Sectio 14, art. 2: UTRUM CONTRITIO SIT ACTUS VIRTUTIS

Status quajstionis. Hffic qu»stio ponitur ad majorem explicationem prajdictse definitionis et etiam ad recte distinguendum inter contritionem et attritionem. Hoc constat ex duabus difficultatibus initio articul) positis. 1" est: videtur quod contritio non sit actus virtutis, quia definita est dolor; dolor autem est passio, non actus virtutis. 2»: attritio qua antecedit justifieationem non est actus virtutis, virtus enim infusa ptenitentis non infunditur nisi cum caritate; imo sine caritate virtutes morales acquisita non sunt in statu virtutis, scil. difficile mobihs.

Attamen S. Thomas (Suppl. q. 1, a. 2) respondet: contritio est actus virtutis pcenitentuB. Agitur hic de contritione perfecta, quee procedit ex caritate et ex panitentia; est actus non solum salutans, sed mentonus, ut dicitur in arg. « sed contra ».

Katio propter quam contritio est actus virtutis psenitentiai, est quia importat aliquam rectitudinem voluntatis, cum detestatione et destructione peccati.

Aa luln : Uum contritio dcfinitur dolor de peccato, agitur de dolore voluntatis; non raro tamen ex vera contritione oritur in appetitu sensitivo ea passio, qua dicitur dolor, et est laudabilis, quatenus imperatur a voluntate. Non est tamen quid necessarium ad veram contritionem, nec est proprie in potestate hominis.

Restat 2" difficultas posita initio articuli, scil. « attritio non est actus virtutis, ut ab omnibus dicitur. Ergo neque contritio ».

Ad 2«m : S. Thomas respondet in fine : « Significat attritio in spiritualibus quandam displicentiam de peccatis commissis, sed non perfectam; contritio autem perfectam ». Hsec omnia sunt ad litteram in Comm. S. Thomaj in TV Sent., dist. 17, q. 2, a. 1. Unde S. Thomas concedit quod attritio non est actus virtutis, non enim procedit a virtute infusa pamitentia: quse infunditur simul cum caritate; attritio producitur ante justificationem etiam secundum prioritatem temporis, id est dum homo adhuc est in statu peccati mortalis. Et non omnis attritus fit contritus. Attritus quandoque habet virtutem acquisitam pamitentise in statu dispositionis et quandoque non habet eam. Unde attritio non est secundum se actus virtutis, sed disponit ad justificationem et est actus salutaris quamvis non meritorius, pariter actus fidei informis et spei informis sunt salutares quamvis non meritorii. Ha?c sunt certa pro S. Thoma, et generaliter admissa etiam ante Concilium Tridentinum.

Dubium: Utrum contritio differat essentialiter ab attritione, an accidentaliter tantum et ex principio extrinseco.

Responsio: Cf. Gonet, De Pcenit., disp. VII, a. 2, Billuart. De Pcenit., diss. n, a. 1. Quidem negant differentiam essentialem, ita Contenson. Alii et communius thomista; eam affirmant ut Joannes a S. Thomas, et merito ut magis apparet ex his qua; dicuntur in art. seq.

Sed alia quasstio poni potest scil.: utrum contritio in communi dicatur de attritione et de contritione univoce ut genus, an analogice.

Certo per prius dicitur de contritione perfecta, qua? retinet nomen contritionis, prout est contritio proprie dicta. Ex hac parte satis clare constat quod potius analogice dicitur.

In memoriam revocandum est quod peccatum dicitur analogice de mortali et de veniali.