Quaestio I

De humilitate quoad actum ipsius,

Et quoniam habitus cognoscitur per actus, ideo quaerendum est de humiUtate quantum ad actum ipsius. Est igitur quaestio, utrum christianae perfectionis sit se ipsum vihficare pro Christo. Et quod sic, ostenditur:

1. Primo auctoritate ipsius Christi, qui dicit decimo octavo: Nisi conversi fueritis el efficiamini sicut parvuli, non intrabitis in regnum caelorum; sed se ipsum parvificare non est ahud quam sibi vilescere et ab aliis vilem se repulatum velle: ergo etc.

2. Item, Matthaei vigesimo: Qui voluerit inter vos primus esse erit vester servus; sed facere se ipsum servum aliorum, hoc est se ipsum viliflcare vilificatione permaxima: ergo etc.

3. Item, Lucae decimo septimo: Cum feceritis OThnia, quae praecepta sunt vohis, dicite: servi inutiks sumus; sed qui recte aliquid dicit vult sibi credi, et credit, verum esse quod dicit: ergo ad hoc. perfectionis radice.

Secundo, de paupertate.

Tertio, de continentia.

Quarto, de obedientia.

scilicet clu istianae perfectionis quod aliquis sit perfectus discipulus Christi, necesse est, quod se vilem reputet et quod talis veht ab ahis reputari.

4. Item, Lucae vigesirao secundo: Qui maior est in vohis fiat sicut minor, et qui praecessor est, sicut ministrator; sed si minimus faceret se sicut maximum, esset summa ambitio et elatio: ergo e converso, cum maior fit minor et praecessor sicut ministrator, erit summa ipsius abiectio; et hoc debet fieri secundum evangeUcam doctrinam: ergo etc.

5. Item, loannis decimotertio: Vos vocatis me magister et domine etc, usque ibi: lavare pedes; ex hac auctoritate ratiocinatione coUigitur, quod Christi discipulus ratione magistri incUnare se debet usque ad humiUationis et abiectionis genus extremum.

hoc debemus imitari, exinanitio sui et vilificatio convenit evangelicae perfectioni.

7. Item, super illud verbum dicit Bernardus in sermone de Nativitate Domini: « Quae necessitas fuit, ut sic exinaniret se, sic humiliaret, sic abbreviaret Deus maiestatis, nisi ut vos similiter faciatis? lam clamat exemplo quod praedicaturus est verbo ». Et paulo post: « Intolerabilis impudentiae est, ut, ubi se exinanivit maiestas, infletur vermiculus et intumescat». Si ergo in huiusmodi exinanitione debemus Christum imitari, restat, quod ad perfectionem virtutis spectat vilificari.

8. Secundi Regum sexto super illud: Respiciens Michol, filia Saul, vidit regem David subsilientem el despexit eum in cwde suo; dicit Gregorius: « Ecce, quem Dominus ceteris singulariter praetulit, sese sub Domino exaequando minimis et abiecta exhibendo contemnit. Non potestas regni ad memoriam reducitur, non ocuUs subiectorum saltandovilescere meruit; quid de his factis ab ahis sentiatur, ignoro; ego David plus stupeo saltantem quam pugnantem; pugnando hostem vicit, saltando coram Domino se ipsum vicit». Si igitur semetipsum vincere opus est perfectae virtutis; et hoc fit in vilificatione sui: ergo etc.

9. Item, paulo post ibidem: Liulam el vilior fiam etc.; super quae Gregorius dicit: « Ac si aperte dicat: vilescere coram hominibus appeto, quia servare me coram Deo ingenuum per humilitatem quaero». Si igitur esse coram Deo ingenuum nihil aliud est quam esse perfectum; et viliflcatio sui ingenuum facit coram Deo: ergo ipsa est actus perfectae virtutis.

10. Item, lonae tertio super illud: Operianlur saccis homines et iumenta; Glossa: «Ecce, rex Ninive de folio surgit, purpuram sacco, unguenta luto, munda sordibus commutat »; sed hoc est maxime vilificare se ipsum, non solum interius, verum etiam exterius, et per hoc placatus fuit Deus iratus: ergo vihficatio sui est opus Deo maxime acceptum.

M. Item, Augustinus, de Vera Religione.: « Omnia, quae habere cupientes non recte vitabamus, Christus carendo vilia fecit; non enim ullum peccatum committi potest, nisi dum appetuntur quae ille contempsit, aut fugiendo quae ille suslinuit»; sed Christus sustinuit vilificationem non- compulsus, sed voluntate, et refutavit honores: si ergo pro illo vilificari volumus, in disciplina morum ipsi conformemur.

12. Item, Gregorius in primo hbro Dialogorum dicit sic: « In laudibus Constantii pensandum, cuius apud se humilitatis fuerit, qui despicientem se rusticum amplius amavit; qualis enim quisque apud se lateat, contumelia illata probat. Nam sicut superbi honoribus, sic plerumque humiles sua despectione gratulantur; cumque se et in alienis ocuhs viles aspiciunt, idcirco gaudent, quia per hoc iudicium conflrmari intelligunt, quod de se et ipsi apud semetipsos habuerunt». Ex hac auctoritate manifeste colhgitur, quod non est vere humilis, nisi sit in oculis suis vilis et velit esse in oculis alienis.

13. Item, Bernardus super Cantica, homilia decima sexta: « Verus humilis vult vilis reputari, non humihs praedicari»; sed non est humilitas virtuosa, nisi sit humilitas vera: ergo si humilitas vera non potest esse sine voluntaria sui vilificalione, pari ratione nec humilitas virtuosa.

14. Hoc ipsum ostenditur ratione. Sicut se habet superbia ad sublimitatem, sic se habet humilitas ad vilitatem; sed nunquam est superbia, quin cum ea sit appetitus sublimitatis: ergo nunquam est humilitas vera sine appetitu vihlatis.

1 D. Item, sicut Jascivia se habet ad austeritatem, sic superbia ad vilitatem; sed lascivia non eradicatur a nobis nisi per rigorem austeritatis: ergo nec superbia nisi per vilitatem abiectionis: ergo vilificalio sui est actus exstinctivus superbiae, ac ijer hoc actus virtutis perfectae.

16. Item, nullus potest iustiflcari a culpa originah, nisi se ipsum.subiiciat Sacramentis, quae sunt signa sensibilia; subiicere autem se ipsum, signo sensibili non potest esse sine niagna abiectione; sed plus requiritur ad peccatuin actuale amovendum: ergo ad hoc, quod aliquis iustiticetur, requiritur non solum, ut interius, verum etiam, ut exterius humihetur.

17. Uem, contemptor Dei est dignus summo opprobrio et contemptu; sed peccator est Dei contemptor, ergo est summe contemnendus: ergo qui se ipsum contemnit tanquam peccatorem facit quod debet et se ipsum iudicat iuste. Sed hoc spectat ad virtutem perfectam: ergo etc.

18. Item, duo sunt in peccato, scilicet libido et contemptus Dei; sed non potest homo iustificari a peccato, in quo fuft libido, nisi adsit dolor compunctionis: ergo pari ratione nec a superbia nec a contemptu Dei iustificari poterit nisi per contemptum et vilificationem sui.

19. Item, civitas Dei ex opposito se habet ad civitatem Babylonis; sed civitas Babylonis incipit ab amore sui et pervenit usque ad contemptum Dei: ergo e contrario civitas Dei incipit a contemptu sui et pervenit usque ad amorem Dei. Si ergo se ipsum contemnere et vilificare spectat ad divinae civitatis fundationgm: ergo est opus virtutis perfectae.

O. Item, nullus recte per viam virtutis incedit, nisi qui honorem debitum Deo persolvit; sed qui se ipsum propter Deum vihficat, ille est, qui Deum honorat: ergo etc. Maior manifesta est per se; minor probatur per illud quod dicitur Ecclesiastici tertio: Magna est potentia Dei solius et ab humilibus honoratur; et Baruch secundo: Anima, quae tristis esl super magnitudine mali et incedit curva et infirma, et oculi deficienles, et anima esuriens dal tibi gloriam et iustitiam, Domine.

21. Item, quanto quis ad exemplar virtutum magis configuratur, tanto est perfectior; sed Christus in cruce exemplar est virtutis perfeclae, ubi fuit in abiectione summa: ergo tanto quisque perfectior est, quanto magis ad illam accedit.

T2. Item, nulla virtus est in vera iierfectione virtutis, nisi approbel unumquodque, secundum quod est ai)probandiim; sed, sicul dicitur in Psalmo, universa vanitas omnis homo vivens: ergo imllus est virtutis perfectae, nisi reputet se vanum et inutilem, et talem se velit reputari a quolibet.

23. Item, nulla est virtus perfecta, nisi, cum potest, exeat in opus extra; sed opus exterius correspondens interiori abiectioni est exterior vilificalio sui: ergo nulius habet in se virtutem humilitatis perfectae, nisi velit exterius se vilem et aljiectuin ostendere, cum locus el tempus se offert.

24. Item, virtus humihtatis perfectae reformat quod deformavit vitium superbiae; sed superbia deordinat cognitionem per praesumtionem, affectionem per arrogantiam, locutionem per iactantiam, gestum per ostentationem et insolentiam: ergo nullus habet humilitatem perfectam, nisi habeat horum contraria in cogitatu, affectu, locutione et gestu.

25. Item, perfecta virtus non solum elongat a vitiis, verum etiam a vitiorum fomentis; sed apparitio interiorum et honorificatio exterior sunt fomenta superbiae: ergo humihtas perfecta ab istis elongat. Elongari autem ab honorificatione est accedere ad vilitatem et ignominiam: ergo etc.

CoNTit. 1.: « Virtus est habitus mentis in modum naturae rationi consentaneus »; sed natura naturaliter appetit promoveri et non deiici: ergo contra dictamen naturae est vilificatio sui: ergo non est opus perfectae humilitatis.

2. Itein, « virtus est ordo amoris », sicut dicitur in libro de Moribus Ecdesiae; sed cum maior subiicit se inferiori, ibi est inordinatio et perversio ordinis: ergo non est opus virtutis.

3. Item, virtus est in medietate consistens; sed qui semetipsum viliflcat accedit ad extremum: ergo recedit ab actu virtutis perfectae.

4. Item, omnis virtus habet substramentum veritatis; ubi enim veritas deest, ibi virtus esse non Vers. 21: Quoniam magna potentia Dei solius etc. —

potest; sed vir iustus et perfectus, reputans se aliis viliorem, dum tale quid cogitat, falsum iudicat: ergo si talis cogitatio repugnat veritati necesse est, quod repugnet virtuti.

5. Item, qui vilificat facturam vilificat factorem; sed homo est factura Dei: ergo qui vilificat se ipsum vilificat Deum. Vilificare autem Deum non est virtutis perfectae, sed culpa: ergo etc.

6. Item, inter ceteras creaturas homo est creatura nobilissima, ergo maxime honoranda et appretianda in tota rerum universitale: ergo qui vilificat se ipsum deordinat universum.

7. Item, vihficare alterum est peccatum; sed homo tenetur diligere se ipsuni sicut et proximum: ergo qui se contemptibilem reddit facit contra ordinem caritatis.

8. Item, cum alius putat te vilem, peccat: ergo si vis, quod alius te vilem reputet, tu vis, quod alius peccet; sed hoc est voluntas inordinata: ergo etc.

9. Item, anima est imago Dei, ergo naturaliter nata est configurari; sed Deus est summe Iwnus, sapiens et excelsus: ergo appetitus excellentiae conipetit reformationi imaginis mentis nostrae: ergo e contrario appetitus vilificationis sui non est opus virtutis.

10. Item, tria sunt appetibilia, scilicet bonum, verum et arduum; sed nulla virtus vel appetitus virtutis consistit in appetendo contrarium veri vel boni: ergo nec in appetendo contrarium ardui. Sed huiusmodi est vilificatio: quare etc.

11. Item, omnis virtus et actus virtutis lialiet exemplar in Deo; sed vilificatio sui in Deo non habet exemplar, quia Deus nullo niodo se ipsum vilificat.

l!2. Item, omnis virlus reddit hominem conformem ad statum gloriae, pro eo quod « ipsa est dispositio perfecti ad optimum »; sed vilificatio sui directe repugnat glorificationi: ergo etc.

13. Item, obiicitur contra humiliationem exteriorem: quia illa est signum interioris; sed superbia est fateri verbo, se esse humilem; ergo superbia est hoc ipsum ostendere signo.

14. Item, tu, qui praetendis humilitatem in signo, aut reputas te humilem, aut non; si sic: ergo attribuis tibi virtutem nobilem, ergo superbis; si non: ergo cum habitus exterius ostendat te humilem, aliud geris in animo, et aliud ostendis in signo: ergo es hypocrita.

15. Item, turpis est omnis pars, quae suo non convenit universo; sed singularitates istae habituum deturpare videntur statum bonum ecclesiasticum: ergo non spectat ad virtutem perfectam seu perfectionem christianam. Tolius perfectionis christianae fundamentum est humilitas, cuius actus est interior et exterior vilificatio sui ipsius.

SoLUTio:.d praedictorum intelligentiam est notandum, quod summa totius christianae perfectionis in humilitate consistit, cuius actus est exterior et interior vilificatio sui. Totius enim christianae perfectionis summa versatur circa tria, scilicet circa gratiam, iuslitiam et sapienliam, secundum quae tria dicitur Christus esse via, veritas et vita. Nam donum gratiae viam praeler Sid veritalem iustitiae, in qua consistit exercitium actionis; verilas iustiliae perducit ad gustum sapienliae, in qua consistit solatium contemplationis; quibus perfecte adeptis, ad culmen conscenditur evangelicae perfectionis, quam verbo et exemplo docuit Christus Lesus, qui se magistrum humilitatis specialiter professus est, Matthaei laculum gratiae.

Est ostium xapientiae: quia sapientia est gnitio causarum altissimarum et primarum », non taiitum per moilum cognitionis speculativae et intelleclualis, veruiii etiam saporativae et experimentalis. Quoiiiaiii ergo oiiinia, qiiaecuniquae facta sunt, ab uno principio manant et de niliilo sunt producta; ille vere s;ipiens esl, qui veraciter recognoscit suam et aliorum niliilitatem et primi principii sublimitatem. Unde orat Augustinus in secuiulo libroSohloquiorum: «Noverim te, noverim me». Nullus autem pervenit ad plenam notitiam Dei nisi per verain notitiam sui et vivons liixuriose, pracfercns paupertatem et replens marsuel rectiini; nec recte se ipsuni cogMosrit qui suani ipsius niliilitateni non attcndit; nam qui se exinlimat aliquid em, cum iii/iil sil, ip.se sc sed.Hcil, ut tiicit Apostolus ad (lalatas ultiino; siii auteiii niiiilitatem cognoscere, hoc est se ipsiiin huniiliare: est ergo liiiinilitas ostium sapienliae. — Kt lioc dicit Sapiens Proverbioruni uiulecimo: Ubi Itumililas, ihi el.sapientia; hoc, est etiani quod dicit ipsa Sapieiitia Matthaei undecimo: lievelasii ea parvulis etc.; super quo Bernardus, de (iradibiis humilitatis: « Apparet, quod veritas, quae superbis absconditur, humihbus revelatiir. hst autem luimilit:is virtus, qiia honio vera cognitione.sui ipse siiii vilescit; hoc autem convenit his qui, ascensionibus in corde dispositis, de gradu in gradum proficiunt, donec in culmen humilitalis perveniunt, in qiio velut in Sion iwsili veritatein prospiciunt ». Kt paulo post: «Qm iussit humilitatem perducit ad veritatem»; unde et scala lacob «quid nobis aliud innuit, nisi quod in culmine humilitatis consistit cognitio veritatis»? I.t paulo post: « Boiia via humilitatis, qua veritas reperitur, caritas acquiritur, generationes sapientiae participantur ».

Est etiam fundamenlum iustiliae. Nam iustitiae est '< reddere unicuique quod suuni est », tam Deo quam sibi quam proximo. Deo autem principaliter debetur honor et reverentia; et ad hoc reddendum praecipue disponit bumilitns, secundum illud Ecclesiastici tertio: Quum magna potentia Dei solius et ab himilihus honoralur. Quoniam ergo initium totius iustitiae est cultus et honor divinus, et liic exhibetur Deo ab humilibus; hinc est, quod totius iustitiae radix et fundamentum est humilitas. — Unde super illud Matthaei tertio: Sic decet nos implere; Glossa: «id est, omnem humilitatem, quae est omnis iustitia ». Et (Iregorius in Homiha: « In ceteris, quae agitis, radicem bonae operationis humihtatem tenere. Nam etsi quaehbet adsint opera, nulla tamen sunt. nisi ex humilitate condiantur; miraiida quippe actio cuiTi elatione noii elevat, sed gravat. Qiii enim sine humilitate virtutes congregat in ventum pulverem portat; et undc videre cernitur, inde deterius excaec;itur». Idem: «Totum ruinae crescit, quod aedificas, si ante molem fabricae humilitatis fundanieiita non prociiras ».

Est nihilominus habitacidimi (jraiiae. Nam gratia facit homiiiem Deo gratum; gratus autem cst Dco qui cognoscit divinae dignationis et condescensionis donum; nullus autem hoc cognoscit nisi circumspector suae indignitatis; et talis est vere humilis: et huic est, quod gratia Spiritus sancti super solos humiles requiescit. — Unde Isaiae ultimo: Super requiescit Spiritus nieus nisi super humilem etc.;.Vugustinus, libro tertio de Doctrina christiana: « Ad lioc peccata magnoriim virorum scripta sunt, ut apostolica illa sententia ubique tiinenda sit: Quapropter qui videtur.stare videat, iie cadat. Nulla eniin pagina sanctorum librorum est, in qua non sonet: Deus superbis rciistit, humilibus autem dat gratiam». — Quia ergo humilitas est habitacuhirn gratiae, hinc est, quod in ipsa consistit summa totius perfeclionis evangelicae. Et hoc est quod dicit Augustinus ad Dioscorum: « Non aliam tibi ad capessendam et obtinendam veritatem viam invenias, quam quae inventa est ab illo qui gressuum nostrorum tanquam Deus videt infirmitatem. Est autem prima. humilitas, secunda humilitas, tertia humilitas; et quoties interrogares, boc dicerem, non quod alia praecepta non sint, quae dicantur, sed nisi humilitas omnia, quaecumque bene facimus, et praecesserit et comitata et secuta fuerit, etproposita, quam intueamur, et apposita, cui adhaereamus et imposita, qua reprimamur; iam nobis de aliquo bono facto gaudentibus totum extorqiiet de manu superbia. Itaque, si interrogares et quoties interrogares depraeceptis nalis primam propos. fln ceteris... tenere) ut ullimam (post

chrislianae religionis, non ine aliud respondere nisi humilitatem liberet; et si Ibrte alia dicerem, necessitas cogeret».

Huiusmodi autem humilitatis actus est non tanlum interior, verum etiam exterior humiliatio et vi- lificatio sui. Et ratio huius est: quia, cum duplex sit esse, scilicet naturae et gratiae, duplex est ni- Di- hjljtas: uno modo per oppositionem ad esse naturae, alio modo per oppositionem ad esse moris el gratiae. Et secundum hoc humilitas, quae est per considerationem vel quae est considerativa nostrae nihilitatis per oppositionem ad esse natvrae; et haec non tantum reperitur in hominibus, verum etiam in Angelis, non tantum iii viatorihus, verum etiam in Beatis. Alia potest dici humilitas severitalis, quae consurgit ex consideratione culpae; qua, dum homo per elationem cogitat se esse dcmersum, severa quadam censura per humilitatem consurgit adversum semetipsum, se vilificando non lantum interius in oculis propriis, verum etiam exterius in oculis alienis. Unde vilificatio sui non taiitum exterior, verum etiam interior actus est humilitatis-virtutis, evangelicae nihilominus perfectioni consonus, si attendatur in ea debitus ortus ct modus et fructus. — Originaliter enini humiliatio exterior procedere debet ab humilitate interiori secundum dictamen et regulani niune- Praeceptum universahter omnes respicit; complacitum respicit eos quibus divina voluntas specialiter inspiratur; comilium vero eos qui ad culmen perfectionis ascendunt. Et de his tribus ad Romanos dicitur, ut prohetis, quae.tit volujitiis Dei bona, beneplacens et perfecta. Recle igitur se humiliat qui se voluntati divinae secunduin aliquem trium modorum conformat, secundum quos diversos ad diversa humiliationum genera spirilus verae humilitatis inclinat.

Modus autem humiliationis exterior est, ut serin eo virilitas, veritas et honestas; virilitas contra pusillanimitatem, quae animum deiicit; veri- tas contra hypocrisim, quae homines fallit; honestas contra stoliditatem, quae homines dehonestat et stultizare facit.

Fruclus autem huius humiliationis est, quia iri- valet ad humilitatem acrmirendam, ad exercendam et ad perficiendam. Unde super illud loannis decimo tertio: Et vos debetis alter alterius lavare pedes; Glossa: « Qui ad pedes inclinatur, ei in corde liumihtas excitatur; vel si iam est in corde, confirmatur humilitatis alTectus >). Et Bernardus in quadam epistola ad Ogerium; « Humilitas, ad quam utique ducit humiliatio totius est fabricae spiritualis fundamentum; siquidem huiniUatio via est ad humihtatem, sicut patientia ad pacem, sicut lectio ad scientiam. Si virtutem appetis humilitatis, viam non refugias humiliationis; nain si non potes humiliari, non poteris ad hnmilitatein provehi >>. Hanc autein liumiliationem vocat siii ipsius vilificationcm; unde et subdit; « Ludam et vUior fiam, ludam scilicet, ut illudar. Bonus ludus, quo Michol irascitur, et Deus delectatur; bonus ludus, qui hominibus quidem ridiculum, sed Angelis spectaculum praebet; bonus, inquam, ludns, in quo efficimur opprobrium abundantibm ct despectio superbis. Hoc casto et religioso tudo iudebat qui dicebat; Spectaculum facti sumus huic miimlo et Atigelis et hominibus. Hoc tudo etiaiii nos interim ludamus, ut illudamur et confundamur et humiliemur, donec veniat qui potentes deponit el exaltat humiles, qui nos laetificet, exaltet et glorificet in aeternum ». — Ex liis manifesle coUigitur, quod se ipsum humiliare et vilificare pro Christo opus est virtutis perfectae et religioni et perfectioni consonans christianae. Unde rationes et auctoritates, quae ad hanc partem inducunlur, concedendae sunt.

1. Ad illud quod primo obiicitur, quod virtus consonat naturae, et natura semper appetit prornoveri; dicendum, quod etsi secundum exteriorem fa ciem actus humilitatis, qui est vilificatio sui, dissonare videatur ab instinctu naturae, secundum tatein tainen et intrinsecam rationem plurimum ipsi naturae consonat et quantum ad originem et tuin ad conservationem, quantum etiam ad profeclmn. Nain natura omnis ex eo, quod de nihilo est, defectum aliquem in se habet et defectivam se clamat. — Natura etiam conservatur in lioc, quodunitatem in suis principiis componentibus et etiam in partibus quantitativis servat pro viribus suis; in lioc etiam, quod expellit omne illud, quod dispersionem inducit, quantum possibile sibi. — Proficit autem in hoc, quod appetit suscipere influentiam a natura superiore, cui se subiicit, ut ab illa possit compleri. Quoniam ergo humilitatis est suum defectum recocanonicum regularem, n. 11: Putasne, paruin hoc mihi consegiioscere; ad quandam parvitatem unitivam se ipsum redigere, spiritum inllationis et superbiae tanquam dispersivum a se repellere; inlluentiae superna(! gratiae se subiicere et ollerre: liinc est, quod ipsa serundum veritatem consonat actui et instinctui naturali. llride ratio illa falsuni assumit, cum dicit, luimilitatem dissonare ab instinctu naturae et actum eius, qiii est vilificare se. — Posset etiam aliler dici, quod illa definitio est virtutis moralis, quae radicatur in naturali dictamine. Hic autem actus humilitatis fimdatur in fide Iesu Cliristi, qni est actus super rationem et excedit terminos naturae. Et ideo ratio illa iion valet.

2. Ad illud quod obiicitur, (pioil vii'tiis est ordo auioris; dicendum, quod ordo amoris, qui attenditiu in virlute, priiicipaliter, radicaliter et essentialiter lioc i'esiicit, quod Deus praeferatur creaturae; et omnis ordo alius annyxus est et quasi ordiiians ad istum ordinem taiiquam ad ordinem principalem. Quoniam ergo, ul dicit Augijstinus -, ad hoc, quod Creator in corde dnlcescat, opportunum est, quod creatura vilescat; et quia creatura illa, quae maxime huic obviat ordini, est persona propria et privatuni bonum: ideo ad [lerfectnm virtutis ordinem conservanduiii lioc inaxime consonat, ut quis vilificet se ipsuin; quoil fa(it, cuin se propter Deum alteri subiicit et aliuin sibi praeponit, salva tamen dignitate ordiiiis ecclesiastici, quein vera humilitas non pervertit iiec negligit nec postponit, sed potius conservat, duiii interius in corde servatur humilitas, et exterius auctoritas in suo gradu perdurat.

;. d illud quod obiicitur, quod virtus est habitus in inedietate consistens; dicendum, quod illud i. verbuni intelligitur non de medietate quantum ad quantitidem ex parte obiecti, sed quantum ad elongationem a diminutione et excessu babeiUe rationem vitii, et sic est vilificatio sui, quae est opus virtutis niediae inter pusillanimitatem et arrogantiam. Unde licet videatur declinare ad extremum, secundum vea. ritatem tamen tenet medium. — Praeterea, sicut tactum est, viliflcatio sui non tantum est actus virtutis informantis naturam, sed exemplum etiam reparantis; unde plus tenet rationem medicativi quain complelivi; et quia morbus corruinpens genus humanum maxime est superbiae et arrogantiae fastus, et.medicativum debet esse per contrarium: ideo decliiiando;ul alterum extrciiimi) rciliicit ad iiKdium; sicut per siinile videri potest iii aictatione iciiinii et. abstinentiae contra morbum lasciviiii!,

4..d illud, quot! virtiisomnis liabet siibstramentiiin veritatis; dicendum, (jiiod lioc cst verum et in alio debet biiiniliora sentire. Uiidi! sicut unusquisque magis sentit morbum )ro)riuni ainictivuin n;ituraliter quani alienum, sic unusquisque cerliiis et proximius et frequentius recogitare debet suuin defectum, et ob lioc se debet reputare aliis viliorem, iion quia certus sit, se esse talein, scd quia nuigis certus est (le su;i quam de aliena vanitate vel vilitate. Ideo, sicut (iicit(ir in Cdossa ad Philippenses secundo: fn hiimililale superiores sibi inviceni urbilrantes, « non lioc ita debemus aestimare, ut nos aestimare fingamus, sed vere;iestiinenius, posse esse aliquid occultum in aho, quo nobis superior sit, etiain si bonuiii nostruni, quo illo videmur superiores, iioii sit occultum ». Et sic apparet, quod vilificatio sui non fundatur super falsuin, sed super veruin, secimdum scilicet experimentalem cognitionem defectus proprii; quam quilibet homo respectu alterius quasi singulariter habet; sicutetquilibet iustus respectu alterius aliquam singularem excellentiam habet, ratione cuius in laude cuiuslibet Confessoris dicitur: Non est iuventus similis illi.

0. Ad illud: qiii vilificat facturam; dicendum, quod factura, quia a Deo facta est de nihilo et tiata est in homine primo originali peccato, habet in se aliquid (kiforinitatis ratione eius a quo est, et aliquid defeclibilitatis ratione eius du quo est, et aliquid deformilatis ratione vitii, sub quo est; et sicut r;itione deiformitatis est honoranda, quia relucet in ea vestigium, imago et similitudo divina; sic ratione defeclibililatis oarvipendi potest, ratione deformitalis vilis reputari, noii ad contumeliam, sed ad honorem Dei, cuin auferatiir honor solum per deforniitatem vitii et peccati.

(i. Ad illud, quod liomo est creatura nobilistione, qua liabet defectibililatem et nibilitatem,.aliis aequatur; quia vero liabet (fe/bryjzitotejj vitiosit:ilis, ceteris postponitur; unde inipii in inferno ratione peccati ordinatissime collocaiitur, et ratione huius cepta, quibus medium i. e. virtutem consequi possinius, Aricompetit peccalori vilificalio sui, quae, cum voluntaria est, tenet rationem virtutis et medicamenti.

7. Ad illud, quod vilificare alterum est peccalum; dicendum, quod aUerum vilificare-est se alteri praeponere, vilificare autem se est se alteri subiicere; et primum est superbiae, secundum est humilitatis et reverentiae; et ideo non est simile hinc et inde.

8. Ad illud, quod qui vult ab alio vilis repulari vult, quod ille peccet; dicendum, quod istud argumentum dupliciter deficit: primo, quia passio potesl esse bona, licet aclio sit mala, sicut patet in passione Christi, in qua meritum fuit ex parte Christi sustinentis, et demeritum ex parte crucifixoris; el ideo non sequitur, quodsi aliquis velit pati aliquid, in quo alter peccat, quod propter hoc velit, alterum peccare. — Praeterea, cum quis vult vilis reputari, non hoc vult ratione naturae vel personae, sed ratione culpae contra naturam; et qui illam despicit vel odit, sive in se, sive in altero, meritorie hoc potest facere et absque peccato.

9. Ad illud, quod anima appetit naturaliter Deo configurari; dicendum, quod quaedam sunt propria divinae excellentiae, sicul divinum iudicium et vindicta, honor etc.; et in talibus qui appetit configurari inordinato modo appetit, sicat lucifer fecit. Quaedam aulem sunt, (vls.& communicat creahirae, sicut bonitatem, veritatem et virtulem, quae maxime ostendilur, cum quis potest dominari sibi; et ideo non sequitur, quod vilificatio sui repugnet inlagini.

10. Ad illud, quod tria sunt appetibiha, scilicel verum, bonum et arduum; dicendum, quod sicut virtus consistit circa im-um bonum, et vilium circa bonum apparens; sic superbia arduitalem respicit apparentem, quam valde dilTicile est et arduum con-