De Purificatione beatae Virginis Mariae
Sermo I
Purgabit filios Levi et colabit eos quasi aurum el quasi argentum, et erunt Domino offerentes sacrificia in iustitia -.
(Prothema). Abominatio Domini cogitationes malae, et purus sermo pidchennmus firmabitur ab eo.
Tantae puritatis est Deus, cui servimus, quem adoramus et colimus, quod nihil impurum acceptare potest et nihil purum detestari, sed abominatio sunt Domino cogitationes malae, plus, affectiones malae, et maxime, operationes malae. Quidquid immundum est in cogitatione, in affectione et in operatione, totum abominabile est Domino; sed sermo purus et pulcherrimus firmabitur a Domino; (hoc) intelligo sic, quod sermo purus est pulcherrimus et aptus et conflrmatus est a Deo. Sermo purus est qui nihil falsitatis habet immixtum, nihil curiositatis, nihil vanitatis neque pusillanimitatis neque adulationis neque oblocutionis neque sinnilationis habet immixtum. Sed quando aliquis loquitur falsa vel ex vanitate, vel ex curiositate, ita quod nihil est in dictis suis nisi in pulcritudine verborum, quando est pusillanimis, id est, quando non audet dicere veritatem, aut quando adulatur, aut obloquitur de absentibus, aut quando est simulator, scilicet quando ahud praetendit in sermone et aliud gerit in corde: tunc non est sermo purus; sed quando nihil habet de admixtione istoruDi et est purus, tunc est sermo pulcherrimus in conspectu Dei. Talis autem est serrao Dei, quantum est de se; Psalmus: Eloquia Domini, eloquia casta, argentum igne examinatum, probatum terrae, purgalum septuplum. Est sermo Domini argentum purgatum septuplum, quando nihil habet de admixtione simulationis et oblocutionis, adulationis neque pusillanimitatis neque vanitatis neque curiositatis neque falsitatis. Sed aliquando ratione loquentis vel audientium admiscetur ei aliquid de vanitate, aut de curiositate, aut de falsitate; et tunc non est sermo purus, quia loquens vel audiens non est purus; et omne receptum recipitur per moduin recipientis; et quando vas immundum est, licet liquor sit purus, tamen ratione vasis immundi contrahit immunditiam, sicut quando loquens non habet cor purum neque labia pura, aut quando auditor non habet corda et aures putas. Sed quis faciet et creabit nobis cor purum? Dicit Isaias: Vae niihi! quia vir pollutus labiis ego sum et in medio populi polluta labia habentis ego habito; propterea, ne perdamus tempus nostrum, eamus ad ipsum qui potesl purgare peccata et purgavit labia Isaiae, et rogeraus, quod det mihi aliquid dicere etc.
Purgabit filios Leoi etc.
Praesentis diei solemnitas, quae est de puriflca- s tione gloriosae Virginis Mariae, explanatur ex verbis istis, quae de Malachia sumuntur, quae si superficiali consideratione pensentur, nulla convenientia est verbi ad festivitatem, et absurde assumta videlur prophetia. Sed Spiritus sanclus altius perscrutatur nugatoria; ideo, si spiritualiter perscrutantur, convenientiam videntur habere cum solemnitate praesenti. Materia solemnitatis praesentis est purificatio gloriosae Virginis Mariae et oblatio primogenitae Prolis.
Virgo purifican non indigebat, neque Redemptor oblatione legali; unde Gregorius: « Si niliil aliud esset nisi iitteralis memoria oblationis turturum et columbarum, non esset necessaria celebratio huius festi »; sed purificalio Virginis gloriosae signiflcat purificationem ecclesiasticae hierarchiae, et oblcUio Salvatoris inchoat oblationem sacrificiorum iustiliae in novo Testamento. Haec duo Spiritus sanctus exprimit per os Malachiae prophetae: primo, purificationem ministrorum Ecclesiae designatam per puriflcatiooem Virginis gloriosae, cum dicit: Purgabit filios Levi elc.; secundo exprimit oUationem sacrificiorum iustitiae designatam per oblationem Filii Dei factam a Matre, cum dicit: El ervnt Domino offerentes etc. Non est perfectum sacrificium in mundo nisi illud, nec in veteri Testamento aliquid valebant sacrificia, nisi in quantum repraesentabant islud.
I. Primo, dico, purificatio gloriosae Virginis significat purificationem ecclesiasticae hierarchiae, quae habet duplicem purificationem: unam per gratiam baplismatem, aliam per gratiaFn poenilentialem. Duo sunt genera peccatorum generalia, quae separant a regno, scilicet peccatum originale et actuale; et ideo (illa) dupliciter habel iustificari iostar istius duplicis purificationis. Virgo gloriosa dupliciter fuit purificata, scilicet interius secnndnm veritatem, et exterius secundum repniesentationem; el irteo egntt gralia jjaplismali vel aequipollenti, quia secundum communem tisnm concepta fuit, et ideo peccatum originale conlraxit; sed gratia poenitentiali non indignit, quia peccatum actuale non commisit.
Dico igitur, quod Virgo gloriosa, ut inchoaret puriflcationem ministrorum Ecclesiae, interius purgratiae sanctificanlis, qna purificata fuit pnrificatione perfecta, quae designatur in Proverbiis, ubi dicilur: Aufer rubiginem de argento, et egredielur vas purissimum. Integritas humanae naturae in Virgine gloriosa designatur per argentum; per ruMginem vero significatur peccatum originale, quod in utero matris conlraxit; per ablationem rubiginis de urgenlo intelligo gratiam sanctificaDtem, qua sanctificala fnil per gratiam excellenlem, per quani culpa originalis delela fuit ab ipsa quantum ad maculam, scilicet in mente; quanlum ad sequelam, scilicet in sensualitate; et quantum ad causam, scilicet in radice e coniunctione animae cum carne vittata. In aliis esE peccatum originale et est sanctificatio ipsorum solum quantum ad maculam, quia relinquitor in ers sequela peccali quantum ad pronilatem, qwain habent ad peccandum; sed beata Virgo ita sanclificata fuit, quod nullam pronitatem habuit in sensualitate nec inclinata fuit ad aliquod peccatum veniale. Purgata etiani fuit quantum ad causam peccati, scilicet in radice, quia habuit radicem omnis puritatis. Tantae puritatis fuit, quod non poluit esse maior puritas; unde Anselmus: « Decebat, ut illius hominis conceptio fieret de Matre purissima ea puritate, qua maior sub Deo nequit intelligi », per influxum gratiae sanctificantis in utero et extra eius uterum; et ex conceptione Filii tanta purificatione purificata fuit, ut nec macula nec sequela peccati nec causa peccati in ea remaneret. — Et hierarchia ecclesiastica fuit purificata per gratiam baplismalem; unde in Ezechiele: Tunc purissimas reddam aquas eorum et flumina eorum quasi oleum adducam, ait Dominus Deus, cum dedero terrani Aegypti desolalam. Terra Aegijpii, id est terra idolis plena, desolatur, quando idola destruuntur. Dixit Dominus per Prophelam: Ascendet Dominus super nubeni, et commovebuntur simulacra Aegypti a facie eius. Destructis idolis, incepit cuJtus Dei; purificabantur homines ante adventum Christi per circumcisionem, inodo vero purificantur per baptismum et longe maiore purificatione.
Peccatum originale foedat ut iracula, laedit ut infirmitas et ligat ut reatus; sed baplismalis aqua est parissiina el purificat totam Ecclesiam sive ecclesiaslicam hierarchiam, mundando a macula, sanando ab inflmiitale et liberando ab obligatione. Et purificat animam, ita quod stalim possil offerri in conspectu Dei; hoc est quod dicil: pimssima reddam aquas eorum et flumma eorum quasi oleum adducam, id est virtutem purificationis per Spiritum sanclum, qui per aquam designatur, et gratiam Spiritus sancti, quae per oleum s,]gn(c&lur; et ideo oleum iungitur cum baplismale. Spiritus, aqua et sanguis mnndant, ila quod Spiritus mundat in aqua a macula et.sanat ab infirmitate et per virlutem sanguinis liberat a reatu. Apostolus ad Ephesios ® dicit de ista purificatione: Chrislus dilexit Ecclesiam, mundans eam. lavacro in verbo vitae, ulWberaret eam a foeditate peccati; ul sit sancta et immaculata, tradidit se ipsum pro ea, ul exhiberet eam non habentem maculam aiit rugam etc. — Virgo gloriosa purificata fuit, ut conciperel Dei Filium, et per ipsum Ecclesia fecundatur et purificalur ex gratia baptisroali sive ex aqua regenerationis; Apostolus: Despondivos uni viro virginem easlam exhibere Christo. Agnosce igitur virginilalem. Virg. ct sententia Bonaventurae nunc reprobata circa conceptioqua Deus est pater tuus, et quomodo conceptus es per Spirilum sanctum, et mater tua est Virgo gloriosa, et heredilas est regnum caelorum. Si esses lilius regis terreni et heres regni, non libenter vilificares te, ita quod custoclires porcos; debes custodire gratiam haptismalem, quia, si perdimus eam, non poterimus eam recuperare. Audi, quid dicit.postolus ad Hebraeos: Jrrilam quis faciens Legeni Moysi, sine ulla miseratione duobus vel Iribus testibus moritur. Quanto magis putatis deteriora nereri supplicia, qui Filium Dei concukauerit et sanguinem testamenti pollulum duxerit, in quo sanctificatus est, et Spiritui graliae contumeliam fecerit? — Audile, omnes, si quis inter vos est, qui gratiam baptismalem habeat, diligenter conservet eam; qui vero perdiderit, atlendat, quanta poena dignus sit. Adoptatus es in filium Dei et fis servus diaboli, vendis te pro nihilo, scilicet pro modica delectatione peccali. — Patet niodo, quomodo hierarchia ecclesiastica puriflcatur a culpa originali per baplismalem gratiam.
Sed quia ecclesiastica hierarchia frequenter padetrimentum in membris suis, ideo indiget restauratioue per divinam gratiam, et est necessaria alia sanctificans, scilicet gratia poenitentialis. Et ad significandum islam purificationem purificata fuit Virgo gloriosa secundum exteriorem repraesentationem ad istam initiandam et signiflcandam; utide in Luca: Postquam impkti sunt dies purgationis Mariae secundum Legem Moysi, tulerunt puerum lesum in lerusalem, ut sisterent eum Domino. Dicit: secundum Legem Moysi; scriptum fuit in LegeMoijsi: Mulier, si suscepto semine, pepererit masculum, immunda erit septem diebus et mwnebit in sanguine purificationis suae triginla diebus; et sunt quadraginta dies in universo. Dicit: si suscepto semine etc.; si sapiens est legislator, quare addidit, quod quilibet scit? Si nulla est muher, quae possit parere niasculuni sine suscepto semine, quare dicit: si suscepto semine etc.? Si vero aliqua mulier possit parere masculum non suscepto semine, dic tu, ludaee, quae est illa? Non est haec nisi Virgo gloriosa; ipsa enira non fuit immunda, quia de Spiritu sancto concepit. Igitur quantum ad Mariam, Lex Moysi non fuit ei obligatoria per necessitatem, sed per mysterium. Quid islud altum mysterium de numero quadragerus jMenilentiae. Quod sit numerus transgressionis, hoc patet, quia dicit Dominus, quod quadraginta annis offensus fuit generationi illi. Peccatum transgressionis consurgit ex quadruplici numero,quia in peccato est suggestio, delectatio, consensus et operatio. Ducas istum quaternarium in numerum denariura, et habebis nuraerum quadrageuarium; ducas transgressionem, suggestionem, consensum et delectationem, in quantum sunt pugnantia legi divinae, habes numerum denarium ductum per quaternariura numerum, et sic habes numerum quadragenarium. llem, numevus poenitentiae est nuraerus quadragenarius, quia, si vis purgari, oportet, quod abstineas per quadraginta dies. In poenitentia requiritur integra recognilio peccati, delestatio peccati, accusatio sive confessio peccati, et tandem requiritur emendatio; ducantur ista quatuor per numerum denariura et consurgent in numerum quadragenarium. Si vis purgari, oportet, quod sit in te contritio, &cci.A confessio et emendatio; et ista haberi non possunt, nisi fuerit in te recognitio peccati. Recognitio ista communis est poenitentibus et impoenitentibus. Igitur in numero quadragenario designatur integritas poenitentiae; et est in Maria non propter eam, sed propter Ecclesiam. Dicit, quod tulerunt puerum lesum in lerusalem, quae significat Ecclesiam. Purificatio ista quadraginta dierum designatur in Lege, in prophetia et in Evangelio. Moyses ad hoc, quod acciperet Legem, ieiunavit quadraginta diebus; Elias vero ad hoc, quod perveniret ad secretura coUoquium Dei, ieiunavit quadraginta diebus; et Christus, antequam inciperet praedicare, ieiunavit quadraginta diebus et quadraginta noctibus.
Hoc nobis necessarium est intelligere, quod est puriflcatio legalis, prophetalis et evangelica; et omnes istae significantur per purificationem Mariae. Quaedam est purificatio ex limore discretionis iudiciariae, alia ex ardore aemulationis iustitiae, et tertia est ex dulcore miserationis supernae. Prima est legalis, secunda proplietalis et tertia est evangelica. Prima designatur in ieiunio quadragenario Moysi; secunda, in ieiunio Eliae; et tertia, in ieiunio Christi. Omnes autem purificationes istae designatae fuerunt in Virgine gloriosa. — Prima purgatio est legalis ex timore districtionis iudiciariae, de qua in Luca Cuius veniilabrum. in manu eius, et purgabit arcam suam, et separabit triticum a palea, congregabit triticum in horreum suum, paleas aulem comburet igni inexslinguibili. Christus, qui est ignis conflans, tenebit ventilahrum in nianu sua, id est discussionem extremi examinis. Consideratio iudicii divini facit in nobis per graliam quod futurura est in nobis per iustitiam punientem; lob: Cum sublatus fuerit, timehunt Angeli et territi purgabuntur. Consideratio damnationis angelorum inducit nos ad poenitentialem purificationem, quia Dominus comrainando supplicia facit nos poenitere de culpa. Audite, « fratres », dicit beatus Gregorius, « nuUus (securus) comparebit corara ludice, qui non tirauerit, antequam
comparerel»; no7i est illis commulaiio, quia non timuerunl Deum. Hoc est cor Pharaonis, quod nec verbis, nec minis nec promissis mollilur; lob: Deus moUivit cor meum, consideravi vias eius. llic oportet incipere purificationem vestram, scilicet a timore.
Secunda purificatio, est (gratia) poenitenlialis, (quae) est ex ardore aemulationis iustitiae; et ista est.Qfgig. gj gj,- excellentior legali, et de ista dicitur in libro Numerorum: Omne, quod polest transire per flammas, igne purgabitur. Quod potest Iramire per flamm as, scWkel caritatis ardentis; de qua dicilur: Lampades eius, lampades ignis atque flammarum. Aquae multae non potuerunt exstinguere carilatem. Dicit Spiritus sanctus, quod qui caritatem habet liabet et ardorem; oportet transire per flammas, id est zelare divinam iustitiam, quia caritas est amor Dei et proximi. Istum zelum liabuit Elias; zelo, inquit, zelaius sum; dicitur in Apocalypsi: Ulinam frigidus esses, id est timens, aut calidus, id est amans; sed quia tepidus es, id est nec limidus nec amator, incipiam te euomere ex ore meo. — Quando aliqui aboininantur quae Dei sunt, tunc evomuntur; scribitur in Apocalypsi: Suadeo tibi emere aurum ignilum. Nulli ita inepti sunt ad regnum caelorum sicut tepidi; sunt sicut uxor Lot, quae slat sicut slatua.
Tertia purificatio designata esl per ieiunium Cliristi, provenieDS ex dulcore miserationis supernae; et ista dicitur evangelica; Evangelium enim venit cum mansuetudine. Dixerunt loannes el lacobus: Domine, vis, dicimus, ut ignis descendat de caelo et consumat tuos? Et dixit Dominus: Non; ad hoc non veni. De ista purificatione dicitur in Tobia: Eleemosyna a morte liberat, et ipsa est, quae purgat peccata el facit invenire vilam aelernam. Eleemosyna, dicitur; (si) donans, supportans et condonans quis fecit eleemosynam; Deus maiorem eleemosynam fecit, quae fleri potest; dedit Filium suum nobis et in hoc dedit nobis totum, quod habuit; Apostolus: Qui proprio Filio suo non pepercit, sed pro nobis omnibus tradidit iUum; quomodo non etiam cum illo omnia nobis donavit? Haec est eleemosyna, quae purgat peccata. Avarissimi homines! qui contrarii sunt Christo, qui omnia nobis dedit, quae habuit. Estote misericordes, sicut et Paler vester misericors est; et in Proverbiis dicitur: Per misericordiam et fidem purgantur peccata, et in timore Domini declinatur ab omni malo. Si vis, quod eleemosyna tua sit purgatoria, oportet, te habere fidem, scilicet, quod non offendas Deum. Scelerati homines! qui cogitant: Bene possum corrumpere virginem, quia maritabo eam. Impietatem praemittunt, ut pallient eam misericordia. Quid est dicere: Vulnerabo te, et inveniam tibi medicum? Oportet, cum misericordia fidem habere; sed si vis tenere fidelitatem Deo, oportet, le habere tiiuorem, quia in limore Domini declinalur ab omni malo.
Ista purifieatio praesupponit duas alias, scilicet purificationem Moysis el Eliae. Si a peccato non ces- sas et das eleemosynam, facis, ac si cum eleemosyna dares alapam. Istae purificationes tres sunt ordinatae, quia illa quae est ex timore, est sicut fundamentum; alia vero, quae est ex dulcore miserationis divinae, est sicut complementum. Prima est purificativa tantum; secunda est purificaliva et illuminativa; tertia vero est purificativa, illuminativa et perfectiva.
Haec Iria simul luerunt in Virgine gloriosa. Ipsa tola pulcra est, et macula non est in ea. [psa ha- 1 bet in se toLum ecclesiasticae hierarchiae decorem;e et modo est decor hierarchiae caelestis. Ipsa est enim purgatrix, iUuminalrix et perfeclrix. Fallor, nisi nomen Virginis importet isla Iria. Maria enim interpretatur amarum mare, illuminatrix et domina; ipsa suscepit gralias purgativas, illuminativas et perficientes. P urg ativas graU3.s habuit, in quantum est amarum mare propter vehementissimum dolorem, quem habuit; scribitur: Et tuam ipsius animam periransibit gladius. Habuit gratias illuminantes, quia tota fuit illuminata; et ideo recte vocatur Maria. Prima illuminatio venit ad eam de conceptione Verbi. De hierarchia caelesti non audeo aliquid dicere. Item, habuit gralias perficientes, quia perfecta fuit perfectione summa. Et quia istas gratias omnes habuit, ideo fuit purgatrix, illuminatrix et perfectrix. — Principalis interprelatio Mariae est steUa mais, et ista interpretatio omnes alias comprehendit. Super illud Missus esl Gabriel dicit Bernardus, quod «t est stella praeclara, eximia, secura. In pericuUs, in rebus dubiis Mariam cogita, Mariam invoca; non recedat a corde, non recedat ab ore; et ut impetres orationis eius suffragium, non deseras imilationis eius exemplum ». Virgo gloriosa (est) maris stella purificans eos qui sunt in mari huius mundi, illuminans et perficiens. Sequamur igitur stellam maris purificantem per gemitum compunctionis amarae, stellam maris iUuminantem per studium virtutis illuminativae, stellam maris perficientem per votum perfectionis.
Primo, dico, debemus sequi stellam maris purificantem per gemitura compunctionis amarae; unde in Canonica lacobi: Emundate manus vestras, peccalores, et dimittite opera. pecca.lorm; et purificate corda vestra, duplices animo. Miseri eslole et lugele et plorate; risus vester in luctum convertatur. — Emundale manus, peccatores. Omnes sumus peccatores; quis potest dicere: Mundus sum a peccato?
Purificale corda vestra, duplices animo. Habemus ralionem, quae inclinat nos ad superiora, et habemus mulierem S scilicet seDsuaiitatem, quae nos inclinat ad malum. Miseri estote, id est, humiliate vos; risus vester converlatur in luclum. Si quis haberet febrem, et ego dicerem ei: Rideas; ille multum indignaretur mihi; et si ego aliquem graviter vulneratum vellem ducere ad clioreas, iUe indignaretur mihi. Cogita flagitia, in quae poteris ruere, et gusta theriacam, id est amaritudinem poenilenliae. Christus potatus fuil amaritudine fellis, et Virgo gloriosa amaritudine doloris, et ad amaritudinem poenitentiae invitat nos Dominus per Isaiam, dicens: Vocabit Dominus acl fletum ei ad planclum et ad cingulum sacci, et ecce,gaudium et laetilia, occidere vitulos et iugulare arietes, comedere carnes et bibere vinum; comedamus et hibamus; cras enim moriemur; lob: Gaudent ad sonitum organi, ducunt in bonis dies suos et in puncto ad inferna descendunt. Non libenter item in solatium, ut caderem in profundum. Nos sumus hic sicut in solario; debemus nobiscavere de casu et disponere ascensiones in corde; Psalmus: Ascensiones in corde suo disposuit, invallelacrymarum, in loco, quem posuit. Sequamur igitur stellam maris purificantem per gemitum compunctionis amarae.
Secundo sequamur stellam maris iUuminanlem per studium virtutis illuminatae. Dicilur in libro Regum quod Asa abstulit effeminatos de terra purgavitque omnes sordes idolorum, quae fecerant patres eius. Asa interpretatur plasmatio Domini, per quem signiflcatur aninius imbutus legibus sapientialibus. Iste Asa aufert effeminatos de terra et idola, quae fecerunt patres eius. Effeminati sunt motus concupiscentiales, qui hominem reddunt sicut feminam. fdola sunt phantasmata errorum, quae oportet te purgare, si vis ad sapientiam veritalis pervenire. — Dixit quaedam niulier Saracena: Vos Christiani superbissimi eslis, qui dicitis, quod nulli salvantur nisi Chrisliani. Bene potest lex nostra esse bona, et similiter aliorum lex bene salvat. Et respondit ille: Lex, per quam homines salvantur, non est nisi veritas, et nostra lex nihil falsum habet admixtum, ideo salvat; sed omnes aliae leges habent falsitatem admixtam; ideo non.salvant. Fides purificat; unde in Actibus: Fide purificans corcla. Ista fides illuminat per studium veritatis; credite, scilicet per fidem veritatis; intelligite per rationem veritatis comprehensae per contemplationem. Per fidem oportet introire in regnum caelorum. Fides enim estostiaria; quando ostiaria, quae purgaverat arcam, non clauserat ostium, venerunt latrunculi et in medio die interfecerunt regem Isboseth. Rex est qui se regere potest; quando iste efficitur piger, et fldes, quae est ostiaria, ohdormit; tunc intrant latrunculi, id est errores. Et dicit Apostolus: Quicumque aliud dixerit, quam fides ista dictat, anathema sit. Augustinus probat, quod gratia baptismaiis plena gratia est in parvulis. — Erant quidam nobiles in Africa, habuerunt unum baptizatum in domo eorum, qui tantae stoliditatis fuit, quod nihil intelligebat; immo si verberabatur, stabat in pace, non poluit tristari; reverebatur tamen dominum et dominam suam, quia ipsum nutriebant. Semel, quando quidam mala diceret de Deo contra fldem, surrexit animatus contra illum; sic fecit bis vel ter. Tunc dominus dixit mala de Deo contra fldem; et simiUter contra ipsum surrexit animatus et contra dominum (et) dominam suam. Illud non poluit esse ex natura neque ex industria, sed ex gratia baptismali, quae adhuc fuit in eo, per quam veritas fidei fuit plantata in ipso.
Tertio sequamur stellam maris perficientem per votum perfectionis. Dicitur in hbro Machabaeorum quod Machabaeus, recuperalo et purgato templo Domini, aedificavit aliud altare. Ita super Legem Moysaicani data est lex Evangelii. Virgo gloriosa professa fuit paupertatem et virginitatem et non unde posset offerre agnum; unde dicit Beda, quod obtulit « oblationem pauperum »; humillima fuit et subiecta viro, cum tamen non esset ei coniuncta per connubium. Exemplar fuit totius castitatis, paupertatis et humilitatis. Igitur esse humilem, castum et pauperem est aedificare novum templum Domino; et sic potesl homo pervenire ad gloriam aeternam, ad quam nos perducat etc.
Purgahit fiUos Levi etc.
(Prothema). Inspice et fac secundum exemplar, quod tihi in monte monstratum est.
Exemplar hodie nobis propositum est Virgo gloriosissima. Ipsa est mons, de quo dicitur in Daniele, quod vidit Daniel lapidem ahscissum de monte sine manibus, id est Christum nalum de Virgine sine virili commixtione. Et secundum exemplar, quod videmus in beata Virgine, oportet facere. Ipsa enim est exemplar regulativum hierarchiae ecclesiasticae, et ideo dicitur stella maris. Dicebam hodie, quod purificatio Virginis gloriosae significat purificationem ecclesiasticae hierarchiae sive ministrorum Ecclesiae, et oblatio Salvatoris inchoat oblalionem
sacrinoiorum iustitiae. Audistis, qualiter dupliciter purgata fuit secundum veritatem interius et secunduni repraesentatiouem exterius; et significat duplicem purgationera ecclesiasticae hierarchiae, una est per gratiam baplis-malem, alia est per poenilenlialem; et secundum triplicem purgationem, quae intelligitur in Virgine gloriosa: in quantum fuit purgata, liabuit gratiam purificaDtem; in quantum fuit illuminata, habuit gratiam illuminantem, et in quantum fuit perfecta, habuit gratiam perficienlem. Unde ipsa fuit piu-gatrix, illuminatrix et perfectrix, et ex hoc dicitur stella maris, quam stellam sequi debemus ut purgantem per gemitum compunctionis araarae, et iUuminanteni per studium veritatis illuminatae, et debemus ipsam sequi tertio ut stellam perficientem per votum perfectionis. Hoc est triduum, quo celebrato, invenitur Christus iii templo, sicut invenit eum SimeoQ in templo, quando cantavit canticum suum S scilicet: Nunc dimillis servum luum, Domine etc. Quia fuit purgatrix, ideo vocat eam salutare in Cantico suo, dicens: Quia viderunt oculi mei salutare tuum; quia fuit illuminalrix, ideo vocat eam lumen ad revelalionem gentium; quia fuit perfectrix, ideo vocatur gloria plebis. Diximus in raane de purgalione, modo dicemus de purilale, quae debet esse in ministris Ecclesiae. Semper omnes debemus esse puri, quia oranes sumus clerici. De puritate et /lostia dicemus, quam ofleretis, quando eritis sacerdol.es. Rogabimus in principio etc.
Purgabit filios Levi etc.
Sicut coeperam dicere, in purgatione Virginis gloriosae est exemplar purgationis hierarchiae ecclegj gjjgjg g. jpgj ggf exempUir ptM'rtaft hierarchiae ecclesiasticae. Puritatem vero, quae debet esse in ministris Ecclesiae, explicat, cum dicit: Purgabil filios Ec- ieui ct colabit etc. Omnes ministri Ecclesiae debent esse purgali et colali. Verum est, quod Virgo gloriosa purissima fuit et exemplar puritatis, quae debet esse in ministris Ecclesiae. Et fuit in ea puritas summa propter excellentiaui virtutum, quam habuit. — Secundum philosophos sunt quaedam virtutes cardinales et quaedam inlellectuales; secundum sacram Scripturam sunt virtutes activae et conlemplalivae; secundum magislros sunt quaedam virtutes operalivae et quaedam eonsuetiuUnales. Verum est, quod Spiritus sanctus dalur per infusionem, sed habitus virtutum habentur per frequentationem. Verum esl, quod Virgo gloriosa perfectissime habuit omnes virtutes. Virtutes speculativae sive contemplativae Iranscenduut activas, sicut aurum transcendit argentum, et finis transcendit ea quae sunt ad finem; unde dicitur in Evangelio, quod Maria optimam partem elegit. Martha significat activam vitam et Maria vitam contemplativara. Propter puritatem intelleclualium sive contemplativaruni virtutum comparatur Virgo gloriosa auro; unde in Exodo: Arcam Domino de lignis setim compingite, deaurabis eam auro mundissimo. Arca, super quam erant duo Cherubim obumbrantia propiliatorium, est Virgo gloriosa, repleta luminibus deiflcis, circa divina tota intenta. Propter perfectionem autem virtutum consuetudinalium et operalivai-um comparatur beata Virgo argento; uncle dicit Sapienlia increata: Melior est enim fruclus meus auroel lapide prctioso, et genimina mea argento eleclo. Genimina sunt virtutes operativae pullulantes. Transile, inquit Sapientia, acl me, omnes, qui concupiscilis me, el a generalionibus meis implemini. Argentum electissimum et purgatissimum est Virgo gloriosa. Unde Salomon, volens exprimere suraraam purilatem Virginis, dicit in Canticis: Ferculum fecit sibi rex Salomon de lignis Libani; columnas eius fecil argenleas, reclinatorium aureum, media carilale consiravil propter filias lerusalem. Ferculum a ferendo dictum, id est sedes, dicitur Virgo gloriosa; unde dixit quidam: « Salve, Mater pietalis et totius Trinilatis jiobile ti'icliniuin ». Columnas (fecit) argenleas, id est cardinales virtutes et operativas fecit in Virgine gloriosa putas sicut argentum et perfectas, quia habuit virtutes animi iam pnrgati. Reclinatorium aureum, propter perfectionem virtutum contemplativarum. Coniunctio vero virtutum conlemplativarura et operativarum flt per mediara caritatem; ideo dicit: media caritate constravit. Ascensum fecit purpureuni, id est sanguine suo rubricalum. Caritas raedia est inter virlutes cardinales et theologicas; secundum quod caritas est amor Dei, est virtus Iheologica; secundum vero quod est amor proximi, est virtus cardinalis (?). Purpura tincta est de sanguine conchiliorum, et est regium et signiflcat caritatem, quae patiens est benigna; in quantum paliens est, tincta est Christi; in quantura est benigna, est induraentura regis adornati. Caritas, in quantum patiens, origo est virtutum activarum; in quantum amatrix est Christi, origo est virtutum contemplativarum. Virgo fuit arca de auro et argento purissimo, et fuit ferculura surami Regis. Inspice et fac secundum exemplar. Volumus esse boni ministri Virginis gloriosae? Oportet, nos esse aurum et argentum electim, id est habere virtutes activas et contemplativas.
Oportet etiam, quod colemur. Sed qualiter colabimur? Certe, quasi auruni et argentum.Dko autem, quod virtutes activae et contemplativae colantur
et perficiuntur in nobis dupliciter, scilicet per expugnationem lentationnm, per exercilatimein ipsarum virtulum initialarum in nobis. Vis esse au?'uni? Oportet, te colari in igne tentationis. Est autem duplex tentatio: quaedam alliciens, et alia affligens, quia diabolus dupliciter tentat nos, scilicel affligendo per tristitias et alliciendo per delectationes; igitur si vis esse aurum, oportet te vincere tentationes allicientes et affligentes. Salomon: Quomodo probatur in conflalorio argentum et in fornace aurum, sic probatur homo ore laudanlis. Qui sunt Laudantes nos? Certe exterior homo et inimicus. Miserum et magnum periculum est, quod homo concordat laudibus aliorum, quia laudes exlollunt hominem et reddunt virtutem inanem, et de argento efQcitur plumbum. Quando homo laudatur exterius a proximo, vel a se ipso, vel ab iniraico; debet cogitare et dicere: Iste non laudat me, sed quem credit esse; laudabat quidem runtbum et credebat laudare aptum: ita laudant homines illum quem credunt esse alium. Dicit Beda=, quod Dominus mirabiliter irascitur contra liypocritas, quia quod posset eis valere ad vitam aeternam dant pro otolo vanae laudis. Nolo, quod aliquis laboret ad virtutes propter laudes; non sum maior propter umbram, simihter non snm maior propter laudem luam. Qui fugit non praecedit umbram. Alexander dixit optimum verbum; fuit plagatus in pede, et pes intnmescebat ita, quod credebat mori; et tunc dixit: Universa plebs laudat me, et dicit, me esse filium lovis; sed plaga istadicit, quod sum filius hominis. Soli Deo est honor ei gloria =. — Primum igitur conflatorium est tentationum allicientium; aliud conflatorium est tentationum ajfligentium, de quo dicitur in Ecclesiastico: Quoniam in igne probalur aurum et argentum; homines vero reeeptibiles, tentalionis, in camino humiiiationis. Quando poteris esse patiens nisi patiendo? Ita non poteris adipisci virtutes nisi virtuose agendo. Miles non est virtuosus, qui semper vult esse cum mulieribus et nihil vult sustinere. Facti sunt hodie homines vitrei; volumus habere virtutes et nolumus pati. Dicit leremias: Frustra conflabit conflalor; malitiae enim em-um non sunt consumtae. Argentum reprohuni vocare eos.
Et non solum conflamur per expugnationem tentationum, sed etiam per exercilationem virtutum. Parum sciunt mulli de exercitatione virlutum; exercitatio enim virtutum coniemplativarum et activarum coninnctae sunt; sed prius est exercitatio virtutum activarum; non debet homo esse purus activus nec purus contemplativns. — Prius se habet exercitare in virtutibus activis, et debet sequi ccmtempkuio; postea se debet exercere in contemplatione, et debet sequi actio. Prius, dico, se debet homo exercitare in virtutibus activis; unde lob: Habet argentum venarum suarum principia, et auro locus est, in quo conflatur. Prius praemittit argentum, quia prius oportet, hominem esse activnm; quia prius est via quara terminus. Oportet, quod simus assistentes et ministrantes sicut Angeli. Duplex est hierarchia, scilicet caeleslis et subcaelestis: subcaelestis est illa, in qua sunt venae argenti; caelestis vero hierarchia est illa, in qua est locus, in quo conflatur aurum; subcaelestis principium est virtutum operativarum; et per quas venas? Per incarnationem Verbi et per spirationem Spiritus sancti. Sine islis non est vera virtus. Christus est vera virtus, et ipsum oportet imitari. — Sed quomodo exercitabo me in virtutibus? Certe per meditationem Christi in cruce. Vis, quod Spiritus sanctus faciat cooperationem suam? Sis in oratione, quia Spiritus sanctus descendit super orantes. Meditativi passionis Christi et orantes habent istud argentum, et hoc, quando manifestant in opere. Meditatio facit scire, sed operatio facit velle. Non potest habere aliquis istud argentum nisi ex frequentia bene operandi. Igitur cum gratia requiritur bona operatio. Illud est aurum et argentum, quod habere potestis. Si docerem vos invenire venas, in quibus possetis invenire aurum et argentum, libenter audiretis rae et non curatis de isto auro et argento. Quare penditis argentum non in panibus''? Quaeritis argentura terrae, quod Dens dat impiis, sed argentum non quaeritis, de quo fiunt virtutes. De illo esset cogitandum. Igitur argentum habet venartm suarum principia.
Auro locus esi, in quo conflatur, quia, sicut in subcaelesti hierarchia argentum habet veoiarum suarumprincipia, ita in caelesti hierarchia locus est, in quo conflatur aurum, et in quo sunt virtutes contemplativae. Dicitur in Apocalypsi, quod civitas illa est sicut au?-um munclum, si?nile viti-o micndo. Quis rae levabit ad cogitandnm de illa civitate? Tria dedit nobis Deus, ier quae possumus levari sursum ad contemplandum: spes levat animam in caelum; fides adducit, quia fides est speranda?nim substantia rerum, a.rgumentwn iwn appa?-entium; et amor in affectu et fides in aspectu et sies levant animam. Qui istas tres virfutes habet, scilicel spem, fidem et amorem, potest sursum levari. Talibus dicit Apostolus: Quae sursum sunt sapite; quae su?-sum simt quaerite.
« Os homini sublime dedit caeliimque tuei'i'».
Istud exercitiuro virtulum incipiens ab activa est veniens ad contemplativam; e converso incipiens a
contemplativa debet redire ad activam, quia quod homo didicit in Scriptura debet facere in actione, ut, sicut audiunt, ita faciant; Psalmus: Si dormiatis inter medios cleros, pennae columbae deargenlatae, et posteriora dorsi eius in pallore auri. Constructio versus istius est ista — hic est defectus unius diclionis — « cle7-os idem est quod sors »; unde dicit clericus, quando ei datur corona: Dominus, pars hereditatis meae. « Clericus est qui habet Deum partem, vel qui est pars Dei ». Si dormiatis inler medios cleros, id est, inter medias sortes et promissiones est proraissio veteris Testamenti et novi; dormire est requiescere in sinu Christi per contemplationem; Christus est propitiatorium in medio Cherubim Christus est finis veteris Testamenti el initium Q0. Pennae eius deargentatae, scilicet erunt, id est virtutes, per quas levabitur sursum, erunt in eo perfectae. Et posteriora dorsi eius in pallore auri, id est, affectiones mentales et intentiones nobilitatae erunt in contemplatione. Exerceatis vos non solum in scriplura humana, immo in sacra Scriptura; Psalmus: Bonuni milii lex oris tui super millia auri et argenli. Vultis colari? Studeatis habere virtutes activas et contemplativas.
II. Restat modo dicere de oblatione. Virgo gloriosa obtulit Filiuni, par turturum et duos pxdlos columbarum. Offerendo Filium obtulit sacriQcium purissimum et piissimum. Sacrificium debet esse purgativum nostri et placativum Dei; et Christus fuit purus et pius. In designationem huius obtuht par turturum, quae est avis castissima, et columbam, quae est avis piissima. — Et nos offerimus sacriflcium; oportet, quod sacrificia nostra sint pura et pia. Beata Virgo cum Christo obtulit par turturum et duos pullos columbarum. Sacerdos, tu offers sanguinem Christi! oportet, te offerre pixim et purum. Quis te docuit? Virgo gloriosa. Obtulisti Fihum suum in manibus Ecclesiae, sicut fuit in manibus Simeonis gerentis? Grates Deol Visum fuit cuidam, qui habuit oculos spirituales, quod ille qui assistebat sacerdoti in Missa, perfectius recipiebat corpus Christi quam sacerdos. Qui debet offerre sacrificium, oportet, ipsum esse purum duphci puritate et pium duplici pietate. — Dico, quod oportet, ipsum esse purum duplici puritate: quia oportet, ipsum esse depuratum a faece car- nalitatis et a cruore crudelitatis. Si vis bene cantare Missam, fac quod dicit Apostolus: Obsecro vos, fratres, per misericordiam Dei, ut exhibeatis corpora vestra hostiam viventem, sanctam, Deo placentem. Hostiam sanctam, per castilatem; viventem, quia oportet, quod sit viva, non timore, sed amore gloriae; Deo placeniem, scihcet, ut intendas magis placere Deo quam hominibus. Si velles offerre regi panem cum foetidis manibus, indignaretur rex. Custodiatis corpora vestra impoUuta. Audivi de quodam vilissimo, qui foedatus erat turpitudine luxuriae, et cum offerret sacrificium istud, percussus est paralysi et nunquam fuit curatus. Non sic semper facit Deus, sed reservat quandoque ad damnationem. — Item, oportet, quod ille qui offert illud sacrificium, sit depuratus a cruore crudelitatis; unde in Ecclesiastico: Immolantis ex iniquo obkitio e.st maculata; item: Qui offert sacrificium ex subslantia pauperum, quasi qui victimat filium in conspectu patris sui. Es episcopus? Extorquens ab aliis quod offers, provocas Deum. Milites et alii multum provocant Deum, quia manus eorum plenae sanguine sunt; respuit Dominus sacriflcium istorum. Volet aliquis esse pontifex, qui est lictor et custos carcerum(?), et volet oflerre sacrificium? Oportet, quod nihil habeat crudelitatis neque carnalitatis.
Item, oportet, ipsum esse pium duplici pietate, scilicet pietate divinae venerationis et supernae miserationis. De primo dicit Dominus: Sacrificium laudis honorificabit me; sed non est speciosa laus in ore peccatoris. Si non potes offerre thus, offer myrrham; si non es dignus agere gralias Deo, cogita et dic: Non sum dignus beneficio divino, sed suspensione, et tunc eris sacrificium Deo, spiritus contribulalus. Columba gemitum habet pro cantu. — Secundo, qui debet offerre ilkid sacrificium oportet, ipsum esse pium pietate supernae miserationis; illud est sacrificium acceptissimum Deo, quia dicit Dominus: Misericordiam volo et non sacrificium. illud sacrificium supportat proximum el placat nobis Deum. — Qui sic fuerit purus duplici puritate potest offerre sacrificium, et pius duplici pietate, acceptum Deo; quod nobis praestare dignetur qui cum Patre etc.
Sermo II
Una oblatione consummavit in sempiternum sanctificatos, ad Hebraeos decimo.
Ora pro nobis, quoniam mulier sancta es.
(Prothema). Hoc verbum secundum dixeruntsacerdotes et Levitae ad ludith, liberatricem populi Israelitici; et nos istud verbum idem dicere debemus et gere ad Virginem gloriosam, hberatricem totius humani, et dicere ei: Ora pro nobis etc. Tu, gloriosa, quae Maria diceris, id est stella maris, quae Maria diceris, id est mare amarum, quae Maria diceris, id est Domina, ora pro nobis illuminandis,
piirificandis et perficienclis. Quia lu es slella maris, ora pro nobis illumiiiandis; quia, mare amarum, quod nullam putredinem sustinet, ora pro nobis puriflcandis; quia tu es Domina, ora pro nobis perficiendis. His tribus indigemus ad hoc, quod sit in nobis efficacia sermonis divini, quia sermo divinus ordinatur ad illuminandum nos in intellectu, ad puriflcandum in affeclu, ad perficiendum in opere sive in effectu. Et hoc non possumus facere sine gloriosae Virginis intervenlu; ideo rogabimus eam, quod velit pro nobis intercedere el gratiam impetrare ad proponendum verbum divinum, ita quod per illud illumiDemur, purificemur et perflciamur.
Una oblalione etc.
Hoc est verbum dictum de Sapientia incarnata et potest intelligi de Virgine gloriosa, Doraina nostra; et secundum Iioc explicatur nobis huius praesentis solemnitatis maleria, et est materia duplex: una est oblatio Prolis, alia est puri/icalio Matris, quia praeceptum erat in Lege, quod mulier, postquam peperisset masculum, infantem Domino offerret, et quod ipsa mulier purilicareiur; et Virgo gloriosa Filium suum in templo obtulit et hostiam pro sua purificatione addidit. Et non sine causa voluit Chrislus offerri et Virgo Maria purificuri — liceL non ad hoc tenerentur — et hoc, ut ostenderet Christus, quod erat oblationum legalium Hnis; et Virgo, ut ostenderet, quod ipsaesset sanctificationum spiritualium exemplar et forma. Et hoc (modo) notatur in verbo proposito: Una oblatione etc.: prinio, oblatio Prolis, in oblatione. Nomine vero sanctificalionis intelligimus ipsam sanctificationem el purificationem, quam concipimus ex Prolis oblatione et Virginis purificatione. Et cum dicitur: consummavil, intelligitur ratio utriusque. Quia igitur praesens festum denominatur a purificatione Virginis, quae est exemplar nostrae purificationis, ideo primo agamus de purificatione et post de oblatione.
I. Dionysius dicit, quod «sanctitas est ab omni contamine munda et sincera bonitas »; igitur non est aliud loqui de sanctificatione quam de purificatione; ex quo enim illud verum, et reliquum. Voluit igitur Virgo gloriosa purificari, non quia esset immunda, non quia esset per Legem astricta, sed ut esset sanclificalionis et purificationis forma. Quod non esset immunda, patet, quia non conceperat de virili semine, nec per hoos erat Legi astricta. Unde Moyses valde sapienter dedit legem illam, dicens: ilfo&r, si suscepto semine, pepererit masculum, immunda erit quadraginta diebus. Non pro nihilo addidit suscepto semine, cum nihil superfluum sit in Scriptura. Nisi enim hoc addidisset, blasphemasset Matrem Salvatoris, si dixisset smpclev: Mulier, qnSiepepereritfiWum, immunda erit. Oportet ergo, quod illud adderet, ut a lege illa Matrem Domini exciperet, ne Matrem Domini blasphemaret; et sic non erat immunda nec Legi astricla; tamen, quia decuit, ut daret formam sanctificationis tanquam Sanctarum Sancta, TcavaYf» Graece, quod idem est, sic voluit purificari et sanctificari. El videte, quod quidquid fuit in ea, fuitforma et exemplar sanctificationis in aliis. Fuit enim in ea omnis sanctificationis receptacuium mundum ex gratiae divinae plenitudine; fuit omnis sanctificationis speculum praeciarum, ex conversationis suae gratiositate; fuit et lertio omnis sanctiflcatioiiisp)-m«p«'Mm diffusivum ex Filii Dei conceptione; fuit etiam quarto omnis sanctificationis exemplar imilandum ex purificationis suae celebrilale. Et si ipsa habebat prima tria, decebat, quod et quartum haberet.
Dico, quod fuit omnis sanctificationis receptacucompetit quod dicit Doininus ad leremiam: Priusquam te formarem in utero, novi te, non solum cognitione praedestinationis, sed multiplicis praenuntiationis; ab initio (enim) mundi usque ad suum ortum fuit praenuntiata per quinque millia annorum, antequam nasceretur. Et antequam exires de vulva, sanctificavi te, quia dicit Bernardus: « Fuit procul dubio Mater Doraini ante sancta quam nata»; et dignum fuit et iustura, quia ipsa debebat esse receplacuium totius Trinitatis, tabernaculuni Filii Dei. Et ideo merito debuit sanctificari; Psalmus: Sanctificavit tabernaculum suum Altissimus; et fuit sanctificata in utero matris statim post aniinae suae infusionem et unionem cum suo corpore, et hoc in (solatium) nostrum. — Carissimi, nos enira peccatores et miseri, nos profani, qui suraus egeni et raiseri, debemus ad illam recurrere pro gratia recuperanda el habenda. Haberaus enim ipsara receptaculum sanctitatis el ad ipsam habemus refugium. clesiastici; Gralia super gratiam, mulier sancta et pudorata. Mulier sancta fuit beata Virgo, quia sancta fuit interius in mente et exterius in carne, et tanla sanctitudo et gratia fuit in ea, ut omnes alliceret ad pulcritudinem sanctitatis. Erat enim incredibili pulcritudine et oranium oculis gratiosa, ut sibi merito corapetat illud verbum Apostoli: Mulier innupla et virgo cogitat, quomodo soli placeat Deo per sanctificationera suara et munditiara. Mulier haec licet ut in oblatione Prolis oslendaliu finis sacrificii legalis, in
innupla est Virgo beata, quae prima vovit virginitateni et soli Deo in virginitatis puritate placere voluit.
Terlin fuit beata Virgo omnis sanctificationis dilfusivum, ita ut dicat Angelus ad eani: Spiritus smiclus superveniet in te etc.; Spi-. sancHis, sanctificans eam speciali sanclificalione, uon snlum secundum quod erat persona, sed eliam secundum quoil erat no.lura, quia sanctiflcationera habuil non snlum pro se et in se, sed ut debebat esse allerius principium per generationem, ut quod de ea debebat procreari sanctum nasceretur; et per islud natum ex ea omnes sanctificantur; et ideo ipsa merito potest dici sanctificationis principium dilTusivum; in Ecclesiastico: Sic in Sion firmala sum el in civitate sanclificata similiter requievi; hoc est in sancta Ecclesia, pro eo quod generavit illum, per quem tota Ecclesia sanctificatur; ad Ephesios: Christus dilexit Ecclesiam et se ipstim tradidit pro ea, ut illam sanclificaret. Ibi rcqvirscil hcal;i, Virgo in civitafc 'anclificala, iioc est iii IJTli:'sia; sed in eleclis millit radices, quia per Filiiiin sanin dala est sanctificalio Ecclesiae, et sic in electis mittit radices suae sanctificationis. Certe, si radix sancta, el rami; qui radicantur in Virgine Matre per aniorem et devotionem per eam sanctificantur, quia ipsa impetrat eis a Filio suo sanctificationem. Nunquam legi aliquem Sanctorum, qui non haberet specialem devolionem ad Virginem gloriosam.
Quarto 1'uit onmis sanctificationis exempla.r imilandum, quando fuit purificata et sanclificata more aliarum. Iloc desiderabat Propheta, qni dicebat: Surge, Domine, i.n requiem tuam, tu et arca sanctificationis tuae. Oplat Psalmisla, quod Filius Dei veniat in templum; undedicit: Sunje, Domine, in requiem, quasi dical: veni in lerusalein, quae visio pacis interpretatur; nec solum tu, sed cum Matre Virgine: tu el arca sanclificalionis luae. Et ipiare? Subdit: Ut sacerdotes lui induanttir iu.stiliani, et sancli tui exsullent. Wdele, qn,re. hocdicatl In Lege ofierebant sacerdotes hostias, quae neminem poterant iiistificare; sed postquam beata Virgo atlulit ad templum hostiam vivenlem, sanctam, Deo placenlem, videlicet benedictum Filium suum, tunc potuerunt sacerdotes induere iustitiam, quia possunt offerre hostiam sanctificantem et iustificantem, et ex hoc poterant sancli Dei exsultare, qui hoc intelligebant. Unde et Simeon, ille sanctus senex, in Spiritu veniens in templum et videns istam hostiam veram et sanctam, eam amplexatus est et valde gaudens ex hoc, canlavit ex cordis sui tripudio: Nunc dimiltis servum tiium, Domine, in pace etc., quasi dicat: nunc volo exsullare, quia video arcam sanctificationis in requie, et ideo volo nunc quiescere; dimitte Roni. 11, 16. me nunc in pace. — Haec est soleninitas hodierna, in qua totus mundus sanctificatus est per Christum, qui est sanctificatio mundi, hoslia sancta el vera. Ecce, vos sacerdotes, solebatis offerre arieles, vitulos et volucres, id est turtures, passeres et columbas; modo sacrificatis unain hostiam veram, Doniinum lesum Christum, in altari, et ista sufQcit ad oinnium sanctificationem. Multum attulit Virgo gloriosa, quae talem hostiam attulit ad templum, quam pro omnibus obtulit; et tamen pauci erant ibi, qui cognoscerent eum, Simeon senex et una vetula, Anna 5 scilicet; et modo fiunt per munduin processiones magnae, in quo innuitur nobis, quod Dominus a parvis incipit et post incepta magnificat et exaltat. Semper crescit festum suum, et e contrario facit mundus; hodie facit unum magnura festum, sed in crastino nihil; non crescit festura mundi, sed decrescit et annihilatur. — Et quia anima non sanctificatur, nisi efliciatur templum Dei, ideo in signum huius Virgo gloriosa voluit Filiuin suum in templo praesentare; unde Malacliias: Slatim veni.et ad templum sanctum suum Dominalor etc. Et in istud templum, ad quod libenter voiiit Christus, ut illud sanctificaret, et sanclum permaneret; Apostolus dicit primae ad Corinthios tertio: Templum Dei sanclum est, quod estis vos; et ad Ephesios: In quo el vos coaedificamini in habitaculum Dei in Spiritu sancto. — Vultis, vos aedificari (in) templum Dei, ul habeatis Christum in cordibus vestris? Si vos hoc vultis, oportet, vos venire in Spiritu in templum, hoc est, oportet, quod vos Deo praeparetis cor vestrum ut spirituale habitaculuni. Necesse est, carissimi, quod cor veslrnm vel sit proslibulum diaboli, vel sit templum sanctum Filii Dei; nihil est medium. Insanus est qui magis eligit fieri prostibulum diaboli quam templura sanctum Spiritus sancti, habitaculum totius Trinitatis. Si aliqua virgo esset, quae deberet inodo desponsari viro, pulcherrimo imperalori, (el) poneret se in prostibulo leprosorum; nonne deberet interfici et nasus ei praecidi et in lalrinam proiici? Et sic simililer, si anima, quae debet- Christo desponsari, facit se prostibnlum diaboli, mirum, quod terra non absorbet talem, et quod non descendit vivens in infernura.
Sed qualiter debemus venire spiritualiter in templum? Videte, quid debeatis attendere in anima vestra ad hoc, quod sit templum Dei. Certum est, quod « aniraa rationalis imago Dei est, et quia eius imago est, i
igitur illa est templum Dei, in cuius vi polestativa habitat Dei maiestas; et hoc non est, nisi ubi est timor; itera, in cuius vi cognitiva habitat Dei sapientia; et hoc non est, nisi ubi est verita; in cuius vi amativa habitat Dei bonitas; et hoc non est, nisi ubi est amor et caritas; in cuius vi totius corporis regitiva habilat Dei sanctitas; et hoc non est, nisi ubi est munditia et castitas. Oportet ergo ad hoc, quod anima sit templum Spiritus sancti, quod in ea i sit quadruplex sanclitas. — Oportel primo, quod (in) eius vi potestativa habitet Deus ut raaiestas per sanctitatem divini limoris. Ad hoc hortatur nos Isaias: Dominum exercituum, ipsum swnctificale. Dominus exerciluum est, ut est maiestas praesidens omnibus vii'tutibus angelicis. Ipsura ergo sanctificate, id est, ut sanclura gloriQcate et exaltate et laudate; et ipse sit paoor vester et ipse terror vester. Et quid inde erit vobis? Ecce: Et eri.t vobis in sanctificationem, quia dicitur in Ecclesiastico: Qui sine timore cst non poterit iustifimri, et ita nec sanctificari; in Ecclesiastico: Qiii liment Deum praeparabunt corda sua et in conspectu illius sanctificabunt animas suas. Si enim sanctiTicatio est sequestratio ah orani imraunditia et peccato et non cavet homo peccatura nec 1'ugit nisi per timorera: ergo per timorem est sanctificatio. Carissime, scito pro certo, quod si Deum bene tiraeres, nunquara raandalum eius praeterire velles, aut legem eius transgredereris, nec ipsuiri aliquo modo inhonorares. — Secundo sanctificatur, quando vim eius cognitivam illustrat Deus-sapientia per veritatis cognitionem; in Evangelio loannis: Pater, sunclifica eos in veritate. Verilas, quando unitur cordi huraano, sanctiflcat et mundat et purgat cor, ut radius aut splendor solis mundat diaphanuni; et radius divinae veritatis prirao unitur cordi huraano per fldem; fides autera est acceptatio rerura nondura perfecte notarum: ista ergo puriflcatio et saoctiflcatio fit per fldera; Actuum decimo quinto: Fide pui-ificans corda eorum. Christus factus es nobis veritas purificans et sanctiflcans etsapientia; et quia non potest illabi sapienlia humanae aniraae nisi per fidem sanctificanlera ct per illam intrat et inhabitat; ideo dicitur Sapientiae septirao: In animas sanctas se Iransfert, amicos Dei el prophetas constituit; et hoc totura per lidera. Credidit Abraham Deo, etreputatum eslilli ud iustitiam, et amicus Dei appellatus est. Habet autera homo fldem sic sanctificantem, quando irradiat menti hunianae splendor Veritatis aeternae. Quodsi totus raundus contrarium diceret, nunquam tamen (aniraa) propter hoc ab hac fidei veritate recederet; et haec est, quae sanctificat, cura per dilectionem operatur. Oranes videmur credere, et taraen non est tantus defectus in toto raundo, quantus fldei. Si enira fideliter divina beneflcia inferni attenderemus; nunquam ita faciliter Deura offenderemus.
Tertio sanctificatur aninia, quando vim eius amativam inhabilat Deus-bonitas per sanctificationem amoris; Apostolus: Nunc vero liberati a peccato, servi autem facti Deo, habetis fructum vestrum in sanctificalionem, finem vero vitam aeternam. Quid est, quod facil animara liberam a peccalof Amor; unde Apostolus: Non accepistis spiritum servitutis iterum in timore, sed accepistis spiritum adoptionis filiorum, inquo clamamus: Abba, Pater. Si filii veri sumus, Patrera nostrum Deum vere amamus; (si) Deum amamus, et vere liberi sumus. Haec igitur sanctificatio, quae fit per amorem, est illa, per quam Deus habitat in anima, quia quid est caritas nisi amor boni? Quia « bonum et amor esl vis unitiva a. Unde anima fit templum Dei sanctificatura per caritatera; ideo Apostolus ad Ephesios: Elegit nos ante mundi constitutionem, ul essemus sancti et immacidati in conspectu eius in caritate. Desiderent ergo miseri horaines et diligant rerum temporalium (abundantiam), tu autein, qui Christianus es, dilige Deum, ut Deus habitet in te tanquara in leraplo suo per carilatem sanctiticato et inundato. — Quarto oportet, quod eain inhabitet Deus, ut sanctiflceranr quantum ad vita corporis regilivam, et hoc per sanetificalionem honestatis et conversationis exterioris; priraa ad Thessalonicenses: Haec est voluntas Dei, sanctificatio vestra, lU sciat unusquisque vestrum vas suum possidere in sanctificatione et fionore, non in passione desiderii. Vas corpus noslrum est, quia est vas aniraae, in quantum (esl) materia, et receptaculura Spiritus sancti per gratiara. Membra nostra templum Spiritus sancti, et ideo raunda debent esse et sancta. Quare descendit Filius Dei in Virginem? Quia raerabra Virginis sibi sanctificata et raundissiraa servavit. Ergo oportet, quodsi tu vis esse teraplum Dei, quod tu custodias vas tuum in sanctificatione et honore. Vide, quid dicat Aposlolus ad Romanos: Humanum dico, propter infirmilalem carnis vestrae; sicul enim exhibuistis membra vestra servire immundiliae et iniquitati ad iniquitatem, ita, nunc exhibere membra vestra servire iustitiae in sanctificationem. — Sed dicet aliquis: Quoraodo possuraus servare raunditiara et sanctiflcationein in membris nostris, qui haberaus concupiscentiam, libidinem et fomitera? Sed saltera facias pro hac raunditia et sancliflcatione quod facit luxuriosus pro iraplenda libidine, qui non parcit fami nec frigori nec morti, iramo quandoque se omnibus istis exponit pro unica modica delectatione. Quid est quod tu dicis, quod non potes istam munditiam conservare, et bene
potes lotum temetipsuni exponere pro una vilissima delectatione? Plus poterit in le misera corruptio, iiuam possit in te natura cura gralia? Absit. Verum est, qaoil mala consuetudo multum inficit et corrumpit alTectum; sed nihil est facilius corpori macerato et castigato quam custodiri sanctum et numdum. Facilius et cilius se exponeret liomo calidis flaiiimis, 1. quam faceret lale peccatum. — Exemplum de quodam in Vitis sanclorum Patruiu qui eral in quodam deserto solus sicut anaclioi-eta; et venit quaedam mulier ad ostiolum suuin in hieme et coepit flere, quia nox appropiiiquabat, et frigus erat; et si foris iaceret, timebat, ne a bestiis deserti devoraretur. Coepit clamare ad ostium illitis boni viri, ut pro Deo reciperet eam in hospitiolo suo illa iiocte, et propter frigus, ne periret frigore, aiil devorarenl eam bestiae. Iloc audiciis, sanclus vir iiii'iit roiniali ci et limuit, ne de cnnielilalr iriivliriiiliTeliir. si diiiiitlerct eam foras, el iutioduxit eam. Cuin fuit intus, dixit, quod tantum frigus habebat, quod durare non poterat. Et ille bonus homo paravit illi parvum igniculuiii, sicut potuit, et calefecit se. Cum fuit calefacta, coepit dicere illi bono homiiii, quomodo esset ita crudelis, quod ila dure et aspere volebat vivere; quod Deus non praecepit houiini, quod interficiat se; et sic a longe incepit praevenire, eum posse esse in saeculo et habere unam bonam mulierem uxorem et ex ea filios procreare ad cultum Dei, et melius esset quara sic solitariam vitam ducere. Et tunc incepit animum virilem, et avertens, utpole vir sanctus et inundiis, posuit inanum suara in ignem, quam tamdiu ibi tenuit, quod totus unus digilus fuit combustus, et tantum tenuit eam in igne, quod onuiino tentatio illa et motus illi fuerunt penitus exstincti. 0 quantum gavisus est plus de digito illo quam de omnibus aliis! Sic se exposuit iste igni corporali, ut ignem luxuriae in se exstingueret, qui est valde raalus ignis.
Audi, quid dicit lob: Ignis est usque ad peri diiionem devorans et omnia eradicans geniinina. Legimus in Scriplura sacra, quod Nabuzardan teraplum Dei incendit; quod est, quando homo, qui debet esse templum Dei, se ipsum igne libidinis suc.cendit. Carissimi, vos eslis clerici, quibus loquitur beatus Petrus, magnus pastor vester et episcopus, quod (sitis) filii obedienliae, non configurali prioribus ignorantiae vestrae desideriis, ita in Canonica. Petrus est; audite, clerici, discipuli Petri, immo magis discipuli Christi, ubi dicit Magister vester: Estote niagni, quia ego raagnus sum, et sapientes, aut divites, aul gloriosi? Nusquam invenietis; sed ipse dicit: Estute sancti, quia ego sanclus sum. Et unde igitur tanta insania, quod non curant homines de sanctitate habenda, sed multum curant dedivitiis, gloria et ho- Libr. V. de Vilis l>alium, libellus quinlus de rornicatione Cap. 31, 12; dein respifimr IV. Reg. 25, 9. nore temporali et de scientia? Et Deus caeli! quis laborabit pro sanctitate habenda, ad hocscilicet, quod sit sanctus? Non propter divitias, scientiain, dignitates et honores est homo sanctus nec repulatur a Deo sanctus, et tainen pro istis expendimus totum tempus nostrum. Ad sanctitatem procurandam nobis datur, et expendimus illud in superfluis el nocivis! Audi, quid dicit et consulit Sapiens: il/«,se/-e/e a?«'- mae tuae, placens Deo, et contine; congrega cor timm in sanctilate eius, non. corpori aut carni, sed animae; et nos conlrariura facimus, plus diligiraus saccura fiino plenuin, corpus noslrum scilicet, quam aniraam, quae est teraplum Dei, Spirilus sancti.
Illa igitur aniraa est teraplum sanctum Dei, cuius vim poteslalivam inhabitat Deus-maiestas, cuius vim cognitivam inliabitat Deus-sapieiitia, cuius vim amativam inliabitat Deus-bonitas, cuius vim administrativam inliabitat Deus ut sanctificatio. De his habeinus exemplura in Virgine gloriosa, de qua apparet, quain limorosa fuerit, quain /«'rfe plena, quain amorosa, quam in conversatione honesla. — Vide Siraeonein, qui portat Christuin in ulnis suis; porta et tu Christum in ulnis cordis tui; amplexare eum per fidem et araorera. Ad lioc debes venire ad ecclesiara, ut portes Christuin, noii propter pecuniara, sicut multi fciciunt, qua accepta, recedunt, sed ut portes Christum, quera olfert libi Deus Pater onini die iii altaris Sacramento; el nos spiritualiter debemus eum sumere, et si non quotidie suminius Sacramentum allaris, debemus tamen portare in ulnis nostris iuxta cor noslrum per araorera, ut landem perveniamus ad apertam eius visionem, ad quam nos perducat Christus Dominus noster.
Una oblatione consummavit in sempiternum sanctificalos.
Nihil reiiciendum est, quod cum gratiarmn actione percipilur; sanctificalur enim per verbum Dei et oralionem, priinae ad Tiraotheum quarto Et loquitur Apostolus de esu ciborum materialium, dicens, quod habent per orationem sanctificari. Manifestura est, quod omnes boni raorigerati praemittunt benedictionem ante comestionem; el vellem, quod omnes consuetudinera istara haberent, saltera quod dicerent Paler noster et facerent signum crucis, (et) non accederent ad cibos carnis, sicut faciunt bruta aniraalia. Exemplum ad hoc, quod in quadara raoniali intravit diabolus cura lacluca, et postea quidara horao, compatiens illi moniali, quaesivit a diabolo, qui eam intraverat, quomodo intraverit, quare et quomodo ausus fuerit intrare famulara Dei omnipotentis. Et respondit diabolus: « Ego sedebam super Episl. I. 0. I, 14; sequilur Lev. II, 44. Kccli. 30, 24.
Vers. 4. seq. Hoc prolliema ileest in cod. Trecensi.
unam lactucam, et ipsa momordit me. -Quid mali feci »? In quo notavit Sanclus, quod irruerat in lactucam illam, non facto signo crucis, et fecit suis orationibus exire diabolum ab ea; in quo datur nobis exemplum, quod non debeinus statim irruere in cibum sicut bestiae, sed debemus reverti ad hominem interiorem et praemittere orationem ante ciborum sumtionem. Si igitur debel oratio praemitti ante refeclioneni carnis, quanto magis ante refectionem mentisl Et si cibus carnis per orationem sanctificatur, multo magis cibus mentis per orationem impetratur et sanctilicalur. Inde est, quod semper in omnibus praemiltitur oratio. Ideo rogabimus Dominum, ut istud residuum sermonis nostri hodierni det nobis dicere ita, quod sit ad honorem sui nominis et ad animarum nostrarura aedilicationem.
Una ohkuione etc.
Dicebatur vobis hodie, quod in hoc verbo explicatur nobis materia et causa praesentis solemnitatis; et maleria duplex: oblalio Prolis et puiificalio Ma- Iris; causa duplex: una est consummaUo legalium hostiarum, et altera iniliatio purificaiionum spiritualium. Propter hoc illa voluit offerre et ille offerri. Dictum est etiam, quod decebat, Virginem esse omnis sanctiflcationis formani el exemplar propter quatuor, quae dicta sunt; et cum hoc fuit forma omnis sanctificationis nostrae in hoc, quod praesentavit Filium suum in templo materiali; in quo notatur, quod, si volumus sanctificari, oportet, quod simus templum Oei, quod fit quatuor modis, ut dictum est. Modo restat videre, quomodo ad lianc sanctificationem peruenire possimus, quod simus templum Dei. Salomon aediflcavit templum Dei; si quaeras, qualiter illud saoctificavit, et qualiter te ipsum debes sanctificare, audi de ista sanctificatione quod dicitur in veteri Testamento, quod fuit praemissnm anle novum, non pro nihilo, quia multa signiflcata sunt ibi, quae debent "°™ Testamento. Dicitur enim in veteri Testamento, quod quaedam sanctificabanlur lavacro, quaedam unguento, quaedam voto, quaedam saoificio. Et sic in novo quaedam sanctificantur lavacro compunctionis amarae; quaedam, unguento gratificationis iucundae; quaedam, w<o professionis austerae; quaedam, sacrificio aemniationis invictae.
De primo modo sanctificationis habetur in libro Numerorum: Quidquid ignem non potest sustinere, aqua expiationis sanctificabitur. Aqua ista fiebat, sicut ibidem dicitur, ex mixtione aquae cum cineribus vitulae rufae, extra castra combustae, quia virtute Spiritus sancti habet contritio aquam in ablutionem et sanclificationem, id est graliam Spiritus sancti, quia contritio et recogitatio peccatorum debet iungi cum cineribus vilulae rufae, hoc est cum memoria passionis dominicae. Unde Apostolus ad Hebraeos: Si sanguis hircorum et taurorum. et cinis vitulae aspersus inquinatos sanclifical ad emuhdationem carnis, quanto magis sanguis Christi, qui per Spiritum sanctum semetipsum obtulit immaculatum Deo etc. lungas ergo memoriam et recordationem peccatorum tuorum cum cineribus vitulae rufae, hoc est cum memoria passionis dominicae, et incipe plorare, et sic expiari et sanctificari poteris; sicut faciebat David, qui dicebat: Lavabo per singulas noctes leclum meum, lacrymis meis stratum meum rigabo; et statim sequitur: Turbatus est a furore oculus meus; a furore, hoc est ab indignatione peccatorura meorum, turbatus est oculus meus, prorumpens in lacrymas. Si cogitaret bene homo, quod Filius Dei pro peccatis suis sanguinem suum sparsit; multum doleret et fleret de hoc, quod peccavit; sic igitur debemus lavari, ut mundi simus. — Et est attendendum, quod multi lavantur, sed munditiam suam non custodiunt, sed cito eam peccando perdunt; contra quos Isaias: Lavamini, mundi estote. Quid prodest, horaines lavari et statim inquinari? in Ecclesiastici trigesimo quarto: Qui baptizatur a mortuo et iterum tangit eum, quid prodest lavatio iUius? Non dico, quod non sit bonum conflteri et assuescere se ad bona opera, licet homo recideret in peccatum; sed si videt, ad habendam vitam aeternam talis munditia non (valet, nisi) sit conservata. Et est notabile quod dicit: Quidquid ignem sustinere non poterit, quia -aliqua sunt peccata, quae sic non oportet expiare, quia stalira ab igne caritalis in perfectis hominibus absorbentur. Quando enim viri perfecti aliquod veniale cominittunt, statira consumitur sicut gutta aquae in camino; sed non sic est de peccato mortali, quia non habet talem ignem. Legitur quod antiquitus sacerdotes et Levitae absconderunt ignem de altari in quodam puteo et postea foderunt ibi et non invenerunt ignem, sed aquam crassam, quam posuerunt super sacriflcia et holocausta, et tolum combussit. lo quo significatur devotio lacrymosa ex corapunctione procedens, quae orania peccata consumit. Hic est ignis, qui debet in altari ardere, hoc est in intimo cordis huraani.
Secundo deberaus sanctiflcari unguento gratificationis iucundae; de quo dicitur in Exodo: Assumto unctionis oleo, unges tabernaculum cum vasis suis, ut sanctificentur. Istud unguentum est unum de raagis pretiosis et sacratissimis rebus, quae erant in veteri Testamento. Erat enim factum istud unguentum ex oleo olivarum cum myrrha, cinnamomo, calamo et casia. Attende, quod Scriptura sacra dat intelligere per oleum gratiam exhilarantem, quae intrat animam serenam et iucundara; Psalmus: Ut exhilaret faciem in oleo. Sed perfecla gratia intrat per oleum iunctum cum praedictis, cuin
cum myrrha et aliis. Myrrha praeservat a piilrefactione corpora mortuorum et designat munditiam carnis, quae reprimit motus e carne snrgentes quasi vermes; cinnamomum aufert tenebrositateni oculo; et calamus valet ad confortationem cordis; casia valet ad purgationem sanguinis et purgat mundificando. Modo per oleum significatur gralia mentem exbiiaraus. — Dionysius vero dicit, quod tres sunt _ hierarcbici, scilicet illuminare, purgare,perficere; et illuminalio est medius actus. Per illa igitur quatuor intelligitur gi-alia ut mundans et puriflcans in Sacramentis, et haec munditia intelligitur in myrrha; per cinnamomum intelligimus gratiam iUuminantem in donis; per calamum intelligimus gratiam perficientem et sursum agenlem in beatiliidinibus; per casiam intelligimus gratiam universaliter regenlem in septem virtutibus, et haec est universalis vi. iustitia. Et ista consurgnnt in numerum vigesimum octavum, quia seplem Sacramenta, septem dona, seplem beatitudines et septem virlutes faciunt viginti octo, qui est numerus secundo perfectus; quia sicut Deus in senario, qui est numerus primo perfectus, fecit perfectionem rerum primam, quantum ad esse primum scilicet; sic in vigesimo octavo fecit secundam perfectionem, gratiae scilicet, hoc est perfectionem quantum ad secundum esse, et sic Spiritus sanctus mirabiliter ordinavit. — Et dicilur ibi quoddebent esse. „„gygu[o q quingenli sicli de mijrrha et medietas de cinnamomo; quingenti sicli sunt decies quinquaginta, denarius vero significat perfectam exercitationem in praeceptis, quia denarius oranes numeros conlinet in se. Quinquagenarius est numerus Spiritus sancli, quia quinquagesimo die datus est Spiritus sanctus, et annus quinquagesimus est annus iubilaeus, id est annus remissionis; in hoc ergo signiflcatur perfecta exercitatio in gratia per numeros iam dictos; per quinquies quinquaginta, semiplena per medietatem; quia p«-/ecZa exercitatio debet esse in nobis ad habendam munditiam; semiplena ad habendam scientiam el notitiam; et cum iam dicta assumat, tunc additur oleum gratiae, et oleo isto debet inungi pontifex, quia debet habere perfectionem omnis gratiae, et ab ipso debet descendere in alios, ut sit sicul unguentum in capite, quod descendit m barbam, barbam Aaron. — Sed videte, quid di-.. Ezechielis vigesimo octavo praelato: In iniquitiite negotiationis tuae polluisti sanclificalioncm luam; negotialor est praelatus, qui libenter ingreditur, quia pingue est beneflcium, et causa lucri, non pro salute animarum; vel quando plus circa temporalia negotia intendit quam circa spiritualia. Talis perdit requiem et sanctificationem cordis; non potest haberi sanctitudo menlis nisi in requie debentomnes, quotquot sunl, exercere se ad sanctificationeiii mentis. Istud est unguentum sacratissiinum, quo debent ungi capita nostra, hoc est mentes nostrae. Christus fuit unclus, quia Christus interpretatur unctns; et tu humiliter debes inungi isto unguento descendente a Christo, capite tuo; istae sunt divitiae Christi, si repleal te gratia ista septemplici. Sed non curamus nisi de negotiatione, quasi circa orania ut negotiatores siraus; etiain litteras ad negotiationem addiscimus, vel ut lucremur, sicut faciunt qui student in scientiis lucrativis, vel ut aliquid sciant, ut appareant in hoc mundo.
Tertio sanctificabatur homo voto, sicut nunc i sanctificatur liomo voto professionis austerae. De hoc habetur in libro Numerorum: Vir, sive mulier, cum fecerint volum, ut sanctificentur, et se voluerint Domino consecrare, a vino et omni, quod inebriare polest, abstinebunt. Per vinum et per poculum inebrians intelligitur omne illud, quod potest praebere fomentum amori libidinoso, a quo oportet se abstinere qui vult esse sanctus. « Libido est amor earum rerum, quas potest quisque invitus amittere », secundum Augustinum. — Igitur Nazaraeus debet se abstinere ab omni amore creaturae inordinalo, sive illud sit bonum interius, sive exterius, ut sunt honores et dignitates, et se humiliare et spiritualiter castrare, carnera propriara macerare contra carnalitates, sive sit bonura teraporalis fortunae, a qno debet se depauperare; et hoc est quod dicit Paulus secundae ad Corinthios septimo: Mundemus nos ab omni inquinamento carnis, quod facit qui corpus suuni sanctificat et mundura custodit, et spiritus, quod facit qui superbiam, quae est initium onvnis mali, fugit et vitat; perficientes sanctificafionem in timore Dei, quod facit qui cavet sibi ab avaritia. Augustinus dicit, quod « orane germen habet vermem suum » corrodentem et consumentem. Vermis divitiarum est superbia. Ergo oportet elongari ab istis qui vult superbiam vitare. Verum est, dices, quod elongatio ista debet esse quantum ad affectum, non quod homo omnia dimittat et nihil habeat. Certe, vix possunt tangi, quin inquinent. Bernardus: « Lutosa est nostra substantia»; ergo maculat langentem. — Verum est, <: dices tu, de patrimonialibus divitiis, non de divitiis Ecclesiae, quia enim Deo dedicatae non raaculant nec inquinant possidentem, (sed) sanctificatae sunt: ergo saltem istas possumus habere et concupiscere. Dico, quod non macularent, si non possent amari; dicere enim tibi: Non diligas divitias patrimoniales, sed ecclesiasticas, est, ac si diceretur tibi: Non diligas rauherem saecularem, sed monialera; et cum utraque est peccatum mortale et raaius cum moniali; sic in dilectione et tenacilate divitiarum ecclesiasticarum.
Quarlo niodo sanctificatur homo sacriftcio aemiilationis invictae, de qua dicitur in lob S quod cum in orbem transissenl dieseonvivii, miltebal ad eos lob el sanctificabat illos, offerens Iwlocausla pro singulis. Holocaustum est sacrificiuni totum incensum, quod (offertur) de animalibus mundis occisis et concrematis; et sigiiifleabant isla sacriflcia mortem Domini nostri Iesu Christi, per quam est sanctificatio omnium. Sicut igitur lob sanctiflcabat fllios suos oflerendo pro singulis, sic et tu debes sanclificare le ipsum hostiam vivam per fldem, occisam per carnis mortiflcationem, sed concrematam incendio pii amoris. — Sed ecce, pervenimus iam ad secundum principale, quod esl de oblatione; habitum est enim iam Aepurificatione et sanclificatione.
II. Nunc videamus aliquid de oblalione. Quid voluit sibi Dominus ludere cum hominibus, ut praeciperet, quod sibi offerent talia animalia: liunc par turturum, nunc duos pullos columbarum, nunc agnum, nunc vitulum? Quid sibi vult hoc? Carissimi, non despiciamus ista, quia beata Virgo Maria isla non despexit, sed pro sua puriflcatione, qua tamen non indigebat, secundum Legein ea obtulit.
Videte, in toto veteri Testamento non leguntur facla fuisse sacriflcia nisi de sex generibus animalium et non plus, scilicet de bohus, capris, ovibus, de passeribus, turturihus et eolumbis; iria de animalibus gressibiiibus et tria de volatilibus. Sub bove comprehendo vitulum et vitulam et quae pertinent ad speciem bovis; sub capra, hoedum, hircum; sub ove, arietem, agnum et talia. Quid hoc significat? — Videte, quomodo Deus per ista parvula manuducit nos ad sapientiam magnam. Certum est, quod Deus creavit hominem innocentem, sapientia praeditum et rectum. Certum est etiam, quod non est ei inflicla poena morlis nisi propter peccatum suum, quia mors poena est, et non est poena ante culpam; igitur si stetisset homo in eo quod acceperat a creatione sua, nullum aiiimal iminolaret, nec pro eo Filius Dei moreretur, cuius mors et passio per sacriflcia veteris Legis designatur. Sed postquam peccavit homo, non poluit ad plenum reconciliari nisi per morlem Filii Dei praefiguratam in diversis sacrificiis veteris Legis. Ilorao igitur in statu innocentiae in sua prima creatione habuit sagacitalem in ingenio, rectitudinem in iudicio, benignitatem in affectu sive in anima, strenuitalem in actu, sobrietatem n vktu, manstietu,dinem. in convictu. Manifestum est, quod homo dicitur « animal mansuetum natura », et hoc est proprie proprium eius. Tres primae conditiones sunt in homine interiori, aliae in homine exteriori; et sicut homini interiori competit conleniplatio, quae intelligitur per avem volatilem; sic homini exte- Cap. 1, 5. riori competit actio, quae per animal gressibile intelligitur.
Cum igitur peccavit homo, non intellexit dignitatem suam, in qua conditus fuerat, secundum illud Psalmi: Homo, cum in honore esset, non intellexit, comparatus est iumentis insipientibus etc. Similis faclxis est brutis et in necessitate moriendi, quia necessario moritur sicut brutum, et etiain in brutalitate vitiorum, quia per peccatum devenit a sagacitate ingenii ad /lebetudmem; a rectitudine iudicii, in curvitatem; a benignitate, in bestialem ferilatem; a strenuitate actus, in segnitiem; a sobrietate victus, in voracilatem bestialem; a mansuetudine in convictu, in bestialem atrocitatem; et nunquam, sic existens in bestialitate, potest placere Altissimo. Ergo oportet ad hoc, quod placeat Altissimo, quod exterminet in se omnem brulalitatem et revocet in se rationalitatem sive conditiones hominis prius positas. Et quia non potesl redire ab hebetudine in sagacitatem nisi per vigilantiam; a curvilale iudicii ad rectitudinem nisi per simplicitatem; nec a bestiali feritate in benignitatem nisi per amicitiae virtutem et per benevolentiam; nec a segnilie in strenuitatem nisi per obedientiae promptitudinem; nec a voracilate in sobrietatem nisi per asperilatem. parsimoniae; nec a bestiali atrocitale in mansuetudinem nisi per paferri in Lege. — Dico, quod non potest redire ab hebetudine in sagacitatem nisi per vigilantiam; et hoc cernilur in pa.ssere; unde Psalmus: Vigilavi, et factus sum sicut pas.ser solitarius in lecto; et alibi: Anima noslra sicut pas.ser erepta est de laqueo venanlium, hoc est ab errore haereticorum, qui venantur homines, ut seducant et in errorem trahant. Inde est, quod in purificatione leprosi oflerebatur passer. Lepra propter varietatem colorum significat varielatem doctrinae haereticorum, a qua non liberantur, nisi pas.serem oflerunt, hoc est, qui vigilantes et diligentes sunt contra astutiam haereticorura. — Ilem, non transit homo a curvilale iudicii in rectitudinem nisi per simplicitatem innocentiae, quae per columham signiflcatur; in Matthaeo: Estote simplices sicul culumbae. Vis igitur habere rectitudinem iudicii? Habeas simplicitatem intentionis, intendens tantum ad Deum, non ad mundum per alicuius amorem aut odium. — Item, non transit homo a bestiali feritate in benignitatem et benevolentiam nisi per virlutem amiciliae, (]z.e, ev turturem designatur, quae semper comparem suum diligit, sive praesentem sive absentem, sive mortuum sive vivunt, in tantum, quod si aliquando caret illo, nunquam alium quaerat nec habeat. Idem est, quod in laudem
Ecclesiae, aut fldelis animae dicitur in Canticis: Pulcrae sunt genae tuae sicut turluris, propter virtutem amicitiae et benevolentiae. Ideo beata Virgo obtulit parturturura, quia duplex requiritur caritas et benevolentia in homine: una ad Deum, alia ad proximuin. — Item, non transit homo a segnitie in strenuitatem nisi per promptitudinem obedientiae, quae significatur in bove, qui assuetus est iugo et portat iugum et ad sulcandum et ad operandum; sic homo bonus debet portare libenter iugum Domini et obedire ei, et in suicando corda audientium vomere praedicationis et doctrinae et iii operando, dando bona exempla proximis ad aediQcationem eorum, quia plus movent exempla quam verba. — Item, non transit homo ab ingluvie ad sobrietatem nisi per parsimoniam abstinentiae, quod inlelligitur in capra, quae est aspera et asperis utitur et in asperis quiescit, non quaerit nisi terram nudam Dicitur sponsae in Canticis: CapiUi lui sicut greges caprarum, et sunt illae cognitiones et affectiones, quae exeunt a mente et prodeunt sicut capilli a capite (et) sunt sicut greges caprarum propter asperitatem victus et sobrietatem. Item, quia, sicut capra faciliter ascendit ad montana, sic qui habent asperitatem vitae faciliter ascendunl ad intuenda caelestia cognitione et affectione. — Item, non transit homo a ferali atrocilate ad humanam mansuetudinem nisi per tractabilitalem patientiae, quod intelligitur in ove, quae est animal patientissimum, non laedit pede, non mordet dentibus, omnia patienter sustinet; ideo de Christo: Sicut ovis ad occisionem ducetur; et in Matthaeo: Ecce, ego millo vos sicut oves in medio luporum, quasi dicat: Videatis, quod vos habeatis patientiam ad modum ovis et omnia patienter sustineatis. — Sic igitur per Jsta sex reducitur homo ad statum debitum et sic placet Altissimo et sic potest ad vitam aeternam pervenire, ad quam etc.
Sermo III
, Ut perfecerunt omnia secundum Legem Domini, reversi sunt in Galilaeam, Lucae secundo.
Describens beatus Lucas solemnitatem purificationis beatae Virginis, post plenitudinem narrationis in fine subiungit praemissum verbum ad modum conclusionis, in quo satis notabiliter datur intelligi sublimitas praesentis festivitatis, quae recte pro sui nobilitate appellari potest perfectio Legis ex nomine singulari. Ante enim hanc oblationem Lex neminem perficiebat propter defeclum veritatis, iuxta quod dicilur ad Hebraeos septimo: Nihil ad perfectum adduxU Lex. Ratio huius redditur ad Hebraeos deciiuo: Umbram enim hai)ens Lex futurorum bonorum, non ipsam imaginem rerum,per singulos annos eisdem ipsis hostiis, quas offerunl indesinenter, nunquam. potest accedentes perfectos facere. A nemine etiam perficiebatur propter obligationem necessitatis et defeclum virlutis; nam Deuteronomii vigesimo septimo: Malediclus homo, qui non permanet in sermonibus Legis huius nec eos opere perficit. Unde Actuura decimo quinto dixit Petrus: Nunc ergo, quid tentalis Deum, imponere iugum super cervices discipulorum, quod neque patres nostri neque nos portare potuimus? Et ideo ad Galatas tertio: Quicumque exoperibus Legis sunt, sub maledicto sunt. — Sed beata Virgo non raaledicta, sed benedicta fuit; et ideo perfecit omnia secundum Legem propter oblationem ipsius Chrisli, Filii sui, per omnes oblationes figurali; unde poterat ei competere illud ad Hebraeos decimo: Una enim oblatione consummavit in sempitermim sanctificatos. Obtulit enim Chrislum, in quo est omnis legalis oblationis impletio, secundum illud ad Romanos: Finis Legis, Christus, ad iustitiam omni credenti. Perfecit etiam omnia per oblationem libertatis; ipsa enira non fuit sub obligatione Legis; priraae ad Timotheum primo: Lex iusto non est posita, intelligendo per se; et beata Virgo absque omni peccato concepit; non ergo tenebatur ad legem purificationis. Quoniam ergo non fecit timore necessitatis, sed amore caritatis, ideo Legem perfecit, sicut dicitur ad Romanos decimo tertio: Plenitudo Legis est dilectio. — Et hoc potissime de lege purificationis debet intelligi; si enim purificatio non iniponitur nisi iramundis, patet, quod non erat astricta legi humanae beala Virgo, et hoc exprimit legislator Levitici duodecimo: Mulier, si, suscepto semine, pepererit masculum, immunda erit septeih diebus etc. Quoniam ergo concepit non ex virili semine, exerapta erat omnimode ab hac lege. Dum ergo huic legi humiliter se subiecit, secundum illud Matthaei tertio: Sic d.ecet nos implere omneni iustitiam, id est humilitatem, omnia secundum Legem implevit propter oblalionem veritatis, offerentis carilatem et disponentis humilitatem. Ad perfectam ergo Virginis laudem, notandum, quod commendatur in verbo proposito quantum ad perfectionem vitae activae et conlemplaiivae. Primum, ibi: Ut perfecerunt omnia secundum Legem; secundum,- ibi: reversi.mnt in Galilaeam, quae transmigratio interpretatur. Transmigrant enim conlemplativi, cum, satis conveniens schema cum nomine Bonaventurae impressum
relicto niundo, revertitur spiritus ad mm qui misit iUum.
I. Sciendum autem, quod lex divina quaedam docet fugienda, ut mala culpae; quaedam facienda, ut bonaviae; quaedam toleranda, U mala poenae; quaedam exspectanda, ut bona gloriae. Ideo ad eiusmodi omnimodam perfectionem quatuor sunt necessaria, scilicet pertecta sanctimonia in fugiendis, perfecta obedientia in faciendis, peiiecla patimtia in tolerandis et perfecta fiducia in esspectandis; quae omnia perfecte fuerunt in beata Maria et debent reperiri in qualibet anima sancta ad lioc, ut sit perfecta.
Primum fecit beatissima Virgo Maria, secundum illud Numerorum sexto: Jsta est lex Nazaraei, cum voveril oUationem suam Domino lempore comecrationis suae, exceplis his quae invenerit manus eius, iuxta quod mente devoverat, ita faciet ad perfeclionem sanctificalionis suae. Et nos suo modo iraitari debemus, iuxta quod habetur secundae ad Corinthios septimo: Mundemus nos ab omni inquinamenlo carnis et spiritus, perficientes sancti.ficationem in timore Dei. — Secundum fecit; propter quod, quarti Regum vigesimo: Obsecro, Domine, memento, quaeso, quomod.o amhulaverim coram te in verilate et in corde perfecto. Et in hoc imitari debemus (illud) Genesis: Amlmla coram me et esto perfectus; et (illud) ad Romanos duodecimo: Utprobetis, quae sil voluntas Dei bona et beneplacens et perfecta. Contra potest dici de aliquibus (illud) secundi Paralipomenon vigesimo quinto: Fecit bonum in conspectu Domini, verumtamen non in corde perfecto. — Tertium etiam perfecit ipsa; ad quod hortamur lacobi quarto: Patientia opus perfectum habet. Hoc vere specialiter de ipsa gloriosa Virgine dicitur; unde Hieronymus: « Sicut in comparatione Dei nemo bonus, ita in comparalione Matris Domini nulla invenitur perfecta, quantumcumque virtutuni meritis sublimetur ». Poenam autem, in qua perfecte fuit patiens, exprimit Simeon Lucae secundo: Et tuam ip.sius animam. pertransibit gladius. Placebat enim, offerri Filium suum pro eis qui eum crucifigebant et eius Matrem transfodiebant. Et in hoc imitanda est, quia ad Hebraeos decimo: Patientia vobis necessaria est, ut, voluntatem Dei facientes, reportetis repromissionem; ad Ephesios sexto: Proplerea accipite armaturam Dei, ut possitis resistere in die malo et in omnibus perfecli stare. — Qnoad quartum competit ei illud Psalmi: El sicut luna perfecta in aelernum, et testis in caelo fidelis. Quod toft sit Mi aelernum perfecta, id est semper, esl valde mirabile, secundum illud Proverbiorum ultimo: MuHerem fortem quis inveniet? etc. De hoc etiam Apocalypsis duodecimo: Signum magnum appa.ru.it in caelo: Mulier amicta sole; unita enim fuit perfeclissime ipsi Soli iustitiae, Filio Dei; und(! primae loannis quarto: Perfecta carilas forns mittit timorem. In hoc etiam imitanda est; ad Colossenses tertio: Super omnia haec carilatem ha.hele, quoil est vinculum perfeclionis; Lucae sexto: Perfectus autem omnis erit,.si.nt sicul magisler eius.
II. Ad hoc autem, quod anima con templativa recurrat in Deum, a quoexivit, necesse habet quadrnpVmler reverti: primum, per scrulinium conamplexum divinae praesentiae. Primum praeparat mentis tranquillitatem; secundum honorat Patris maiestatem; tertium considerat Filii veritatem; quartum degustat Spiritus sancti suavitatem; Canticorum sexto: Revertere, revertere, Sulamitis, revertere, revertere, ul inlueamur te, ubi quater dicit revertere. — De primo, Threnorum tertio: Scrutemur vias nostras et quaeramus et revertamur ad Dominum; et leremiae trigesimo primo: Statue libi speculam, contemplare etc.; et infra: Revertere, virgo Israel, reverlere ad civitates tuas. — De secundo, lob trigesirao octavo: Nunquid miltes fulgura, et ibunt et revertentia dicent tibi: Adsumus? Quis posuit in viscerilms hominis sapientiam, vel quis ded.it gallo intelligentiam? Et tangit ibi desiderium assistendi coram Deo; Tobiae duodecimo: Tempus est, ut revertar ad eum qui me misit. De hoc etiam obsequio dicitur Apocalypsis septirao: Et omnes Angeli stabant in circuitu throni. — De tertio, Ezechielis primo: Animalia ibant et revertehanlur etc. — De quarto, lob vigesimosecundo: Sirever.ms fueris ad Omnipotentem, aedificahc7-is et longe facies iniquitatem a lahernacido tuo. Haec autem reversio flt per amorein fllialem; Lucae decirao quinto: Ipse m se aulem reversus dixit: Quanti mercenarii in domo Patris mei ahundant panibus! Omnis enini delectatio terrena amaritudo est et egestas, per quam anima compellitur redire ad Deura, qui dat osculum et occidit vitulum saginatum, iuxta illud loannis: Per me si quis introierit, salvabitur et ingredietur et egredietur et pascua inveniet.
Sermo IV
Slatim veniet ad templum sanctum suum Dominator, quem vos quaeritis, et Angelus testamenti, quem vos vultis, Malachiae tertio.
Id verbo praemisso proinitlit Prophela advenluiii Cliristi ad templum de propinquo futurum, secundum quod hodierna die fuit implelum. Et quoniam hic adventus utilis non est nisi quaerentibus ipsum sollicite et desiderantibus devole; ideo ipsuin describit dupliciter: prinium, ut soUicite quaesilum, cuni dicit: Slalim veniet ad templum sanclum suum Dominator, quem vos quaenlis; secundo, nidevote desiiteraium, fiini subdit: el Angelus lestamenli, qunu cos r»/,'/. Quitrritur autem Christus per fldem et desideratur per caritatem; et illis solis prodest adventus Christi, qui habent fiden per dileclionem operantem medianle qua ipsi Christo tanquam capiti sunt compaginali, qni merito dicuntur filii Dei, et propter quos sanctilicandos suminus Sacerdos Christus ad templum venit.
Adventus autem Christi ad templum mnltiforct miter habet intelligi, secunduin inulliforiiiem inteljectum templi. Nomine etenim templi secundum liiieram intelligitur basilica inalerialis; secundum allegoriam vero, uterns virginalis; secundura Iropologiam, anima fidelis; secundum anagogiam vero, lerusalein caelestis; et secundum istum quadriformem inlellcctnin exponi polest verbum praedictum.
1'inno iiaiiiqiii sccnndum litleram venit Christus coriioialilcr ad lciiiplnm basiUcae materialis in ledam; et hoc secundum quadruplicem veritatera, scilicet viiao, voHtiae, iustiliae et doclrinae. — Prirao igilur- vchii Hiristus ad templura ad Legein exseqiiriiiliiiii. sccundum illud Lucae secundo: Venit Siiiinin III Siiiriln in lemplum, et cum inducerent pui-rinii irsinii piireiilrs eius, ut facerent secundum coiixiiriiutiiierii Legis pro eo; et ipse accepit eum in ulnas suas. Consuetudo namque Legis erat, quod primogenita Deo offerebantur, et oblata redimebantnr; et haec consuetudo duravit et durare debuit, nsqncquo ille venit, in qiio oblatio et redemptio habuit perfici et impleri. Oblatio autem primogeniti perfecta non est, quousque offeratur ille qui est primogenitus simpliciter, nec redemptio, quousque redimalur ille qui est liber simpliciter. Hic aulem est ille qui nuHi subest, sed aequalis est Deo Patri,pn'- mogenitus ante omnem creaturam. In hoc igitur solo fuit Lex expleta quantum ad figuras el promissa; fuit eliam impleta quantura ad praecepta ob perfectissimam obedientiam. Cum enim in nullo esset subiectus Legi, voluit tamen servare Legis consuetudinem, nt exemplum daret obedientiae, secundum quod in iMatlluiei tertio dicit ad loannem Baptistam: Sie decet, nos implere omnem iuslitiam. — Secundo venit ad templura ad Legem exquirendam, secundum illud Lucae secundo: Faclum est post triduum, invenerunt illum in templo, sedentem in medio doctorum, audientem illos et interrogantem eos; ut daret nobis formam et ostenderet, quod lex Dei ab ipsa pueritia est exquirenda, secundum illud Psalrai: Legem. pone mi/ii, Domine etc. Datur etiara iii hoc forraa, ut iiullus audeat prius docere quain discere, non a quibuscuinque, sed a doctoribus veritatis. hwenerunt enini eum in templo non docentem, sed audientem el interrogantem; et hoc est, ad quod adhortatur Sapiens bonum adolescentem, Ecclesiastici trigesimo secundo: A udi tacens, el pro reverentia accedet iibi bona gratia. In mullis esto quasi inscius el audi tacens simul et quaerens.
Tertio venit ad templum ad Legem aemulandam, secundum illud loannis secundo: Ascendit Lesus lerosolgmam et inuenit in templo vendentes boves ct oves el columbas. Et cum fecis.el quasi /l-agellu.m de fiiniculis, omnes eie.cit de templo etc.-; et in alio Evangelio dicitur, quod cathedras vendenlium columbas evertit. Zelus enini Legis maxiine attenditur quantum ad cultum Dei. Nihil aulem magis repugnat divino cnltui quam domum orationis facere domum negoliationis, et maxiine illius negotiatioiiis, in qna spiritualia vendinitnr pro teniporalibus, quibus Doniinus potissime minatur, quia donum gratiae vendunt, quod, sicut est gratis acceptum, ita est gratis dandum. Et in hoc dat formam, ut ad templum debeamus venire ad orationem, non ad negotialionem, secundum quod dicitur Actuum tertio: Petrus ei loannes ascendebant in templum ad horam orationis nonam, ubi ipse Petrus pauperi petenti eleemosynam respondit: Argentum et auruni non esl mild; nbi salis ostendit, quod ad templum trahebatur amore gratiae, non amore pecuniae. — Quarlo ascendit ad lemplum ad Legein explicandam, secundum illud loannis septimo: Die festo mediante, ascendit fesus in templum et docebat, el mirabantur ludaei. Per hoc insinuatur, quod diebus festivis vacanduni est divinae legis doctrinae. Nullus enim est idoneus ad divinam legem explicandam et intelligendam nisi per Sabbati observantiam, per quam quiescat a culpa et omni affectione terrena. Unde hic quartus ascensus tribus praecedentibus debet esse coniunctus. Nullus enim potest esse doctor legis perfectus et explanator, nisi prius fuerit legis factor et exquisitor et aemulator, secundum quoil dicit ille magnus Doclor: Qui fecerit et docuerit, hic magnus vocabitur in regno caelorum. Et ideo voluit Dominus Legem docere in tempore sancto, videlicet in Sabbato, et in loco sancto, scilicet in templo, nt ostendat.
Vers. 46; sequimtitr Ps. 118, 33. et Eccli. 32, 9. 12.
Vers. 13. U. 15; scquiinliir MaUh. 21, 12. et loan P.espicltur Matlh. tO, 8; socfuitur Act. 3, 1. seqq.
Vers. 14. seq.; sequiUir Mallh. 5, 19.
quod lex sua non esl docenda nisi a viro sancto et iusto. Haec, inquam, dicta sunt de templo iuxta litteram, secundam quod nomine ipsius templi intelligitur basilica materialis.
Secundum allegoriam vero nomine templi datur > intelligi uCerus Virginis, in quo tota Divinitas corporaliter habitavit; et ideo recte dicitur Dei templum fahricatum divina potentia, adornalum divina sapientia, dedicalum divina gratia et adimpletum divina praesentia. Debetur enim huius templi fabricatio potentiae Patris; adornatio, sapientiae Filii; dedicatio, gratiae Spiritus sancti; adimpletio, praesentiae Verbi incarnati. Cinn enim sit « totius Trinitatis nobile triclinium », est tamen Verbi incarnati speciale templum et hospitium. — Est igitur primo Virgo Maria templum fabricalum divina potenlia, secundum quod insinuat Spiritus sanctus tertii Regum septimo, ubi dicitur, quod perfecit Hiram omne opus regis Salomonis in templo Domini. Opus namque regis Salomonis in templo Doniini est assumtio carnis a Verbo in utero virginali, quod opus Hiram dicitur perfecisse; Hiram enim interpretatur vigilans plasmationi et significat Deum Patrein, Creatorem caeli et terrae, qui sua immensa virtute, sicut omnia produxit sine adiutorio virtutis alienae, sic corpus aptavit ipsi Christo in Virginis utero absque humani contactus auxiJio seu ministerio; quod bene designatur primi Esdrae quinto, ubi dicitur de templo: Aedifi.cahalur domus haec a rege fsrael magno et fortissirao. Modus autem aediflcandi insinuatur tertii Regum sexto, ubi dicitur, quod malleus et securis el omne ferramentum non sunt audita in domo Domini, cum aedificaretur. In quo quidera quid aliud inlelligitur, quam quod Virgo Maria facta est templum Filii Dei per omnipotentiam divinae virtutis absque strepitu humanae operationis? secundum illud Psalmi: Homo natus est in ea, et ip-ie fundavit eam Altissimus. — Est etiam secundo teuiplum adornatum divina sapientia, secundura quod de ipsa potest exponi illud primi Machabaeorura quarto: Ornaverunt faciem templi coronis aureis. Per faciem enim mens intelhgitur; per fuigorem auri, cognitio; per coronam vero aeternitas designatur. Tunc igilur facies templi coronis aureis esl ornata, quando mens gloriosae Virginis illuminata fuit ad cognoscendum aeterna; scribitur Ecclesiastici vigesimo primo: Ornamentum aureum prudenli doctrina. Quoniam ergo Mater Dei fuit Virgo prudentissima, ideo mirabiliter et multipliciter divina Sapientia tanquam ornamentis aureis fuit ornata; quod bene designatur tertii Regum sexto, ubi dicitur: Nihil erat in templo, quod non auro tegeretur; et paulo post: Texit quoque Cherubim auro. Et omnes parietes templi per circuitum sculpsit variis caelaturis et tomo. Et hoc est quod scribitur Canticorura primo: Mureiiulas aureas faciemus tibi, vermiculatas argento.
Est etiara tertio teraplura dedicalxmi divina gratia, secundura quod insinuatur secundi Paraliponienon septimo, ubi dicitur: Sancti/icavit Salomon medium atrii ante templum Domini. In quo datur nobis intelligi, quod tam copiosa gratia sanctificationis in Virginera descendit, quod non tantum sanctiGcavit et dedicavit interius in raente, sed etiam exterius in carne, iuxla sermonem Angeli, Lucae prirao: Spiritus sayictus superveniet in te, et virtus Allissimi obumbrabit tibi. Igne enira divini ainoris amplificata et consummata fuit in gratia et virtute Altissimi obumbrata et expurgata fuit ab omni concupiscentia. Et hoc est, quod insinuat Spiritus sanctus secundi Machabaeorum secundo, ubi dicitur: Obtulit Salomon sacrificium dedicationis et consummationis templi. In cuius sacrificii oblatione ignis descendit, et nihilorainus nubes templum implevit, securidum quod dicitur secundi Paralipomenon septimo; in quo nihil aliud intelligimus nisi inflammationem gratiae Spiritus sancti et obumbrationem virtutis Altissimi, ex quorum concursu dedicata est Virgo Maria, ut esset idoneura teraplum Christi. — Postremo Virgo Maria templum est adimpletum divina praesentia, iuxta quod dicitur Isaiae sexto: Vidi Dominum sedentem super soLium excelsum et elevatum, et ea quae sub ipso erant, replebant Lemplum; Seraphim stabant super illud etc. Quid est istud quod erat sub Domino et supra Seraphim et replebal templum nisi humanitas Filii Dei? quae replevit sacratissimae Virginis uterura et per consequens universura mundum; ratione cuius dicitur: Plena erat omnis terra gloria eius. Plenitudo enira, quae fuit in Virgine Maria, redundavit in totam Ecclesiara; propter quod cantat universitas Sanctorura in Psalmo: Suscepimus, Deus, misericord.iam. tuam in medio templi tui. Haec misericordia Christus est, quara omnes Sancti desiderabant, claraantes: Ostende nobis, Domine, misericordiam tuam et salutare luum da nobis, id est, lesum tuum da nobis. Hanc misericordiam suscepit hodie Simeon in ulnas suas in medio templi, quera Virgo Maria prius susceperat in raedio ventris sui. — Et quia miseris non est via egrediendi de miseria nisi sola misericordia, ideo confugiendum est ad raisericordiam Virginis Mariae tanquam ad portam nostrae salutis; quod designalur Actuum tertio, ubi dicitur, quod vir claudus ponebatur quolidie ad portam templi, quae dicitur Speciosa. Porta enim templi est misericordia, secundum quod designatur tertii Regum sexto, ubi dicitur, quod rex Salomon fecit in introitu templi postes de lignis
oUvarum; per olivam enim inlelligitur misericordia. Et haec porta dicitur speciosa, iuxta illud Ecclesiaslici: Speciosa misericordia Dei in lempore irihulalionis. — Haec igilur dicta sunt de templo, secundum quod allegorice dicitur templum uterus virginalis.
Nunc autem restat considerare lemplum, in quantum secundum Iropologiam templum Dei dici- [m anima fidelis; de (»o dicitur Ezechielis quadragesimo tertio- Tu autem, fili hominis, oslende domui Israel lemplum, et confundantur ah iniquilatihus suis. Consideratio enim templi materialis parum prodest ad erubescenliam liahendam de peccatis; sed consideratio templi spirituahs, per quam cognoscitur perfectio virtutis, et per oppositionem confunditur deformilas peccati. Sciendum est igitur, quod lemplum est locus cultus divini; a quo quatuor requiruntur, ut possit in eo Deus debite coll et venerari, scilicet robur /undamenti, culmen aedifi.cii, odor sacrificii el decor ministerii. Haec in templo materiali requiruntur malerialiter, in templo autem spirituali reperiri oportet spiritualiter. — Debet igitur in templo spirituali primo esse robur fundamenli, quod est cognitio fuma per fidem non ficlam =, secundum illud ad Ephesios secundo: Superaedificati super fundamenlum Apostolorum et Prophetarum, ipso summo angulari lapide Christo Iesu, in quo omnis aedificatio constructa crescit in templum sanctum in Domino. Super hoc fundamentum stabilitur homo per Odem, quae est sperandarum.subslantia rerum, argumenlum non apparentium. Unde ipsi articuli fidei sunt quasi quidam lapides 1'undamentales, quod designalur terlii Regum quinto, ubi dicitur: Praecepit rex, ut tollerenl lapides grandes, lapides pretiosos in fundamentum templi, quia nuUa potest esse superaedificatio virtutis, nisi substernatur veritas credendi, assentiendo omnibus articuhs fidei, secundum illud Psalmi: In generationem et generationem veritas tua, fundasti terram, et permanet. — Secundo debet esse culmen aedificii, quod est intentio recta, secundum illud Ecclesiastici quinquagesimo 5, de Simone, Oniae filio, viro iusto et.sancto: Altitudo templi ab ipso fundata eM, duplex aedifieatio et excelsi parietes tempLi. Tunc enim est duplex allitudo in templo, quando intentio recta nihil quaerit nisi regnum Dei et iusliliam eius, et per gratiam devenire ad gloriam; hanc intentionem rectam habere non possunt qui sunt mali in manifesto vel in occulto, qui designantur per caecos et claudos; secundi Regum quinlo: Caecus et claudus non intrabunt in templum etc. Caecus enim est qui in. tenebris ambulat et nihil quaerit nisi bona praesentia; claudus vero est qui incedit duplici via et modo quaerit temporalia, modo quaerit aeterna. Et uterque istorum eiicitur de templo, quia, si quis diligit mundum, non est caritas Patris in eo, primae ioannis secundo.
Tertio vero requiritur odor sacrificii, qui aRectio pia; de quo in Psalmo: In tribulatione invocavi Dominum, el exaudivit de templo sancto suo vocem meam. Invocatio enim fit per orationem; « oratio autem », ut dicit Damascenus, « est pius allectus mentis in Deum » directus; el istud esl sacrificiura, quO placatur Deus in corde nostro tanquam in templo suo. Hoc autem sacrificium potissime offertur per spiritum conirilum et humiliatum, ad quem disponimur per tribulationem; et ideo in Psalmo dicitur: Invoca me in die tribulationis etc.; praemiseral enim: Invnola Deo sacrifi.cium laudis. Hoc est enim duplex sacrificium, quod Deo maxime est acceptum, videlicet compunctio in prece el devotio in laude, ad quorum utrumque excitamur per tribulationem exteriorem, secundum illud lonae secundo: Cum angustiaretur in me anima mea, Domini recordatus sum, ut veniat ad te oratio mea, ad templum sanclum tuum. Ut enim dicit Gregorius: « Mala, quae nos premunt, ad Deum ire compellunt'». — Quarto requiritur decor niinisterii, quod est conversatio sancta; de quo primae ad Corinthios terlioi: Nescitis, quia lemplum Dei estis vos, et Spirilus Dei habitat in vobis? Si quis autem templum Dei violaverit, disperdet illum Deus. Sanctitudo enim conversationis maxime competit templo Dei et violalio pudicitiae maxime repugnat eidem. Corpus enim et cor immundum habitaculura est spiritus immundi; et ideo non potest esse templum Spiritus sancli; et ideo secundae ad Corinthios sexto: Qui autem consensus templo Dei cum iclolis? Vos enim estis templum Dei vivi, sicul dicit Deus. Idola ista sunt turpissimae imaginationes, quae sunt in cordibus fornicatorum, in quibus dedignatur habitare Spiritus sanctus; et quia difficile est, cor nostrum a talibus simulacris custodire intactum, ideo cor nostrum cum summa vigilantia tanquam Dei templum est custodiendum. Hoc designatur prirai Paralipomenon nono, ubi dicitur, quod ianitores per gyrum templi Domini morabantur in custodiis suis, ut, cum tempus fuisset, ipsi mane aperirent fores. Omni enim custodia servandum est cor nostrum, el sensus exteriores servandi sunt et claudendi cum sumraa, ne intret mors ad animam per
Si quis autem in hoc templo recte conversatur, disnonit se ad lioc, ut cum Christo veniat ad templum desideratum, quod secunuum anagogiam dicilur lerusalem superna. Et hoc est templum deiforme per reverentiam Patris; de quo in Psalmo: Jniroibo in domum tuam, adorabo ad templum sanclum tuum in timore tuo. Nullus enim intrat lerusalem supernam, qui non habeat maximam reverentiam ad Maieslatem divinam, secundum illud Apocalypsis septimo: Omnes Angeli slabant in circuitu throni et ceciderunl in conspectu throni in facies suas. Quis enim potest contueri summum Deum in Maiestate divina et severitate iudicii, quin prae reverentia cadat in faciem suam? cum non solum mens eius non sufficiat comprehendere, verum etiam nec admirari; propler quod in Psalmo: Sanctum est templum tuum, mirabile in aequiiaie, quia immensitas virtutis suae magis est formidabihs et adrairabilis quam perscrutabilis et comprehensibilis; unde iob trigesimo septimo: Magnus fortitudine ei iudicio et iustitia, et enarrari non potesl. Ideo timebunt eum viri, et non audebunl coniemplari omnes, qui sibi videntur esse sapientes. — Est etiam deiforme per i-efulgeniiam lucis, qua Christus secundum utramque naturam templum illud illuminat; quod designatur Ecclesiastici quinquagesimo: Quasi stella matutina in medio nebulae ei quasi luna plena ih diebus suis lucet, et quasi soi refulgens, sic ille elfulsit in templo Dei; quod recle intelligitur de Christo, qui refulget in teniplo superno, secundum quod dicitur in Apocalypsi, quod lucerna illius supremi habitaculi esi Agnus, id est Christus Dominus, qui templum illud supernum illuminat quantum ad carnem et quantum ad animam et quantum ad Deitatem: quantum ad carnem lucet sicut stella matutina; quanlum ad animara, sicut luna plena; et quanlum ad Deitatem, sicut sol radians in virtute sua; in qua quidem irradiatione manifestabuntur divina iudicia, quae nunc sunl occulta, quando aperietur nobis aditus ad illud templum supernum, secundum illud Apocalypsis decimo quinto: Vidi, ei ecce, apertum est templum iabernaculi testimonii in caelo; et exierunt septem Angeli de templo, vestiti lino mundo; in quibus seplem Angelis habentibus plagas irae Dei, secreta Dei iudicia possunt intelligi. Cum aulem revelata fuerint, tunc orania erunt nostris ocuhs nuda et aperta; unde dicitur Apocalypsis vigesimo primo: Ipsa civitas erit quasi aurum mundum, simile vitio mundo, quia, ut dicil Gregorius, « mentera unius ab alterius oculis carnis corpulentia non abscondet ».
Psalm. -5, 8; sequunlur Apoc. 7, II. et Ps. 64,
Est etiam tertio deiforrae per cohaerentiam pacis, quod designatur in Psalrao: Unam petii a Domino, hanc requiram etc, ut videam voluptatem Domini ei visitem templum eius. In illo enim templo, licet sit multiforraitas meritorura et praeraiorum, est tamen summa unitas per cohaerentiara pacis, ita ut omniura beatitudo sit quasi una; unde et in Psalmo dicitur: lei-usalem, quae aedificaiur ut civitas, cuius pariicipalio eius in id ipsum. Si enira, ut dicit beatus Dionysius, «amor virtus est unitiva », ubi maior est araor, ibi maior est et pax et unitas et concordia. Hoc non est dubium esse in lerusalem superna, in qua singulorum propria per caritatem fiunt coraraunia; et ideo in solo illo teraplo est pax et requies sempiterna; et Deus dicitur ibi quiescere sicut in sede sua, sicut dicitur in Psalrao: Dominus in templo sancto suo; Dominus, in caelo sedes eius; et cum eo oranes Beati, secundum illud Isaiae trigesirao secundo: Sedebit populus meus in pulcritudine pacis etc. — Est etiam quarto deiforme per consonaniiam laudis, secundum quod in Psalmo dicitur: In templo eius omnes dicent gloriam; hoc potissirae verum erit in templo gloriae, secundura quod idem Propheta dicit: Beati, qui habilant in domo tua, Domine, in saecula saeculorum laudabunt ie. Unde ibi completur quod dicit Augustinus in Qne de Civitate Dei: « Videbimus, amabimus, laudabimus». Ad hanc laudera optare debent omnes pervenire et instanter petere cum Propheta: Salvos nos fac, Domine etc, ut confiteamur nomini sancto iuo ei gloriemur in laude iua, quia siraul erit ibi gratiarum actio et vox laudis, propter quara finaliter facti sumus; ad quam nos perducat unigenitus Dei Filius, qui est benedictus in saecula saeculorura. Araen.
Sermo V
Postquam impleti sunt dies purgationis Mariae secundum legem Moysi, tulerunl lesum in lerusalem, ut sisterent eum Domino, Lucae secundo '».
In verbo isto describitur materia solemnitatis hodiernae, scilicet quantum ad purificationem Virginis et quantum ad oblaiionem sive rederaptionem Prolis. Primum notatur in hoc, quod dicitur: Postquam impleti sunt dies purgationis Mariae; secundura, in hoc, quod dicitur: Tulerunt lesumin lerusalem. Utrumque horura admirabile, utrumque venerabile, utrumque singulare: et quod purissima Virgo purilicetur, et quod Doniinus et Redemptor hostiis redimatur. Unde sicut Redemptoris redemptio
noD fuit ex obligatione, sed e. dignatione; sic Virginis puriflcatio non fuit ex coactione, sed ex dispensatione. Erat enini omnimoda puritate purissima, et per hoc non purificari indigebat; erat namque purissima in mente et in carne et Prole.
I. Purissima erat in menle ob nullani peccati commissionem; Exodi vigesimo quinto: Facies et mensam de lignis Selim el vumrabis eam auro purissimo. Mensa isin propositionis, in qua duodecim panes proponebuntur, designat mentem gloriosae Virginis, in qua duodecim articuli, ex quibus constitutum fuit Symbolnm Apostolorum, tanquam panes spirituales conservari fuerunt ad refectionem omnium sacrorum doctorum; de qua subditur, quod fuit inaurala awo purissimo, quia tanto dono sapientiae et gratiae desuper fuit perfusa, ut nullum haberet locum in ea aliquod peccatum, nec quantum ad actum nec quantura ad consensum nec quanlum ad affectum. Propter quod non tantum pura, sed etiam purissimapraedicatur; Bernardus: « Puto, quod copiosior gratia sanctiflcationis in eara descenderit, quae non tantura eius sanctificaret ortum, sed et vitam ab omni deinceps peccato custodiret imrauncmi).
Purissima etiam fuit in carne ob nullain peccati rebellionem; hoc sigoificatum est Proverbiorum vigesimo quinto: Aufer rubiginem de argento, et egredietur vas purissimum. Hoc argentum pulcrum et candidum fuit corpus Virginis inlegerrimum post priraam sanctificationera, quod taraen adhuc habebat aliquam rubiginem, quia non penitus exstinctus fuerat fomes; sed postmodum per Spiritum sanctum supervenientem amota fuit illa rubigo, ut esset vas purissimum ad concipiendum Verbura Dei. Et hoc quidem congruura erat, quia, sicut dicit Anselmus, « decebat, ut illius conceptio fieret de Matre purissiraa ea puritate, qua maior sub Deo nequit intelligi ». Ideo enim caro Virginis vas purissimum nuncupatur, quia in carne eius nec peccatum regnavit, nec caro spiritui rebellavit, nec caro spiritum retardavit; et ideo non tantum fuit pura, sed purissima.
Purissiraa etiara fuit in Prole ob nullam pecest autem sapienlia pariens fructum nisi Virgo Maria pariens Filium unigenitura? Lucas: Benedictus fructus ventris lui. Hic aulem fructus, quoniam est unicus in substantia et multiplex in virtute, aliquando singulariter, aliquando pluraliter describitur in Scriptura. De quo fructu signanter dicitur, quod sit primus et purissimus; primus, propter nobilitatem; ipse enira est in omnibus primatum tenens tanquam Primogenitus mortuorum et Princeps regum terrae. Purissimus vero dicitur sanctitate; in ipso solo puritas fuit in summo; in cuius honorem dicitur Proverbiorum vigesimo- Quis polest dicere: Mundum est cor meum, purus sum a peccato? nisi unigenitus Filius Virginis, in quo non fuit peccatum mortale nec veniale nec originale; et ideo merito purissimus dicitur, quia immunis fuit a peccati pravitate, pronitate et possibilitate. Unde non tantum habuit puritatem sufficientem, sed superabundantem in totam Ecclesiam, et raaxirae in Virginem Mariara. Unde Augustinus de Natura et Gratia: « Propler honorem Domini nullam, cura de peccatis agitur, prorsus haberi volo quaestionem de Matre Domini. Iiide enim scimus, quod ei plus gratiae collatura fuerit ad vincendum omni ex parte peccatum, quod concipere ac parere meruit, quam constat nullum habuisse peccatum ».
Quoniain igitur quod purissiraum est non indiget purilicatione, Virgo Maria, quae purissima erat omnimoda puritate, purificari non indigebat actione obligatoria, sed dispensatoria; non propter suara necessitatem, sed propter nostrara utilitatera. Purgari voluit ad complementum purificationis 'ura/is; de qua Levitici duodecimo: Cum expleti fuerint dies purgationis suae, deferet agnum anniculum in holocaustum. Constat eniin, quod agnus ille non poterat veraciter purificare; quia impossibile est, sanguine taurorum auferri peccata, ad Hebraeos decimo. Quod ergo per anum dicebatur purgari, hoc erat, quia agnus ille figuram gerebat illius veri Ag?ii, qui tollit peccatum mundi. Illa ergo mulier sola hanc figuram implere poterat, quae ipsum verum Agnura in templo poterat praesenlare. Virgo igilur Maria in sui praesentatione, offerens veruni Agnum, toti puriflcationi legali seu figuraU tradidit compleraentum et posuit terminum. Sic enim decebat Malrera illius qui non venit Legem soluere, sed adimplere.
Secundo purificari voluit ad fundamentum purgationis sacramentalis; de qua Malachiae tertio: Sedebit, conflans et emundans argentum, et purgahit filios Levi et placebit Domino sacrificium luda et Jerusalem etc. Per filios Levi intelliguntur sacerdotes, Sacrainentorura dispensatores, quorum sacriflcia (accepta) sunt Deo; quoniam ipsi purgantur per ipsa, quorum purgatio habet fieri per illum summum Pontiflcera; ad Hebraeos primo: Purgationem peccatorum faciens etc. Hanc purgationem fecit, quando tradidit semetipsum oblationem et hostiam Deo in
odorem suavUalis. Quae quidem oblatio fuit consumraala in patibulo; sed hodie a beata Virgine fuit inchoata in templo; et ideo sacramenlalis oblatio in oblatione Virginis hodie quasi sunisit exordium et fundamentum.
Tertio purificari Yoluit ad exemplum purgatio- B)S spiritualis; de qna Acluum decimo quinto: Fide purificans corda eorum; a fide enim incipit spiritualis purgatio; quia ipsa est, quae ca.ptiuat primo intellectum in obsequium Chrisli. Nullus enim ad spiritualem purgationem potesl pervenire, nisi qui credit, se non posse ad illam venire sine adiutorio gratiae, secundum quod dicitur secundae ad Tiraotheum secundo: Sectare iustitiam, fidem, spem, caritatem et pacem cum iis qui invocanl Dominum de corde puro. Tales sunt, qui non confidunt de sua iustitia, sed de divina misericordia; et quantum puritati studeant, nondum se pulant pervenisse ad puritatem perfectani; et hoc exemplo Virginis, quae, cum essel purissima, adhuc tameri purificari exterius non despiciebat; ex quo dedit nobilissimum exempluui, ut omnes araantes purificantem puritatem semper intendant purgationi. — Sciendum, quod ad perfectam purgalionem necessaria est triplex virtus purgativa, scilicel purgans in corde, quae est poenitentia; alia, in corpore, quae est temperantia; tertia, in opere, quae est misericordia; vel una purgans a malis praecedentibus, alia a malis imminentibus, tertia ab onmibus.
Prima igitur virtus est poenz-toiim; de qua potest intelligi illud lacobi quarto: Emundate manus, peccatores, et purificate corda, dupUces animo, miseri estote et lugete etc, quasi dicat: purificate vos per poenitentiam, cnius est commissa inala plangere et plangendo lacrymis abluere et lavando purificare et purificaudo reducere ad unitatera Ecclesiae. Et hoc significatum fuit Numerorum trigesimo prinio: Lavabilis vestimenta vestra die.septimo, et purificati postea caslra inlrahitis. Nullus enim peccator redit ad unitatem Ecclesiae nisi purificatus et lotus lacrymis poenitentiae; propter quod Psalraus: Lavabo per singulas noctes lectum meum etc.; et Isaias: Lavamini, mundi estote etc. Et hoc lavacro oportet purificari omnem, qui vult Deo acceptabilia sacrificia offerre; ludilh ultimo: Mox, ut purificati sunt, obtalerunt omnes holocausta; ne forle improperaret eis Dominus illud Isaiaeprimo: Cum mulliplicavcrilis orationem, non exaudiam, vumus enim vestrae sanguine plenae sunt.
Secunda virtus purgativa est temperantia; de qua potest intelligi illud losue decimo septimo: Dixit losue ad domum loseph: Transibis ad montem et succides tibi atque purgabis ad habilandum spatia. Succidere enim est resecare superflua a carne; ad habendam spatiosara et quietam habitationem opus est temperantia, quae resecando superflua purgat immunda. Huius autem opus est non tantum custodire puritatera in carne, sed etiam in ore; sicut enim inficitur homo per fornicationem, sic inficitur per delractionem et foedam loculionem; nec tantum est abominabilis homini fornicatio, quantum Deo detractio; Proverbiorum decimo quinto: Abominatio Domini, cogitationes malae; el purus sermo pulcherrimus firmabitur ab eo. Purus autem sermo est, in quo non resonat contumelia proxinii nec blasphemia Dei. Sicut enim os inquinatnr maledicto, sic et periurio; Ecclesiastici vigesimo tertio: Omnis iurans et nominans in toto a peccato non purgabitur. — Talis temperantia maxirae debet reperiri in clericis; primae ad Timotheum tertio: Oportet, diaconos esse pudicos, non bilingues, non multo vino deditos, non turpe lucrum sectantes, habentes mysterium fidei in conscienlia pura. Cum autem haec virtus purgativa negligitnr, nt plurimum vita spiritualis necatur, secundum quod figuratum fuit secundi Regum quarto, ubi dicilur, quod Isboseth dormiebat super stratum suum meridie, et ostiaria domus purgans triticum obdormiuit; et sequitur, quod ingressi sunt latrones et percussum in inguine interfecerunt. Nulli dubium, quod ista ostiaria designat temperanliam, quae, si forte in custodia sensuum exteriorum obdormitat, interior spirilus et vita insidiis daemonum percutitur et necatur, quoniam mors per fenestram intrat ad animam, secundum leremiam.
Tertia via purgativa est misericordia, secundum illud Proverbiorura decimo quinto: Per misericordiam et fidem purgatitur peccata; non enim delentur peccata nisi per divinam misericordiam, nec divinam misericordiam impetrat, nisi qui facit misericordiam, secundum illud Matthaei quinto: Beati,misericordes. Haec autera misericordia debet esse fidelis, non flcta; id est non verbo et lingua, sed opere et veritate; et haec misericordia manifestatur in eleemosyna et per illam habet purgandi efiBcaciam; Tobiae duodecimo: Eleemo.syna a morte liberat, et i.psa est, quae purgat peccata; Lucae undecimo: Date eleemosynam, et ecce, omnia munda sunt vobis. Eleemosyna autem non mnndat, nisi ipsa sit munda, id est, fiat munda intentione, ut quaerat horao placere Deo, non mundo, secundum illud Exodi vigesimo septimo: Praeeipe filiis Israel, ut afferant tibi oleum de arboribus olivarum purissimum, per quod recte intelliguntur opera pietatis et misericordiae, quae tunc habent perfectam puritatem, cum nihil habent admixtum de faece terrenae intentionis. Hanc paritatem non assequuntur hj-pocritae, qui, cuni faciunt = Vers. 26; seqoitur Eccli. 23, H.
eleemosynam, canunl tuba anle se, non allendentes illud: lam receperunt mercedem suam; propter quod dicitur Ecclesiastici seplimo: De negUgentia tua purga te cum paucis, quasi dicat: sic purganda est negligentia per eleemosynam, ut non inlercidat propria gloria.
Huius autem triplicis purgationis Iriplex est effectus sive fruclHs, scilicet mitigalio incendiorum, manifestatio mysteriorum, muUitudo merilorum. Et primus respondet poenitentiae; secundus, temperantiae; tertius, misericordiae. — Frimus igitur fructus est mitigatio incendiorum, per quae oportet transire omnem peccantem, ut ingrediatur in caelum, nisi hic purgatus fuerit per poenitentiae lavacrum; Numerorum trigesimo primo: Aurum et argentum et aes et ferrum el plumbum et slannum et omne, quod potest transire per flammas, igne purgabitur. Quidquid autem ignem non potest sustinere, aqua expiationis sanclificabitur; quasi dicat: non est nisi duplex purgatio: per ignem purgatorium et aquam lacrymarum. Et si quis non fuerit in aqua sufTicienter purgatus, necesse est, quod in illo igne sustineat acerbum tormentum; primae ad Corinthios tertio: Uniuscuiusque opus, quale sit, ignis probabit. Si enim peccatum fuerit perfecte purgatum, transibimus sine igne, (id esl) ignis afflictione. Si vero fuerit ex parte, necesse est transire per acerbam adustionem; si autem nullo modo fuerit purgatum, necesse est transire per ignem inexslinguihilem, secundum iiiud Lucae tertio: Cuius ventilabrum in manu eius, et purgabU arcam. suam et congregabit trilicum in horreum suum, paleas autem comburet igni inexstinguibili. — Secundus fructus est manifestatio mysteriorum, ad quem non pervenitur nisi per purgationem temperantiae, secundum illud ludicum sexto: Cum excuteret Gedeon atque purgaret frumenta in torculari, apparuit illi Angelus Domini. illis enim fit Domini revelatio et apparitio, qui se ipsos purgant, carnem suam crucifigendo cum vitiis et concupiscentiis per iugem memoriam passionis Christi; Matthaei quinto; Beali, mundi corde, quoniam ipsi Deum videbunt. Unde Auguslinus de Doctrina christiana: « Purgandus est animus, ut divinam lucem perspicere valeat et ei inhaerere perspectae, quam purgationem quasi ambulationem quandam et quasi. navigalionem ad patriam esse arhitremur ». — Tertius fruclus est multitudo spiritualium meritorum; loannis decimo quinto: Omnem palmitem in me non ferentem fructum loUet eum, et omnem, qui fert fructum, purgabit eum, ut fructum plus afferat. Palmitem ferentem fructum vocat eum qui facit opera pietatis et misericordiae, quae secundum Apostolum sunt perutilia; quia pietas ad omnia valet. In cuius figura dicitur ludicum nono: Nunquid possum deserere pinguedinem. meam, qiia et dii utuntur el homines? quasi dicat: quia pietatis opera promissionem habent vitae, quae nunc est et futurae; et non solum merentur complementum gloriae, sed etiam augmentum gratiae purgativae; propter hoc dicit: purgabit eum, ut qui fructum faciebat in actionibus pietatis, amplius purgetur per passionem poenalitatis. Ut fructum ampliorem aflerat perfectae virtutis; unde lacobi primo: Omne gaudium exislimate, fratres mei, cum in tentationes vario.s incideritis, scienles, quod probatio fidei vestrae patientiam operatur, patientia autem opus perfectum habet; opus autem perfectum disponit ad perfectum praemium, de quo subiimgitur: Beatus vir, qui suffert tentationem, quoniam, cum probatus fuerit, accipiet coronam vitae, quam repromisit Deus diligentibus se.
II. Post purgationem Virginis Matris aliquid di- r cendum est de oblatione Prolis; circa quod notan- i dum est, quod legimus puerum lesum in templo praesentatum et in templo baiulalum et in templo reinventum. — Praesentatum legimus ab offerentibus, f qui gerunt figuram sacerdotum el praelatorum, quorum est in templo offerre Christum. Dicitur enim Lucae secundo, quod parentes eius tulerunt eum in lerusalem,ut darent hostiam pro eo, secundum quod dictum est in Lege Domini; Levitici duodecimo scriptum erat, quod offerrent pro parvulis agnum annicuhm et pullum columbae sive turturem; in quo significatur, quod oflerentes Christum in templo debent habere pietatem istorum trium animalium: turtur enim est animal caslissinuim; columba, fecundissimum; agnus, mansuelissimum. In quo ostenditur, quod clerici et sacerdotes et praelati debent esse mundi, secundi et mansueti. Dicitur clericis illud Isaiae: Mundamini, qui fertis vasa Domini;.sacerdotibus dicitur illud Ruth quarlo: Quando emeris agrum de manu mulieris, Ruth quoque Moabitidem, quae uxor defuncti fuit, debes accipere, ul suscites nomen propinqui tui in liereditate sua. Praelatis autem dicit ille magnus Pastor Matthaei undecimo: Discite a me, quia mitis sum et humilis corde. — Legimus etiam puerum lesum in templo baiulatum et susceptum ab exspectantibus, qui gerunt figuram fidelium subditorum, qui Christum suscipiunt sibi oblatum per manum sacerdotis et praelati. Dicitur enim Lucae secundo, quod, cum inducerent puerum lesum parentes eius, ut facerent secundum consuetudinem Legis pro eo, et ipse accepit eum Simeon in ulnas suas etc. De hoc Vers. 9; sequuntur L Tim. 4, 8. el lac. 1, 2
Chapter 1 of 4