Quaestio IV. De obedientia

Postquam quaesitum est de humilitate et de paupertate et de continentia, restat nunc quarto quaerere de obedientia. Et circa obedientiam tria possunt quaeri.

Primum est, utrum sit consonum iuri naturali, quod homo obediendo subiaceat alteri.

Articulus I

Utrum sil consonum iuri naturali, Quantum ad primum sic proceditur. Videtur, quod sit consonum iuri naturali, quod homo obediat homini.

Pietas enim naturalis dictat, parentes esse honorandos; sed honor parentum est in exhibitione reverentiae, exhibitio autem reverentiae est obtemperando et obediendo: ergo etc.
Item, lex decalogi scripta in corde honiinis dictat per dictamen naturae; sed ipsa hoc praecipit, scilicet parentes honorari: ergo illud est consonum iuri naturah. Hoc autem fit per obsequium obedientiae: ergo etc. dum, quod perfectio naturae dicitur dupliciter: vel nalurae communUei-, vel naturae rationalis ut rationaliS; ipse autem obiicit de perfectione primo modo dicta,et verbum praemissum intelligitur de secunda. Nam quod liomo generet et possil generare, boc attestatur [)erfectioni nalurae cmnmuniler; quod autem spiritus praesit carni, et ratio sensualitati, ipsius compescendo pravitates et rebelliones, boc attestatur perfectioni ralionalis naturae, sicut supra ostensum est.
Ad illud quod obiicitur, quod species prae fertur individuo etc.; dicendum, quod illud veritatem habet in bonis privatis, quae faciunt ad conservationem naturae; virginitas autem est bonum spirituale et quodam modo perpetuum, faciens ad consummationem civitatis supernae; et ideo merito coniugio anteponitur, sicut caelestia temporalibus, pro eo quod coniugium replet mundum, et virginitas paradisum.

Secundum est, utrum sit consotium evangelicae perfectioni, quod unus astringat se voto ad obediendum alteri.

Tertium est, utrum sit conveniens christianae religioni, quod omnes obediant uni. quocl homo obediendo subiaceat alteri.

Item, ad Ephesios sexto: Filii, obedire parentibus vestris per omnia; sed paternitas et filiatio maxime consonant iuri naturali: ergo et filios parentibus obedire.
Item, ius naturae dictat ordinem; sed « ordo est pariiun dispariumque sua loca cuique tribuens dispositio», ut dicit Augustinus decimo nono de Civitate Dei: si ergo ordo est, quod unus subdatur alteri, et ius naturae dictat ordinem; dictat ergo, quod unus alteri debeat subiici.
Item, ius naturae dictat pacem inter domesticos; sed pax in domo est «ordinata imperandi obenio genuit,scd quaedani innata vis inscvit, ut religionem, piediendique concordia »: ergo iuri naturae competit imperare et obedire.
Item, ius naturale dictat, gradum esse servandum, « quia, si essent omnia aequalia, non essent omnia »; ubi aulem gradus, ibi est superioritas et inferioritas; sed si inferius non subiaceal superiori, non servatur gradus: ergo etc.
Item, ius naturae dictat ordinem hierarchicum, qui descendit a summa hierarchia per angelicam usque ad humanam; sed ordini hierarchico consonat, quod inferior superiori obtemperat: ergo elc.
Item, ius naturae dictat « reddere unicuique quod suum est*»; sed honor maxime debetur homini stanti seu in statu innocentiae; honor autem exhibetur homini, dum obeditur: ergo etc.
Item, de dictamine legis nalurae est « quod commune est apud omnes*»; sed omnibus commune est regimen et inii)erium, sive subiectio et obedientia: ergo etc.
Item, de dictamine iuris naturalis est, quod homo tolus obediat ralioni rectae in se: ergo pari ratione ius naturae dictat, quod minus peritus et ignorans obediendo subiaceat magis perito el scienti: ergo videlur, quod iiomo obtemperet homini, consonum esse iuri naturah.

Sed contra hoc obiicitur sic. 1. Genesis primo: Faciamus hmniiiem aA.1 imaginem et similitudinem noslram, el praesil piscibus maris etc.; sujier quo verbo dicit Augustinus decimo nono de Civitate Dei: « Rationalem hominem ad Dei imaginem factum dominari noluit Deus nisi irrationahbus»; sed de dictamine naturae est, quod homo servet institutionem divinam: ergo iuri naturali consonat, quod homo non imperet homini, nec unus obediendo subiaceat alteri.

Item, Gregorius: « Omnes homines natura fecit aequales »: ergo ius naturae dictat aequalitatem; sed ubi aequaUtas, nuUa est ibi superioritas et inferioritas; sed obedientia dicit superioritatem et inferioritatem: ergo etc.
Item, vigesima secunda distinctione: «Cuni culpa non exigit, omnes secundum ralionem humilitatis aequales sumus»; sed in statu naturae institutae nulla fuisset culpa: ergo fuisset aequalitas, ergo nulla fuisset praelatio nec subieclio: ergo etc.
Item, ius naturae dictat, dignitatem imaginis esse servandam; sed imago est immediate a Deo et soli Deo subiecta, quia, « nulla interposita natura, a prima Veritate formatur'"»: ergo videtur, hoc, quod liomo subiaceat obediendo homini, esse contra dignitatem imaginis.
Item, lex naturae dictat, /i&ertotow esse servandam; sed liberum arbitrium aequaliter est iu omnibus: ergo aequaliter libertas in omnibus est servanda. Sed ubi subiectio et obedientia, non aequalis lil3crla,s: ergo etc.
Item, ius naturae dictat, caritatem esse servandam; sed caritas facit unionem, conformitatem et aequalitatem: ergo privat omnem subiectionem et superpositionem: ergo etc.
Item, quod lex naturae dictat semper habet esse perpetuum; sed omnis subiectio et obedientia evacuabitur, quia primae ad Corinthios decimo quinto: Cum evacuaverit principatus etc; Glossa: «Dum duratmundus, homines hominibus praesunt»: ergo etc.
Item, si lex naturae dictat unum correlativorum, dictat et reliquum: ergo si dictat esse obediendum, dictat etiam imperandum: ergo sicut potest appeti obedire et subesse sine peccato, pari ratione et appeti poterit imperare et praeesse. Sed hoc est falsuni et inconveniens: ergo et ijlud, ex quo sequitur: ergo lex naturae non dictat imperare, ac per lioc nec etiam obedire.
Item, lex naturae dictat, honorem debitum Deo nulli alii esse reddendum; sed honor debitus Deo exhibetur obediendo et obtemperando: ergo o6edire esl soli Deo reddendum, non ergo honiini.
Item, lex naturalis est impressio facta a lege aeterna; sed illa impressio movet animam in

arduum, se autem subdere alteri obtempoiando contrarialur arduo: ergo etc. Lex naturalb dictat in gemralilate quadam, quod inferior superiori obedierulo subiaceal, diverso lamen modo seemuium diversas superioritalis el inferioritatis dijferenlias; hoc autem consonat legi scriptae et legi gratiae.

Respondeo: Ad praedictorum intelligentiam est notandum, quod, secundum quod dicit Augustinus in libro Octoginta trium Quaestionum, lex naturalis est impressio facta in anima a lege aetema; lex autem aeterna est illa, qua incflmmutabili permanente, cetera ordinantur. Unde Augustinus, primo de Libero.Vrbitrio: « Ut breviter aeternae legis notionem, quae impressa est nobis, quantum valeo, verbis explicem: ea est, qua iustum est, ut pmnia sint ordinatissima ». Sed sicut dicitur decimo nono de Civitate Dei, decimo tertio capitulo: « Ordo est parium dispariumque sua cuique loca tribuens dispositio ». Si ergo superioris est praeesse, et inferioris subesse, lex naturalis, quae manat a lege aeterna, naturaliter dictat, quod inferior superiori obediendo subiaceat; et hoc quidem dictat in generalitate quadam, diversimode tamen, secundum quod superioritatis et inferioritatis reperire contingit difTerentias diversas.

Dicitur enim alter alteri esse superior aut quantum ad originem naturae, aut quantum ad dominium potentiae seu praesidentiae, aut quantum ad regimen providentiae. Prima superioritas competit ipsi naturae ratione sui, quia «naturaest vis insita rebus ex similibus similia procreans »; secunda vero ratione vitii, quia, ut dicit Ambrosius, servitus est poena peccati; tertia autem competit ratione remedii, secundum illud Numerorum vigesimo septimo: Provideat Deus spirituum universae carnis hominem, qui sit super hanc muUitudinem, ne sint sicut oves absque pastore. — Primae superioritati i debetur obedientia filialis, secundae obedientia servilis, tertiae vero oltedientia iurisdictimudii, quae respicit dignitatem praelationis.

Hinc est igitur, quod lex naturalis dictat obedientiam filialem, sive secundum statum naturae lapsae, sive secundum statum naturae institutae. — Obedientiam autem servilcm dictat non simpliciter, sed in statu naturae lapsae ad )eccati punitionem, secundum dictamen iuris gentium, quod manat ex ratione et instinctu naturae. — Obedientiam vero iurisdictionalem dictat secundum slatum naturae reparabilis seu reparatae, et hoc in statu viae, secundum illud primae ad Corinthios decimo quinto: Cum evacuaverit omnon principalum etc.; Glossa: « Dum durat mundus, Angeli Angelis, homines hominibus praeerunt ad utilitatem viventium; sed omnibus collectis, iam omnis praelatio cessabit, quia necessaria non eril ». — Cum igitur secundum triformem differentiam superioritatis triplex sit modus obediendi; primum natura dictat simpliciler, quia universaliter et explicite et secundum omnem statum; secundum autem et tertium implicite et secundum stalum determinatum.

Unde quaelibet dictarum obedientiarum consonat legi VMturae, nec tantum legi naturae, verum e<iam legi gratiae et legi scriplae. — Quia enim lex gratiae considerat naturae ortum, lapsum et renwdium; ideo ipsius est approbare triplicem modum et difTerentiam obedientiae supradictae. Approbat enim obedientiam filialem ad Ephesios sexto; Filii, obedire parentibus vestris in Domino; hoc enim iustum ft9<..Approbat etiam obedientiam servilem, primae ad Timotheum sexto: Quicumque sunt sub iugo servilutis, dominos suos omni honore dignos arbilrenlur. Laudat etiam obedientiam iurisdictionalem ad Hebraeos ultimo: Obedire praepositis vestris et subiaapprobat istam triplicem obedientiam, sed etiampwnil istius obedientiae transgressores. Punit enim filium contumacem, Deuteronomii vigesimo primo: Si gecarnis... mullitudineni hanc... ne sit populus Domini sicut oves etc.

mberit homo filium contumacem et protervum, qui non audiat patris imperium, et coercitus obedire contempserit; apprehendent eum et ducent ad seniores etc. — Punit etiam servum rebellem, Exodi vigesimo primo: Qui percusserit servum vel ancillam virga, si uno d.ie vel duobus supervixerit, non subiacebit damno, quia pecunia illius est. — Punit etiam subditum non obedientem, Deuteronomii decimo septimo: Qui superbierit, nolens obedire sacerdotis imperio, morietur homo ille. — Ex dictis igitur manifeste colligitur, quod obedientia hominis ad lioniinem consona est legi gratiae et legi scriptae et legi naturae. — Unde rationes, quae ad hanc partem inducuntur, concedendae sunt.

1. 3..d iuud ergo quod primo obiicitur de op- auctoritate Augustini, Gregorii et canonis, dicendum, j j verbis illis non intendunt excluder; subiectioneni et obedientiam, sed servilulem coaclam, quae quidem non fuit nec esse debuit, nisi interveniente reatu peccati tanquam niorbo contrario ipsi nalurae; in cuius etiam detestationem secundmn dictamen rectae naturae suljsequi debet punilio servitutis, propter conteniptum maiestatis divinae et captivationem libertatis humanae et dehonestationem dignitatis rationalis naturae. Unde licet lioc non dictet iiatura pro se stante, dictat tamen pro se a statu cadente, secundum quod in praecedentibus dictum est
Ad illud quod obiicitur de dignitate imaginis, i<im potest patcre responsio: quia, licet huius subiectio non competat imagini formaiae, competit tamen imaini deformatae, vel etiam reformandae; sicut videmus in Sacramentis, quod homo reparandus quodam modo subiicitur sensibilibus elementis, licet homini stanti conveniat subiici respectu solius Dci — Aliter etiam potest dici, quod dupliciter est loqui <le imagine: vel in -se, vel in relutione ud carnem; et licet ipsa anima ratione sui a solo Deo habeat infundi et ilh soli subiici, ralione tamen carnis, quae habet per vim humani minislerii pro[iagari, subiici habet suae origini, sicut proles parenti, ita tamen, quod ex hoc in nullo dignitati imaginis praeiudicium generetur.
Ad illud quod obiicitur, quod lex naturae dictat, libertatem voluntatis esse servandam etc; dili- cendum, quod cum sit libertas a miseria, a culpa a coactione; hbertas a.coactione duplex est, scilicet a coactione sufficiente et indueente. Primam quidem dictat natura esse servandam omnino simplivel aniillani virga.et mortui fuerint in manibus eitis, criminis citer et semper. Secundam autem, scilicet a coactione indueente, non dictat iiisi pro eo tempore, in quoquis abutitnr libertate; et quia hoc est in statu. naturae lapsae: ideo dictat pro hoc tempore, quod improbitas voluntatum restringatur per imperia praesidentium potestatum.

G.,Vd illud quod obiicitur, quod ius naturae dicomplexionis, in qua nmnia membra conformantur, et multiformitas organizationis, in qua membra distinguuntur et ordinantur et secundum variani iiifluenliam alia aliis praeponuntur; sic intelligendum est circa corpus Christi mysticum. Et ideo unilas caritatis non excludit multiformitatem charism:ituni et discrelionem dignitatum et ofTiciorum, -secundum quae unum membrum alteri habet subiici et secundum legein praelationis et subicctionis ab altero gubernari.

Vd illud quod obiicilur, quod illud quod dictalur a natura habet duralionem perpeliiam; dicendum, quod illud est verum de eo quod natura dictat simpliciter, sed non est verum de eo quod natura dictat pro slatu; sicut in statu innocentiae dictabat, oniiiia esse communia, quod quidem non dictat in natura corrupta. Et ideo propositio illa falsa est, universaliter intellecta.
Ad illud quod obiicitur, quod si lex naturae dictat unum correlativorum, dictat et reliquum; dicendum, quod sicut lex naturae dictat subiectionem, sic et praelationem. Sicut enim dictat, quoil quis debet subiici alteri ad obedientiam; sic dictat, quod alter debet praefici alteri per providentiam. Sed ex hoc non sequitur, quod ibi debeat appeti praelatio, sicut appetitur subiectio. Nain appetitus subiectioiiis consonat Immilitati et reverentiae; appelitus vero praelationis degenerat ut plurimum in fastum ambitionis et arrogantiae: ideo, quamvis locus dignitatis recte iMSsit adininistrari.secundum dictamen nalurae, non tamen, debet appeti propter annexum typum superbiae.

9..Vd illud quod abiicitur, quod honor Deo desua; honor enim, qui exhibetur homini propter Deuin, ad Deum refertur; et ideo quoil proprium est Dei, scilicet honor latriae, non debet alteri attribui. Quod autem convenit Deo operanti per ministrum, scilicet gubernatio et regnum et imperium respectu pro omnino simpliciler A cUm [omni?] tempore; de illa divisubiectorum, non est inconveniens, quod per Deum et propter Deum ct secundum Doum alii triljuatur, quia lotum refertur ad ipsuni S(M-undum rectum ordinom, quem quidem servat in gubernando mundum.

Ad illud quod obiicitur, quod imprcssio logis naturalis movet in arduum; dicendum, quod est ar- duum honoris et arduum virlulis; ardumi horwris competit animae secundum statum patriae, ar-

Articulus II

Secundo quaeritur, utrum sit consonum evangelicae perfectioni, quod unus astringat se voto ad obedienduni alteri. Et videtur, quod non.

Lex enim evangelica esl libertatis; sed subiiere se homini per votumest necessitatis: ergo astringcre se voto ad obediendum homini repugnat libcrtati evangolicao legis.
Item, Anselmus, in libro Cur Deus homo: « Deus hominem per semetipsum rodimero voluit, ut in pristinam libertatem hominem revocaret »; sed in stalu pristinae libertatis nullus erat astrictus ad obediendum alteri: ergo ad pristinam libertatem [ler Redemi)torem reductus nulli ad obediendum debet esso astriclus.
Item, Gregorius: «Servitia, quanto niinus debita, tanto magis grata»: ergo ab opposilis, quanto magis, debita, tanto minus grata; sed astringens se voto ad obediendum homini tenelur illi obedire: ergo hic est minus gratus Deo. Sed illud, por quod eflicitiir homo niinus gratus Deo, est contrarium evangelicao perfectioni: ergo etc.
Iteni, lex ovangelica est iugum suave et onus leve; sed grkve est homini por omnia obtemperare: ergo astringere se ad obediendum homini non concordat levitati evangelicae porfectionis.

S Item, lex evangolica, quia est onit-s feye, non compatitur secum onus et servitutem legis scriptae: ergo cum gravius sit obedire indistincle praeceptis hominis, quam distincte obtemperare caeremoniis et praeceptis veteris legis; videlur, quod astringere se duum virtulis sccundnm statum viae. Mm oriim aliquis bonoratur et c.vccllcntor laudatur, quia boc meruit per arduum et excellens et dilTicile opus. virtutis; ct (luia tale opus ost opus humilitatis et obedientiae, quod superbis inentilms est arduum et inaccessibiie: ideo consonum est ipsi legi naturae et gratiao, quod homo per opus buniiiitatis ct obedientiae subievetur ad culmen honoris et felicitatis aeternae. ad obodiendum homini non possit esse cum perfectiono ovangelica.

(). Item, gravo ost obodire mandntis divinis: ergo mullo gravius ost obediro mandatis divinis pariter et humanis; sed qui ox voto subiicit se homini astringit se mandatis ilhus: orgo etc.

Item, Lucae sexto: Perfectus erit omnis, si sit sicut magister eius; sed de Christo non legitur, quod fuerit sub alio per votum: ergo alteri subdere se per votum non est perfectum, sed, ut vidotur, potius superstitiosum.
Item, si votum obedientiae auget perfectionem virtutis obedientiae; cnm iste gradus non fuerit in Cliristo, videtur, quod implens hunc gradum sit perfectior Christo; sed hoc est absurdum et inconveniens: ergo et inconveniens est dicere, quod voto se alteri subiicere augeat perfoctionom virtutis obedientiae.
Item, Apostoli evangelicam perfectionem potissime in se habuerunt; sed nulli obedientiam devoverunt: ergo etc.
Item, videtur, quod istud facere sit praesumtuosum: quia aut tahs reputat se sufncientem ad mandata divina implenda, aut non. Si twn: ergo stulte facit, cum astrictus ad divina praecepta se obligat ad mandata humana implenda; si autem reputat se suiricientem ad implenda mandata divina, praesumtuosus est: ergo ulterius se obhgare ad mandata hominis maius videtur iudicium praesumtionis.

qui profitetnr hoc, profitetur,.se esse perfectum; sed hoc est praesumtuosum: ergo etc.

Item, velle praeesse iusto viro et perfecto est superbia et praesumtio: ergo consentire alii et cooperari, ut praesit, est consentire superbiae et praesumtioni; sed qui astringit se ad obediendum alteri consentit et cooperatur illi, ut praesit: ergo etc.
Item, hoc videtur esse pericubsvm: quia committere se homini, de cuius scientia et conscientia ignorat, esf periculum; sed qui astringit se voto ad obediendum homini ignorat frequenter, an sit sapiens, vel bonus, seu de ipsius scientia et conscientia: ergo etc.
Item, quanto maioribus et pluribus homo astringitur, tanto est in maioribus periculis constitutus; sed qui vovet obedientiam homini pluribus astringitur, quam prius esset astrictus: ergo maioribus exponitur pericuHs: ergo elc.
Item, lex evangelica dissuadet iuramentum propter periurii periculum; sed qui vovet obedientiam homini est in periculo transgressionis voti: ergo tahs offert se discrimini.
Item ostenditur, quod istud sit imperfectum. Qui enim peccat, alio suggerente, minus peccat, quam ille qui peccat, proprio motu instigante: ergo similiter qui obedit, alio imperanle, minus meretur, quam qui sponte agit, seu solo Deo iubente: ergo qui astringit se voto ad obediendum alteri imperfectius agit, quam qui se non astringit; sed quod diminuit de perfectione dissonat ab evangehca lege: ergo etc.
Item, tanto perfectius quis movetur, quanto immediatius fertur in Deum; sed qui solo Deo obedit immediatius fertur in Deum, quam qui subiicit se homini: ergo etc.
Item, optimum genus monachorum est anachoretariun, secundum quod dicit beatus Benedictus in principio regulae suae; sed tales non astringebantur voto ad obediendum homini: igitur ex voto subiicere se aUi non est evangelicae perfectionis.
Item, qui infirmo praecludit viam sanitatis non curat perfectionem, sed a perfectione recedit; sed qui astringit se voto ad obediendum alteri votum multimode aliter salvari possit, quod non potest post votum: ergo talis imperfectissime agit.
Item, quanto quis pluribus subiicitur, tanto humilius et perfectius agit; sed qui vovet obedientiam pluribus male facit: ergo vovere obedientiam alteri non est humilitatis nec perfectionis.

Srd contra hoc sic obiicitur. 1. Matthaei tio: Sic decet nos implere omnem iustitiam; Glossa: « Perfecta humilitas habet tres gradus: primus est subdere se maiori, secundus subdere se pari, tertius subdere se minori, in quo est omnis iustitia; et hoc Christus implevit »: ergo si perfecta iustitia est subdere se alteri, hoc autera maxime fit per obedientiae votum; videtur, quod istud sit maxime perfectioni evangelicae consonum.

Item, primae Petri secundo: Subiecti estote omni humanae creaturae propter Deum: ergo quanto quis hoc efTicacius facit, tanto perfectius agit; sed qui per votum.alleri se subiicit, hoc efTicacissime facit: ergo talis perfectissime agit.
Item, Ciregorius: « Maius est relinquere se ipsum quam sua »; sed qui propter Deum rsHnquit sua perfecte facit: ergo qui relinquit se ipsum, perfectius. Sed hoc maxime fit in abnegatione voluntatis per obedientiae votum: ergo etc.
Item, Anselmus: « Sicut voluntas Dei est origo oranis boni, sic voluntas propria est origo omnis mali »; sed qui perfecte amovet originem omnis mali perfectissime facit: ergo qui totaliter voluntatem propriam abnegat per votum obedienliae agit perfectissime.
Item, Hugo: «Obedientia est virtus,quae, propria voluntate postposita, animo amplectitur iniuncta opere implenda »; sed qui alteri obedientiam vovet maxime postponit propriam volunlatem: ergo etc.
Item, Bernardus, homilia quadragesima secunda super Cantica: « Parum est, subditum esse Deo, nisi sis et omni humanae creaturae propter Deum: subdere paribus, subdere minoribus; sic enim decet nos implere omnem iustitiam »; sed hoc potissime fit astringendo se voto ad obediendum alteri: ergo etc.
Item, sufjivieti hi.uUia est servari (iivin.i mandata, ergo uburuhui-s super liaec servat'e liiiniana; sed hoc facit qui alteri ad olx!diendum se subiicit.
Item, humilitas est consona perCectioni evangelicae: ergo summa humilitas est inaxime consona eidem; sed astringcre se voto ad olxMlieiKluiii alteri est maximae humilitatis: ergo etc.
Item, liheralila-s est consona evangelicae perfectioni; sed hoc est sumnia liberalitas, cuin lionio propter Deum non solum dat sua, sed se ipsum, prppriam voluntatem postponendo, per obedientiae votum: ergo etc.
Item, confortnilas ad Chri.sliim est consona perfectioni evangelicae; sed Christus inera liberalitate subiecit se liomini, Lucae secnndo: Et erat suhditus illis: ergo se ipsuni alteri subiicere facit Christo conformem. Sed lioc raaxime fit per obalientiae volum: ergo etc.
Item, quod maxinie nos elongat a mundo maxime consonat perfectioni evangelicae; sed astringere se voto ad obediendum honiini maxime elongat nos a mundo, quia onine, quod est in mumlo, aul esl concupiscentia carnis, vel concupiscentia oeuloruni, vel superbia vitae, a quibus maxime elongamur per obedientiae votum: ergo etc.
Item, quod maxime nos elongat a diabolo maxime spectat ad perfectionem evangelicam; sed velle subesse et non praeesse maxime nos elongat a peccato diaboli, qui omnino voluit praeesse sine subesse: ergo etc.
Item, omne, quod conformat nos caeksli hierarchiae, consonum est perfectioni evangelicae; sed in hierarchia caelesti videmus quod unus Angelus subiicit se obediendo alteri, et Angeli inferioriiin ordinum sine repugnantia obediunt Angelis superiornin: ergo in hierarchia ecclesiastica quoil unus hoino subiiciat se obediendo alii, conformat nos ordini caelesti, ac per hoc est maxime consonum evangelicae perfectioni.

c 0 N c L u s I 0. Astringere se voto cul obediendum alteri, non Hn omnem eventum, sed ad ea quae evangelicis consiliis sunt consona, hoc est perfeclionis conslitutimim, expcditivum ct consummativum.

Respondeo: Ad praedictorum intelligentiam notandum est, quod dupHciter aliquis potest se astrin- DefieU in D, sed supplcndum esse duximus. gere ad obediendum alteri homiiii: vel in omnem eventum et oninia b(ineplacita voluntatis illius, vel ad ea quae evangelicis consiliis sunt consona secunduin aliquam cerlani vivendi normain, a fonte legis evangelicae derivatam. 1'rimo inodo nec est perfectum c nec perfectioni consonuni, ininio temerariuni et stultuni; secundo mcxlo perfectum est, quia hoc et perfectionis est constitutimim et expediliimm et consummativum. Sic enim obedientiam vovere ad hominem et est ipsius perfectionis pars con-Hitutiva et via praeambula et complctio uUimata. — Pars, in- 1 quam, constituliua esl, quia ipsa et unum de illis tribus consihis evangelicis, in quibus consistit principaliter integritas evangelicae perfectionis.

Via praeamhula est, quia consilia illa melius et perfectius et expeditius servari possunt, cum quis alieno consortio et adiutorio et exemplo fulcitur, quam si sibi soli relinqualur. Consortium autem non iuvat, nisi sit pacincum; nec pacificum esse potest, nisi sit connexum et ordinatum; lioc autem esse non potest, nisi per reductionem plurium voluntatunv ad unius imperium, secundum cuius nutum ordinentur et dirigantur et per consequens connectantur.

Est etiam completio uUimata, propter hoc quod < in ipsa completur potissime iustitia ahundam, cuiusmodi est iustitia -6vangelica, secundum illud Matthaei quinto: Nisi abundaverit iustitia vestra plus quam Scribai-uni et Pharisaeorum, non intrabitis in regnuni caelorum. — Est enim iustitiae triple) ictus, i scilicet rectificare, coordinare et cpmpemare. lustitia namque nihil aliud est quain recta voluntas, ordinata et recompensativa, qyiisi per ipsam « redditur unicuique quod suum », secundum quod competit rectitudini iuris et ordinis dignitati. — Perfecta ergo rectificatio iustitiae abundantis. attenditur se- c cundum conformitatem voluntatis ad veritatem; veritas autem unumquenique humiliat, ut de se minora quam de alio sentiat. Ille igitur perfecte et abundanter rectificatur, qui, secundum quod veritas dictat, non invite, sed voluntarie voluntatem suam sub alio humiliat et quodam modo in servitutem quandam redigit et captivat; quod quidem fit per obedientiam alteri homini exhibitam, quae maxime repugnat arrogantiae et ambitioni, qua quis vult aliis se praeferre. Unde Bernardus, quadragesima secunda homilia super Cantica: « Tiine Deum et noli hano rem [est] ordinala concordia. Pax domus ordinata imperandi alque

voluntas. Magis auteiii acquiesce Deo, et sit voluntas siibflila veritati ».

Perfecta etiani ordinaUo secunduin regulam lio dicitur: Sic deoel nos implere omnem iustiliam; ubi Glossa: «Siv, subdendo se servo et inferiori, omwm iustiliam, id est humilitatem, quae esl omnis iustitia, decet. impkre. — Et haec humilitas habet gradus: primus, suMere se inaiori, et hic vocatur mlJiciem; secundus est subdere se aequali, et hic dicitur a6(/yw/a/w; tertius est subesse minori, in quo est omnis iuslilia. Hunc Christus implevit ». Quoniam ergo perfecte tunc subiicitur homo homini, quando se astringit voluntarie, in his quae secun- (hnn Deum,sunt, alterius imperiis obedire, maxime i'ius qui maior eo non erat, sed vel aequalis, aliquaiKlo etiain minor — quia omnis homo in aliquo alium excedit, saltem secundum animam — hinc est, quod ad perfectionem iustitiae ordinantis secundum viam ordinis dignatiii, qui currit secundum legem gratiae, quo maior reputat se minorem, concurrit et plurimum facit obedientia, quae uni homini ab altero exhibetur.

Perfecta nihilominus recompensatio iustitiae abdeUiidantis iu hoc attenditur, ut quis totum dnnli toreddat. Quoniam ergo Christus Dominus non tantuin dedit nos nobis, sed etiam se dedit nobis; et propter nos non tantum se lioniinem fecit, sed etiam hominibus subdidit: hinc esl, quod, ad boc quod pro modulo nostrae imbecillitatis recompenscmus, secundum quod possumus, non tantum Deo, verum etiam homini.non snlum quae habemus et membra, sed etiam quod suinus, id est voluntatem nostram, congruit ut subdamus. l'nde Bernardus, super Cantica: «Constat, Deum caritate exinanitum, caritate minoratum ab Angelis, caritate parentibus subditum, caritale Baptistae manibus inclinatum, caritate carnis infirma passum, caritate postremo morti obnoxium, cruce inglorium exstitisse». Ex quo concludit, quod mera voluntate in horum recompensationem debel homo homini propriam subdere voluntatem. — Et in vcrc perfectio consistit, cum quis voluntatem ]ji,g,-t3tis pro ipso donat, quae est impretiabile bonum, quo nihil maius ab homine dari polest; qua «cui nihil deesl»,.quod etiam «propriam virtutem attingit*»; iii hoc iK)tissime conveiiit consummatio l)erfectionis, ita ut inciioetur ab abrenuntiatione bonorimi temiKiralium per paupertatem, proticiat iii castificatione meinbrorum cor[ioralium per castitatem; consiimmelur;tutem iii dedicatione virtutum interiorum ei meiiljiliiim per voluntatis abnegationem et votum obedientiae, in qiia proprie dicitur hoiiK) semetipsum abnegare, iuxta illud Domini, Lucae nono: Si finis vitU venire po.it me, abncf/et semetipsum et tollat crucem sitam et sequatur me; ubi praecipue et potissime votum obedientiae commendatur.

Ex his gitur liqiiidc coihgitur, quod cuin siiit tria consilia evangelica,.sccundiim bonum exterius, inferiiis et interius, quae opponimtur triphci origini vitiorum; triplex debet esse votum integrativiim l)erfectionis evangelicae, scilicet paupertatis, continentiae et obedientiae, inter quae obedientia, sicut iam ostensiun est, dat toti perfectioni evangelicae altissimiim el nobilis.simum complemenluni. — Unde et coiicetleiiiLie sunt rationes, quae hoc ostendunt.

1..d illud quoil obiicitur priino, quod lex evaiigelic;i est iex libertatis, quae repugnat necessitati; diceiidum, quod duplex est iiecessitas: una est couciwnis, et alter;i lentioim. Priina repugnat, secun(l;i noii. Nam prueceptum obligat, sicut et votum, et ipsum non excludit liberi;itein legis evangelicae; dicitur ergo lex Evangelii esse le.r, libertatis, non per exclusionem obUijationis v pr;iecepto seu voto venientis,.sed per exclusionem oneris scrvilulis leg;ilis e liinore seryili procedentis.

"J. Ad illud quod obiicitur de Anselmo, quod iii pristinam libertatem Christus redimendo hominem revocavit; dicendum, quod illud inlelligitur respectu totalis speciei, noii respeclu cuiuslibet individui. Nam onus.servitutis corporalis stiire potest cum grati;i Spiritus sancti el Sacramento baptismi; ac per hoc multo fortius onus siibiectionis voluntariae, quod ex mera vohmtate manat, libertati gratiae non repugnat.

Ad illud quoil obiicitur, quod servitia, quanto minus debita, tanto magis grata; dicendum, quod ratio debiti est duplex: una, quae venit ex promissione liberali; alia, quae venit ex obligatione pacti et commercii mercimonialis. Prima iii nullo repugnat

gratiositali olmjuii, sed solum secunda. Et i-atio huius ost: qiii;i, lici't secunda lundetur super amoreni privatuni el MiercMiarium, )riTna fundatur super amorcin lihcralissiiinmi, (iiio.iliquis iioii solum vult oHcirc Deo arboris Iructum, vcruin etiam stipitem ct radicem. Uridc sicut exemplilicat Anselmus de duobu-, (uurum unus olTcrt Deo arboris fructum, proprietatem sibi rcservans; alter vero olTcrt utrunique; ct ille m:igis plaret, qiii utrumque offert: sic et in proposito intelligendum cst.

h. Ad illud (piod (iliiicitiir, quml lex evangelica cst iuguiii suave; diceiuium, (uod duplex est onus, scilicet onus aggraoam, ct oiius wV/or(Mw et adminiculans, cl per coiisequeiis allevians ct supporlans. luguni igitur obedientiae, superadditum evangelicae sarcinat, siniilc cst oneri noii gravanti, sed confortanti; sicnl lUtrus noiiliggravat pondus equi, sed alleviat, et multitudo pennarnm aves sursum iwtius sublevat, quam deorsum traliat -: sic et obedientia, quae superponit liominem simili, [londus superbiae et arrogantiae, quod veiiiehat ex aniorc proprii sensus ct propriae voluntatis, excludit, quod maxime repugnabat evangelicae perfectioni; ideo ad illam ferendam habilem facit et agilem.

Ad illud quod obiicitur, quod iex evangelica non compatitur secum servitutem legis scriptae; dicendum, quod non est simile: quia servitus caeremonialium et iudicialium praeceptorum a nova lege dissonat et [iropter velamina figurarum et propter gravamina poenarum allligentium; ideo lex Evangelii, quae introducta est per Cliristum, per quem facta est gratia el veritas, excludit utrumque genus illorum pracccptoruin et servitutem in observantia eorundem, noii propter dillicultateiii, s(:d propter imperfectionem. Quoniam ergo, licet dilficile sit honiini obedire, haec diHicultas non repugnat nec veritati nec gratiae nec )erfectae virtuti, quae est « circa arduum et difQcile»; non repugnat per consequeiis evangelicae ])erfectioni, imino polius complementum dat illi.
Ad illud quod obiicitur, quoil grave est obedire mandatis divitiis; iam patet resiMinsio: quia, sicut ostensum est, gravitas et dilficultas operis perfectioni evangelicae potius consonat, quam repugnet; et ille vere perfectus est, qui gravia (xirtat cum promptitudine voluntatis.

7..Vd illud quod obiicitur de Cliristo, dicendum, quod Christus, quantum conveniehat redcmptioni humani generis, hominibus se suiiiecit, et hoc voluntate optima et perfectii; et quia voluntas eius in bono confirmata erat iiec erat vertibilis-, sicut nostra: ideo non erat opus, quod esset per votum astricta.

8..d illud quod obiicilur, quod additio voli non facit ad com[)lementuni obedientiae, quae non fuit in Christo; iam [latet responsio: quia in Christo fuit aliquid loco voti lam respectu obedienliae quain paul)ertatis quam castit;itis, scilicet conflrmata voluntas, quae cst excellentior voto; et quia ad illani accediinus per propositi roborationem et voti emissionem: hinc est, quod votum, nos astringendo et quodain modo roborando, siia inviolabilitate reddit conformes Christo; el ideo perfectionis cumulus crescit ex ipso, licet in Cliristo non fuerit secundum emissionem vocalis verbi.

9..d illud quod obiicitur, quod lale votiiiii obedientiae non fuit in A[iostolis; dicendum, quod tripliciter contingit loqui de obedientia, scilicet quantum ad actum et habitum et modmn. Fuit igitur in A[jostolis promptiludo ohediendi per habitum perfecluin; fuit etiam acte, quo Christo obedientes fuerunt usque ad mortem et ad diversa genera tormentorum, ita quod non solum ohedientes fuerunt ad operationes exsequendas, verum etiain nd pa.s.tiones sustinendas. Modus autem obedientiae, quo quis subiiciat se alii tanquam praelato, non fuit eis competens nisi pro tempore, quo fuerunt cum Christo; quia ipsi erant praelati Ecclesiae et a plenitudine Spiritus sancti agebantur, et recti alios gubernahant. Fuerunt tamen et ipsi prius obedientes ipsi Christo, et post reverentiam debitam exhihebant Apostolo Petro; et ideo ex hoc concludi non potest iiec debet, obedientiam non debere voveri ab illis potissiine, quibus competit ab aUis gubernari.

Ad illud quod obiicitur, quod praesumtuosum sit vovere, quia aut reputat se sufTicientem etc.; dicendum, quod attribuere sutficientiam virtulibus suis et libero arbitrio, hoc praesumtionis est-.respectu quantumcumque [larvi boni, cum dicat Apostolus secundae ad Corinthios tertio: Non quod simu su/ficien/.es etc; sed attribuere hoc gratiae divinae, quam spemt sibi non defutiiram propter divinam nnmiricentiam, non est hoc [iraesumtionis, sed fiduciac et certiludinis spei, qua credimus, Deum adiutoreiii esse honiini, qui vult suis consihis adhaerere. Propter quod et ideni Apostolus statim post praemissum verhum subiungit: Su/pcientia nostra ex Deo est; et idein, ad Philippenses ultimo: Omnia possum in eo qui me confortat; et hac s[)e debet fulciri qui, divino afilatus S[)iritu, evangehcorum consiliorum perfectionem noii tantum proponit, verum etiain vovendo promittit.

H..d illud quod obiicitur, quod pronteri, se esse perfectum, est praesumtuosum; dicendum, quod est perfectio quantum ad meritum et quantum ad

slatum. Piofileri, se esse ierfectum quantum ad merilum, lioc praesumlionis est, non perfectionis, cnm Fauius dicat ad Philippenses tertio: Non quod iam perfectus sim. Profiteri autem se perfectum quanlum ad slalum non est praesumtionis, quia hoc ponit laudem non circa ipsam personam in se, qu.ie potest esse culpabilis per merita propria, sed circa vitam communem et modum vivendi per Christi oris consilium approbatum.

Ad illud quod obiicitur, quorl superbia est velle praeesse viro iusto; dicendum, quod praee.sse alii potest quis velle dupliciter: vel quia vult praeesse simpliciter, vel quia vult piMeesse suhUmiler per amorem e.vcellentiae pro])riae; et sic voluntas haec depravata est et in illo qui vull, et in aliis, qui sibi consentiunt, sicut fuit iri lucifero et daemoniliiis ceteris adhaerentihus sibi. — Alio modo vult aliquis praeesse, ut praesit utiliter, per amorem reipuhlicae et imiversalis Ecclesiae, excitatus spiritu caritatis supernae; et hoc modo nec ipse peccat, iiec alii, qui sibi con.sentiunt, cuin Deus sic ordinqverit corpus Christi mysticum guhernandum secundum praeccllentias graduum, olFiciorum et dignitatum.
Ad illud quod obiicitur, quod periculosum est committere se homini ignoto ex toto; dicendum, quod si quis committeret se, nulla lege, nulla norma, iiulla regula praefixa, sed in oinnem eventum, hoc absque dubio esset stultum; cum autem quis vovet obedientiam secundum formam regulae approhatam, dam supra regulam, quaedam contra regulam; ad prima se astringit etiam sine mandato superioris, ad secunda vero ex mandato, ad lertia autem non astringitur, nisi velit ex perfectione facere, sicut dicit bealus Benedictus, quod ulique perfecte obediens aggredi debet, si sibi imponatur etiam impossibile; quod lamen non est necessitatis, sed supererogationis ipsis eliam perfectis. Quod autem esl contra regulam nullo modo, nullo pacto per obedientiam astringitur observare; similiter et quod est contra kgem Dei, quale est omne, quod vergil in dispendium nostrae salutis vel divini honoris: et ideo nullum incurrit )ericiilum iii emittendo votum secnn- (lum modiiin praedictum.

k. Ad illud quod obiicitur, quod quanto homo maioribus et pluribus xslringitur, tanto est in maioribus periculis constitutus; dicendum, quod hoc est veruin, cteris paribus; sed hic non sunt cetera paria, quia in emissione voti gratia iiivans addilur, opiwrtiinitas peccandi diminuitur, et vis impellens in pericuhim enervatur, quia, quanto quis magis recedit a mundanis et accedit ad Christum, tanto minus periciilorum mundanoriim laqueis implicatur, ac per lioc liberior et seciirior ad caelestia sublevatur.

13..(l illud quod obiicitur, quod lex evangelica amovet iuramentum; dicendum, quod non est simile: quia iurairientum de se propinquum est malo el modicae utilitatis est; votum autem perfectionis propinquissiiiium est hono et optimo, ac per hoc inaxiinao utilitalis; et ideo a lege Evangelii vetari non debet, sed potius suaderi.

l(i. Ad iiliid quod obiicitur, quod imperfectum est, quia fit, alio imperante, sicut peccatum est minus, quod fil, alio suggerente; dicendum, quod non est simile: (]uia impulsio ad peccatum minuit rationem iieccali, ([uia diminuit rationem voluntarii;sed im[ierium respectu 6o«j rationem voluntarii non minuit, quia ex mera caritate et voluntate imperium fieri wtest; unde salva libertate voluntatis, facit ad complementum voluntatis, ac per lioc ad culmen ierfectionis meriti perfecti.

17..d illud quod obiicilur, quod tanto quis perfectius movetur, quanlo, immediatius movetur in Deum; dicendum, quod illud habet veritatem in his qui ita plene iuncli sunt Deo, quod non indigent aliquo medio (Jedueente, sicut sunt Beati in patria. In his aulem, qui sunt in statu viae et indigent per gradus ascendere, non habet hoc veritatem, immo melius conscendunt,.et non inordinate mediantibus gradibus creaturarum perveniunt ab imo usque ad summum — propter quod etiam oramus non solum Deum, sed etiam Sanctos, ut per ipsos deducamur in Deum — sic etiam voluit Deus, quod hoino homini subderelur, nt per homiriis ministerium reduceretur in ipsum, et meritum obedientiae augeretur. ullra obedientiae leges cogendus, nec citra cst inhibendua,

Ad illud quod oliiicitiir dr anaclioretis, direndnm, quod anachoretae per obedientiam elipilwntiip; ct lioc quidem non concedebatur nisi adeo iam probatis in observantia o])cdientiae regUlaris, nt jndubilaiiter esse crederentur idonei ad immedialum icnimcn Spirilus s;mcti inlerius gubernantis; ad (luod pervenire iieqiiaquam potiiissent, nisi per suIh leclionem volunlariam ad obedienduin liomini st; pri- Miitus astriiixissent.

19.,d illud quod obiicilur, quod pcr lioc clauditur infirmo via salutis; dicendum, quod falsum est;

Articulus III. De obedienUa summo Poniipci debita

Ultimo quaeritur, utrum christianae religionis sit, quod omnes obediant uni. Et quod sic, videtur et per vetus teslamenlum et jier novum. et per ius canonicum et pter evidentiam rationum.

Primo igitur per vetus testamentum ostenditur sic.

Deuteronomii decimo septimo: Si difficile ambiguum apud te iudicium esse perspexeiis, et iudicum verba videris variari; surge et ascende ad locum, quem elegit Dominus Deus tuus. Qui autein superbierit nolens obedire sacerdotis imperio, morielur homo ille; ibi Glossa: « Hic appellandi tribuit facultatem». Ex hoc textu et Glossa eolbgitur, quod in veteri lege unus erat summus Pontifex, ad quem recurrendum erat in iudiciis, et cui obediendum erat ab universis. Si hoc ergo erat in lege figurae, multo fortius videtur cuod esse debet in Icge gratiae. Et hoc triplici ratione; primo, quia maior est unitas nunc quam tunc: ergo multo fortius debet esse Pontifex unus. — Item, [wntificatus est dignior et altior: ergo multo fortius nunc debent uni Pontifici subiici quam tcmporc legis Moysi. — Postremo, quia hic debet esse obedientia maior et hierarchia ordinatior. Ex quibus omnibus coUigitur, quod si uni summo Pontifici obtemperandum erat temjwre legis Moysi, multo fortius tempore legis Christi.
Item, Psahnus: Constituit principes super omnem terram; constans est, quod hoc dictum est sed de inultis viis, in quibus vagari potest et eliani alierrarc, aliqua certior ct melior cligitiir timquam com[i«n(liosa via ct ellicacior medicina.

-H). Ad illud quod obiicitur, quod pluribus se subiicere maioris perfcciionis est; dicentliim, quod islud esl verum per reverentiam ct condesccnsionem Iienigiiitalis et exbibitionem honoris, noii autem esl verum [ler volum otiedientiac ct prolessionem regularem, quia secundum hanc certis personis debent certi liomincs subiici, iit in omnibus vitetur confusio, cl rectitudo ordinis ob.servetur. de Apostohs: ergo omnis terra est siib principatu Apostolorum; sed principatus iste est principatus stabilis, secundum illud Psalmi:A«mw confortatus est principatus eorum; sed non est stabilis, nisi sit unitus, quia omrw regnum in se ipio divisum desolabitur; ncc est unitus, nisi habeat unum principem principalem: ergo secundum teslimonium propbeticum oinnis terra subiacere debet uni, qui sit princeps universorum.

Item, ad hoc confirmandum facil quod dicit Bernardus in tertio libro ad Eugenium: « Orbe ei exeundum, qui forte voluit explorare, quae non ad tuam pertineant curam. Parentes tui destinati sunt, non aliquas regiones, sed ipsum debellaturi orbem; et quidem in omnem terram exivit sonus eorum » etc. Et post: « Nimis confortalus est principatus eorum; constituti.sunt principes super omnem terram. Eius tu successisti in hereditatem, ita tu heres, et orbis hereditas». Ex hoc ergo apparet, quod secundum testiiUonium propheticum uni debetur universalis obedientia omnium.

Item, hoc ipsum ostenditur per novum testamentum.

Matthaei decimo sexto: Tu es Petrus, et super hanc petram aedificabo Ecclesiam meam etc, usque h: erit solutum et in caelis; sed constans est, quod ei qui omnes potest solvere et ligare, debet ab omnibus obediri: ergo Deus sic Ecclesiam instituit, quod ab oninibus obediretur uni. Sed Ecclesia sic est regenda et gubernanda, sicut fuit a Doniino instituta: ergo etc.

j. Item, loannis ultimo: Pusce oues mea.s, dictum est Pelro; sed oves Christi sunt omnes, qui per viam salulis incedunt: ergo omnibus talibus praelatus est Petrus: unus ergo fuit omnium ovium Christi pastor secundum Ecclesiae fundationem: ergo et secundum progressum et consummationeni ah omnibus obediendum est uni.

(). Itein, Bernardus, tractans verba praemissa, in secundo ad Eugenium dicit sic: « Tu es, cui (Javes tra(Jitap, cui oves creditae sunL. Sunt quidem et alii caeli ianitores et gregum pastores; sed tu tanto gloriosius, quanlo et dilTerentius utrumque prae ceteris nomen hereditasli. Liabent illi sibi assignatos greges, singuli singulos, tibi uni universi crediti sunt, uni unus. Nec modo ovium, sed et pastorum tu unus oumium pastor. Lride probem, quaeris? Ex verbo Domini: Si me umas, Petre, pasce oves meas. Quas? Illius vel illius populos civitatis, aut regionis, aut regni? Oves meas, inquit. Cui non planum, iion designasse aliquas, sed nssignasse omnes? Nihil excipitur, ubi nihil distinguitur ». Et post: « Stat inconcussum privilegium tuum tibi, tam in clavibus quarti in ovibus commendatis, nempe signum singularis pontificii Petri, per quod non navem iinaiii, ut ceteri quique suam, sed saeculum ipsuni suscepit gubernandum; ita, cum quisque ceterorum habeat suam, tibi una commissa est grandissima navis, facta ex omnibus, ipsa universahs Ecclesia, toto orbe diffusa». — Ex hoc manifeste habetur, qual secundum divinam institutionem uni, scilicet summo Pontifici, debet ab omnibus obediri.

, 7. Item, Augustinus, ad Optatum: « In Romana Ecclesia semper apostolicae Cathedrae viguit principatus »; sed hoc non dicitur sola ratione ipsius urbis tantum, quia sic posset dici de aliis locis et aliis episcopis; ergo dicitur respectu totius orbis: ergo secundum hoc omnis orbis debet obedire Pontifici Romano tanquam principi mundi et universali.

Item, Hieronymus, ad Damasum Papam: « Emendari cupimus a te, qui Petri et Sedem tenes et fidem; si autem haec nostra confessio apostolatus tui iudicio comprobatur, quicumque me culpare voluerit, se imperitum, vel malevolum, aut etiam non Vers. n. catholicum, sed haereticum comprobabit »: ergo iudicio unius summi Pontificis et correctioni, secundum Hieronymmn, ab omnibus debet stari, non ob ahud, nisi quia Sedem tenet Petri et auctoritatem, quam Dominus dedit ei.
Item, Gelasius, distinctione vigesima prima: « Quamvis per orbem catholicae Ecclesiae institutae unus thalamus Christi sint, tamen sancla Romana Ecclesia nullis synodicis inslitutis praelata est, sed evangelica voce Domini et Salvatoris iiostri primatum obtinuit: Tu es, inquit Dominus, Pelrus, el super hanc pelram » etc.
Item, Nicolaus, distinctione vigesima secuiida: « Omnes cuiuslibet ordinis ihgnitates instituit Romana Ecclesia, illam vero solus ipse fundavit et supra petram fidei inox nascentis erexit, qui l)cato aeternae vitae clavigero terreni simul et caelestis imperii iura commisit. Non ergo quaelibet terrena sententia, sed illud Verbum, quo instructum est caelum et terra, per quod denique omnia condita sunt elementa, Romanam fundavit Ecclesiam; ilhus certe privilegio fungitur, illius auctoritate fulcitur; quod qui auferre conatur, hic procul dubio in haeresini labitnr. Et infra: Unde et ipse S. Ambrosius se in omni])us sequi magistram sanctam Romanam Ecclesiam profitetur».
Item, Anacletus, ibidem: « Sacrosancta Romana Ecclesia non ab Apostolis, sed ab ipso Doinino Salvatore nostro primatum obtinuit, sicut beato Petro Apostolo dixit: Tu es Pelrus». El post pauca: « Inter l)eatos Apostolos quaedam fuit discretio potestatis; et licet omnes essent.postoli, Petro tainen concessun> est a Doinino — et ipsi inter se voluerunt idipsum — ut reliquis omnibus praeesset Apostolis; qui et eandem formam suis successoribus et reliquis episcopis tenendam Iradiderunt; et iion solum hoc in novo testamento, verum etiam in veteri fuit». — Ex his manifeste colhgitur, quod secundum testimonium utriusque testamenti ab omnibus est obtemperandum uni.

Ilem, hoc ipsum ostenditur per ius canonicum:

Quia cuius est ceteros iudicare et a nemine iudicari, ei debet ab omnibus obediri; sed talis est aliquis unus, utpote Pontifex summus: ergo ei est ab omnibus obtemperandum. Maior est per se manifesta; miftor veroprobatur per multiplicia iura.

Ciiusii iioiia, (u;a'Stioiie lertia dicit Nicolaus lapa: « Patet prolec.to, Sedis aiwstolicae, cuius auctoritate niaius iion est, iudiciuni a neiiiine retraclandum esse, iiec cuiquam liceat de eius iudicio iudicare». — Ilein, Innocentius l*apa, iliidein: « Nemo iudicJibit priinam apostolicam Sedem, iustitiam temperare desider:intein; neijue eniiii:ili.Vugiisto neque ali oinni clero iieque;i K)pulo iudex iudic;ibitur ». — Itein,.nlenis l;ip;i, ibidem: « l-acta siilHlitoruiii iudicaiitur a iiobis, nosliii vero a Domino iudic;nitur » — Item, fielasius l;ip;i omnibus Kpiscopis, ibidem: « Cuncta per inuriduiii novit Ixdesia, quod sacros;mcl;i Romana i:cclesi;i f;is de omnibus habeat iudicandi, neque cuiquani lice;it de eius iudicare iudicio. Siquidem;id illam de qualibet inundi parte appellandum est,;ib illa;uitem nemo cst;ippell;u'c [lermissus». — Item, idem episcopis per D;irdaniam constitutis, ibideni: « Cnnct;i Kcclesia per niiiiidum iiovit, quoniaiii quornmlibci sciitcntiis ligala pontificnm Sedes beali Petri ius babeat rescindendi, utpote quae de oinni Ecclesia fas habeat iudicandi ». — Ex his igitur manifeste colligitur, quod sumini Pontificis est ceteros iudicare et a nemine iudicari, ac per hoc ei debeat ab omnibus obediri.

Item, cuius est decrela slatuere ah ommhus ohservaiida, ei debet ab omnibus obediri; sed hic est summus Pontifex: ergo ei ab omnibus est obtempei;indum. Maior per se patet; minor vero probatur iiiultipliciter. Primo, decima nona distinctione Agatho Papa sic: «Oinnes apostolicae Sedis sancliones accipicnd;ie sunt tanquam ipsius beati Petri Apostoli divina voce firmatae». — Item, eadem distinctione Stephanus quintus: « Enimvero, quia in speculum et exemplum sancta Rom;ma Ecclesia, cui nos Christus praeesse voluit, posita est orhnibus, quidquid statuerit, quidquid ordinaverit, perpetuo et irrefragabihter observandum esl». — Item, Gregorius Papa, iii eadem: «Nulh fas est vel velle, vel posse transgredi apostolicae Sedis praecepta». Etpost: «Sit ergo ruinae suae dolore prosti'atus, quisquis voluerit apostolicae Sedis contraire decretis; quoniam iam damnatus;i sancta Synodo et apostolica Ecclesia sua de inobedientia atque praesumtione a quoquam esse noii dubitatur». — Itein, vigesima distinctione Nicolaus Papa: « Si decreta Romanorum Pontificnm non habetis, de neglectu;itque incmii estis;irguendi; si lialM'lis et nou ohservatis, de temeriLite estis corripiendi ». — lt<;m, Ciiiisa vigesiin;i (unit;i, ipiaestione priniii llilitrius Papa: « Nulli fiis sit sine status siii periculo divinas constituliones, vol ii[K)Stolicae Sedis decreta temerare». — Item, eadem.Vdrianus Piipa: «Gi-iierali decreto constituimus, ut exseciiuidum iinathema fi;it et velut praevaricator fidei c;itliolic;i( seinper apud Deum reus exisUit, (piicumquc regum sen episcoporum vel K)tentium deinceps Romanorum Pontificiim decrctorum (ensuraiii in ipioquani crediderit vel permiseril violandam ». — Ex his oiiinibus manifeste ostenditur, qutKl summi Pontificis est decret;i st;ituere ab omnibus observanda, et cx hoc ei ab omnibus obedientia exhibend;i.
Item, ilU, sine cuius ohedientiu noii polesl unitas Ecclesiae consermri, delx't;tb oinnibus obediri; sed tahs cst uiius, scilicet suminus Pontifex: ergo ctc. Mainr est pcr sc nola; minor vero probiitur. Cyprianus, Ciinsa vigesima (juiirta, quaestione prima: «Tt unitatem manifestaret, unitatis Ecclesiae originem:ib uno incipientem sua auctoritate disposuit». — Item, idcm, eiidem quaestione: « Alienus est, profanus est, linstis est; habere non potest Deum patrem qui universalis Ecclesiae noii tenet unitiilem». — Iteiii, Hieroiiymus, iii eadem (uacstione: « Cum successorc pisciitoris et discipulo Christi loquor. Ego nulluni praemium nisi Christum sequens, beatitudiiii vestrae, id est Cathedrae Petri, communione consocior; supra illam potrnm fundatam Ecclesiam scio. Quicumque extra liaiic domuni agnum coniederit, profanus est; si quis in Noe arca non fuerit, peribit, regnante diluvio ». Et post: « Quicumque tecum non colligit, spargit, hoc est, qui Christi non est antichristi est ». — Item, Beda, supra Matthaeum, in eadem quaestione: « Quicumque ab unitate fidei, vel societatis Petri.postoIi quolibet modo semetipsos segregant, tales nec vinculis peccatorum absolvi nec ianuam possunt ingredi regni caelestis ». — Item, nonagesima tertia distinctione Cyprianus dicit: « Qui Cathedram Petri, supra quam fundata est Ecclesia, deserit in Ecclesia se esse non confidat». — Non potest ergo intra unitatem ecclesiasticam esse qui ab obedientia recedit iUius qui sedet in Cathedra Petri.

Itein, hoc idcm ostenditur pev eviilentiam rationum.

lo. Ecclesia Dei est unum corpus, in quo est (liversitas membroruni; sed sic est in corpore materiali, quod omnia membra subiiciuntur et obtemperant uni membro principali, scilicet capiti: ergo sic erit in corpore spiriluali, quod omnia membra spiritualia uni debent subiici tanquam capiti principali. Hoc autem fit per obedientiam: ergo etc.

Item, Ecclesia habet ordinem secundum «linisteria, sicut etiam secundum charismata et gratiarum dona; sed influentia charismatum et gratiarum est ab uno capite, scilicet Christo: ergo et derivatio ministeriorum et iurisdictionum debet esse ab uno capite, scilicet Pontifice summo. Hoc autem non potest esse sine obedienlia omnium respectu unius: ergo etc.
Item, Ecclesia est una hierarchia: ergo debet habere unum praecipuum t summum hierarcham, cum ab unitate principis descendere debeat unitas principatus; sed uni et summo hierarchae ab (5mnibus obediendum est: ergo etc.
Item, Ecclesia conformatur supernae hierarchiae; sed omnes spiritus ministrant et obtemperant uni summo Spiritui: ergo et omnes homines in Ecclesia obtemperare debent uni homini. Hic autem est summus Pontifex: ergo etc.
Item, maior est unio in esse gratiae quam in esse naturae; sed omnes horaines habent unum patrem corporalem: ergo debent habere unum patrem spiritualem. Sed patri ab omnibus filiis obediendum est: ergo etc.
Item, in minori mundo sic est, quod omnes vires inferiores obtemperare debent uni, scilicet rationi seu libero arbitrio: ergo et in ordine ecclesiastico omnes obtemperare debent uni homini; hic autem est summus Pontifex: ergo etc.
Item, in maiori mundo videmus quod omnia mobilia et omnes motores regulantur secundum primum motorem et primum mobile: ergo similiter in ordine ecclesiastico regulari debent omnes principatus et potestates secundum aliquem unum et solum principalem motorem; hoc autem fit obtemperando Ponlifici summo: ergo etc.
Item, Ecclesia est una sponsa, ergo debet habere unum sponsum; sed omnes particulares Ecclesiae reducuntur ad Ecclesiam unam: ergo omnes sponsi loco Christi constituti, scilicet episcopi, ad unum debent reduci, qui principaliter tenet locum Christi. Sed non haberet unum sponsum, nisi uiii ab omnibus esset obtemperandum: ergo etc.
Item, omnis controversia temporalis habet terminari per unum iudicem temporalem; sed si essent duo vel plures, quibus aequahter esset obediendum, non possent iudicia terminari: ergo necesse est, ad iudiciorum terniinationem in Ecclesia unum esse, cui.ab oranibus debeatur obedientia.
Item, « in quohbet genere est unum primura, per quod mensurantur et ad quod reducuntur Dmnia, quae sunt in illo genere »: ergo in genere potestatum humanarum est ponere unam summam et principalem potestatem, secundum quam omnes aliae potestates mensurentur ct regulentur; hoc autem fit illi obediendo et obteraperando: ergo etc. ster; et qui voluerit intcr vos primus esse, erit vester servus: ergo primi et maioris est magis servire quam imperare: ergo magis debet obedire omnibus, quam omnes sibi, secundum dictamen et imperium evangelicae legis.
Uem, Matthaei vigesirao tertio: Patreni nolile vocare voiis super tei-ram; constat, quod non intelligit de patre carnali, intelligit ergo de patre spirituali: ergo contra dictamen evangeUcac legis est, quod unus vocetnr pater ab oranibus, et quod ceteri tanquara patri obediant ei.
Itera, ad Galatas secundo: In faciem ei restiti; Glossa: « tanquara par». « Hoc enim non auderet facere, nisi se sciret non imparenl esse »: ergo Paulus fuit par Petro; pari ratione et alii Apostoli: ergo et successores Apostolorum pares sunt successori Petri secundum institutionera dominicae legis: non ergo est christianae rehgionis, quod oranes obediant uni.
Itera, Cyprianus dicit, et habetur Causa vigesiraa.quarta, quaestione prima: « Hoc erunt ceteri Apostoli, quod Petrus fuit, pari consortio praediti et honoris et potestatis »: si ergo omnes Apostoli sunt pares, ergo et omnes successores Apostolorum: ergo temerata flde ornatus, illibate custodias. Cft-. IV. Sent. d. 25.

verso: non est ergo de iure ilivino, ([iiod oiiiiies sinl sul) (a)ite uno.

Iteni, illud idem, qucKl dicilur Petro Matthaei decimo sexlo: Tibi dabo ckitv.t; el quaecumque ligaverif super lerram elc., dicitur et ceteris Apostolis Malthaei decimo octavo: Amen (iicn vobii, quaecumque ligaveriiif super lerram, erunt ligata el in caelo, et quaecumque solrerilis super lerram etc.: er'o videtur, quod par [wtestis fuerit Petri et celerorum Apostolonmi: non er,'o secundum dictamen legis evangelicae necesse est, omnes reduci ad caput unum, ciii obedire teneantur.
Item, super illud Malthaei decimo.sexto -: Quodcumqiu ligaveris etc.; Glossa « liabent quidem eandem iudiciariam jiotestatem ceteri Apostoli, quibus post resurrectionem ait: Accipilc Spiritum sanctum; quorum remiserilis » etc.: si ergo in ceteris Aposlolis eadem est potestis iudiciaria, non ergo videtur, quod principaliter resideat penes unam personam.
Ilem, nonagesima terlia distinclione, Hieronymus ad Evangelum presbyterum: « Si auctoritas quaeritur, orbis maior est urlje. Ubicumque fuerit episcopus, sive Eugubii,sive Romae, eiusdem merili est et sacerdotii »: ergo oinnes episcopi secundum Hieronymnm paris sunt dignitatis: ergo, non est necesse secundum dictamen legis Dei, qmxl omnes obtemperent uni.
Item, regimen ecclesiasticae hierarchiae dividitur in j)otestatem regalem et sacerdotalem; sed non est necessarium ad salutem, quod omnes reges obtemperent uni regi: ergo pari ratione videtur, quod non sit necessarium, qucRl onines uni obtemperent sacerdoti.
Item, qui habet potestatem ordinariam et iurisdictionem totaliter potest eam alteri committere; sed cum Pontifex sumnius statuit episcoi)os, posse ordinarium eis tribuit per orbem terrarum: ergo iam videtur, quod iuristhctionem in alios IranstnlerLt: ergo non videtur, quod necesse sit ei amplius oljediri.
Item, omnes sacerdotes pares sunt in potestate conficiendi, ergo pari ratione et in potestate ligandi atque solvendi: non ergo videtur, quod omnes subiaceant uni.
Itein, post Petrum potestas universalis esse non potest in aliquo nisi per electionem concorditer factam a multis: ergo immediatins potestas Petri devoluta est ad collcgium quam ad unam persnnam: non ergo videtur, quod secundum illius poteslalis dV rivationem omnes oporteat subiici uni.

li. Ilem, aut primus pastor Ecclesiae Petrus iMbiiit iii se plenitudinem auctoritatis et [wteslatis, aut non. Si hahiut plene, ergo superfliie scribit sumiiius Pontifex, se agere quod agit auclorilite Aposlohyrum Petri ct Pauli, cuin iii solo Petro fuerit plenitudo auctoritatis; si vero in Petro non fuil, multo minus nec in suceessoribus suis.

Itein, si omnes debent obedire iini, ergo unus debet providere omnibus; sed providere omiiibus non est in potestale hmnana, sed in sola potestate divina: si ergo omiiibus [irovidere est solius Dei, omnes non debent obedire nni nisi Domino soli.
Ilem, si omnes deljent obidire uni, aut sicut praelato immeilialo, aut sicul mediato. Si sicut imniediato: ergo superfluunt alii; si sicut mediato; sed in onini genere immediatuni est i)olentius et excellentius nwdiato: ergo secundum iioc minima vel nulla erit auctoritas in illo iino, et ininime astringnnlnr alii ad obtem[)eraiKliim sibi.
Item, si omnes tenentur otiedire uni tanquam [jraelato, ergo ille videtur esse lanquani praelatus communis, ergo et universalis; sed universalis causa non [lotest in efleclum nisi mediante particulari, sicut sol non fiotest in productionem hominis nisi per liominem: ergo secuiidum lioc, si unus est Pontifex summus, videtur, quod nihil [wssit nisi per alios: ergo videtur, quod minime astringantur alii ad boc, quod subiaceant uni.
Itein, hierarchia caelestis non liabet aliquein unuin, cui subiaceat [)er obedientiam, nisi solum Deum: ergo videtur, quod nec terrestris sive eccle- siastica habere debeat aliquem unum nisi solum mediatorem Dei et /lominum lesum Clirisliim.

c 0 N c L u s 1 0. Licet diversi /lomines pluribus Ugaminihus ad'suhieclionem obedientiae diversis sint astricli, secundum diversitatem graduum, o/jHcioriim et polesiatum; tainen /laec varietas ad unum reduci debet summuni ei primum Anlistitem, in qiio principaliter rcsiilet universalis omnium principatus; et non sol.um ad ipsum C/iristum, sed etiam iure divino ad eius Vicarium; et /loc quidem congruenlissime, cmn islud requirai ordo vniversalis iuslitiae, unitus Ecclesiae et slabilitas in utroque.

Rilspondeo: Ad praedictorum intelligentiam est notandum, quod licet diversi diversis, pbirilms ligacundum id quod dicit Apostolus.- Onmis anima poieslalibus suhUmioribus subdiUi sil, ad Ronianos deciino tertio, et hoc secunduin diversiUiteni gra- 3. duum, oflicioiHuii et potestatum; oinnis tamen liaec varietas ad unuin habet reduci suinmum el primum, in quo principaliter residet universalis omnium prin- 3. cipatus; non solum ad ipsum Deuin et Chrislum, mediatorem Dei el homimim, veruin etiam ad eius

Vicarium; et lioc non per sUitutum humanuni, sed per statutum divinum, quo Christus Petrum statuit principem Apostolorum, quos consliluil principes su- 5. jier orbem terrarum. Fecil autem hoc Cliristus congruentissime, quia hoc requirehat ordo universalis iustitiae, unilas Ecclesiae et slabililas in utroque. civikm et quantum ad caeleslem sive spirilualem. — Naturalis namque iustitia, per quam ordinantur elementa mundi et lota machina universi, requirit, quod inler corpora hcantia unuin sit primum corpus locans, inter mobilia unuin primum mobile, inter lucentia unum principahter irradians, inter motores unus primus inotor, et universaliter « in quolibet genere sit unum primum, per quod mensurentur omnia, quae in illo genere continentur». — Naturalis etiain iustitia in minori mundo requirit, quod unum sit membrum principale, a quo cetera recipiant influentiam secundum veritatem, ut cor, secunduin evidentiam, ut caput; quod una etiam sit virtus principahler omnium virium animae et totius hominis regitiva, scihcet liberum arbitrium.

Civilis etiam iustitia requirit, quod unus sit principalis iudex, a quo fiat causarum finalis decisio; unus etiam principalis dux et rector, a quo fiat iuris lalio, ne pro divisione capitum schisma et divisio in corpore reipubhcae orialur, et par[bus contradicentibus iudicibus, si nuUus sit iudex supremus, nunquani htigium terminetur.

Caelesfis etiam ordo hoc habet, quod oinnes spiritus sub obedienlia unius supremi Spiritus, quem praesentialiter intuentur, ordinatissime disponuntur.

Quoniam igitur haec inferior hierarchia el ordini naturali consonat et morali et caelesti, quia naturam perficit et mores ornat et a superna lerusalem emanat; hinc est, quod ipsa reduci habet secundum rationem obedientiae ad unum primum et summum. Sicut enim non est ordo priorilatis et ponon est ordo coinplctus secundum sub et supra nisi per reductionem ad summum. Unde ibi solum est otAo perfeclissimiis, xn est reductio perfecta summum, quod est summum simpliciter, cuiusmodi est Deus; et hoc est iii lerusalem superna, ulii est plena iustitia. — Ubi vero est reduclio ad summum in genere iiominum, cuiusmodi est Christi Vicarius, Pontifex suminus; ibi est ordo perfectus, quantum comiietit perfectioni praesentis Ecclesiae, qui formatus est ad instar supernae lerusalem. — Unde tertio ad Eugenium: « Nec vilein reputes formam hanc, quae in terris est; formam habet in caelo. Viderat hoc qui dicebat: Vidi civitatem sanctam descenclcnlcm dc caelo, a Deo paratam. Ego enim propter similitudinem dictum reor, quod, sicut ilhc Cherubim et Seraphim ceterique usque ad Archangelos et Angelos ordinantur sub uno capite Deo; ita hic quoque sub uno summo Pontifice primates vel patriarchae, archiepiscopi, episcopi, presbyteri vel abbates et reliqui in hunc modum. Non est parvipendendum quod et Deum liabet auctorem et de caelo ducit originem ». — Sic ergo unus debet esse, fid quem reducatur univers;dis subiectio; et Iioc, quia, sicut ostensum cst, sic exigebat universalis iuslitiae ordo. et una sponsa; necesse est, quod unum habeat hierarcham praecipuum, unum caput et unum sponsum; et quoniam huiusmodi unitas non tantum est in Ecclesia secundum interiorem injluentiam cliarismatuin, verum etiam secundum exteriorem dispensationem ministeriorum: hinc est, quod ipsius Ecclesiae non tantum est bierarcha praecipuus, caput et sponsus ipse Lesus Christus, qui interius ipsam Ecclesiam regit, vivificat et fecundat »; verum etiam exlerius unus debet esse minister praecipuus, tenens locuin hierarchae priini, capitis et sponsi, ut Ecclesia non tantuin interius, verum etiam exterius in unitate habeat conservari. — Et hoc est quod dicit Cyprianus, et habetur Causa vigesima quarta, quaestione prima: « Loquitur Dominus ad Petrum: Ego tibi dico, quia tu es Pelrus, et super hanc pe- Iram etc. Super unum aedificat Ecclesiam, et ab unitate exordium proficiscitur, ut Ecclesia Christi una monstretur; episcopatus unus est, cuius singularis in solidum pars tenetur; et Ecclesia una est, quae quitur: quia in terris cst, exempla lialjet e caelo... Vldcrat elc.

in multitudine liuius incrcinenta fecunditatis extendit. Quomodo nuilti r.idii sunt, sod unuiu lumen, et rami arboris multi sunt, sed robur unum tenaci radice fuiidatum; ct quomodo de fonU; nno rivi plurimi delluunt, et numerositas licet dilfusa videatur cxundantis copiae largitatc, unitas tamen servatur integra in origine: sic ct Ecclesia Uei luce perfusa pcr totum orbem radios suos porrigit; unum tamen est, quod ubique dilTunditur, nec unit;is corporis separatur». 'ull igitur Cypriamis, quod Ecclesia quia una est co- Inuiki, unus cpiscopatus, unum corpus; super unum IKistoiem [)raecipiiuin fundari debuit, scilicet Petrum, lanqiiain super iiiiiim ciiiscopum et caput ct S)onsum.

Requirit etiain lioc solklUas utriusque. Nam, ex sicut dicit Philoso)tuis, «virtus, quanto est magis unita, Umto plus cst infinita»; quod quidein verum cst ct quantum ad pormancnliani ct quantum ad influentiam et quantum ad praeeminoUiam. — Quantum ail permancnliavi: quia, sicut divisio parit intcritum, sic maior unilio dat firmitalem ct robur, unde et tota firmitas ipsius Ecclesiae principaliter manat a soliditate unius Petrae ct unius Petri, qui est Vicarius Petrae; in cuius rei signiiin dictum cst Petro: El super lianc pelram aedificaho Ecclesiam meam; diclum est eliam ei: Ego pra te rogavi, Pelre, ut non deficial fides tua; nec fuit haec oralio cassa. Unde Hieronymus, et habetur Causa vigesima quarta, quaestione prima: « Sancta Romana Ecclesia, quae semper immaculata permansit, Domino providente, et beato Petro Apostolo opem ferente, in fu-' turo manebit sine ulla haereticorum insultationc, et firma et immobilis omni tempore persistet». Facit ergo haec unitas Pontificis summi ad ipsius Ecclesiae soliditatem quantum ad permanentiam. — Quantum etiam ad influentiam: qua. virtus magis unita magis est potens;et quanto potentior est in elficacia, tanto eius influentia potior in effectum: unde plenitudo potestatis iu solo uuo Pontifice debuit coUocari. Unde Leo Papa, distinctione decima nona: « Huius muneris sacramentum ita Dominus ad omnium Apostolorum oITicium pertinere voluit, ut in beatissimo Petro, Apostolorum omnium summo principe, principaliter coUocaret, ut ab ipso, quasi a quodam capite, dona sua velut in omne corpus diffunderet, ut exsorlem se inlelligeret divini mysterii qni ausus fuerit a minus cst alii obnoxia, ac x;r hoc inagis cst liltera; quia etiam inagis uiiita magis tenet ralionem primi et summi, sicut arca fuit in cubito consummata: unde unilas summi Pontificis sola est, quae confert totali Ecclesiae praceminentiam dignitalis. Ac per hoc, sicut in capite ad totius corporis ornamentum collectio fit sensuum universorum; sic in ipso summo Pontifice debet es.se. universarum collectio dignitatum. Et hoc cst quod dicit Bernardus ad Eugenium: «Indat,'emus, age, indagemus adhuc diligentius, quis sis, quam geras videlicet pro tempore personam in Ecclesia Dci. Quis es? Sacerdos magnus, summus Pontifex; tn princeps episcoporum, tu lieres Apostolorum, tu primalu Abel, gubernatu Noe, patriarchatu Abraham, ordine Melchisedech, dignitate Aaron, auctoritate Moyses, iudicatu Samuel, potestate Petrus, unctione Christus».

Ex his igitur aperte colligitur, quod unitas summi Pontificis manet ex lege Dei, exigente hoc ordine umversalis iustUiae, tam naturalis quam ciuiiis quam etiam caeleslis; exigente etiam hoc unitale Eccksiae Uinquam unius hierarchiae, unius corporis et unius sponsae; exigente etiam hoc stabilitatc et suhlimitale ulriusque, tam in permanenlia durationis quam influentia virtutis et praeeminenlia dignitalis. Unde licet illud manaverit ex lege gratiae, quae est lex Iesu Christi, consonat tamen legi nalurae et legi scriptae, iuri pontificio et iuri cunonico; consonat visibUibus, consonat invisihilibus; consonat etiam pielati cunctoruin fidelium et intelligentiae rectae omnium animorum; sicut et rationes supra positae ostendunt, unde et concedendae sunt.

1..d illud vero quod primo obiicitur in contrarium, quod qiii voluerit esse maior debet esse servus; dicendum, quod servus diciior dupliciter: vel subiectionc obligatoria, ye Imnilitate perfecta. Primum repugnat summae auctoritati, et non potest aliquis simul aliis teneri ad subiectionem et praeesse ad regimen. Secundum autem non repugnat, sed maxime consonat; et de hoc loquitur Dominus, quia docet aliis summe praepositum praecipue imitari Christum, qui aliis rqliquit humilitatis Hieron. (prima pars huius canonis sumta est ex Expositiono

exemplaiu praecipue iuiitanduui; in cuius eliam rei signum suuunus Pontifex scribit se servum servorum Dei. Unde Bernardus, in secundo libro ad Eugenium S loquens de humilitate: « Nulla splendidior gemma in omni praecipue ornameDto smnmi Pontiflcis; quo enim celsior ceteris, eo apparel illuslrior et se ipso ».

Ad illud quod obiicitur, quod non debemus patrcin vocare super terram; dicendum, quod pater dicitur comuumicator naturae, magister dicitur communicator scientiae; et quoniam solus Deus est, qui principaliter naturam tribuit et scientiam infundit; ideo sibi lanquam principio principali et scientiae et natmae utrmuque nomen, ut auctoritatem principalem insinuat, debet attribui, et non alii, patris scilicet ot magistri. Sed quia Deus in iis etiam forinsecus operatur per ministerium humanum, ideo nomen utrumque, ut dicit minisleriurtt, potest communicari homini.non sicut principah actori, sed sicut dispensatori.

o. 4. Ad illud quod obiicitur de Paulo, quod fuit Petro; diceudmn, quod auctoritas apostolatus duplicem habet comparationem, scilicet ad eum, a quo Iraditur, et ad eos, super quos traditur; quia upostolus dicitur raissus ab aliquo et ad aliquos. Secundum primam comparationem dicit Glossa, Paulum parificari Petro, quia uterque immediate missus prat a Christo. Unde et Paulus dicit, se esse Apostolum, non ab homine nec per hominem, sed per Jesum Christtim. Secundmu autem comparationem seentidam non parificatur ei; nam Petrus dicitur princeps Aposlolorum quod nunquam dicitur de Paulo, quia secundum hanc comparalionem erat inferior Pelro. Unde et Glossa dicit ibi: « Ipse Petrus exemplum posteris praebuit, quo non dedignarentur maiores, sicubi forte recti tramitem reliquissent, etiain a posterioribus corripi ». — Et per hoc patet sequens, quod obiicit de aucloritate Cypriani.

1. Ad illud quod obiicitur, quod illud verbuni dictum fuil Apostolis, quod prius dictum fuerat Petro; dicendum, quod longe aliter dictum fuit eis cl Petro. Nam Petro divisim et singidariler dictum fuil, quia in eo iwtestatis plenitudo erat principaliter et singulariter collocanda; aUis vero diclum fuit simul: Quaecumque iiyaveritis etc, quia vocati erant « in partem solUcitudinis ». Unde licet consimilem haberent potestatem, iion tamen habebant aequakm; et ideo illud verbum dici debuit Apostolis et Petro; non tamen simul nec sub eodem contextu, sed alio et alio modo. — Et per hoc patet responsio ad sequens de Glossa; quia dicuntur Apostoli habere eandem iudiciariam potestatem, id est cormmilem; sed ex hoc non sequitur, quod a«- qvMletn, sed est figura dictionis ex mutatione praodicati, quia similitudo in qualitate, aequalitas auteni in quaidilate consistit.
Ad illud quod obiicitur de auctoritate Ilieronymi, quod episcopus, ubicuraque sit, eiusdem est sacerdotii; dicendum, quod Hieronymus loquitur, quod magnitudo divitiarmu et multitudo hominum subiectorum non facit, quod propter hoc homo sit excellentior pfaelalus; nec Papa propter hoc dicitur excellentior aliis,quia sit episcopus Urbis, quae est maximae populositatis; sed quia est successor Petri, cui coUata est plenitudo potestatis, non ex statuto hominis, sed Dei et Christi.
Ad illud quod obiicitur, quod non est necesse, omnes reges obtemperare uni; dicendum, quod non est simile: quia non sic ex statuto Icgis Evangelii procedit sceplrum regis, sicut clavis Pontificis. Lex enim evangelica spiritualis est, unde et Christus lator illius legis, ad spirituale iwntificium, non ad carnale imperium oculos mentis suae direxit. — Posset tamen dici, (juod secundum veritatem utraque potestas in summo Pontilice concurrit in unam personam. Cum enim ipse sit summus sacerdos secunduin orditwm Melchisedech, qui fuit rex Salem et sacerdos Dei altissimi, et Christus utrumque habuerit; 'icarius Christi in terris utramque a Christo jwtostatem accepit; unde et sibi uterque gladius competit. Unde Bernardus, quarto ad Eugeniuni: « Uterque est Ecclesiae, et spiritualis scilicet gladius et materialis, sed is quidem pro Ecclesia, ille vero nb Ecclesia exserendus; ille sacerdotis, is militis manu, sed sane ad nutum sacerdotis et ad iussum imperatoris ». Ex quo aperte colligitur, quod utraque potestas ad ipsum reducitur sicut ad unum hierarcham primum et summum.

° Cfr. supra p.jg. 7, nota II. Dc /ijwra diclionis idcsu-

!). A(l illiul quod obiicitur, qiUHl qui lialKit j)0- testatcm ordinariani )otost caiTi alteri conimittcrc;

quml inrisdictio est in triplici dilTcrcnlia: quaedam smmplena et toliditer aliunde descendens, ct liacc non potesl committi pro sui im)crfcctione; quaedam auteni e contrario plmis-siiiia, ct liacc, (juia summa est, non potest esse nisi in uno simul ct semel; et ideo non potest committi alteri, unde Papa non iotest fac«re alios Papas; (uaedam autem est media, qusie ordinaria est.nec tamen est SHmiiia; ct haec quidem, quia quodam modo jjerfccta est et multiplicabilis, committi jxitcst alteri; nec tamen aniittitur, cum etiam datur, in quanlum cst spirilualis potestas: quia in hoc difTerunt spiritualia a corporalibu.s, qiuxl corporalia, cmn dantur, minus integre jK)ssidcntur; spirUualia vero, cum distribuuntur, tunc plenius possidentur, sicut etiam in dono scientiae manilcste videtur. Unde licet summus Pontifex commuiiicct aliis iurisdictionem, non tamen ex hoc patitur aliquod detrimentum, quia nunquam sic committit ncc committere potest, quod aliquem a sua eximat j)otestate.

Ad illud quod obiicitur, quod omnes sacerdotes pares sunt in jwtestate conficiendi; dicendum, (juod non est simile: quia jwtestas conficicndi est po- c.sseiUialis characteri, et ideo, sicut character non ista consequitur characterem saccrdotalem tanquam sibi aimcxa. — Ratio autem huius est, quia jjrima potestas est potestas absoluta, haec autem est relala ad aUeruin, videlicet ad personas subiectorum; et ideo diversificari habet secundum diversitatem j»- testatum et graduum facientium ordinem in ecclesiastico principatu.
Ad illud quod obiicitur, quod plenitudo potestatis a Petro immediate manavit in collegiuni; didefereiile =. Primo modo plenitudo potestatis nunquam est nec fuit nisi in uno, prinio quidem in Cliristo, secundo in Petro, deinceps in successore ipsius, scilicet Pontificc Romano. Sed quia subiectuni illius jwtestatis est persona mortalis; ideo sic ordinavit Christus et Spiritus eius, quod ab uno dcferretur potestas haec ad unum, non per viam carnis, sed spiritus, quae quidem est electio, in qua in conformitate animorum operari deliet Spiritus sanctus ad constituendnm unum. Et quia principaliter residet in uno, ideo principaliter obedientia.universorum re- )97 fertur lul uiium, cilra (jiiciii iicc slaliiiii liabet nec coiiijilcmentiim.

'2. Ad illud iiuhI obiicitur, (iiod si summus Pontifex plenitudiiMMii lialjet aucloiilitis a l'etro, non debet simili iiingcn! aiicloritalcm Petri et Pauli; dicendum, quod plenitudo auctoritatis princijialiter fuit in Petro et singulariter. Sed quoniam Paulus plenitudine suae sapieiUiae ct litteraturae eHicacissimus fuit in infidclium conversione et jirudentissimus in ipsius Ecclesiae gubernalionc, ila quod quasi in aliquibus videbalur Aj)ostolis ceteris esse praecelsior; ne contcntio siirgerel inter successores, Spiritu s;incto dictante, hoc factum est, ut uterfjue in unani dcveniret civitatem, iii qua et simul morientcs unius j)ontincatum Ecclesiae in urbe Romana fundarent, ul ex hoc scrupulus omnis controversiae cessaret. Unde Paulus niliil addidit summo Pontifici quantum ad pkiiitudinein potestatis, quae fuit in Petro, sed quanlum ad evidenliani, ut obstrualur os loquentiuni inijua, ct maxime Graecorum, qui de pari contendere volebant cum Ecclesia Romana. Propter quod et iusto Dei iudicio, minus bene sentientes de imitate capitis et male servanles unitalem Ecclesiae, excaecati sunt, utminus bene sentiant de imitate Spiritus sancti, qui tanquam amor Patris ct Filii ab utroque procedit. Unde Paulus, veniens Romam, ut viveret sub alis Petri usque ad mortcin, nihil aliud fecit quam commonefacere, Graecorum Ecclesiam subesse Romanae Ecclesiae usque in finem, ne sancti Spiritus j)erderet unitatem. Quia ergo summus Pontifex exprimere debet in suis litteris potestatis plenitudinem, non tantum universaliter », veruni etiam evidenter, non lantum sufficienter, verum eliam abundanter; ideo auctoritatem exprimit utriusque.

Ad illud quod obiicitur, quodsi omnes de- ])ent obedire uni, quod unus debet providere omnibus; dicendum, quod etsi omnes debeant nni obedire, non tainen uni soli, quia nec unus ubique jiotest esse, nec unus ubique potest singulis providere. Ideo j)rovidit divina providentia, plures esse intermedios praepositos et distinctos, per quos virtus provisivii a summo descenderet usque ad ima. Unde Bernardus, ad Eugenium libro tertio: « Non sola tua potestas a Domino; sunt ct mediocres, sant et inferiores; et quomodo quos Deus coniun.T.it non sunt sej)arandi, sic nec quos suhiunxit sunt comj)arandi ». Propter quod, sicut particularium praelatorum est curae particulari intendere, sic et ipsius suinmi Pontificis super statum Ecclesiae generalem. Unde Bernardus subiungit ibidem: « Superest, ut

generaliter super omnem Ecclesiae statum intendat consitleralio tua ».

Ad illud quotl obiicitur, quod si omnes debent obedire uni, aut hoc est sicut praelato mediato, aut immediato; dicendum, quod immedialus pmelatus dicitur dupliciter: vel secundum /(wZMm, j secundum virlulem. Dicendum est igitur, quod Pontifex unus et summus, licet ab infimis membris maime distet secundum grculum, quia multi sunt gradus intermedii inter ipsum et infimam plebem; secundum inftumliam tamen virtutis immediatissimus est. Non enim obeditur sibi propter auctoritates aliorum, sed aliis propter auctoritatem suam; sicut non obeditur regi propter l)allivum, sed ballivo ijotius propter regem. Unde ipsius auctoritas est sicut causa proxima et immediata, quae movere debet omnes et singulos ad obedientiam suis praepositis exhibendam, 15..Vd illud quod obiicitur, quodsi omnes obedire tenentur uni, quod tunc ille est praelatus communis; dicendum, quod causa universalis est duplex: quaedam, quae est omnino alterius generis et virlulis quam particularis, sicut sol alterius generis quam homo; et haec non potest in effectum proprium, nisi per propriam - causani..lia est caus:i universalis, quae habet in se omnem virlutem, quam habet parlicularis; et lioc modo Deus potest dici causa universalis rerum, et de tali causa universali non valet quod obiicit; summus autem Pontifex non assimilatur universali causae primo malo, sed secumlo, quia locum Christi tenet in terris; unde etsi ipse solus esset, et omnia essent destructa in Ef clesia, reparare posset universa: et ideo non concludit ratio illa.

IG. Ad illud quod obiicitur de hierarchia illius supernae lerusalem; dicendum, quod non est simile: quia illi tanquam Beali habent semper Deum praesentem, unde semper vident faciem veri Salommiis. Nos autem in stalu viae lMua.m parvuH, quia nec Deum videmus nec ad ipsum immediate in causis humanis recurrere possumus, indigemus manuduclionc et regimine homjnis viatoris, qui nos lanquam pastor deducat et rediicat ad ovile sumijii Pastoris.

Chapter 4 of 4