De Nativitate beatae Virginis Mariae

Sermo I

Lux orta est iusto, et rectis corde laetitia.

In verbo proposilo, quod sumilur de Psalmo, introductio, describitur beatae Virginis nativitas: ut nobilis, ut nobilior est: haec enim est a gratia, illa a natura; item, haec voluntaria, illa necessaria. Item, gloriosior; haec enim est cum pugna et victoria; ilia sine pugna, et ideo sine victoria. Ilem, utilior; haec enira est raeritoria, illa non, quia natui'a. Et sic illa universalior, nobilior, gloriosior, utilior.

Super hanc esl stella undecinia, quae est, quod Maler Dei super praedictam stellara tanto esl altior, quanto Deus homine est subliinior. Alagniim enini esset, si purura horainem Virgo genui.-i.ot; iiiidc haec gratiae excellentia tripliciter magnilioatur. Magnum enim esset esse virginem et raatrera sanctissimi ho- »nmis perse; infinitum autem?««««« esset esse matrem Dei per se; utroque maius, et ideo maximuni inest esse matrem sanctissimi hominis et Dei; in ordine enim suprerao sita est.

Duodecima stella est, quod non tantuni est ipsa Mater Dei carnalis, (sed etiam) hoininum spirilualis; sicut Eva omiies nos genuit raundo, sic Doraioa noslra omnes nos genuit caelo; unde Ecclesiasticus: Ti-ansite ad me, omnes, qui concupiscilis me, el a generationibus meis implemini. Generationibus dicit, quia unum genuit carnaliter, omne taraen genus humannra genuit spirilualiter. Unde proprie dicitur in Luca: Maria genuit Filium suum primogenitum, quia, licet unura genuit carnaliter, nos omnes genuit spiritualiler. Unde exclamat admirando Isaias, ultimo: Nunquid parturiel terra in die ima? Aut parietur gens simul? Quis audivit unquam talia? Unde haec excellentia triplex est: est enira oranium mater spiritualium et esl maler machinae mundiaiis et est raater angelicae reparalionis. Unde Bernardus: « Merito igitur, o Domina, ad te respiciunt oculi universae creaturae, per quam et in qua et ex qua benignissima Dei manus quidquid creavit, recreavit ». Et lioc (est) quod dicilur Sapientiae septirao: Anlecedebat me ista sapientia, id est, delectabatur in omni; et ignorabam. quoniam bonorum omnium mater est. Huius igitur beatissimae Matris intercessione nos perducat ad caeli palatia, praestante Domino nostro Iesu Christo, qui vivit et i-egnat per omnia saecula saeculorum. Amen. utilis et ut deleetabilis. Ut nobilis ostenditur in hoc, quod dicitur: Lux orta est; lux enim in omnibus corporalibus et spiritualibus obtinet principatum; ut utilis, in hoc, quod dicilur: iusto, id est ad iusli ulililatem; dativus enim acquisitivus est; ut celebris

sive delectabilis, in hoc, quod suMitur: el reclis corde laelilia, quia nativitas eius est cum gaudio ceiebranda. Haec autem triplex proprielas competit Virgini nascenti, competit etiam luci ipsara repraesenlanti; lux mxa nohililalem he, in sui existentia, utililalem in influentia, iucunditatem in sui apparentia.

I. Est namque lux naturae nobilis, quia imperextensa. — Fuit igitur Virgo Maria in ortu suo liix impermixta per gratiam sanctificantem; unde sibi competit illud Genesis primo: Fiat lux; et facla est lux. Et Deus divisit lucem a tenebri.i, quia beata Virgo talis facta est, ut tenebris peccati esset penitus imperraixta, ita ut sibi competat illud Sapientiae septimo: Emanatio quaedam est claritatis omnipotenlis Dei sincera; el ideo nihil uiquinatum in eam incurrit. Candor est lucis aelernae et speculum sine macula Dei maieslalis et imago bonitatis illius. — Fuit etiam lux incorrupta per gratiam stabilientem, secundum illud Sapientiae septimo: Proposui pro luce habere illam; quoniam inexstinguibile est lumen illius. Lumina aliorum Sanctorum, sive virorum, sive mulierum, frequenter exstinguuntur; et ideo periculosum est huiusmodi sequi, quia, cuin quisputal, se sequi lucem, sequitur tenebram. Sed huius Virginis lumen propter gratiae confirmationem factura esl inexstinguibile, imrao etiam ipsa facit, ut aliis non exstinguatur lumen gratiae, secundura illud Ecclesiaslici vigesimo quarto: Ego feci in caelis, ut oriretur lumen indeficiens. Qui enim sequitur ipsam non ambulabal in tenebris, sed habcMt lumen vilae, quod nunquam deflcit. — Fuit lux inconclusa per gratiam superabundanlem, secundum illud Esther decimo: Parvus fons, qui crevit in fluvium et in lucem solemque conversus est et m aquas plurimas redundavit, Esther esl, quam rex accepit uxorem el voluit esse reginam, haec Esther praeparata in tempore Virgo Maria est, in qua tantum gratia abundavit in suo ortu, ut possit de ea dici quod de Eslher, quod adamavit eam rex super omnes mulieres. — Sic igitur patet, quomodo ortus Virginis ostenditur fuisse nobilis sub metaphora lucis quantum ad sui existentiam, secundum triplicem conditionem praedictam.

II. Secundo ostenditur utilis sub raetaphora luinflammandum frigida ad leviandum gravia. Lux enini devia dirigit per radiorura immissionem; frigida inflammat per radioriim repercussionem; gravia levial per radiorum multiplicationem.. — Fuil namque Virgo Maria iux dirigens corda errantia, ut vere in ea impleatur illud Isaiae nono: qui ambulabat in tenebris, vidit lucem magnam; habitantibus in regione umhrae mortis lux orta est eis; et illud quadragesimo nono: Dedi le in lucem gentium. Ista iux ab lerusalem coepit, sed ad omnem terram pervenit, secundum illud Isaiae sexagesirao: Surge, illuminare, lerusalem, quia gloria Domini super le orta est etc. — Fuit etiara lux inflammans corda torpentia; unde de ipsa potest dici illud ioannis quinto: Hle erat lucerna ardens et lucens, quia non tantum lucebat ad devia, verum etiam ardebat ad inflammandum frigida. Unde huius lucis inflammatio designata fuit eleganter Ezechielis primo ubi dicitur: Haec erat visio discurrens in medio animulium, splendor ignis et de igne fulgur egrediens. Ipsa enim erat inflamraativa suis verbis et exemplis corda Apostolorum et Evangelistarum, qui per animalia designantur; unde de ipsa exponi potest illud Apocalypsis quarto: De throno procedebant fulgura et voces el tonitrua; et septem lampades ardentes ante thronum, qui sunt septem. spiritus Dei; habet enim septiforraera gratiam ad corda frigida inflamraanda. — Fuit etiara nihilominus lux levians corda humilia, secundum illud Esther undecirao: Lux et sol ortus esl, et humiles exaltali sunt, id est, beata Maria et Dominus Lesus in sua nativitate humiles et pavidos et oppressos exaltaverunt. Nam ita decantat ipsa: Deposuit potenles de sede et exallavit humiles, Lucae primo. Quia enim pauperes, fuerunt invilati ad deponendum orane terrenitatis pondus, et quanto magis fuerunt pauperes, tanto magis leves ac per iioc raagis subliraes, secundum illud secundae ad Corinthios octavo: Allissima paupertas eorum abundavit in divitias simplicitatis eorum etc. — Patet igitur, quomodo ortus Virginis sub metaphora lucis ostendatur utilis quantum ad influentiam. Licet autein haec influentia omnibus sit indifferens de se, non tamen nisi volentibus praebere consensum per obedientiam; ideo dicitur: o)-ta est iusto, ut iustos faciat, vei iis qui volunt iusti fleri, aliis autem non dicitur orta. Unde de ipsa potest exponi illud loannis tertio: Lux venit in mundum, el dilexerunt homines magis tenebras quam lucem; ideo dicit Apostolus ad Ephesios quinto: Eratis aliquando tenebrae, nunc autem lux in Domino. Ut filii lucis amhulale; fruclus enim lucis est in omni bonitate et iustitia et veritate.

111. Tertio oslenditur delectahilis sub nietaphora lucis quantum ad refulgentiam propter triplicem proprietatem adiunctara. Lux enira deiectabiiis est intuenti propter sui continuara novitatem, propter

vemistalem, propter mulcebritalem. Propter haec tna ortus Virgiiiis est iucuncliis et deleclabilis. — Fuit nauique delectabilis propter novilatem singularis pt-aerogativae; unde de ipsa potest exponi illud Esther octavo: ludaeis nova lux oriri visa est, gaudium, honor et tripudium. VeraMowfi est haec lux, quia « nec primam similem visa est nec habere sequentem ». Ideo dicitur leremiae trigesimo primo: Creavit Dominus novum super lerram: Femina circumdabit vi.rum. Et ideo excepta est ab illa generali distributione; Ecclesiastae primo: Nihil sub sole novum. Nam hoc fuit supra solem, quia per virtutem supemam. — Fuit delectabilis propter venustatem universalis mundiliae, ob quam dicitur Sapientiae ggpjjjQ 4. gg/ g,jyj /jf,gc speciosior Sole CtC. In Sole est enim pulcritudo uniformitatis, sed in Virgine multiformitatis; « nihil autem est aliud pulcritudo quam aequalitas nunierosa ». Apocalypsis duodecimo: Signum magnum apparuit in caelo: Mulier amicta sole etc; et ideo pulcherrima, quia, Ecclesiastici quadragesimo tertio; species caeli gloria steUarum, mundum illuminans in excelsis Dominus. — Fuit etiam delectabilis propter mulcebritatem malernalis gg,„g„;j-(,g q„ae omnibus dulcis est, secundum illud Ecclesiastae undecirao: Dulce lumen, et delectabile est oculis videre solem. Dekctabile nst videre solem iustitiae, delectabile nihilominus et suave videre Matrem clenientiae et audire, quae omnibus delectabiiis est, quae filiis suis propinat lac et mel in sna Prole, ut sit mel in gustu Deitatis, et lac in gustu humanitatis. Unde de sponsa dicit Sponsus Canticorum quarto: Favus distillans labia tua etc. ipsa enim semper loquitur verba pacis et pietatis, et ideo omnibus (esl) amabilis; et propter hoc Ecclesia decantat: « Cum iucunditate» etc. Non enim habet rectum cor qui non gaudet, qui autem rectum cor habet ad caelestia tendit. Quantum ergo gaudium debet habere, quando viderit sibi ostendi et fleri portam caeli! Non enim est hic aliud nisi domus Dei et porta caeli; quam nobis etc.

Sermo II

Sicul sol oriens mundo in allissimis Dei, sic muUeris bonae species in ornamentuni domus eius, Ecclesiastici vigesimo sexto.

Tanta est excellentia Virginis gloriosae, ut ab eius narratioue et laude deficiant omnes linguae, deficiant Scripturae, deficiant prophetiae et similitudines parabolicae. Unde etSpiritus sanctus per ora Prophetarum commendat eam non solum verbis, verum etiam figuris el similitudinibus parabolicis; et quia nulla simililudo parabolica perfecte suflicit ad eius excellentiam exprimendam, ideo ad ipsius laudem multiformes introducuntur similitudines et me- 1 taphorae. Aliquando enim ad ipsius laudem introducuntur similitudines melaphoricae a natura inferiori, «tpote similitudo radicis, terrae et virgae; modo, a natura media, nlpnle fontis, nebulae et nubeculae; aliquando, a nalura supercaelesti, ut est metaphora wlis et lunae et stellae. Inler omnes autem metaphoricassimilitudines excellenlissima videtur metaphorica similitudo sumta a sole. Solare enim corpus est excellentissimum omnium corporum sensibilium, et pro sui excellentia maxime designat lesum r.hrislum. Quia tamen ea quae sunt capitis referuntur ad corpus et membra, et praecellentissimum inter omnia membra Christi est Virgo beata, ideo satis convenienter luci solis potest comparari; et ideo Ecclesiasticus Spiritu sancto afflatus excellentiam Virginis nascentis describit snb raetapliora solis orientis in verbo praemisso, cum dicit: Sicul sol oriens mund,o in altissimis Dei etc. In quo verbo primo ])VA&xmXW,m similitxido sensibilis, cum dicitur: Sicut sol oriens etc.; secundo vero subditur adaplatio.ipirilualis, cum subiungitur: sic mulieris bonae species etc.

Bona autem mulier ista, quae soli coraparatur, non est inulier qualiscumque, sed illa quae est bona sirapliciter, et haec est Virgo Maria, de qua Hieronymus '1: « Sicut in comparatione Dei nemo bonus, ita in comparatione Matris Domini nulla invenitur perfecta, quamvis virtutibus exiinia comprobetur ». Haec ergo raulier bona soli excellenlissime similatur ratione excellentium proprietatum solatium. Sol naraque iste materialis habet speciositatem in ortu, veloeitatem in decursu, sublimitatem in situ et virtuo.Hilalem in effectu. Quae quidem proprietates omnes ad Virginem transferri possunt. Ipsa enim habuit speciositatera in ortu per gratiam purgativam; velocitatem in decursu, per gratiam promolivam; sublimitatem in situ, per gratiam perfectivam; virtuositatem in effectu, per gr&liam diffusivam; et ideo soli merito comparatur.

I. Habet igitur sol materialis speciositatem in ortu. « Est enim speciositas, sicut dicit Augustinus in hbro de Civitate Dei, quidam partium situs cum quadam coloris suavitate». Uiide speciositas perfecta claudit in se impermixtionem respectu contrarii, coordinationem respectu connexi et oblectationem

respeclu sensus comprehensivi; propter quae sol habet. exceiientem speciositatem. — Sol igilur habet speciositalem in suo ortu propter imperm.ixtioiiem contrarH, videlicet nubis et caiiginis et omnis obscurilatis, quae in eius ortu recedit; propter quod beata Virgo soli assimilatur per gratiam sanctificationis, quod designatur secundi Reguui vigesimo tertio, ubi sic dicitur: Sicul lux aurorae, orimle sole, mane absque nubibus rulilat, el sicul pluviis germinat herba de terra; sic insinuat, semen suum et gerraen rulilare debere in suo ortu. Et hoc quidem impletum fuil in gloriosissiraa Virgine et eius Prole; quae de se dicit illud Apocalypsis ultirao: Ego sum radix el genus David, stella splendida et matutina, quae mane dicitur sicut sol absque nubibiis riuilasse propter gratiam sanctilicationis perfectae, quia, ut dicil Anselmus, ndecebat,ut illius horainis conceptio fieret de Matre purissima ea puritate, qua maior sub Deo nequil intelligi ». Propter quod comparatur soli mane absque nubibus rulilanli, seu orienli, quia in suo ortu habuit impermixtionera peccati.

Secundo, propter decoralionem lotius universi; uudc Ecclesiastici quadragesirao tertio: Species caeli, iu visione glorim. Sol in aspectu annuntiams in exitu, vas admirabile, opus Excelsi. Sol enim mirabiliter reddit universum formosum ex sua praesentia et ortu; sic et beata Virgo decorat totum mundum; est enira vas admirabile, lurainis contentivum, quod si tollatur de medio, deformatur totum universum. Si enim tollis Matrem Dei de mundo, per consequens tollis Verbum incarnatum; quo ablato, iam remanet deforrailas peccantiuni et error peccatorura. Auferetur enim Dei sapientia, Christus, qui est pulcritudo pulcriflcativa universorura, secundum illud Sapientiae septimo: Candor est lucis aeternae et speculum sine macula Dei maieslatis. Esl enim haec speciosior sole etc.

Tertio, propter oblectationem sensus apprehensivi, secundum illud Ecclesiastae undecimo: Dulce lumen, cl deleclabHe est oculis videre soLem. Satis quidem est delectabile oculis materialibus videre solem raaterialera, sed multo iucundius est oculis fidelibus contueri ipsam formositatem Virginis, in cuius figura dicitur Esther secundo, quod erat formosa valde et incredibili pulcritudine, omnium oculis gratiosa et amabilis videbatur. Talis, inquam, fuit gloriosissima Virgo, quae placuit Angelis Dei et oculis caelestis Sponsi prae magnitudine decoris et pulcritudinis. Unde Bernardus: « Virgo regia, gemmis ornata virtutum geminoque mentis et corporis decore pi'aefulgida, specie sua et pulcritudine in caelestibus cogiiita, caeli civium in se pi-ovocavit aspectum, ila ut Regis animum in sni concupiscentiara inclinaret et caelestem nuntinm ad se de supernis adduceret)>. Sic igitur Virgo gioriosissiraa propter speciositalein graliae purificantis assimilatur luci solari. — Sed econtra anima peccatrix assimilatur tenebrae et umbrae mortis. Propter comraixtiones enim et libidines peccatorura, quantum est de se, deturpat universura, quia nihil ita deturpat ipsum, sicut facit peccatum, et ex hnc offendit aspectum humanum per malum exemplum et divinum et angelicum. Propter quod, Threnorum quarto, denigrata esi super carbones facies eorum, el non sunt cogniti in plaieis. Hoc dictuni esl de viris peccatoribus, qui Soli iustitiae adversantur.

II. Assimilatur etiam Virgo soli quantum;id velocitatem in decursu, et hoc propter gratiam promotiuam. Habet autem sol velocitatem in decursu propter triplicera rationem: primo, propter magnitudinem influenliae ex parte motoris, propter quod terlii Esdrae quarto: Magna esl terra, et excelsum est caelum; et velox cursus solis. Nonne magnificus est qui haec facis? quasi dicat, quod ideo sol velociter complet cursum suum, quia magnae virtutis esl motor, qui influit ad eius moluin. Per hunc etiam moduin Virgo Maria citissirae profecit et tanquam sol velocissime cucurrit; el hoc propter virtutem iMotoris surami. Sic enira dicit Angelus ei, Lucae primo: Spiritus sanclus superveniei in te, et virtus Altissimi obumbrabit tibi. Unde Hieronymus: « Aliis per partes, sed Mariae totam se infudil gratiae plenitudo ».

Secundo propter promptitudinem obedienliae ex parte mobiii; quia enim corpus solare omnino motori suo subiacet, ideo currit velocissime et movetur rectissime; quod convenit Virgini gloriosae, quae obedientissima fuit inspirationi supernae; propter quod admirantur animae sanctae, Canticorum.sexto: Quae esl ista quae progreditur quasi aurora consurgens? ubi insinuatur velocissimus cursus et obedientissimus profectus Virginis quantum ad exercitium quatuor virtutum cardinalium. In hocenim, quod (mXw quasi aurora consurgens, notatur discretio providentiae; in hoc, quod dicitur pulcra ut luna, pulcritudo pudicitiae sive temperantiae; in hoc, quod dicitur elecia ut sol, rectitudo iustitiae, cuius esl Deo obedire; in hoc quod subditur terribilis ut castrorum acies ordinata, fortitudo tolerantiae; et sic profecit Virgo velocissime de virtute in virtutem propter promptitudinem

Tertio, sol habet velocitatem in decnr.<iu propter wmolionem omnix resislentiae ex parte modi movendi. Propter quod Ecclesiastae primo: Orilur sol el occidit et ad locum suuin reverlilur. Gyral per meridiem el fkclitur ad aquilonem; in quo insinuatur motus circularis, per quem describitur unilormitas contemplationis, qua beatissimi Angeli circulariter moventur circa thronum Maiestatis, ut dicit beatus Dionysius; propler quod Apocalypsis septimo dicitur: Omnes Angeli stabant in circuitu throni. Sicut autem beatissimi Angeli circulariter, hoc est uniforraiter et inlerminabiliter, moventur circa thronum Maieslatis aeternae; sic beata Virgo circulariter ad modum solis per meditationem ferebatur circa centrum humanitatis assumtae. Unde sibi competit illud Canticorum tertio: In leclulo meo quaesivi quem diligit unima mea. Surgam el circuibo civitatem etc. Non enim cessabat Virgo Maria quaerere el meditai'i circa Christum tanquam circa medium omnis virtutis; et ideo semper profecit in omni culmine perfectionis. — Sed Hos miseri non proficimus, sed deficimus, quia modicam suscipimus influentiam virtutis et illi non obedimus nec conformiter sibi, sed Iransversaliter movemur, ita ut multis nostrum possit dici illud Actuum septimo: Dura ceruice et incircumcisis cordibus et auribus, vos setnper Spiritui sanclo resistitis; et illud Isaiae quinquagesimo tertio: Omnes nos quasi ooes erravimus; et ideo non sumus similes soli progredienti, sed potius fulgnri de caelo cadenti, Lucae decimo: Videbam satanam sicut fulgur de caelo cadenteni.

lll. Assimilatur etiam Virgo soli quanlum ad subli- purani. Habet namque sol sublimilatem in situ, et hoc per gratiam perfectivam propter triplicem rationem: primo, propter praeeminentiam incomparabilem; quia enim incomparabiliter praeeminet corporibus terrestribus et opacis, Weo multum elongatur ab eis et collocatur in superioribus partibus mundi. Quae quidem metaphora recle competit Virgini, pro 80, quod ipsa, in quantum Mater Dei, incomparabiliter praeeminet ceteris creaturis sicul sol ceteris creaturis opacis; propter quod in Psalmo dicitur: fn sole posuit tabernaculum suum elc. Per solem istum, in quo Christus collocavit sibi tabernaculum, intelligitur Virgo Maria; et hoc patet per illud quod sequitur: et ipse tanquam sponsus procedens de ihalamo suo, quia intra viscera virginalia copulavit sibi et desponsavit humanam naturam.

Secundo, propter refulgenliam inenarrabilem; Jdeo enim sol in altissimis collocatur, ut cetera mundi corpora ab ipso illustrentur. Talis fuit glori( Virgo Maria, quae illustrat tolam Ecclesiam et machinam mundanam; propter quod Ecclesiastici quadragesimo secundo: Sol illuminans per omnia respexit, et gloria Domini plenum esl opus eius. Ipsa namque Virgo Maria ad modum solis radiis suis perlustrat universa; unde sibi competit illud Ecclesiastici vigesimo quarto: Ego feci in caelis, utorirelur lumen indeficiens; et ideo subdit: Ego in allissimis habilavi, et thronus meus in columna nubis. illustrat enim suis exemplis omnia tanquam lucerna super candelabrum raundi posita; unde Hieronymus: « Si diligentius respicias, nihil est virtutis, nihil speciosilatis, nihil candoris et gloriae, quod non in ea resplendeal ».

Tertio etiam habet sol sublimitatem in situ propter permanentiam incorruptibilem; quia enim corpus incorruptibile est de se, ideo elevatur super omnes sphaeras corruptibiles et elementares. In quo Virgo beata soli similis est, quia non tantum habuit gratiam sanctificantem, sed etiam gratiam confirmantem; propter quod in Psalmo: Semel iuravi in sanclo meo, si David mentiar etc. Thronus eius sicul sol in conspeclu meo etc. Thronus iste veri David, qui in aeternum permanet, Virgo Maria fuit, quae gratiam, quam semel accepit, nunquam amisit, sed semper in ea incorruptibiliter permansit; unde sublirailatem in situ habuit, quia per gratiam perfectivam tota fuit caelestis. — Huic quidem Virgini debemus assimilari, ut possimus cuin Apostolo dicere illud ad Philippenses tertio: Nostra conversatio in caelis est; sed timendum est, ne de multis possit dici quod pvaeraittiinv: AluUi ambulant, quos saepe dicebam vobis (nunc aulem et flens dicoj, inimicos crucis Christi, quorum finis inlerilus, quorum deus venter esl, et gloria in confusione ipsorum, qui terrena sapiunt. gratiam difFusivam. — Est autem virtus solaris efficax ad ejfugandas terreslres caligines, in quo assimilatur Virgo soli, in quantura fugat haereses et tentationes; quod designatur in Psalmo: Posuisti tenebras, et facta est nox; in ipsa pertransibunt omnes bestiae siluae; et post: Ortus est sol, et congregali sunl; sicut enim in nocte ante solis orlum tenebrae sunt et bestiae discurrunt, sic ante Virginis ortum regnabant haereses et idololatriae et potestates adversae; sed per istius Virginis nativitatem confunduntur haereses et superantur adversariae potestates. Unde Bernardus: « In periculis, in angusliis, in rebus dubiis, Mariam cogita, Mariam invoca; non recedat a Cod. iMonacensis legit incoarctabilem. — SequunUir Eccli.

corde, non recedat ab ore etc. »; el post: « Ipsam sequens non devias, ipsaoi rogans non desperas, ipsam cogilans non erras, ipsa tenente, non corruis, ipsa protegente, non metuis, ipsa duce, non fatigaris, ipsa propitia, pervenis ».

Est etiam efficax secundo solaris virtus ad efradios igneos exsufflans et refulgens radiis suis, obcaecat oculos. Sol iste tripliciter monles exurens beata Virgo est, quae nos inflammat suis precibus et exemplis et patrociniis, et hoc per caritatem suam copiosissimam. Unde Bernardus: «Maria copiosissima caritate omnibus misericordiae sinum aperif, ut de plenitudine eius accipiant universi: captivus redemptionem, aegrotus curationem, tristis consolationem, peccator veniam, iustus gratiam, Angelus laelitiam, denique tota Trinitas gloriara, Filii persona carnis humanae substanliam, ul non sit qui se abscondat a calore eius ».

Est etiam efficax tertio ad vegetandas virtutes vitalcs. Omnia enim terrae nascentia et viventia virtute solari vegetantur ad vitam, quod manifestum est in ascensu et descensu solis per lineam obliquam. Quantum ad hoc Virgo Maria soli assimilatur; Esther decimo: Parvus fons, qui crevit in fluvium et in lucem solemque conversus est et in aquas plurimas redundavit, Esther est, quam rex accepit uxorem et voluit esse reginam. Per Est/ier in populis elevatam intelligitur Virgo Maria, quae, cum esset parvula ut fons, crevit in lucem, solem et /luvium, ut sic vitam conservaret, quae, inquara, conservatur per calidum et humidum et per conciliationem contrariorum; ut fl.umen enim vegetat ad humiditatem, ut sol ad caliditatem, ut lux conciliat contrarietatem. Unde Auguslinus: « Ave, gra.lia plena, et bene plena, quae vitam viris et mulieribus peperisti ». Et propterea ipsa intelligitur per illum fontem solis, de quo dicitur losue decimo quinto: Terminus filiorum luda Iransit aquas, quae vocanlur fons solis. Iste enira fons solaris dicitur propter hoc, quod influit nobis vitam quantum ad et motum. — Sic igitur ex praedictis palet, quod Virgo Maria simillima est soli quantum ad duodecim flgura dicitur Apocalypsis duodecimo: Signum magnum apparuit in caelo: Mulier amicta sole, el luna sub pedibus eius, el in capile eius corona slellarum duodecim. In quo quidem amictu solis inlelligitur conformitas ipsius ad solem verum, sed in corona duodecim steUarum intelligitur praerogativa duodecira proprietalum superius monstratarum.

Oritur ergo Maria tanquam sol spiritualis in mundo, qui, licet omnibus se exhibeat, non tamen ab omnibus.suscipitur nec omnibus proficit, sed iis solum, qui ad eius influentiam se disponunt, quibus solis sol iste oriri dicitur. — Oritur namque prirao credentibus; primi Machabaeorum sexlo: Refulsit sol in clypeos aureos, et resplenducrunt monles ab eis. Per clypeum namque inlelligitur fides; ad Ephesios sexto: In omnibus sumenles scutum fidei. In hos clypeos Virgo refulsit, quando per incarnationem, quae facta est in ipsa, mentes fidelium illustravit. Hic sol occultus est infidelibus et haereticis; unde Acluum decimo tertio dixit Paulus illi mago: Eris caecus, non videns solem usque ad tempus. — Secundo oritur timentibus; Malachiae quarto: Orietur vobis timentibus nomen meum Sol iustiliae, el sanitas in pennis eius; quo contra dicitur de superbis Sapientiae quinto: Erravimus a via veritatis, et iicstitiae lunien non luxit nobis, et Sol intelligentiae non est ortus nobis. — Oritur tertio exspectanlibus; prirai Regum undecimo: Sic dicetis viris, qui -miU in labes Galaad: Cras erit vobis.mlus, cum incaluerit sol. Galaad enim interpretatur acervus testimonii, in quo intelliguntur viri, qui credunt testimoniisdivinarum promissionum; quo contra dicitur de desperatis ludicura decimo nono: Occubuit eis sol iuxta Gabaa, quae est in tribu Beniamin. Gabaa enim interprelatur proclivium eius, per quod intelligitur proclivium peccati, quod facit descendere in profundum desperationis.

Oritur quarto poenitentibus; Genesis decirao no- ( no: Sol egressus est super terram, ei Lot ingressus est Segor. Per Lot, qui fugit de incendio Sodomorum, intelligitur vir poenitens, qui fugit de incendio peccatorum. Nam qui remanet in incendio et praevaricatione peccati, clauditur ei irradialio istius solis, secundura illud Psalrai: Supercecidit ignis, et non viderunt solem. — Oritur quinto obedienlibus; Esther ( undecimo: Lux et sol ortus e.st, et humiles exallati sunl; qui quidem humiles sunt obedientes, qui in ortu ipsius Virginis exaltati sunl, sicut ipsa in Cantico suo dicit, Lucae primo: Deposuit polcntes de sede, et exaltavit humiles. — Oritur sexto contemplantihus;; Genesis trigesimo secundo: Ortus est sol lacob, postquam transgressus est Phanuel, quod interpretatur contemplatio eius, ubi lacob vidit Deum facie ad faciem. — Oritur seplmo pervenientibus; Mnrci ultimo: Veniunt ad monumentum, orto iam sole.

Per adventum ad monumentum intelligitur finalis consummatio raeritorum, in qno Virgo beata perfecte manifestatur, dum praesidinm fert Sanctis ad introducendum eos in gloriara. — Iste autera septiformis etlectus solaris lucis sive manifestatio, qua se septem generibus horainura manifestat, spiritualiter potest inlelligi per illud Isaiae trigesimo.- Lux solis erit septemplicitcr sicul lux septem dierum, per quod intelligitur septiformitas harum manifestationum praedictarum, quae incipiunt a fundamenlo fidei et perveniunt usque ad complementum praemii aeterni per adiutorium Virginis et donum beatissimae Trinitatis, cui est honor et gloria in saecula. Araen.

Sermo III -.

Sicut sol oriens mundo in allissvnns Dei, sic bonae mulieris species in ornamcntum domus suae.

Consideranti mihi excellentiam Virginis gloriosae respectu universalis Ecclesiae, nulla occurrit similitudo nobilior quara illa quam ponit Ecclesiasticus in verbo praemisso. Sicut enira sol praecellit et decorat corpora totius machinae mundialis, sic beata Virgo praecellit et decorat membra totius Ecclesiae mihtantis et eliam triuraphantis, et hoc, quia ipsa est mulier, non tantum bona, sed etiam optima, pro eo quod nihil deest ei de eo quod facit ad commendationera el perfectionem bonae mulieris, secundura metaphoram solis raaterialis et imitationera Solis aeterni. Sicut enim sol habet virtutem purgalivam, illuminalivam, perfectivani et sui per omnia diffusivam; sic mulier perfecte bona, qualis fuit Virgo Maria, quadriformi genere gratiae invenitur repleta. Virgo namque Maria fuit mulier virtuosa, speciosa, gratiosa et officiosa iu.xta proprietates praedictas.

I. Fuit naraque raulier virluosa, unde designata fuit pcr Ruth; Ruth tertio: Scil omnis populus, qui /labitat intra portas urbis meae, mulierem te esse virtutis. Mulier namque virtutis fuit Virgo Maria: primo, propter sanctitudinem in respuendis; Ludith octavo: Nunc ora pronobis, quoniam mulier sancta es et timens Deum.; sancla, per sequestrationera ah omni immunditia carnis, et timens Deum, per elongationeni ab omni immunditia mentis; et sic munda erat ab omni inquinatione carnis ei spiritus, ac per hoc perficiebat sanctificationem in tiraore Dei, iuxta documentum Apostoli, secuiidae ad Corinthios septimo: Mundemus nos ab omni inquinamenlo carnis et spiritus, perficientes sanctificationem in limore Dei. — Secundo, propter rectitudinem. in eligendis; Ecclesiastici vigesirao sexto: Fundamenta aeterna supra petram solidam, et man- > Vei's. 26. data Dei in corde mulieris sanctae, quia, secundum quod dicitur Matthaei septimo, omnis, qui audit verba mea haec et facil ea, assimilabitur viro sapienli, qui aedificavil domum suam supra petram. Talis, non est dubium, fuit Virgo Maria. — Tertio, propter fortitudinem in suslinendo; Proverbiorum ultimo: Mulierem forlem quis inveniet? Haec mulier Vii-go Maria fuit, quae propter nuiltara constantiam singulariter placuit Deo; Ecclesiastici vige.simo sexto: Mulier fortis oblectat virum suum ete. — hixta hanc formam, si virtuosi esse volumus, necesse est, ut incipiaraus a sanctitndine per conteraptura omnium raundanorum et sequestrationem oraniura carnalium desiderioi'um, et hoc per amplexum crucis, et post transearaus ad rectitudinem per observantiam mandatorum et zelura divinae legis. Quibus habitis, facile est pervenire ad constantiam fortitudinis, alioquin, si terrena diligimus et legem divinam non zelamus, impossibile est, quod in passionibus fortes el patientes simus.

II. Fuit etiam mulier speciosa; unde figuratur per Abigail; primi Regura vigesimo quinto: Erat Abigail mulier prudentissima et speciosa. Speciosa namque fuit Virgo Maria: prirao, propter honeslatem actuum; ludith undecimo: Non est talis mulier super terram in aspectu, in pulcritudine et in sensu verborum. Erat enim adeo honesta in verbis et factis, ut a nullo posset in aliquo reprehendi. — Secundo, propter integritatem sensuum; Ecclesiastici trigesimo sexto: Species mulieris exhilarat faciem viri sui et super omneni concupiscentiam hominis superducit desiderium. Nihil enim est adeo placitum viro, sicut videre castitatem et integritatem in uxore sua, quae plenaria fuit in Virgine Maria, secundum quod Lucae primo dixit Angelo: Quomodo fiet islud, quoniam virum non cognosco? — Tertio, propter sincerilatem affectuum; Genesis duodecimo: Novi, quod pulcra sis mulier; dic ergo, obsecro te, quod soror mea sis; quando habet ad enm sinceritatem amoris casti, quera araorem habuit Virgo Maria ad Deum; ideo soror el sponsa dicitur in Canticis canticorum. — Propter hanc triplicem pulcritudinem designandam in sponsa et Virgine Maria Spiritus sancti inslinctu sponsa in Canticis ter dicitur pulcherrima mulierum. Nam capite primo dicitur: Si ignoras te, 0 pulcherrima inter mulieres etc.; el quinto: Qualis est dilectus tuus, o pulcherrima mulierum? et in eodera iterura: Quo abiit dilectus tuus, o pulcherrima, mulierum? In qno insinuatur huius triplicis pulcritudinis singulare privilegiura, propter quod fuit speciosissima mulierum non pulcritudine vana, sed pulcritudine vera, ad quam debent conari omnes 10; seqiiilur Eccli. 26, 2.

sequuntiir ludith II, 19. (

13; deinde respicitur Cant. 4, 9;

viri spirituales, nt sint honesti in moribus sive in actibus et geslibus, modesti in sensibus et immaculati in affectionibus interioribus.

(11. Fuit nihilorainus beata Virgo mulier graliosa; unde designata fuit per Esther, de qua (dicitur) Esther secundo, quod omnium oculis graliosa et amabilis videbalur; unde et paulo post subditur, quod invenit gratiam et misericordiam coram rege super omnes mulieres. Hoc autem de nulla aiia muhere ita sane et recte intelligi potest spiritualiler sicut de gloriosa Virgine, quae gratiosa fuit: priino, quia plena gralia sufficiente; Ecclesiastici vigesimo sexto: Gralia. mulieris sedulae delectabil virum suum et ossa ilLius impinguabil. Snfficientem enim habuit gratiam ad placendum Deo et ad exercitium omnium virtutum sicut ad impiiiguationem ossium; profecit enim per gratiam illam semper de bono in melius. — Secundo, quia plena gratia praeeminente; Ecclesiastici vigesimo sexto: Gratia super gratiam, mulier sancta et pudorata. Sanctitudo cnm pudore virginali gratiam excellentem dicit, quae in Virgine Maria praecellens fuit; Canticorum quarto: Hortus conclusus, soror mea sponsa, hortus conclusus, fons signatus. — Tertio, quia plena gratia superabundanle; Lucae primo: Ave, gratia plena, Dominus tecum, benedicta tu in mulieribus; et post: Spiritus sanclus sicperueniet in te. In tanta namque superabundantia graliae Spiritus sanctus venit, ut merito ei possit dici illud Proverbiorum ultimo: Multae filiae congregaverunt divitias; tu supergressa es universas; et in Psalmo: Visitasti terram. et inebriasti eam. — Propter quod, si gratiam volumus obtinere, nullum est sanius consihum, quam ut eam accedamus, quae est gratia plena, et ideo thronus gratiae merito nuncupatur, secundum illud ad Hebraeos quarto: Adeamus cum fiducia ad thronum gratiae eius, ut misericordiam consequamur et gratiam inveniamus in auxilio opportuno. Per nullam enim potest gratia inelius inveniri, quam per illam cui per Angelum dictum est: Jnvenisti gratiam apud Deum.

IV. Fuit etiam postremo mulier offciosa; unde intelligitur per illam mulierem a Sapiente laudatam, Proverbiorum ultimo, de qua dicitur: De nocte surrexit deditque praedam domesticis suis etc. Hoc recte compelit Virgini, quae non tantum opportune, sed etiam importune interpeliat pro nobis, quod designatum fuit loannis secundo: Deficiente vino, dicit Mater Iesu ad eum: Vinum. non habent. Et dicit ei Lesus: Quid mihi et tibi e.it, mulier? in quo insinuatur nimia officiositas et sollicitudo, quam beatissima Virgo habet pro genere humano. Est enim nobis officiosa: primo, liberando a malo, in cuius figura dicitur Genesis tertio ad serpenteiu: Inimicitias ponam inter te et mulierem; et post: Ipsa conteret caput tuum. Ipsa namque contrivit adversarium noslrum et nos liberavit ab eo, cuni « cunctas haereses interemit in universo mundo''». — Secundo, promovendo in bono; Proverbiorum decimo quarto: Sapiens mulier aed.ifical domum suam; insipiens exstructam quoque manibus destruet; quod recle intelligitur de Maria et Eva; sicut enim Eva sua insipientia nos deiecit a bono, sic Virgo Maria sua sapientia nos promovet In bono tanquam spirituali aedificio manum apponendo. — Tertio, consummando in optimo; Proverbiorum undecimo: Mulier gratiosa inveniet gloriam. Ipsa namque invenit gloriam sibi et aliis, quia per ipsam aperta est nobis porta caeli; sicut enim per eam Deus ad nos descendit, sic oportet, ut nos per eam ad Dominum ascendamus.

Ex praedictis igitur colligi potest, quod Virgo beata tanquam muher perfecte et simpliciter bona similitudinem habet expressam ad solem in mundo orientem propter quadriformis proprietatis excellentissiraam triphcationem, hoc esl propter duodeciiTi privilegia excellentia, propter quod intelligi potest per illam muherem, Apocalypsis duodecimo, de qua dicitur: Mulier amicta sole etc, et in capite eius corona slellarum duodecim; in quo datur intelhgi excellentia duodecira praedictarum praerogativarum, pro quibus non immerito Virgo comparatur Soli orienti mundo "> in altissimis Dei. Benedicta igitur et venerabilis sit Virgo Maria in aeternum. Amen.

Sermo III

Vas admirabile, opus Excelsi, Ecclesiastici quadragesimo tertio.

In verbo isto ostenditur valde admirabilis, et per consequens plurimum com.mendabilis Imperatrix totius creaturae, quae quidera in sua nativitate fuit vas admirabile; sed certe ideo, quia opus Excelsi. Coramendatio autem ista altenditur quantum ad duo.

quae in verbo proposilo continentur, scilicel quantum ad operis excellentiam et quantum ad Opificis magnificmtiam. Excellentia operis insinuatur in vase admirahiLi; magnificentia vero Opificis, quia opus Excelsi.

Fuit autem puelia regia vas admirahik ratione materiae, ratione formae, ratione rei conlenlae. Ratione raaleriae fuit vas mirabiliter pretiosum; ratione formae fuit vas mirabiliter speciosum; sed ratione rei contentae fuit vas mirabiliter copiosvm.

Primo igitur ratione materiae fuit vas mirabiliter pretiosum; Proverbiorum vigesimo >: Esl aurum sensnsque, ex quibus summus Artifex vas istud fabricatum reddidit mirabiliter pretiosum. Fuit autem vas mirabiliter pretiosum ratione materiae, quia fuit vas argenteum, vas aureum et vas luminosum. In argento nota virginitatis candorem; in auro, caritalis ardorem; in lumine, exterioris /fonerfafts rfecorem; ut virginitatis candor sit in carne, caritatis ardor in mente, honestatis decor in conversatione.

Primo fuit vas mirabiliter pretiosum ratione materiae, quia fuit argenteum; Proverbiorum vigesimo quinto - Aufer ruhiginem de argento, id est scoriam originalis culpae de anima sanclissimae Virginis, el egredietur vas purissimum, omnem in se continens puritatem. — Secundo, quia fuit aureum; Ecclesiastici quinquagesimo: Quasi vas awi solidum, ornatum omni lapide pretioso. In iia.se vero, graliae susceptibilitas; in auro, amoris pretiosi- Xs&;in soliditale, tolerantiae strenuitas; quae omnia fuisse in virginali thalamo comprobatur. Nam de amore eius dicit Hugo de sancto Victore: « Quia in corde eius amor Spiritus sancti singulariter ardebat, ideo in carne eius virtus Spiritus sancti mirabilia faciebat. Et cuius dilectio in corde eius non habuit socium, eius operatio in carne illius non habebat exemplum ». — Tertio, quia fuit luminosum; Ecclesiastici quadragesimo tertio: Vas ca.illorum. in excelsis, in firmamento caeli resplendens gloriose. In firmamento caeli Maria resplenduit, dum sua claritate totam Dei Ecclesiam illustravit, iuxta illud Esther octavo: ludaeis nova lux oriri visa esl etc. Quod de ipsa convenientissime potest dici.

Secundo, ratione formae fuit vas mirabiliter spe- ciosum.; unde de ipsa speciositate ait Bernardus: <r Virgo regia, gemmis ornata virtutura geminoque, scilicet mentis pariter et corporis, decore fulgida, caelestium civium in se provocavit aspectum, ita ut et Regis aniraarura in sui concupiscentiam inclinaret et caelestem nuntium ad se de supernis adduceret ». Huius speciositas in tribus polest manifestissime deceteris, cuius comparatione pulcritudo aliorum videtur quam plurimum obscurari; sic in mensa Regis aeterni multa sunt vasa pretiosa, comparata tanien isti vasi mirabili, ad os summi Regis deputalo, videntur amittere claritatem. Ideo dicitur: Non adaequabitur ei aurum; et Hieronymus: « Sicut in comparatione Dei nemo bonus, sic in comparalione Matris nulla invenitur perfecta, quamvis virtutibus scendi in domum figuli, et ecce, ipse faciebat opus suum super totam. Et dissipatum est vas, quod faciebat e luto manibus suis; conversusque fecit illud vas alterum, sicut placuerat in oculis eius. Figulus est Creator noster; unde ibidem dicitur: Sicut lutum in manu figuli; et opus factum super totam est genus humanum super vertibilitalem naturae constitutum; fractum est auteni per peccatum primi hominis; sed conversus fecit vas alterum, Virginein scilicet gloriosam, sicut placuit in oculis eius. — Tertio potest deprehendi ex multiplici cum apta et utili convenientia; Baruch sexto: In vase utili gloriahitur qui fecit illud. Anselmus: « In sublimi contemplor Mariam. Deus, qui omnia fecit, ipse se ex Maria fecit et sic omnia, quae fecerat, refecit».

rairabiliter copiosum manna refectionis et oleo exsultalionis. In sale namque discretio, in manna refectio, in oleo exsultatio datur intelligi, quorum primum pertinet ad vim rationabilem; secundum, ad concupiscibiiera; sed tertium, ad irascibilem. — Primo fuit contentivum sale discrelionis, iuxta illud quod figurate dictum est quarti Regum secundo: Afferte mihi vas novum et mittile in illud sal. Vas novum fuit uterus virginalis, novitatis retinens puritatem. In istud vas fuit missum sal discrelionis, cum in Virginis uterum, nuntiante Gabriele Archangelo, descendit Sapienlia Dei Patris. — Secundo fuit vas contentivum manna refectionis; Exodi decimo sexto: isume tibi vas unum et milte ihi manna. Verbum potest esse ad Spiritum sanctum, cuius operatione descendit in Virginis gremiura Dei Verbum aeternae refectionis praemia contentivum. — Tertio fuit vas contentivum oleo exsultationis. Istud vas plenum laetitia non poterat nire synagoga, quemadmodum signatum fuit quarti

Regum quarto; ubi quaedam de uxoribus Prophetarum, infundens oleura iuxta verbum Prophetae, per. quam synagoga datur intelligi, dixit filiosuo: Affer mihi adhuc vas. El ille resporulil: Non habeo; sed certe,cum venil abundanlia gratiarum et pkniludo temporis, in quo misil Deus Filium suum, fuit vas incisura manu Sapienliae et prae parlicipibus suis oho exsuUalionis replelum, cuius nos faciat participes Mater totius bonitatis, quae in suo Filio iucundatur aeternaliter sine fine. Atnen.

Sermo IV

Visa est arca leslamenii Dei in templo eius, Apocalypsis undecimo.

Inter oinnes figuras sacras et secretas, quae in Lege tigurae a Domino Deo datae sunt et institutae, arca testamenti Domini ut sacratissima honorari praecipiebatur, et hoc non fiebat casualiter nec irrationabililer, sed secundura dispositionem supernae Sapientiae, quae tuleral Legem. Non ergo hoc fiebat arcae, quia de lignis et auro erat arlificialiter facla, sed quia arcana Dei secundum dictamen artis aeternae praefigurabat aptissime. Unde et inter ceteras figuras, quae secundum multiformem sapientiam Dei multiplicem pariunt intelligentiam, arca testamenti est multitudine mysticarum inleliigentiarum repleta, ut non sit in ipsa quod non ad aliquam intelligentiam spiritualera manuducat; pauca vel nulla sunt in ecclesiastica hierarchia, quae secundum variam intelligenliam Scripturarura figurari non possunt per eam. Arca enim secundum intellectum allegoricum, nt attestantur exposiliones Sanctorum, ad Christum refertur et Ecclesiam; secundum tropologicum, ad praelatum et animam sanctam; secundum anagogicum, ad caeleste arcanum et lerusalem supernam; secundum mysticam ex omnibus dictis intelligentiara repraesentat Virginem gloriosam, beatissimara Matrem Dei et Dominam nostram, sanctam Mariam, cuius nativitatem hodierna die celebral sancta mater Ecclesia. Ipsius enim nativitatem et excellentissimam dignitatem in aucloritate praeraissa beatus loannes Evangelista, elevatus in spiritu ad Apocalypsim intelligendam, describit, et hoc dupliciter, scilicet quantum ad exceUenliam nascentis, cura dicitur: A?-ca testamenti Dei; et quantura ad refulgentiam nativitatis, cum sulxlilur: visa esl in templo.

Sub figura autem arcae testamenti multiplex Virginis dignitas insinuatur secundum diversa, quae Scriptura docet considerare in illa mystica arca. Proponitur autem in Scriptura illa arca quadrupliciter consideranda, scilicet quantura ad fabricam, quantum ad continentiam, quantura ad efpcaciam, quantura RcspiciUii Gal. i, 4. el deinde Hebr. I, 9. ad honorificentiam. Si consideras arcara quanlum ad fabricam, consideras eara secundum id quod est; si quantum ad continentiam, consideras secundum quod habet; si efficaciam, secundum id quod facit; si honoriflcentiam, secundum id quod recipit. Hoc est considerare ipsam secundum id quod ipsa est, secundum id (quod in ipsa est, secundum id) quod ab ipsa est, et secundum id quod est ad ipsam.

I. Fabrica autem illius arcae, ut insinuat Scridrangularis, in quibus insinuatur dignitas Virginis gloriosae, quae fabricata fuit secundum artificium Filii Dei et Spirilus sancli. — Est igitur Maria primo arca testamenti quantura ad fabricam, quia materiae imputribiiis per integritatera carnis, secundura illud Exodi vigesimo quinlo: Arcam dc lignis setim compingite mihi; Glossa: « Ligna selim levia el imputribilia, parum a qualitate albae spinae distant »; in quo datur intelligi integritas gloriosae Virginis, quae ipsam leuem fecit exonerando a pondere carnalitatis, et imputribilem sequestrando a contagio corruptionis, quae quidem est in opere carnis. Quid enim aliud est virginitas quam quaedam imputribilitas? Unde Augustinus in libro de Virginitale: « Virginitas est in carne corruptibih incorruptionis perpetuae meditatio»; et e converso lascivia non est aliud quam putredo. Unde a concupiscentia nati sunt putridi; lob decimo septimo: Pulredini dixi: Pater meus es etc.; unde nos tanquam putridi et putrefacti merito corporaliter incineramur. Sed gloriosa Virgo Maria, sicut vivendo et concipiendo non putruit per corruptelam concupiscenliae actualis; sic raoriendo et exspirando non putruit per poenam incinerationis et vermis; et hoc quidem convenientissimum erat integerrimis et incorruptis visceribus uteri virginalis.

Secundo est arca testamenti, quia mensurae proportionalis per humilitatem cordis, secundum illud Exodi trigesimo septimo: Fecit Beseleel et arcam de lignis setim habenlem duos semis cubitos in longitudine et cubitum ac semissem in (atitudine, altitudo quoque unius cubiti fuit et dimidii. Per cubitum integrum plenae inensurae intelligit perfectani virtutem in prosecutione actuum; per semissem intelligit perfectam humilitatem in consideratione defectuum, et haec duo sunt, quae dant mensuram proportionalissimara ad sustinenda dona divina, quae nec dantur negligentibus nec dantur arrogantibns; et haec duo praecipuissime fuerunt in Virgine Maria, quae simul fuit perfectae virtutis et profundae hurailitatis. Nam, cum sibi diceretur: Spiritus sanctus superveniet in te, ipsa dicebat: Ecce, ancilla Domini etc.; haec est mensura in omnibus; unde ad

Philippenses terlio: Fralres, £go me non arbUror comprehendisse. Quicumque ergo perfecH sumus, hoc sentiamus. In cuius figura, Ezechielis quadragesinio: In manu viri calanius mcnsurae sex cubilorum el paimo. Per senarium, perfeclum scilicet numerum, figuratur perfectio in elTeclu; per palmuni, humiliatio pro defectu. Propter quod Dominus discipulis dicentibus: Adauge nobis fidem, Lucae decirao septimo, cum feceritis, nqui, omnia, quae praecepla sunl vobis, dicile: Servi inuliles sumus; et tunc est proportionaiis figurae ad graliam, tunc autem est prorsus improportionaiis, quando iraperfeclus est secundum statum et praesnmluosus secundum suam reputationeni, contra hoc quod arca debet habere cubilum et semissem.

Tertio, arca testamenti dicitur, quia es.[ speclain forma quoad honestatem conversationis; E.xodi trigesimo septimo: Veslivit Beseleel arcam auro purissinio intus ac foris. Et fecit ei coronam auream per gyruni. Per illud vestimentum anreum arcae intelligitur summae honestatis plenitudo, quae Virginem Mariam pulcram fecit et intus el extra; unde Hieronymus: « Si diligentius inspicias, nihil virtutis, nihil speciositatis, niliil candoris et gratiae est, quod non ex Maria resplendeat ». — Et nota, quod dicitur habere coronam auream per circuitum, quia in omnibus actibus habuit honestateni. Dicitur et deaurata intus el exlra, quia oportet, quod verae honestatis decor ab interiori incipiat, ne sit homo hypocrita, et non sit similis arcae Domini, sed potius Bel, de quo dicitur Danielis ultimo: Ne erres, rex; quia iste intnnsecus luteus est et forinsecus aereus. Sic potest de hypocritis dici, quia, ut Dominus dicit, similes sunt sepulcris dealbatis. Qui vult ergo esse perfectae honestatis iocipiat ab interiori deaurare arcam suam, et post etiam exterius, ut aedificet proximura. Sed de mullis potest flere leremias, Threnorum quarto: Quomodo obscuratum esl aurum etc.

Quarto dicitur arca testamenti, quia formae quadrangularis per aequalitatem quadriformis virtutis; Exodi vigesimo quinto: Facies et qualuor cireulos aureos, quos pones per quatuor arcae angulos. Inducesque vectes per cireulos, qui sunl in arcae lateribus, ut portetur in eis. Per angulos quatuor intelliguntur quatuor cardinales virtutes; per circulos in qualuor angulis, quadriformis obedientia divinorum praeceptorum secundum exigentiam quatuor virtutum; per vectes intelliguntur duo, quae nos vehunt in viani morum, scilicel limor et amor. Haec fuerunl. perfecte in Virgine gloriosa, quae observavit perfecte divinam legem, obediendo ei secundum quadriformem virtutem cardinalem, scilicet prudentiam, iustitiam, tempei'antiam et fortitudinem, quae, licet habeant distinctionem, habent tamen connexiones ei aequalilates et portantur per timorem et amorem perleclum, quae ipsam arcam portaverunt usque ad caelum. Et altende quod dicit, quod vectes nunquam debebant extrahi de circulis, q,uia timor et amor semper debent esse coniuncli cum virtutibus cardinalibus in exsequendis divinis mandatis; et sic fuerunt cum Virgine gloriosa, de qua Proverbiorum ultimo: Mulier timens Dominum, ipsa laudabilur etc.

II. Considerata arcae fabrica, consideranda est nihilorainus continentia, de qua intelligendum est, quod in illa arca materiali interius continebantur manna, virga el d.uae tabulae testamenti, et desuper ad consummationem duo Cherubim obumbranlia propitiatorium. Per hanc autem continentiam recte designantur illa quae interius fuerunt in Virgine gloriosa. Nam beata Maria fuit arca inlerius continens manna per dulcedinera graliae; virgam, per virtutem fiduciae; Legem habens per rectitudiiieni intelligentiae; desuper duo Cherubim, per plenitudinem sapientiae; unde de omnibus, ad Hebraeos nono: Post velamentum secundum, tabernaculum, quod dicitur Sancta sanclorum, aureum habens thuribulum et arcam testamenti, circumtectam ex onini parle auro, iu qua urna aurea habens manna et virga Aaron, quae fronduerat, et labulae testamenti, superque eam erant Cherubim gloriae obumbrantia propitiatorium, ubi praedicta quatuor exprimuntur. — Primo ergo Virgo Maria fuit arca con- oe tinens manna, per dulcedinem gratiae, quod figuratum fuit Exodi decimo sexto, ubi Dominus (dicit) ad Moysen: Sume tibi vas unum et mitte ibi man, quantum potest capere gomor, et repone illud coram Domino; super quo loco dicit Glossa: « Ideo de futuro dicit pone, ut intelligatur, tunc ante Deura posse reponi, quando futura arca erat». Quando enim haec arca fabricata est el nata, tunc dulcedine gratiae fuit repleta, non propter se lantum, verum etiam propler generationum successionera; unde Anselraus: « Per plenitudinem gratiae tuae et quae super mundum sunt se gaudent restaurata, et quae in inferno sunt se laetantur liberata». Nam caelestis gratiae dulcedo in ipsa reposita fuit, ut omnes ad ipsara recurrerent pro irapetranda gratia; ad Hebraeos quarto: Adeamus cum fiducia ad thronum gratiae, ut misericordiam consequamur el gratiam inveniamus in auxilio opportuno. Unde defectus non est nisi ex parte noslra, qui felle amaritudinis suraus repleti pro peccalis nostris; ad Hebraeos duodecimo:

Conlemplanles, ne quis desit graliae Dei, ne qua radix am.ariludinis sursum germinans impediat, et per illafn inquinmlur muUi. Unde quidam libentius bibunt fei nequitiae humanae quam dulcedinem gratiae divinae; Deuteronomii trigesimo secundo: Fel draconum vinum eorum etc. Sed, sicut dicitur ad Hebraeos ultimo, optimum est gralia stabilire cor, non escis etc.

Secundo etiam arca fuit continens virgam Aaron, quae fronduerat per virtulem ftduciae, in cuius figura, Numerorum decimo septimo invenit Moyses, germinasse virgam Aaron in domo Levi. Dixitque ei Dominus: Refer virgam Aaron in tabernaculum teslimonii, ut servetur ibi etc. Per virgam germinantem intelligimus virlutem fiduciae, per quam virga de radice lesse idonea fuit ad germinandum florem Nazarenum sine virili semine per Dei promissionetfl et Spirilus sancti obumbralionem, cui Virgo Maria adhaesit fortius et fidenter; Proverbiorum ultimo: Mulierem fortem quis inveniet? Procul et de uUimis finibus pretium eius, quia flducia fortificat nientem et elevat ad bona fulura et longinqua obtinenda, cuiusmodi sunt bona aeterna; et hoc potissime fuit in Virgine Maria; Ecclesiastici vigesimo quarto: In me omnis spes vitae et virtutis. Transite ad me, omnes, qui concupisciiis nie et a generationibus meis impkmini. Ad ipsain autem transitur per contemptum temporalem et flduciam in Deum, quae est virga geruiinantium fructuum divinorum; leremiae decimo septimo: Benediclus vir, qui confidit in Domino, el erit Dominus fiducia eius. Et econtra: Muledictus homo, qui confidit in homine etc.

Tertio fuit arca foederis continens tabulas testamenti per rectitudinem intelligentiae; Exodi vigesimo quinto: Pones in arca testificationem, quam d.abo tibi. Haec teslificatio erat ipsa lex, quae scripta et posita fuit in arca testimonii, id est in corde beatissimae Virginis. Nam de ipsa dicitur Lucae secundo: Maria autem conservabat omnia verba haec, conferens in corde suo. Sicut enim arca testamenti conservabal Legem Moysi, sic ista legem Evangelii per rectam intelligentiam veritatis fidei et tolius legis Christi. Unde ipsa poterat dicere illud Psalmi: In capite libri scriptum esl de me, ul facerem voluntatem tuam. Deus meus, volui et legem tuam. in medio cordis mei, quia Evangelium a conceptu virginali incipit; et ideo in ipsa debuit collocari intelligenlia legis Evangelii tanquam in loco, aptissimo et securo; unde Ecclesiastici vigesimo sexto: Fundamenla aeterna, supra petram solidam, et mandata Dei, in corde mulieris sanctae, quia, aliis dubitantibus, in Virgine Maria flrma et solida et inconcussa mansit intelligentia veritatis. Et ratio huius est, quia non tantuni habuit intelligentiam legis speculativam, verum etiam practicam et experimentalem; de qua dicit Philosophus, quod virtus est certior omni arte. Propler quod in Psalmo dicitur Christo: Tempus faciend.i, Doniine, dissipaverxint legem luam. Ideo dilexi mandata tua super aurum el topazion.

Quarto fuit arca testamenti, quia desuper continens Cherubim per plmitudinem. sapienliae; secundi Paralipomenon quinto: Cherubim expandebant alas suas super locum, in quo posita erat arca. Cherubim interpretatur plenitudo scientiae, quae super arcam erant, quia Maria Virgo hac sapientia fuit plena, secundum quod dicit Bernardus: « Maria profundissimam divinae sapientiae penelravit abyssum, ut, quantum de creatura credi fas est, illi luci innaccessibiii videatur immersa». Et quia arcana et secreta divinae sapientiae in se continebat, merito dicitur et est arca testamenti, quia in se continuit carnem Christi, in quo sunt omnes thesauri sapientiae et scientiae absconditi. Unde et quicumque ad sapientian) vult pervenire, oporlet, ut per arcam deducatur ad propitiatorium, ubi Cherubim respiciunt se mutuo, versis vuUibus in propitiatorium, quia tota sapientia, quae in duobus Testamentis continetur, respicit ad Christum cruciflxum; unde Paulus, sapientissimus Apostolorum, dicebat primae ad Corinthios secundo: Non iudicavi, me scire aliquid inter vos nisi lesum Chrislum, et hunc crucifixum. id quod est ab ipsa. Nam illa arca in figura Virginis efficax fuit: primo, in dirigendo proficientes, secundum illud Numerorum decimo: /Irca foederis Domini praecedebat eos, per tres dies providens castrorum locum. Per istos tres dies intelligitur praesens vita tota quantum ad initium, progressum et occasum; vel quantum ad triplex votum, per quod homo vadit in desertum Religionis, quasi per viam trum dierum, scilicet continentiae, paupertatis et obedientiae, et boc manuducente beata Virgine, quae fuit pauperrima, humillima et integerriraa. Ipsa enim praecedit et viam parat, quousque perducat in terram proaiissionis; losue tertio: Arca foederis Domini omnis terrae antecedet vos per lordanem; et sequitur, quod siccatae sunt aquae ad ingressum arcae, quia per adiutorium Virginis illa quae videbantur difDcilia, fiunt facilia ad portandum.

Secundo etiam arca in figura Virginis erat efficax in defensando pugnantes; secundi Paralipomenon

sexto: Consurge, Domine Deus, in requiem tuam, lu el arca fortitudinis tuae. Ideo fortitudinis dicitur, quia fortis est ad defensandum; unde canimus: « Da mihi virtutem contra hostes tuos». In huius figura, primi Regum quarto, afferamus, inquiunl, ad nos de Silo arcam foederis Domini, et veniat in medium noslri, ut salvel nos de manu inimicorum nostrorum, quia revera ipsa potest salvare. Verumtamen ibi subiungitur, quod non omnes salvavit; et ratio huius est, quia ipsi erant foedati per idololatriam; unde exterius venerabantur, sed interius contemnebanl. Propter quod Bernardus: « In periculis, in angustiis Mariam cogita, Mariam invoca, et ut impetres orationis eius suffragium, non deseras conversationis eius exemplum ». Nam qui ore invocat et opere impugnat non est dignus exaudiri et salvari, sed potius condemnari.

Tertio efficax erat arca in reconciliando poenilenles; Exodi vigesimo sexto: Ponies propilialorium super arcam testimonii in Sancta sanctorum. Quid per propitialorium intelligitur nisi ille, per quem (est) remissio peccatorum? Primae loannis secundo: Advocatum habemus apud Patrem lesum Christum iustum; et ipse esl propilialio pro peccatis nostris etc.; et istud propitialorium (esl) super arcam, quia ad ipsum accedimus per Virginem Mariam, quae tanquam mater misericordiae pro nobis ad Filium interpellat, iram Dei miligat contra peccata nostra. In cuius figura primi Regum septimo: Factum est, ex qua die mansit arca Domini in Cariathiarim, mulliplicati sunt dies. Cariathiarim interpretatur villa deQciens, per quam intelligitur iste mundus, qui semper tendit ad defectum propter peccatum; sed tamen dies gratiae mvltiplicantur per sufBcientiam Virginis gloriosae.

Quarto efflcax fuit arca ad prosternendum rebelks; Numerorum decimo: Cum elevaretur arca, dicebat Moyses: Surge, Domine, et dissipenlur inimici tui; unde de Virgine cantamus versum: « Gaude, Maria Virgo » etc. Unde ipsa est mulier, quae conlrivil caput serpentis; ipsa etiam est arca, quae percussit Philisthiim; primi Regum quinto: Illis circumducenlibus arcam, fiebat nmnus Domini per singulas civitates interfectionis magnae nimis. In huius fignra dicitur losue sexto, quod, arca Domini circuiente lericho, ceciderunt muri lericho, quia ipsa est, quae adversarios suos et Christi dispergit, sicut Esther Aman et sicut ludith interflciens Holofernem et sicut lahel Sisaram; ipsa enim est hostibus nostris terror sicul castrorum acies ordinatd.

IV. Postremo consideranda est arca quantum ad honorificentiam, quae sibi fiebat, ut ex hoc intelligatur honor el reverentia, quae debet haberi ad Virginem gloriosam. — Ipsa namque snb figura arcae honorificanda esl obsequio concordi; in cuius figuram, tertii Reguin octavo, congregati sunt omnes maiores natu Israel cum principibus iribuum et duces familiarum fdiorum Israel ad regem Salomonem in lerusalem, ut deferrent arcam foederis Domini de civitate David,- in quo intelligitur, quod in honorem Virginis gloriosae unanimiter ad exhibendum sibi honorem et reverentiam congregari (debent) tam magni quam parvi, secundum illud primi Paralipomenon decimo quinto: Universus Israel deducebant arcam foederis Domini in iubilo. Nulli dubium, quin viri Israeiitae, Deum videntes, scilicet Angelum, deferant ei honorem cum omni concordia volunlatum. Et uos Israelitae debemus modo noslro ipsam honorificare, alioquin, cum ipsa diligat omnes, si odimus, aliquod obsequium nostrum non potest sibi placere; et hoc bene significat, quod c/erfMceicmi eam in lerusalem, quae interpretatur visio pacis; unde ipsa dicit Ecclesiastici vigesimo quarto: Et sic in Sion firmata sum et in civitate sanctificala similiter requievi, et in lerusalem polestas mea.

Secundo honoranda est obsequio humili; in cuius figuram, secundi Regum sexto, David erat accinctus ephod lineo. El David et omnis domus Israel ducebanl arcam testamenti Domini in iubilo et in clangore buccinae. David, qui humiliter honorabat arcam, significat Christum, qui humiliter honorat Matrem Virginem gloriosam. Sicut enim exemplo regis humiliati ceteri humiliabantur libenter ad honoriflcandam arcam; sic exemplo veri David, id est Christi, qui se humiliavit ad honorem exhibendum isti arcae, quia erat subditus Matri, Lucae secundo, viri christiani debent humiliari et honorare ipsam.quia, cum ipsa sit magistra humilitatis, quanto quis magis sub ipsa humiliatur, tanto raagis eam honorat. Sed sequitur ibi: Cum intrasset arca Domini in civitatem David, Michol, filia Saul, prospicimxs per fenestram, vidit regem David subsilientem atque sallantem coram Domino; el despexit eum in corde suo. Michol interpretatur omnis aqua, et significat sapientiam mundanam, quae despicit humilitatem christianam; sed verus Christianus respondet: Ludam et vilior fiam etc.

Tertio honoranda est obsequio celebri; in cuius figuram, secundi Regum sexto ">, abiit David el adduxit arcam Dei de domo Obededom; et eranl cum

David seplem chori. Per istos seplem choros, qui convenerant ad solemnitatem faciendam arcae, significatur coneursus universitatis fidelium, qui debet esse distinctus, non confusus, sed ordinatus ad decantationem divinarum laudnm. Et quia divinae laudes debent totis viribus decantari, ideo subditur, quod David percutiebat in organis et sallabat tolis viribus ante Dominim; et hoc, quia exemplum acceperal de percussione Ozae, qui non reverenler tetlgerat arcam, et ideo percussus fuerat. Ibi enira dicilur, quod extendit Oza manum ad arcam Dei, et percussit eum Dominus super temeritate. llie enim extendit manum ad arcam irreverenter, qui turpe aliquid de ipsa cogitat.

Quarto honoranda est arca obsequio infatigabiH; propter quod dicitur primi Regum tertio, quod Samuel dormiebat in templo Domini, ubi erat arca Dei, quia continue servitio arcae intendebat, atlendens illud Evangelii, quod qui perseveraverit usque in finetn, hic salvus erit. Unde losue quarto (dicitur), quod sacerdotes, qui portabant arcam foederis Domini, stabant in lordanis medio, donec omnia complerentur, quod fiet, cum perventum fuerit ad gloriam, ad quani nos etc.

Sermo V

Obtenebrentur stellae caligine eius; exspectet lucem, et non videat nec ortum surgenlis aurorae.

Hic tangitur triplex diversitas nascentium Sanconcepti et nati, cum originali concepti sunt et nati. Quantum ad illos ergo dicitur: Obtenebrentur sl.eliae caligine eius; sed Christus nec in conceplione nec in nativitate originale habuit; unde sequitur: exspectel lucem elc. Beata Virgo, etsi in originali concepla sit, sine originali nata est, quocirca subiungitur: «ec or/M»!. — Notandum vero, quod de quatuor stellis w Scriptura reperitur: est eniin stella data in praemium, producens Christum, perducens ad ipsum, ornans firmamentum. — (Est stella data in praemium), id est Christus; Apocalypsis: Ego sum radix, ratione Ueilatis; et genus, ratione humanitatis, David; stella splendida, id est conversalione; et matutina, in resurrectione. Haec slella datur in praemium; Apocalypsis: Qui viceril et custodierit usque in finem opera mea, dabo illi slellam matutinam. — Secunda cst Mater Christi; Numerorum vigesimo quarto: Orietur Stella ex lacob. Haec produxit solera; unde cantatur: « Solem iuslitiae Christum paritura supremum, stella Maria maris hodie processit ad ortum ». — Tertia est gralia; Matthaeus: Vidimus slellam eius in oriente, scilicet, dum oritur lumen gratiae per peccatum caecatis; Sapientia: Excaecavit enim illos malilia eorum. — Quarla est quilibet pdelis bonus, qui ornat firmamenlum, id est Ecclesiam, quae flrma est, quia porlae infert non praevalebunt adversus eam; Ecclesiasticus: Species caeli, gloria stellarum. Ecclesia bic dicitur caelum, in qua electi sunt celati.

lusti autem dicuntur stellae, quia sunt in substantia incorruptibiles, in situ sublimes, in cursu regulares, in illuminando utiles. — De primo, sunt incorruptibiles a peccati corruptione; Ecclesiasticus: Ego feci in caelis, ut oriretur lumen indeficiens; Sapientiae sexto: Custoditio legum, consummatio incorruptionis est; incorruptio autem facit esse proximum Deo; lob: Cum te consumtum pulaveris, orieris ut lucifer. — Secundo, sublimes in situ per conversationem; Ecclesiasticus: Mundum illuminans in excelsis Dominus; Apostolus: Nostra conversatio in caelis est. — Tertio, in motu regulares servando certum ordinem; ludicum quinto: Stellae manentes in ordine et cursu suo adversus Sisaram pugnaverunt. Quilibet nostrum in baplismo ordinem est professus, in quo currere debemus; Apostolus: Omnes quidem currunt, sed unus, per caritatem unitus, accipit bravium. — Quarto, illuminalione utiles per bonum exemplum: Fecit Deus duo luminaria magna et stellas et posuit eas in firmamenlo caeli, ul lueerent per noctem; Apostolus: Inter quos lucetis sicut luminaria, verbuni vitae continentes.

Econtra sunt stellae reprobae, scilicet percussae, ruinosae, erraticae, nigrae factae. Et ista quatuor praedictis bonarum stellarum conditionibus opponuntur; illae incorruptibiles, istae joe?r!J.?$ae; illae sublimes, istae ruinosae; illae in motu regulares, istae erraticae; illae illuminosae, istae nigrae factae. — Per slellas percussas notantur hypocritae; Apocalypsis: Tertia pars stellarum pereussa est. Hypocritae sunt stellae per apparentiam, quia, sicut Bernardus super illo verbo: lUe erat lucerna dicit, « lucere tantum est vanum, ardere tanlum est parum; lucere autem et ardere est perfeclum ». Istae percntiuntur in praesenti per morsum conscienliae, in futuro per poenam gehennae. — Per ruinosas notantur avari, qui

in terrenorum cupiditatem cadunt; Apocalypsis: Stellae de caelo cecidenmt super lerram. — Per erraticas notantur in fide erranles; ludas: Sidera erranlia, quibus procella tenebrarum servata esl in ae/eriMMw; Psalmus: Errare fecit eos in invio et non in via; Apostolus: Sine fide impossibile est placere Deo. — Per nigras intelliguntur in peccalis obstinati; Ezecliiel: Stellas nigresccre faciam. — Sic ergo stellae designant tam bonos quam malos; de quibus dicitur: Oblenebrentur stellae caligine, (per) illud quadruplex malum, quod secundum Bedam "i per originale inflictura est homini, scilicet ignorantia in intellectu, malitia in alTectu, impotentia in effectu, concupiscenlia in his omnibus conflata. Et haec sunt quae lob ante tangit: Obscurent eum tenebrae, scilicel ignorantiae; et umbra mortis, id est malitiae; occupet eum caligo, scilicet concupiscentiae; et inuolvatur amaritudine, scilicet impotentiae.

Et postea sequitur: exspectet lucem, id esl Chrislum, ut supra diclum est; de quo Isaias: Dedi te in foedus populi, quoad ludaeos; et in lucem gentium, quoad paganos; loannes: Ego lux in mundum veni; et dilexerunt homines magis tenebras quam lucem. Sed quare hoc sit, Augustinus declarat: « Oculis, inquit, aegris odiosa est lux, quae puris est amabilis ». Haec autem lux malos in praesenti arguit et in futuro manifestabit; bonos in praesenti dirigit, in futuro remunerabit. — Arguit ergo fmalosj; loannes: Omnis, qui male agil, odit lucem, et non venit ad lucem, ul non arguantur opera eius; Psalmus: Arguam le, et statuam conlra faciem tuam. Qui sine timore peccat in dorso peccata portat, quia periculum quasi retro positum non considerat; sed contra facieni suam slatuilur, dum in conscientia sua de peccato redarguitur; leremias: Arguet te malitia lua, et hoc ipsum facit per lucis gratiam; Psalmus: Quoniam tu illuminas lucernam meam, Domine; Deus meus, illumina tenebras meas. Manifestabit aulem in futuro; Apostolus: Omnia, quae arguuntur, a lumine manifestantur; item: Hluminabit abscondita tenebrarum et manifestabit consilia cordium. — Bonos autem in praesenti dirigit; loannes: Ambulate, dum lucem habetis, ut non vos tenebrae comprehendant; item: Qui sequitur me non ambulat in tenebris. Sed ipsos in futuro remunerabit; Ecclesiastes: Dulce lumen, et delectabile est oculis videre solem.

Sequitur: nec ortum etc. Beata Virgo dicitur oriri ut stella; Numerorum vigesimo quarto: Orietur slella ex lacob, scilicet, ut corrigat errantes; unde ipsa dicitur Stella maris. — Ul lux; Esther octavo: ludaeis nova lux oriri visa est, nldirigat bene operantes; loannes: Qui facit veritatem venit ad lucem. — Ut aurora, sicut in proposito, ul recreel aegrotantes. Nec solum dicitur oriri, sed etiam surgere et progredi: primo, ab originali labe; secundo, in bono opere. — De primo, in proposito; de secundo, Cantica: Quae est ista quae progreditur quasi aurora? Item, dmim ascendere in assumtione; Genesis: Dimitte me, iam enim ascendit aurora. — Est autem aurora per specialia priviiegia, per beneficia homini impensa, per p7'aemia sua caelestia.

Habet autem triplex privilegium, scilicet specialis conditionis, nalivitalis, conceplionis. — Natura specialiter a Deo est condita; i'salmus: Tu fabricalus es auroram et solem, id est Virginem et eius Prolem. Prius dicitur aurora. quam sol, licel haec ab illo creetur, sic et Virgo fuit teinporaliter prius Prole, licet ab illacreata; Psalmus: //ow!o natus est in ea, et ipse fundamt eam Aliis.iimus; Ecclesiasticus: Qui creavit me requievit in tabernaculo meo. Ante auroram non apparent colores; sic ante Virginem nec gratiae nec virtutes, sed dicebatur: Domine, in caelo misericordia tua. — Specialiter etiam esl »mto sine originali peccato; unde etiam dicitur virga; Isaias: Egredietur virga de radice lesse etc; virga radici adhaeret, sed ad radiceni non reflectitur; sic Virgo per commuriem legem in conceplione contrahens radici humani generis adhaesit, sed postea saoctificata non reflectitur. — Specialiter etiam Filium concepit; secundi Regum vigesiuio tertio: Sicut lux aurorae, oriente sole, mane absque nubibus rulilat, et sicul pluviis germinal herba de terra; Virgo sine nubibus rulilabat, dum sine peccatorum obnubilo in conversatione splendebat. Ipsa autem Virgo, terra, omwem cadentem recipiens et sustentans, pluviis, id est abundantia gratiarum, germinal herbam, id est Filiuni.

Beneficia vero Virgo impendit dupliciter, scilicet ad vif.andum malum et ad consequendum bonum. — Ad cavendum malum tripliciter: contra malum culpae impetrans remissionera; contra nialura pugnae, iuvamen; contra malura poenae, consolationera. — De primo, illud Regum: Sicut lux aurorae etc. Hoc quod supra expositura est (in) nativitate

Christi de Virgine potest exponi de spirituali eius nativitate in fldelium raente. Nam per intercessionem aurorae, id est Mariae, Sol iustitiae oritur in peccatoris corde, quod piuviis gratiae fecundalum generat herbam bonorum operum. — De secundo, lob: Perfodit in tenebris domos; si subito appariieril awora, arbitrantur umbram mortis. Dum enim diaboli per tentationem in domum fidelis mentis machinantur, mox ad apparilionem aurorae, id est auxihi Virginis, effugantur; unde in Canticis: Terribi- Us ut castrorum acies ordinata. — De terlio, Genesis: Dimitte me, iam enim ascendit aurora; et sequitur: Si conlra Deum fortis fiiisti; ibi enim lacob, timens tribulationem fleri a fratre, consolatus est. — Dat Btiam beata Virgo beneficia ad consequendum bonum, quia est lucerna bene operantibus, ct cuius vita inclyta cunctas illustrat ecclesias». Neheniias dixit, quod media pars operantium faceret opus, et media pars teneret lanceas ab ascensu aurorae, donec egrediantur astra. Media pars, id est, hi qui sunt in Ecclesia militante, debent operari et opera sua a daemonibus defendere ab ascensu aurorae, a lumine Virginis gloriosae illuminati, donec astra, id est aniniae, de corpore egrediantur. — Iterum, quia e&l palrocinium orantibus; Genesis: Dimilte me, iam. enim ascendit aurora. lacob in aurora exauditur et benedicitur, quia qui devole Virginem invocat votis suis non frustratur; sed quomodo ille oraverit, Oseas dicit: Flevit et rogavit enm; fletus enim devotionis et inlenlio orationis sunt brachia, quibus spiritualis lacob cum Domino luclatur. — Iterum, quia est speculum conlemplantibus; Cantica: Quae est ista quae progreditur quasi aurora consurgens, pulcra ui luna etc. Sic ergo est aurora ratione privilegiorum et ratione beneflciorum.

Est etiam aurora ratione caelestium praemiorum; lob: Nunquid post ortum tuum praecepisli diluculo? Christus post ortmn suum praecepit diluculo, id est gratiae; et sequitur: et ostendisti aurome locum suum, id est Virgini beatae thronum gloriae.

Sermo VII «.

Fons ascendebat e terra, irrigans universam superficiem terrae, Genesis secundo.

In hoc verbo commendalur ortus Virginis Mariae sub melaphora fonlis ascendentis et irrigantis, cuius non tantum describitur ortus, sed etiam ascensus sive profectus et fructus. Ascensus quidem tangitur, cum dicitur: Fons ascendebal etc.; ortus vero, cum subditur: e terra; fruclus vero, cuin infertur: irrigans etc, ut sic intelligamus, Virginem non solum in ortu Virginem sanctam fuisse, verum etiam in sanctitate profecisse et sanctitatem diffudisse.

I. Ortus autem fonlis consuevit esse secretus, profundus et sapidus. Aqua enim fontis exit a mari colata per viscera terrae, per quam dulcoratur et subtiliatur; sic ortus Virginis fuit secrelus per donum conmew/me; Canticorum quarto: Hortus conclusus, soror mea sponsa. — Fuit profundus per donum reverenliae; loannis quarto: Lesus fatigatus ex ilinere sedebat sic supra fontem; et post sequitur, quod puteus altus eral, id est profundus. — Fuit sapidus per donum sapientiae; quarti Regum secundo, in flgura eg-essus EWseiis ad fontem aquarum, misit in illum sal etc.

II..Ascensus autem fontis consuevit esse festinus, continuus et diffusus; sic ascensus sive profectus Virginis fuil festinus per multum fervorem; Canticorum quarto: Fons horiorum, puteus aquarum viventium, quae ftuunt impetu de Libano. — Fuit eontinuus per multum vigorem; Isaias: Eris quasi hortus irriguus et sicut fons aquarum, cuius non deficient aquae. — Fuit diffusus per multum amorem; Esther decimo: Parvus fons, qui crevit in fluvium.

III. Fructus vero sive effectus fontis consuevit ad tria valere, scilicet ad lavacrum et ad potum et ad fomentum plantarum viridium, unde est purgativus, potabilis et praeservativus; sic Virgo Maria est fons purgativus, nobis-obtinendo veniam; Zachariae decimo tertio: Erit fons patens domui David et habitaniibus ferusalem in ablulionem peccatoris et menslruatae. — Esl fons potativus impetrando gratiam; in cuius figura dicebat Moyses Nuinerorura vigesimo: Domine Deus, audi claniorem populi huius et aperi eis thesaurum tuum, fontem aquae vivae. — Est fons praeservativus perducendo ad gloriam; loannis quarto: Qui autem biberit ex aqua, quam ego dabo ei, non sitiet in aelernum, sed aqua, quam ego dabo ei, fi.et in eo fons aquae scdieniis in vitam aeternam; Psalmus: Apud ie esi fons vitae, quem nobis praestare etc.