertiae quae e&t

• ■ infra motum et activitatem nostram, cum immohiliiaie perfectionis, quae est snmma siabiliias ipsius Esse subsistentis ac ipsius Intelligere subsisten- tis. ipsius Amoris subsistentis.

Hae duae immutabiiitates distinguuntur ab invicem sicut innnitas materlae c ae semper deteroinari ac perfici potest et iniinitas perfectioms, ut supra dictum est q. 7, a. 1.

ita pariter distinguuniur stimma contemplatio permanens a clivag?> tionibus erroris semper mutabilis, et summus anior supreml fooni ab ^gitatione hominum. CL infra, q. 18, a. 3. Utrum vita Deoconveniat, ubi sermc de ejus vita ornrd.no immobiii perf eciissi . ^ stabili, quae est absquo varietate et successione et mensuratur aeterritate ut dicitur q. 10, a,

Ad zm. Aueustinus dicit « Deus se movei nori per tempus, nec rer tocum » ad dicendum : Deus operaiur supra tempus, scilicet intelligendo, volendo, amarido. Est expressio impropria, quae desurnitnr ex hoc quod ^ nobis intellectio non est sine motu. seu transitu de ignorantia ac scien- ^arn. Unde attente consideranda est in analogia, ratic analogica, quae Dw iOrmaliter analogice tribuitur (vita, inteilectio, amor) et modus creatus ^perfectus (motus), qui non potest proprie tribui Deef sed solum metaphorice.

Ad In l. Sapieniiae vn3 24, Sapientia dicit;^:: mobilis similitudinarie seu rnetaphorice, non formaliter sed causaliter. prout diffnndit suam similitudinem usque ad ultima rerum. Id est : mobilis est, non in seipsa, sed prout producit omnes mutationes rerum ; sicut dicitur in iiturgia : « Rerum Deus tenax vigor, immotus in te permanens, lucis diurnae tempora successibus determinans. » Sic etiam metaphorice et causaliter Deus dicitur raiusy prout infligit poenam peccatoribus, ad modum horainis irati.

Ad jm Item metaphorice dicitur quod Deus appropinquat nobis, ir quantum percipimus influentiam bonitatis ejus.

DE IMMUTABILITATE DEI