Sectio 13, art. 2: DE MATERIA SACRAMENTI P.ffiNITENTI.ffi

S. Thomas q. 84, a. 2 respondet : peccata sunt remota materia hujus sacramenti, ut materia non acceptanda, sed detestanda et destruenda.

Materia autem proxima sunt actus pamitentis quorum materia sunt peccata de quibus dolet, quse confitetur, et pro quibus satisfacit.

Hffic terminologia sumitur analogice ex rebus physicis in quibus v. g. dicitur materia proxima statua? est metallum, et materia remota est elementum ex quo componitur metallum.

Ad lum materia remota principalis et necessaria sunt peccata mortalia post baptismum commissa et nondum accusata et absoluta; secundario peccatum veniale ad materiam remotam pa?nitentia; pertinet. - Sic venialia et mortalia jam accusata sunt materia sufficiens et libera, id est qua? potest, sed non necessario debet potestati clavium subjici.

Conclusio principalis hujusce articuli S. Thomaj est igitur: Tres posnitentis actus, contritio, confessio et satisfactio sunt materia proxima sacramenti pasnitentice. Est sententia communius admissa, qua; corroborata est declaratione Concilii Tridentini (Denz. 896) dicentis: « Sunt autem quasi materia hujus sacramenti ipsius pmnitentis actus, nempe contritio, confessio et satisfactio. Qui (actus) quatenus in pamitente ad integritatem sacramenti, ad plenamque et perfectam peccatorum remissionem ex Dei institutione requiruntur, hac ratione Pcenttentue partes dicuntur ». Item antea Concilium Florentinum in Decreto ad Armenos, Denz. 699.

Ratio theologica est quod Christus hoc sacramentum instituit per modum judicii (necessarii ad solvendum vel ligandum). Judicium autem judicis, ut recte feratur sententia, necessario supponit matenam de qua judicetur. , . ... .

Insuper judicium quod fertur in hoc sacramento est 3udicium tum misericordiaB erga peccatorem, tum justitis quoad reparationem Deo debitam pro peccatis commissis. Ergo hoc judicium sUpponit peccatomm confessionem, quam sincera contritio comitatur et satisfactio sequatur. Proinde hujusmodi actus sunt vera proxima materia sacramenti. Confirmatur ex q. 90, art. 1. Ad psnitentiam ut est pars justitias requir.tur quod offendens recompenset secundum voiuntatem ejus quem offendit. El hoc flt per tres actus praidictos (cf. de hac re Billuart).

De P-enitentia

Olim nonnulli antiquiores aliam opinionem proposuerunt, cf. art. 4. Alexander Halensis putavit cum Gullielmo Antissiodor. materiam proximam sitam esse in impositione mwnus a sacerdote facta, dum pamitentem absolvit. Sed ha»c opinio communiter a theologis rejicitur.

Scotiste quibus assentiunt Ballerini et Berardi, dicunt totam essentiam sacramenti consistere in sola absolutione, qua?, quatenus est cseremonia externa, est materia, quoad autem significationem, est forma. Juxta Scotum et veteres ejus discipulos tres actus pa?nitentis sunt dispositiones prarequisita» ad validam receptionem sacramenti, et conditio sine qua non judicii a confessario ferendi. Juxta recentiores Scotistas hi tres actus pajnitentis sunt tantum dispositiones, quas non necesse est ad validitatem manifestare.

Ad hanc sententiam probandam, Scotistaj tres afferunt rationes:

1» Ratio Scotistarum: In textu Concilii Tridentini, actus pamitentis vocantur quasi materia et dicuntur requiri ad integritatem sacramenti. Ergo, ut aiunt, non ad essentiam.

Responsio: Concilium Tridentinum sicut Concilium Florentinum, qua> distincte commemoraverunt materiam et formam aliorum sacramentorum, nullam aliam materiam pamitentia: designarunt nisi tres actus panitentis. Ergo illi actus sunt materia proxima hujus sacramenti. Insuper Catechismus Concilii Tridentini, de pamitentia, n. 12, explicat quare hsec Concilia dixerint « quasi materia»; dicit: « Neque vero hi actus quasi materia a Sancta Synodo appellantur, quia vers materia? rationem non habeant, sed quia ejus generis materia? non sunt, qua extrinsecus adhibeatur, ut aqua in baptismo, et chrisma in confirmatione ».

2" Ratio Scotistarum est quod sola absolutio sacerdotis significat gratiam, et ideo sola eam producit.

Respondetur: In hoc sacramento, sicut in aliis, forma est quidem principalis causa gratiaj, sed non unica. Materia enim vi forma? est etiam eflicax. Sic pamitens aliquo modo cooperatur ad suam justificationem.

3" Ratio Scotistarum est quod in Ecclesia absolutio datur iis etiam qui in articulo mortis nullum exterius signum contritionis pra-bent.

Respondetur: Tunc quidem, in casu extrems necessitatis, etiamsi externa attritionis signa desint, absolutio danda est, sed sub conditione. Et tunc supponitur ad validitatem absolutionis confessio virtualis et implicita. Ita Billuart.

lnstantia: Saltem satisfactio non potest esse materia hujus sacramenti, nam materia prasupponitur forma? et satisfactio non pra>supponitur forma, scil. absolutioni, sed eam sequitur.

Respondetur: Satisfactio actualis est materia pajnitentia;, non ut pars essentialis quse prassupponitur forma?, sed ut pars integrantis, vir-

De essentia sacuamenti P-v.nitenti.e 351 tualiter tamen contenta in confessione et contritione. Suoque modo enim informatur ab absolutione, prout ex ea recipit, ut infra dicetur, vim remittendi psenas ex opere operato. Ita analogia in ordine physico v. g. in nutritione, partes integrantes corporis humani, ut dentes, capilli, crescunt et informantur eadem anima qua; illis pra?supponitur.

Ultima objectio: Omnes partes totius constitutivas debent esse simul. Atqui contritio aliquando prajcedit confessionem, confessio absolutionem et satisfactio aliquando diu postea adimpletur. Ergo non sunt partes constitutivse alicujus totius.

Resp.: Non sunt partes constitutivaa alicujus totius permanentis et physici, concedo; sed alicujus totius successivi et moralis, ut est processus judicialis ad quem requiruntur successive accusatio rei, ejus defensio, sententia judicis et sententi» executio, ex quibus integratur actus moraliter unus.

De his tribus partibus pamitentiee tractabimus seorsim infra quastionem de forma.