Sectio 4, art. 2: Utrum esse immutabile sit Dei proprium

Su qu. Hic articulus est ad distinguendam immutabilitatem absolutam Dei ab immutabilitate angeli et animae humanae, quorum substantia est incorruptibilis et etiam ab immutabilitate beatorum qui habent vitam aeternam.

Conclusio est : solus Deus est omnino immutabilis .

Ita sanctus Augustinus, de Naiura boni, c. i : «Solus Deus immutabiiis est ; quae autem fecit, quia ex nihilo sunt, mutabilia sunt. »

Probatur ratione sic, distinguendo creaturas incorruptibiles et creaturas corruptibiles.

i° Omnes res creaiae, eiiam incorruptibiles , sunt quoad esse stibstaniiaic mutabiles fier fiotentiam exirinsecam, qnae in Deo estf Etenim Deus liberrime per suam potentiam omnes creaturas produxit, easque libere conservat in esse ; potest igitiir de potentia absoluta eas omnes annihilare, quamvis hoc non faciat de potentia ordinata (sive ordinaria, sive extraordinaria). Cf. Ia q. 104, a. 3 et 4.

20 Omnes res creaiae corrufiiibiles sunt mutabiies quoad esse subsianiiale fier fiotentiam intrinsecam, quae in ipsis est ; quia in eis est materia quae potest amittere praesentem formam substantialem et aliam suscipere1.

30 Omnes creaiurae secundum esse accidentale sunt mutabiles fier fioief^tiam inirinsecam ; etenim in ipsis angelis est mutabilitas secundum electionem bonam vel malam ; omnes ut boni creati sunt in gratia, et quidam libere beatitudinem meruerunt, alii peccaverunt. Imo beati possunt novas illuminationes accidentales accipere et gloriam accidentalem. Denique in angelis est mutabilitas secundum contactum virtutis prout possunt agere hic et ibi, et non semper agunt in eodem loco.

E contra Deus est omnino immutabilis quoad esse substantiale, quod est omnino necessarium et non contingens ; nec est accidens in Deo ; insuper per contactum virtutis omnia quae sunt semper conservat in esse. Unde mutabilitas non potest esse nisi extra Deum, v. g, dum beati incipiunt eum videre. Est difficultas postea examinanda Ia, q. 19, a. 3, de actu libero Dei2.

Cf . infra de incorruptibilitate angelorum, Ia, q. 50, a. 5 ; de incorruptibilitate animae, Ia, q. 75, a. 6.

1. Sanctus Thomas cum antiquis physicis putavit quod corpora caelestia sunt incorruptibilia, quia non apparent in eis signa corruptibilitatis. Hoc explicabatur prout forma aetherea (quintessentia) perfecte complebat capacitatem materiae.

Nunc autem analysis spectralis ostendit quod in astris sunt eaedem combinationes chimicae ac in corporibus terrestribus, et igitur quod corpora caelestia sunt corruptibilia .

2. Dicemus : actus liber in Deo non est accidens, non est actuatio libertatis divinae quae prius fuisset simplex potentia. In Deo est unicus actus araoris quo necessario diligitur bonitas Dei, et non necessario bonitas creabttis et creata. Sic possibilitas actus liberi in Deo, non ponit mutabilitatem in Deo. Insuper hic actus est ab acterno et irrevocabilis. * 1

DEUS EST OMNINO IMMUTABILIS

Notandum est quod annihilatio omnium rerum creatarum possibilis est de potentia Dei absoluta, non vero de potentia Dei ordinata (sive ordinaria, sive extraordinaria) quia non est, ex parte finis, motivum annihilandi angelos, beatos, humanitatem Christi. Remanet tamen quod omnis res creata est annihilabilis per fiotentiam extrinsecam.

Cajetanus notat circa hoc quod non fiotest dari in rerum naiura fiotentia quae sit priniario ad non esset quia per se potentia dicitur ad actum, non vero ad non actum. Potentia realis secundum totam suarh naturam ordinatur ad actum, quamvis per se non possit se reducere ad actum et propterea dicatur potentia ad esse tale et ad non esse tale, sicut potentia activa secundum se potest agere et non agere ; id est : fiotentia realiter ordinatur ad actum, non reaiiter ordinatur ad non actum, et est potentia logica ad non actum.

Unde non potest dari in natura rerum fiotentia realis ad non esse nisi secundario, prout in re aliqua est potentia ad aliud esse incompossibile huic esse quod nunc habet. Sic in compositis ex materia et forma est potentia realis ad aliud esse, prout materia potest recipere aliam formam, quae dare potest aliud esse.

Unde ut sit in aliqua re fioientia realis et hon solum logica ad non esse, oportet quod in ea sit materia quae potest recipere aliam formam.

Ideo essentia angeli et animae est potentia realis ad esse, et potentia solum logica ad non esse, cui respondet realis potentia Dei qui annihiiare potest omnes creaturas quas libere eonservat Sicut enim potentia creandi non supponit nisi potentiam logicam seu possibilitatem rei creabiiis, ita potentia annihiiandi non supponit nisi possibilitatem annihilationis. In incorruptibilibus non est igitur fiotentia realis ad noii esse.

CorolMum. Ergo instabilitas in aliquo ente venit solum e% fiossiUlitate desiderandi aliquid aliud fiositivum quod non ha betuf ; nam non desider atur nihilum. Unde instabilitas provenit ab imperfectione ejus quod habetur, prout non replet totam capacitatem desiderii.

Ideoque quo magis elevamur ad Deum, eo magis instabilitati substituiiur staMKtas. Haec est immutabilitas sanctitatis perfectae in caelo (cf. IIa IIae. q. 81, a. 8). Sanctus in caelo immutabiliter adhaeret Deo, ita ut peccatum non sit amplius possibile (Ia IIae, q. 5> a. 4). Haec est immutabilitas superior participata.

Per oppositum habetur immuta bilitas inferior quae provenit, non ex iUimitatione, sed ex limitatione capacitatis seu desiderii, ut in his qui secundum vividam expressionem sancti Pauli jam sunt saturati, et nihii altius desiderant. Dicit enim I Cor. iv, 8 : « Jam saturati estis, jam divites facti estis. » Haec est inferior immutabilitas quasi inertiae egoismi, fanatismi, sectarismi, prout non satis desideratur aitior veritas et bonitas.

Inter hanc immutabilitatem inferiorem eorum qui jam saturati sunt et immutabilitatem superiorem beatorum est iaudabiiis mutabilitas sancU viatoris, qui ut Daniei est « vir desideriorum » et semper aliquid altius desiderat. Haec laudabilis mutabilitas tendens ad immutabilitatem superiorem totaliter differt ab instabilitate « dillettantis » qui nullam veritatem

DE SKM UTABJJLXTATE __>£!

Bmamatabflera tenet, ncc ad Deum tendit sed in perpetuo fluxu remaaet j££ am. In angelis bonis est participata immutabilitas voluntaiis in hono*

Sic tenninatur quaestio de i amutabilitate Dei cum mutabilitate cnjm- creatume comparata. In hac quaestione doctrina ab Augustino proposita perfectionem accepit per claram distinctionem mier mutaeidtatem quae est per potentiam intrinsecam et mutabilitatem quae esfc pe? potentiam extrinsecam ; iti faoc est mirabilis applkatio aristotelicae distin ctfiiiKfa mtra potentiam realem et actum.

Be Dei aeterniiate,

Agitur nunc de aetermtajbe, quia, ut statim apparebit, aetemitas immutabilitatem consequitur, ut duratio entis o:r_nino immoMEs. In km quaestione sanctus Thomas duo considerat : i° aeierniiatem ssmnd-m?> sep m tribus primis articulis : quid sit aetemitas, utrum Deus si(: aeterir-:^_v utrum esse aeternum sit proprium Dei ; 2° considerat aeierniiaiem compwn - iive ad duraiiones creatas in aliis articulis, id est per respectum ad continuum nostrum, ad tempus discretum angelorum quod mensurat eorum successivas cogitationes, et ad aevum, seu ad durationem ipsfeis sdbstantiae angelorum et animae separatae, quae ut substantia tmn mutatur, sed incoepit.

In his ultimis articulis haec compara-tio £t ex alto, scil. ex defiaitkHae aeternitatis jam habita ; in primis autem articulis jam est sirailis comparatio, sed q^asi ab imo, in via inventionis, ad perveniendum ad aetenritafc; definitionem.