De Assumtione beatae Virginis Mariae

ul scilicel fiat ex omni corde, secundum illud Ecclesiaslici trigesimo nono: Et nunc in omni corde el ore coUmidate et benedicite nomen Domini. Non enim est integra benedictio, nisi procedat ex toto honiine; et ad hoc hortabatur se propheta David, cum dicebat: Sic benedicam te in vitu mea; et iterum: Benedic, anima mca, Domino, et omnia, quae intra me mnl, nomini mncto eius. AHoquin, si fiat ex parte, parum aut nihil valet, et timendum est, ne potius disponat ad maledictionem quam ad benedictionem, secnndnm illud Malachiae secundo: Si noluerilis ponere super cor, ut detis gloriam nomini meo, ait Dominus exercituum, miltam in vos egestalem et maledicam benedictionibus vestris etc. Tales enim, qui ore Deum benedicunt et corde aliud intendunt, audiant illud Isaiae -: Populus hic labiis me honorat, cor autem eorum longe est a me. Et tales a Salvatore vocantur hypocritae, qni ionginqui sunt a divina benedictione. — Oportet secundo, quod sit perfecta quantum ad maleriam, ul fiat pro omni Dei munere, secundum illud Ecclesiaslici trigesimo secundo: Super Iiis omnibus benedictio Dmninum, qui fecit te, ct inebriantem te ab omnilnis bonis sais. Et hoc dicebat vir sanctus in Psalmo: Benedic, anima mea, Domino et noli oblivisci omnes retribuliones eius. Et quoniam omnis creatura facta est propter humanum obsequium, ideo invitanda est universitas creaturarum ad benedicendum Deum, secundum illum hymnum trium pnerorum: Benedicite, omnia opera Domini, Domino. Unde

Sermo I

Erit in novissimis dielnis praeparatus mons domus Domini in vertiee montium et elevahitur super colles, et fluent ad eum omnes gentes.

Spiritus sanctus laudem beatae Virginis sub variis rerum melaphoris, scilicet caelestium, terrestrium et mediarum, multipliciter designavit; in praedictis vero Prophetae verbis snb metaphora montis; et hoc quoad tria, scilicet quoad culmina sublimium virtutum: Erit in novissimis diebus praeparatus mons etc.; quoad fastigia sempiternaUurn praemiorum: et elevabitur etc; quoad praesidia supereffluentium misericordiarum: et fluent ad eum omnes gentes. Primum pertinet ad eminentiam status gratiae; secundum, ad eminentiam status gloriae; tertium, ad influentiam utriusque status. dicenlis Deuni est non tanlum laudare Deum in supremis creaturis, sed etiam in mediis et postremis. — Tertio vero oportet, quod sit perfecta quantum ad mensuram, ut fiat omni tempore, secundum illud Tobiae quarto: Omni tempore benedic Deum et pele ab eo, ut vias tuas dirigat elc, hoc est in statu pi'osperitatis et adversitatis. Nam quidam sunt, qui tantum in statu prosperitatis benediconl Deum; de quibus, Zachariae undecimo: Benedictus Dominus, diviles facti sumus etc; et iu Psalmo: Confitebitur tibi, cum benefeceris ei. Tales sunt, qui amant et benedicunt Deum solum propter temporalia; talem credebat diabolus lob, eumdicebat: Extende paululum manum ticam et tanye cuncta, quae possidet, nisi in faciem benedixerit tibi, hoc est: maledixerit in aperto. Sed deceptus fuit; nam sequitur, quod ipse postea vere benedixit Deum in adversilate, cum subiungitur quod ipse dixit: Dominus dedit, Dominus al)stulti, sicut Domino placuit, ita factum est; sit nomen Domini benedicium. Vel omni tempore, id est: Temiwribus slatutis, secundum septem horas, iuxta quod in Psalmo « dicitur: Septies in die laudem dixi tibi etc. Vel certe omni tempore, sine interinissione; hoc auteni non est in stalu viae, sed patriae, ad quam desiderabat Propheta venire, cum dicebat: Benedicam Dominum in omni tempore. Ad hunc autem statum veniemus, cum dicelur nobis illud Matthaei vigesimo quinto: Venite, benedicli Patris mei, possidere regnum; ad quod nos perducat etc

I. Circa primuni notandum, quod domus Domini est triplex, scilicet quam inhabitat per essenliam incircumscriptam, et haec est immensitas aeternae Muiestatis; item, quam inhabilat per influentiam conlinuatam, et haec est capacilas mundanue vastitatis; item, quam inhabitat per comptacentiam amorosam, et haec est tranquillilas ecclesiasticae umtalis. — De prima, Baruch: 0 Israel! quam magna est domus Dei, et ingens locus possessionis eius. Magnus esi et non habet fineni, excelsus et immensus. Magnus, propter Maiestatem incomprehensibilem; non hahet finem, propter aeternitatem interminabilem; excelsus, propler virtutem incomparabilem; et haec quatuor tanguntur in lob: Forsitan tKstigi.a Dei comprehendes? Excelsior caelo est, propter polentiae sublimitatem; profundior infemo, propEer sapientiae investigabilitatem; longior terra,

propter caritatis latitudinem; labor mari, propter aetemitatis longaevitatem. — De secunda, secundae Timotheum secundoi: In magna domo non solum sunl vasa aurea et argenlea, sed etiam lignea el ficlilia. Aurea, creaturae intellectuales; argentea, sensibiles; lignea, vegetabiles; fictilia, elementares. Et sequitur: quaedam in honorem, quaedam in contumeliam, quia divina dispositio quasdam creaturas io circumferentia superius locavit, quasdam ioferius in centro reliquit. De hac domo, in leremia: Descende in domum figuli etc. — De tertia, primae ad Timotheum tertio: Haec tibi scribo etc, ut scias, quomodo oporteat te in domo Dei conversari, quae est Ecclesia Dei vivi. Iluius domus (fundamentum) est veritas permanens, Psalmus: In aelermtm, Domine, verbum luum permanet in caelo; panes, virtus excellens; tectum, caritas supereminens; Apostolus: Adhuc excellentiorem viam vobis demonstro; ornamenta, sapientia praefulgens, Ecclesiasticus: Sicul sol oriens mundo in altissimis Dei, sic mulieris bonae species in ornamentum domus eius. Haec est domus, de qua Propheta dicit: Erit etc.

Iluius autem domus mons est beata Virgo, quia dedit originem per gratiam fecundantem; celsitudi- 7iem, per gratiam excelientem vel sublimantera; stabilitatem, per gratiaui confirmantem. — De primo, Daniel: Videbas, donec abscissus est lapis de monte sine manibus, id est Christus sine humano semioe de Virgine generatus. Hic lapis percussit et comminuil statuam, id est celsiludinem raundanae vanitatis; et crevit in montem magnum etc. Psalmus: Lapidem, quem reprobaverunt aedificantes, hic factus est in caput anguli. Hic est lapis fundamentalis Ecclesiae; unde in Propheta: Miltam in fundamentis Sion lapidem pretiosum. Cum ergo super hunc domus Ecclesiae sit aediflcata, qui de beata Virgine processit; constat, quod ipsa dedit huic domui originem per graliam fecundantem. Ecclesia vero trahit ab ipsa originem per indubitabilem fidem; ad Hebraeos octavo dicitur de Moyse: Facito secundum exemplar, quod tibi oslensum est in monte. Ecclesia enim iraitatur beatam Virginem Mariam, per fldem Deo generans prolem spiritualem. Sicut enim beata Virgo concepit sine humano opere, sic Ecclesia sine huraana ratione ex sola flde. Quod bene figuratura fuit tertii Regum sexto, ubi legitur quod domus Dei cum aedificaretur, nec malleus nec securis nec omne ferramenlum audiebatur in ea. Per malleum et ferramentum humanae rationes el argumenta intelliguntur, quae in Scripturis sacris, celsum nimis, super quem erat quasi aedificium civitatis vergentis ad austrum. Ante Domini incarnationem poterat Ecclesia se deiectam verecundari, sed nunc super excelsum montem, id est beatam Virginem, quae exaltata est super choros Angelorum, potest se aedificatam gloriari. Hanc autem celsiludinem trahit a beata Virgine per excellentem spem; ad Hebraeos tertio: Christus lanquam filius in domo sua, quae domus sumus nos, si fiduciam el gloriam spei usque ad finem firmam teneamus. — De lerlio, in Cantico Exodi: Inlroduces eos el planlabis in monle hereditatis tuae elc. Trahit autem Ecclesia a beata Virgine stabilitatem per inconcussibilem caritatem; secundae ad Corinthios quinto: Scimus, quoniam, si terreslris domus nostra huius habilationis dissolvatur, quod aedificationem ex Deo habemus, domuni non manufactam, aelernam in caelis. Nara propter insolubile et inconcussibile vinculum caritalis irapossibile est, ut Filius Matrem, Mater filios et servos de regno caelorum expellat.

Sequilur: praeparatus in vertice montium. Sicut dictum esl, Ecclesia Trahit originem a beata Virgine per fldem; celsiludinem, per spem; slabililatem, per caritatem. Unde est mons domus Domini, quae habet super praedicta tria aediflcari, quae etiam pollebant (in Sanctis): in Patriarchis fides, in Prophetis spes, in Aposlolis caritas; et omnia tamen haec in his omnibus. Unde et ipsi montes domus Ecclesiae et fundamenta dicuntur; Psalmus: Fundamenta eius in montibus sanctis; Apostolus: Superaedificati super fundamentum Apostoloi-um et Prophetarum etc. Patriarchae dicuntur raontes aromatici propter certam promissionum divinarum exspectationem; Prophetae, niontes radiosi propter claram divinorum secretorum revelationera; Apostoli, montes irrigui propter divinorum charismatura infusionem. In horum omniura vertice beata Virgo mons praeparatus dicitur, quia quidquid illis est proraissum vel revelatum, hoc est in ea irapletum; el quidquid gratiae in istos influxit, ab ipsa et per ipsam derivavit. — De primo, Cantica: Fuge, dilecte mi, et assimilare capreae hinnuloque cervorum super montes aromatum. Hos Virgo excellit; unde de ipsa dicitur: Vadam ad montem myrrhae ei collem thuris. Ipsa enira est myrrha per compassionem; thus, per reconcihationem; Ecclesiasticus: Sicut cinnamomum et balsamum aromatizans odorem dedi etc. Tales mon- tes deberent esse praelati; sed econtra de malis montibus dicitur per leremiam i: Ecce, ego ad le, mons pestifer, corrumpens et scandalizans per malum exemplum. — De secundo dicitur primi Machabaeorum

sexto: Refalsit sol in clypeos aureos, id esl divina clarilas in angeiicos spiritus, qiii dicuntur clypei propter decoreni et perfectionera; et resplemluerunt montes ah eis, id est Prophetae ex eoruni revelationibus illnminati; Psalmus: illuminans lu mirabiliter a montibus aeternis. Hos autem beata Virgo excellit; Exodus: Erat species gloriae Doniini super verlicem monlis, in Virgine, quasi ignis ardens in sui speciem ignitam convertit; sic Deus-Filius Matrem suam deiformem reddidit. — Tales montes clerici esse deberent, scilicet radiosi; sed econtra de malis montibus per leremiara dicitur: Date Domino Deo vestro gloriam, antequam contenebrescat, et antequam offendant pedes vestri ad montes caliginosos. Montes caliginosi sunt omnes, qui dant falsa dogmata contra sacrae Scripturae veritatem, falsa consilia contra Sanctorum exeraplificationem, falsa iudicia contra Patrura decreta et legum constitutionera. — De tertio, Psalnius: Rigans montes de superioribus suis; sicut enira omnia fluenta a raonlibus orta per terrara diffunduntur, ita cbarismata ab Apostolis in Ecclesiam derivantur. Hos excellit beata Virgo, quia ab ipsa in illos gratia descendit; Psalmus: Sicut ros Hermon, qui descendit in mnntem Sion; Hermon interpretatur anatheraa raoeroris; in huius rei typnm ros prius in vellus Gedeonis, deinde in a.reatu de vellere descendit; Psalmus: Descendet sicut pluvia in vellus, et sicut stillicidia stUlantia super terram, ubi dicit Gregorius, quod « slillicidia charismatum de tectis Apostolorum in terram Ecclesiae distillaverunt »; ioelis tertio: In illa die stillabunt montes dulcedinem etc. Tales raontes oranes esse deberaus, ut divina gralia in nos descendat et per nos in alios derivetur. Sed econtra dicitur de malis: Montes Gelboe! nec ros nec pluvia veniant super vos; tales montes sunt omnes elati, jnvidi, iudevoti. — Sic ergo culmina virtutum quoad statum gratiae beatae Virginis in praedictis insinuantur, cum ipsa mons domus Domini dicitur, quia dat originera per gratiara fecundantera, celsitudinera per gratiam subliraantem, stabilitatem per gratiara confirmantem; et Ecclesia trahit ab ipsa originem per fldem indubitabilera, per spera excellentera, per caritatera inconcussibilem; et ipsa dicitur mons praeparatus in vertice monlium, quia Patriarcharura, Prophetarum, Apostolorum merita et virtutes praecellit.

U. Sequitur: et elevabitur super colles, in quibus verbis comraendatur quoad fastigia sempiternalium praemiorum. Sed mirabile videtur, quod quantura ad statum gloriae dicitur elevari super colles, quae quantura ad slatum gratiue dicitur in vertice montium; montes enim sunt collibus altiores. Unde notandum, quod Spiritus sanclus propriissime caelestis, Angelorum; subcueleslis, hominum. Et haec se habent per suppositionem et superpositionem; et respectu superiorum dicuntur coUes, respectu inferiorinn montes. Quia ergo beata Virgo super subcaelesteni et caeiestera, quae respectu supercaelestis dicuntur colLes, est elevata, congrue dicitur iion super montes, sed super coUes elevari. — Et notandnm, qnoii vel consuraraare; Isaias: Quis appendit tribus digitis morem terrae? id est stabilitatem Ecclesiae triplici actu hierarchico. Hunc autem actura beata Virgo habet in subiectas sibi hierarchias Angelorura et hominum; unde congrue appellatur Maria amurum mare, quia purgat; iUuminatrix, quia illuminat; nantem, perficientem, et super liierarchiam humanam purgandam, illuminandam, perflciendam. — Super ferendo et reconciliando cum Deo; elcoUes iustitiam, mala puniendo et sic purgando. Sed iii hoc actu beata Virgo praecellit. Unde ipsi Angeli in Canticis mirantur, clamantes: Quae est isla quae ascendit per desertum? id est Archangelorum hierarchiam, quam angeli apostatae deseruerunt; sicut virgula fumi ex aromalibus, quia est purgatrix; myrrhae, quia purgat ab omni impuritate; et Ihuris, ab omni impietate; et uniuersi pulveris pigmenlarii, ab omni iniquitate. debo eum et de collibus considerabo illum. Divinarum enim revelationum (cognitio) per angelicos s.iirilus iii homines venit, cum ipsi dicuntur silices, quia in bono aeterno firmati sunt. Hos praecellit beata Virgo; undu claraant in Canticis: Quae est ista quae progreditur quasi aurora consurgens, pulcra ut luna, electa ut sol, terribilis ut castrorum acies ordinata? Hic tangitur universalis omnium necessariorura cognilio, scilicet credibiUum, cura dicilur: aurora eort«Mrgeis; operabiUum, cum dicilur: pulcra ut desiderabiUum: electa ut sol; vitabilium: terribiUs ut castrorum acies ordinata. Prima cognitio est fldes; secunda, prudentia; tertia, sapientia; quarla, scientia; Apocalypsis: Signurv magnum apparuit in.

caelo: Mulier amicla sole, id est sapientiae claritate, et luna sub pedibus eius, id est hierarchia angelica et luiraana, et in capile eius corona steUarum duodecim, id est illuminatio omnium cognitionum.

Est etiam elevata super hierarchiam perpcimuain, super tmi; de qua in Genesi: Benedictiones patris tui ''pSen-''' confortatae sunt benedictionibus palrum eius, do- nec veniret desiderium collium aeternorum, id est angelicorum spirituum, quoruni desiderium est per- Noiandmn. fectio civitatis caelestis, quae ht per conversionem creaturae rationalis in Creatorem, non tamen ut virtutis in obieclum, sed ul suppositi in subieclum, in identitatem personae, ut est in Dei Filio; ilem, ut originali in originale, ut est in Sanctis ad Deuni: item, ut originantis in originatum, ut est matris in fihum. Maria poDii Ponit ergo beata Virgo specialem perfectionis niodum pKtionis in caelesti civitate; unde liicrarrliiain iierlicicnliuiii '°Me'i. praecellit; et ob hoc claniani C.inlicis: Qmu- esl ista quae ascendit de de.srrlo, (lcliciis a//Iiieiis, innixa super dileclum suuiu: Et liinc constare polest, quod corporaliter ibi est; n;ini cum ponat specialem modum perfeclionis in caelesti civitate, scilicet per conversionem originantis in originatuin; et ipsa secundum corpus sit originans, quia aniina Chrisli ex eius aninia non fuit, cum aiiima cx traduce non sit, sed corpus ex corpore: patel, ((juod) hic modus perfectionis ibi non esset, nisi corporaliter ibi esset..Mia r.uio — Iteni, hoc colligitur sic: Cum enim dicitur innixa hooecorro super dilectum suiun et deliciis afflucns pi opter """' consnramalam eius beatitudinem; el beatitudo non esset consummata, nisi personaliter ibi esset, et persona non sit anima, sed coniunclum: patet, quod secundum coniunctum, id est corpus et animain, ibi est; alioquin consummalam nun hiiheret ft-uitionem, quia, secundmn.Vugustinnm, « mentes Sanctoruni ex naturali inclinatioiie sui ad corpus retardanlur quodam modo, ne lolae ferantur in Deum ».

— Sic igitur beata Virgo elcvala csi super colles hierarchiaium purgantium, illumiiiantium, perlicientium.

Item clevala csl super collcs hierarchiae men- ""'cem. rum veritate scientiae, per/icicndarum suavilale nc iiicr.ir- laetitiae. — De primo, Isaias: Oninis nions et col- 'doS. lis /tumiliabilur. Huius autem purgationis exemplum est beata Virgo, cuius vesligia omnes Sancti imilantur, superhiendi occasiones abiiciendo; Isaias: Dies Domini, id est dies gratiae, super omnes cedros Libani subliines ei rectas, id est gloriam nobilitatis;

et super omnes quercus Basan, gloriam forlitudinis;

et super omnes nionies exceUos, gloriam dignilatis; ct super omnes colles elevatos, mundanum favorem; el super omnem turrim excelsam, scienliam acquisilam; el super omnem murum munitum, amicitiam comparatam; et super oinnes naves T/mrsis, substantiam opulentam. Haec enim sunt, unde heroes superbire consueverunt. — De secundo, Isaias: Aperiam in supinis collibus flumina et in medio camporum fontes, id esl in erectis ad Deum mentibus scientiam. Et huius causam subiungit: Ponam desertum in stagna aquarum, id est bealam Virginem in plenitudine scienliae. Unde ipsa maxime illuminat scientiae veritate. — De terlio, Psalmus: Pinguescenl speciosa deserli, beala Virgo plenitudine gratiae redundabil; et exsultatione colles accingentur, id est sanctae mentes exsullabunt. — Sic ergo beala Virgo elevata est super coUes hierarchiae humanae ipsain purgando, illuminando, peificiendo; et super colles hierarchiae angelicae siniiliter; et do his pariter colleclis iii Deuteronomio dicitur: De beiiediclione Domini lerra eius, id est beala Virgo; de pomis caeli et rore, quoad purgalionem caelestis hierarchiae purgantis; atque abysso subiacente, quoad purgationem hierarchiae subtercaelestis purgandae; de pomis /'ruciuum solis a.c lunue, quoad illumiiialionem illuminanlis et illuminandae; de verlice antiquorum montium, de pomis collium aeternorum, quoad perfectioneni perficientis et perficiendae. Utraque enim hierarchia de benedicla terra Virginis purgatur, illuminatur, consummatur; et sic elevala est super coUcs.

III. Sequilur: fluent ad eam. omnes gentes, in quibus verbis commendatur quoad praesidia superc//liicnliiini iniscricordiarum; et nolandum, quod omniliiis ciiis iniscririinlia necessaria est; unde ad eaiii ineiitii lliiere (irheiit. Onines enim homines vel sunt prueoccupali inulis vel /i.abiliiali bonis; primi suiit in triplici genere: aut enim sunt oppressi, et qnaerent eam quasi locum defensionis; Genesis: /n monte salvum le fac. [Jernardus: « In periculis, in angustiis, in rebus dubiis iUariam cogita, Mariam invoca, et ut impelres liberationis sulfragiuni, ne deseras coiiversatioiiis exempluiu ». — Aut sml egeni, et quaerent locum iiberialis; fsalmus: Mons coaguluiiis, inuii'! piiujui.s; Isaias: Faciei Dominus exercituum uniiiiliies pupulis in monlc /loc convivium pinguiuni, cunciciiun vindeiniae, pinguium medullaiorum, per ubeilatem Verbi incarnati; vindemiae de/aecalue, per iucunditatem Spiritus sancti; Psalraus: Visilasti lerrani et inebriasti eam. — Aut sunt alfJicii, el quaerent locum tiuieiis; Psalmus: Domine, quis liabiiabit in iaberimcxdo iuo, aut quis requiescet in monte sancto luo? Ecclesiasticus: /n

omnibus requiem quaesivi etc. Simus ergo sicul columba, de qua dicilur: Quae, cum non invenisset, ubi requiesceret pes eius, reversa est ad eum in arcani.

Item, secundi sunt in triplici genere; nain vel sunt devoti, et quaerent eam quasi locum orationis. Dictum est Moysi: Hoc habebis signum, quod mi- serim te: Cum eduxeris populum m.eum de Aegypto, immolahis Deo super montem istum. — Vel sunt studiosi, et quaerent locum eruditionis; Exodi tertio: Cuni minasset gregem ad interiora deserli, venit ad montem Dei Horeb. Apparuitque ei Dominus in flamma ignis de medio rubi; et videbat, quod rubus arde7-et et non combureretur. Quicumque ad montem Dei, id est leatam Virginem, accesserit studiosus, poterit divina mysteria intelligere; quod patet in beato Bernardo S qui, cum prius idiota esset, per amicitiam beatae Virginis ad magnam scientiae perfectionem pervenit; et in loanne Evangelista, qui quanto ei familiarior fuit, tanto melius arcana et profunda Dei mysteria intelligere et tradere potuit. — Vel /«Yamft, ct quacrent locum amoeniiatis; Apocalypsis vigesimo primo: Suslulit me in spiritu in montem magnum et altum et ostendit mihi civitatem.sanctam lerusakm, descendentem de caelo a Deo, habentem claritatem Dei. Cum ergo quilibet hoc quod sua indigenlia requirit, iii beala Virgine invenit, merito ad ipsam omnis gens conflnere debel.

Ser.mo I! *.

Esl enim haec speciosior sole et.super omnem dispositionem steUarum, luci comparata, invenilur prior, Sapientiae seplimo.

In verbis istis Imperatrix gloriosa, super choros supernorum civium sublimata commendatur a Spiritu sancto quantum ad assumtionem suam commendatione perfecta; commendatur autem quantura ad tria, quae aliquam nobilem dominam excellentissime commendabilem reddunt, quae quidem sunt perfecta speciositas, superexcellens nobilitas et sapientiae claritas. Quantum ad perfectam speciositatem commendatur hic, cum.sok speciosior nuncupatur; quantura ad exceilentem nobilitatem, mm slellis omnibus, id est universis Sanctis, sublimius et aitins coUocatnr; sed quantum ad sapientiae claritatem, cum luci aeternae sapientiae comparata, propins oranibus creaturis dicitur iUustrala.

I. Primo igitur commendatur quantum ad perfectam speciositatem, cum dicilur: Est enim /laec speciosior sole; et re vera.sole speciosior in sua assumtione fuit Virgo serenissima, tum quia fonti totius speciositatis tunc fuit sole similior; tum quia fonti totius pulcritudinis cum maiori dispositione ad receplionem perfectae speciositatis tunc fuit sole propinquior; tum quia sua speciosilate tunc fuit sole nobilior. — Potest ergo dici.sole speciosior in suai assumtione, quia tunc fuit fonti totius speciositatis sole similior. Sicut enira illa stella ceteris est praeclarior, quae soli huius mundi noscitur esse similior; sic inter rationabiles creaturas illa est speciosior, quae Soli aeterni luminis, qui est fons et origo totius pulcritudinis, invenitur similior. Ista autem crealura tunc fuit Virgo regia. Nam si, secundum Hugonera, « vis amoris amantem in amati siinilitudinem transformat B, cum igitur Maria super omnem creaturam in eius similitudinem transformata (sil), ut expresse possit dici candor lucis aeternae et speculum sine macula Dei maieslatis et imago bonitatis illius; idcirco sole ac ceteris creaturis speciosior exstitit. Unde de ea potesl dici illud leremiae sexlo: Speciosae et delicatae assimikivi te, filiam Sion, quasi dicat: Speciosae Trinitati et delicatae assimilavi filiam Sion,d. est Virginera Mariam; filiam, ecce, delicatam, iuxta hoc quod Ezechielis Irigesimo primo dicit Deus: Oynne lignum paradisi Dei non est assimilatum illi et pukritudini eius. Quoniam speciosum feci eum. Item, Bernardus: « Virgo regia gemmis ornata virtutum geminoque menlis pariter et corporis decore fulgida, caeleslium in se civium provocavit aspectum, ita ut et Regis aeterni animum in sui concupiscentiam inclinaret». — Potest etiam dici sole speciosior, quia fonti totius pulcritudinis cum maiori dispositione ad receptionem perfectae speeiositatis tunc fuit sole propinquior ratione multiplicis gratiae, et specialiter ralione munditiae virginalis est magis illi propinqua; cum etiam, super solem et sidera elevata, suo dulcissimo Filio caritate nimis sit coniuncta; speciositatem super omnem creaturam obtinet ampliorem; et propter hoc in persona.ngelorum terlii Regum primo dicitur sub figura: Quaeramus domino nostro regi adokscentulam virginem; ecce, dispositio munditiae virginalis; quaecura ipso sit et fovealeum; ecce, appropinqualio caritatis; et quaesierunl adok.scenUdam speciosam in omnibus finibus Israel. — Potest nihilominus dici sole speciosior, quia sua i speciositate tunc fuit sole nobilior; tunc enim sua speciositate vocata est ad imperialis el aeterni Regis dignitatem; unde per Prophetam dicitur ei: Specie tua et pukritudine tua intende, prospere procede et regna. Et hanc dignitatem sol non inveniet nec blioth. monasterii Slams (in Tiroll) sine nuniero, saec. XIV, qui

aliqua ci'ealnra, quantiimcuiiique exlerius fuigeat iii iiac vita. si speciositate careat graliae et virlutis.

II. Secundo coniniendatur quantum ad swperexcellenlem nobilitatem consequenter, cum stellis omnibus innuitur esse snblimior; per stellas intelliguntur Beati splendore gloriae illustrati, iuxta illud Barucli terlio: Stellae vocalae siiiil el dixerunt: Adsumus; el luxerunt ei cum iucumUtate, qui fecit illas. Cum igitur omnium stellanini ilisposilione sacra Virgo liic dicitur esse suhlimior, tota iiniversiiate Sanctorum in assumtione iniiuiliir ess( nobilior, et hnc quantum ad tria, quae nobilitant liomincin spiritualiter ct subliinant: primuni est deliriannii spiritualium affluenl.ia; secundum est diviliarinn;ieternarnm abundanlia; lerliuin esl dignitalis sive generis excellentia. — Super omnes igitur Sanctos dicitur esse facla nobilior et sublimis quanlum ad deliciarum affliientiam, quibus super omnes Sanctos singulariter ainuebat; propter quod adinirantes Angeli in sua assnmlioiir ilicrlianl: Quae est isla quae ascendit de ilrsrrio. ilrliriis afjliiens, iimixa super dilectum suuin? Canticorum octavo. Istis ddiciis super Sanctorum collegium affluebal non solum quantum ad animam, verum etiam quantum ad corpus proprium, quod pie glorincatum in assumlione animae esse creditur ct pi'obaliir. — Super etiam omnes Sanctos diciluc esse nobilior facla quanlum ad d.iviliarum aeternarum abundantiam. Nam super omnes Sanctos divitiis et gloriae et gratiae, virtulum et praemiorum, donorum ac bealitudinum abundavit, quibus modo mundum ditat et sublevat universum: alii autera ininistrando precibus suis gloriam, alii gratiam, alii remissionem criminum, alii collectionem virtutum; propter hoc dicitur Proverbiorum trigesimo primo: MuUne pUae congregaverunt divitias; tu supergressa es universas. Et in persona ipsius potest dici istud Proverbiorum octavo: Ego diligenles me diligo; et qui mane vigilant ad me invenienl me. Mecum sunt divitiae et gloria, opes superbae, id est sublimes, excellentiam; ipsa enim genere et dignitate, cum sit Mater Imperatoris altissimi, est omnium creaturarum nobilissima; et idcirco super omnem creaturam et ad dexteram Filii sui fuit non immerito exaltala et in folio sublimissimo collocata; quod optime tertii Regum secundo =* fuit praefiguratura. Nam cum venisset Bethsabee ad regem Salomonem, id est Virgo Maria in sua assumtione ad Filium suum pacificum et aeternum, surrexit rex in occursum eius, comitantibus sibi universis Sanctorum agminibus, adoravitque eam, id est, exhibuit ei reverentiam fllialem, et sedit rex super thronum suum; posilusque est thronus matri regis, quae sedit ad dexteram Vers. 29. et dein c. 8, 17. seq. eius, tanquam nobilissima genere, iuxta illud Apocalypsis ultimo: Ego siim radix et genus David, stella splendida et matulina. Nam de eius utero infans nobilissimi generis prosiluit, iuxta illud: Quod enim nascetur ex te Sanctum vocabitur Filius Dei, salvo lamen signaculo virginali. iustum etiam erat, ul, adaequata gloria graliae illi, plenitudo dignitatis el gloriae largiretur, quamquam aliis partiatiter largiatur, cui se difludit graliae plenitudo generaliter, quae aliis partialiter est concessa. Propter quod dicitur Apocalypsis duodecimo: Signum magnum apparuit in caelo: Mulier amicla sole, et luna sub pedibus eius, et in capite eius corona sleHarum duodecim. Mulier ista est Virgo regia, quae dicitur amicta sole, id est decore Solis iustiliae; el luiia,sub peil.ibus eius, id est mundana gloria strenuissime conculcata, quae ad modum lunae modo est in defectu, modo est in augmento; et in capite eius corona stellarum duodecim, id est omnis honor et dignitas, gloria et sublimitas generisque nobilitas duodecim Sanctorum ordinibus per duodecim stellas fulgidas designatis concessa, quarum novem sunl spirituum supernorum, tres vero triplicis status hominum, scilicet activorum, contemplativorum et praelatorum. Quidquid enim dignitatis et gloriae istis partialiter est collatum sacrae Virgini integraliler est concessum.

III. Tertio comraendatur quanlum ad sapientiae claritatem, cum luci aeternae sapientiae comparata, in sapientia invenitur prior sive superior. Sicut enim Lux increata, divina scilicet Sapienlia, quantum ad omnium creaturarum illuminationem, cognitionem et gubernationem transcendit omnia; sicVirgo istaquantum ad ista tria transcendit cetera. — Luci igitur divinae sapientiae comparata in sapientia ceteris creaturis dicilur esse prior sive praeclarior, quia, sicut illa transcendit omnia quantum ad creaturarum illuminationem. — nam ipsa est quae omnes homines lumine rationis, et in quantum est de se, luinine graliae illuminat et illustrat, iuxta illud loannis primo: E7-at lux vera, quae illuminat omnem hominem venientem in hunc mundum — sic Virgo ista, super omnes Sanctos ab ista sapientia illustrata, suis piis precibus super omnes alios lumine gratiae mundum illuminavit universum. Propterea dicitur Sapientiae decirao sexto: Ad ortum solis oportet te adorare; et Tobiae decimo tertio: Luce- splendida fulgebis, et omnes fines terrae adorabunt te, quasi dicat: Luce aeternae sapientiae, tu sancta, in te spkndida fulgebis, id est, splendorem gratiae aliis impetrabis. Item, Ecclesiastici trigesimo sexto: Ostende nobis lucem miserationum tuarum; et emitte timorem tuum super gentes, quae non exquisienmt le, ut cognoscant, quia non est Deus nisi tu.

quia omnia perspicacissime intuetur, iuxta illud Danielis secundo: Ipse novit in tenebris conslituta, et lux cum eo est; Ecclesiastici vigesimo tertio: Oculi Domini nmlto plus lucidiores sunt super solent, circumspicientes omnes vias hominum et profundum ahyssi el hominum corda intuentes in abscondilas partes; et illud Danielis decimo tertio: Deus aeterne, q.ui absconditorum es cognitor, qui nosti omnia, antequam fiant — sic ista Domina quantum ad hoc divinae sapientiae comparata invenitur prior. Ideo de ipsa potest dici (illud) Sapientiae sexto: Ponam in lucem scientiam illius.

Luci aeternae nihilominus comparata, sapientia nem et directionem — iuxta illud Isaiae quadragesimo nono: Dedi te in lucem gentium, ul sis salus mea usque ad extremum terrae; propter quod dicitur Lucae prirao: lUuminare his qui in tenebris et in umbra mortis sedent, ad dirigendos pedes nostros in viam pacis — sic Virgo beata quantum ad illud transcendit omnia; propter quod dicitur Sapientiae septimo: Proposui pro luce habere illam; quoniam inexstinguibile esl lumen illius. Item, Isaiae quadragesimo secundo: Dedi te in foedus populi, in lucem gentium, ut aperires oculos caecorum et educeres de conclusione vinctum. Quod ipsa nobis suis precibus obtineat apud eura qui sine One vivit et regiiat per omnia saecula saeculorum. Amen.

Sermo II

Surrexit rex in occursum matris adoravitque eam, positusque est thronus matri regis, quae sedit ad dexteram eius, tertii Regum secundo

Quam multiplici figura Salomon ille nostrum respiciat Salomonem, patet per Augustinum de Civitate Dei, decirao septirao: « Quae, inquit, de Salomone dicuntur soli Christo conveniunt, adeo ut in illo figura sit obumbrata, in Christo autem veritas praesentata ». Eleganter ergo verba proposita trahi possunt ad soleranitatera praesentem, quara ad Matris Salomonis, Mariae, gloriam celebramus. Ipse enim est ille Salomon sapienlissimus omni sapientia, irarao Sapientia illa Patris, a quo omnium sapientia et intellectus in angelicis spiritibus et huraanis. Ipse est ille pacificus, iramo pax nostra, qui fecit utraque unum 8 et antiquara discordiam sanguine foederis concordavit. Ipse est rex ille magnificus, cuius vultum desiderat universa terra, Mater eius Maria. Dicaraus ergo: Surrexit rex in occursum. matris etc.

Quatuor honores describuntur in verbis propositis, quibus hodie Mater Dei, Maria, in sua assuratione fuit solemniter honorata; et hi sunt: raagniflca obviatio, quia surrexit rex in occursum matris; dulcissima alque blandissiraa receptio, quia adoravit eam; littera losephi dicit: et amplexatus est eam; dignissima inthronizatio, ibi: positusque est thronus matri regis; immediata locatio sive propinquatio, ibi: et sedit ad dexteram eius. Quid istis addere possuraus, fratres? « Fateor, inquit Bernardus imperitiara raeara, pusillaniraitatem propriam non abscondo. Non est quidem quod me magis delectet, sed nec quod terreat magis, quara de gloria Virginis Matris habere sermonem ». Hoc igitur in principio sup ponamus, quod quidquid laudis dicitur de beata Maria, non hyperbolice dicitur, sed defective, iuxta verbura beati Hieronyrai: « Quidquid humanis dici potest verbis, minus est a laude Dei ».

I. Primus ergo honor est obviatio summi Regis. Oranino enira credendum est et nullatenus dubitandum, quin hodie solemni processione obviatum sit Virgini ascendenti non solum a Rege, verum etiam a tota curia caelesti. — Praevolant Angeli videre dominam suam; desiliunt Patriarchae videre fiham suam; occurrunt Apostoli videre magislram suara; accelerant Martyres videre exhortalricem suam; irruunt maritatae et viduae aspicere sociara et sororera suara; confluunt consorores videre praelatara et abbatissam suara, ut iustiflcetur illud Ecclesiastici vigesirao quarto: Et in plenitudine Sanctorum detentio mea; et quod legitur ludith decirao tertio: Concurrerunt ad eam omnes a minitno usque ad maximum. Et accendentes luminaria congregaverunt circa eani universi. Laudate, inquit illa, Dominum Deum nost7-um, qui non deseruit sperantes in se; et in me, ancilla sua, adimplevit misericordiam suam. Unde beatus Bernardus: « Merito in te respiciunt omnes creaturae, quia per te et de te manus Omnipotentis quidquid creavit, recreavit». — Verum quidquid reverentiae ipsae conferant creaturae, nihil est comparatione superexcellentis honoris, quem confert ei Creator. Occurrit enim tota Trinitas, etsi non motu locali, taraen influentia favorabili, laetitia principali et gloria

deiformi. Tota siquidem beata Trinitas te cognovit, Maria, sponsam castae dilectionis, aulam sanctae inliabitakionis, officinam mirae operationis. Vel distinctive dicamus: Cognovit beatam Mariam Pater domum suae raaieslatis; Isaiae sexagesimo: Domum maiestatis meae gloripcaho; recognovit Filius principium suae humanitatis sive humilitatis; recognovit Spiritus sanctus sacrarium suae bonitatis, in quo plenissime et absque mensura charismata condidit gratiarum, in quo scilicet Imreo publico et universali congregavit frunienla donorum, ut tempore necessitatis ad pauperes pervenirent; unde Canticorum septimo: Venter tuus sicut acm-vus Iritiei. Sed de Cliristo, Filio eius, proprie intelligitur quod dicitur: SiirrexU rex in occm- mm matris. Exsiliens enim de folio suo, totam imperii machinara in Matris obsequium movit. Ipse enim est Salomon, qui commovit principes et tribunos, duces et magistratus totius Israel, ut introduceretur arca foederis Domini in Sancta sanctorum, id est in caelum empyreum, tertii Regum octavo. Et propterea dicit beatus Bernardus, comparando ascensionem Christi et ascensionem Matris, quod illa potentior maiestate, sed ista pompa solemnior invenitur, his verbis: «Attolle, inquit, oculos ad assumtionem Virginis et, salva Filii maiestate, invenies occursum huius pompae non mediocriter digniorem. SoJi quippe Angeh Redemptori occurrere potuerunt, Matri vero caelorum palatia penetranti Filius ipse, cum tota curia tam Angelorum quam iustorum solemniter occurrens, ad evexit eam ad beatae consistorium sessionis». — Ideo, ggj.jjgjuj qamvis severc nos tractet Deus et quasi ad alienos duriiis loquatur, veniet tempus, quando totus blandus amicis suis appareat, quando in occursum veniat, in brachiis colligat et transferat in excelso. Quod si dubitas, itaesse, recole, quid scribat beatus Gregorius de Servulo, quid scriptum sit de Martino, quid de Ambrosio, quid de loanne Evangelista, quid nostris temporibus de beata Clara, quae in obilu suo, cum reverberatis oculis inlueretur, interrogala, quid videret, respondit, Dominum gloriae se vidisse. De his occursionibus dicitur Isaiae sexagesimo quarto: Occurristi laelanli et facienli iusti- Uam. — 0 quam dissimilis Qt occursus animae pecca- Irici! Isaiae trigesimo quarto: Occurrent daemonia onocentauris, et pilosus clamabil alter ad allerum.

II. Secundus honor fuit in illa receplione plenitudo dulcedinis et reverenliae, pro qua dicitur: et et adoravit eam. Quid facis, Domine? Tn verus Dominus ab omnibus adorandus mulierem adoras? Adoro, inquit, quoniam (eam) mihi duo faciunt adorandam, scilicet ratio maternitatis et meritum humilitatis. Nam et maternitas in ea fuit singularis et Au»m'Kte Vers. 7. Infi-a pespicitur Gen. 41, 47; deinde Cant. incomparabilis. — Nunquid, si filius malrem adorat, contra iura facit? Non, quia lex aeterna ordinem naturalem observari iubet, non perturbari. Adorat ergo Lesus matrem non qualemcumque, sed matrem singulai'is sufficientiae, singularis magnificentiae, singularis diligenliae. Fuit, inquam, singularis sufficimliae, quia sine virilis seminis mixlione ad hoc opus suITecit, Spiritu sancto virtutem conceplivam ei mirabiliter tribiiente. Fnil iterum singularis magnificenliae, quia nulla mater Deum genuit praeter ipsam et post parlum virgo permansit. Fuit etiam mater singularis diligentiae et curae, quia nulla mater tam dilexit et sollicita fuit. — Ulterius debehatur hic honor merito humilitatis, de qua ipse Dominus dicit: Qui se humiliat exallabitur. Vide, quomodo humililas Mariae ex una parte, et divina bonitas contendit ex altera: Maria se humiliat, et Deus eam exaltat; Maria non solum se humiliat, sed in humilitate se profundat et in ipsa profunditale se inanit et in nihil redigit, ut de se nihil sentiat praeter nihil; et Deus non solum exaltat eam inter Sanctos et magnificat super Sanctos, sed ultimato honore corporaliter eam adorat. — Ergo, frater, non sentias de te raagna, non mediocria, non etiam minima. Refunde in Deum quidquid habes boni, et le ipsum in nihilum redigas; et tunc divinara manum exspecta, cuius proprium est de nihilo aliquid operari. Sicut haec liltera adoravil demonstrat magnum honorem, qui debetur matri a filio, ita littera losephi, quae dicit: amplexatus est eam, ostendit amorem, qui dobetur sponsae a sponso. Tunc enim de triclinio feminarum, id est Ecclesia militanle, traducebalur ad cubiculum Assueri, ita ut ei conveniat illud Psalmi: Tenuisti manum dexteram meum, et in volunlate tua deduxisti me et cum gloria suscepisti me. Ad istud cubiculum traducentur animae nostrae, si Christo fuerint casto amore copulalae, si modo in hoc tempore cnstodianlur in triclinio feminarum, id est in ordinibus animarum iustarum solius Christi amplexibus se servantes.

III. Positus est thronus matri eius. Hic est tertius honor dignissimae inthronizationis. Et cum thronus sit aeternae regalis celsitudinis, nihil aliud est dicere: Positus est thronus, quam: rex accepit uxorem el voluit esse reginam, et merito. Nam nos legimus, quod Christus promittit regnum caelorum castitati; Ma.Uha.e decimonono: Sunt eunuchi, qui se ipsos castraverunt propter regnum caelorum.; paupertati, Matthaei quinto: Beati, pauperes spiritu etc.;. humilitaii, Matthaei decimo octavo: Nisi conversi fueritis el efficiamini etc. Quid Maria castius, quid Maria pauperius, quid Maria humilius? Istis ergo tribus virtutibus, quae in ipsa eminentius floruerunt,

triplex respondet mirabilis thronus. Nam castilali respondet thronus de cbore, quem rex Salomon varie adornavit, iit legitur tertii Regum decimo -paupertati, quae caelestia, non terrena sectalur, respondet thronus sapphirinus, qui caelestis color-is est; Ezechielis primo: Quasi aspectus lapidis sapphiri similitudo Ihroni; humililali vero,quaese abscondit et obumbrat, respondet thronus solaris et Incidus; de quo Psalmus: Thronus eius sicut sol in conspectu meo. In his omnibus durantibus in perpetuum - coronata triumphal. — Tu vero, aniina peccatoris, quo throno sedebis? Tali, qualem tibi per opera mala facis. Doceo tamen te caelesle sohum fabrieare. Quaeris qualiter? Christi sectando vesligia; unde Matthaei decirao nono: Vos, qui secuti estis me, sedebilis et vos super sedes etc. Sequere ergo Christum, et solium fabricasti. Quaeris in quo? In poenitentia.

IV. Et sedit ad dexteram eius. Hic est quarlus - hoDor: immediata localio circa fiegem. Et sunt ad hoc tres rationes: prinia est immediatio amoris cordis ad cor. Sicut enim nihil fuit medinra inter cor Virginis et Deura, ila nihil mediura inter thronum et thronum; Esther decimo quarto: Tu scis, quod nunquam laetata sil ancilla lua usque in praesentem diem nisi in le, Domine, Deus Abraham. — Secunda ratio est frequenler interpellandi pro peccatoribus. Habentem enim interpellatricis et reeonciliatricis ofQcium non oportel longe sedere, sed prope assistere et quasi laleraliter appropinquare, imrao auriculariter cohaerere, ne forte conlra suos coraniendalores crndelis dicletur sententia, et si dictata fuerit, irritetur. Habes exerapluni Esther septimo: Quae cst petitio lua, Esther? et statim ad verbum eius crudelis sententia revocatur, suspenditur hostis, perduntur aemuii, populus liberatur. Ideo dicitur Canticorum sexto terribilis esse ut castroritm acies ordinata ad succurrendura mundo et daemones expugnandos. — Tertia ratio est, quia patriarchatus, quem habuisset Adani in numero virorum et Eva in numero feminarum, ul sederet ad dexteram Dei, id est in potioribus bonis, translatus est ad Christum et Mariam, Matrem eius, quia, sicut illi fuerunt peremptores huraani generis, ita isti fuerunt reparatores. Unde legitur Eslher primo: Detur regnum illius alteri, quae melior illa sit. Impetrel ipsa nobis veniam peccatoruin, quae cura FiJio regnat in saecula saeculoruiTi. Amen.

EXPLICIT SERMO FRATRIS BONEVENTIIBAE. AmEN.

Sermo III

Fons parvus crevit in fluvimn maximum, et in sokm lucemque conversus est et in aquas plurimas redundavit; Eslher est, quam rex accepit uxorem et voluit esse reginam.

(Protheraa). Fons vitae, eruditio possidentis. Sicut raaterialiter videmus, quod corpus humanum sustentalur cibo et potu, sic anima ralionalis cibum vult et polum. Cibus eius est intellectus; unde in Ecclesiastico: Cibabit illum pane vitae et intellectus. Potus eius est suavitas concepta ex devotione habita; unde dicit: et aqua sapientiae salutaris potdbit illum. Si eruditio est via ad verilatem, qua habita, habetur suavitas ista; igitur, sicut famelicus currit ad mensara et sitibundus ad potum, sic debet homo currere ad intelligentiara divinorum verborum. Et dicit signanter: eruditio possidentis, quia aliquis quandoque uon possidet sapientiam, quam docet; et tunc non bene cibat nec potat animam, (non) propter defectura verbi, sed propter defectum proponentis, quia saepe aufertur efficacia verbi ab auditore propter ineplitudinem proponentis. Sed quis est qui potT est istum fontem communicare, quae est eruditio possidentis? Certe Pater et Filius, ille est qui potest eum communicare, in quo sunt onines thesauri sapientiae et scienliae abscondili, qui habet copiam panis et vini, id est veritalis et amoris et caritatis; ipsum rogemus.

Fons parvus elc.

Carissirai! gloriosae Virginis excellens sublimitas adeo transcendit capacitatem humanam, ut non sufflciant verba ad eius explicationera; et ideo Spiritus sanctus, qui eara replevit charismatibus virtutum, ipse Spirilus sanctus loquens per Prophelas et alios sacrae Scripturae doctores, laudat ipsam multipliciter, non solura per verba expressa, sed etiam per figuras et raetaphoras. Unde et verbum istud, licet dictum sit de Esther, raulto tamen eximius et plenius, visura interius, exponitur de beata Virgine, quia Esther liguram gerit beatae Virginis tam ratione nominis quam ratione rei. Nam Eslher interprelatur praeparata in tempore vel exaltata in populo, et fuit uxor Assueri regis, qui fuit princeps totius monarcbiae; et cum esset parvuJa, facla est regina, et significat bealam Virginem, quae fuit praeparata in tempore et exallata in populo et assumta est in connubium summi Regis, ut Mafer fleret Dei; unde intelligitur de ipsa verbum illud, in qno explicatur

hic iit plena gratia. Et describitur nobis hic sub metaphora fontis et fluvH, solis et lucis, in quibus laudatur a plenitudine omnium bonoruni; et proporiivisio. nitur nobis sub metaphora fontis ratione gratiae acceptae in sua origine; sub inetaphora fluvii, ratione gratiae superadditae in conceplione Filii Dei;

sub metaphora solis et lucis, ralione gratiae consummatae in eius glorificatione. Primum notatur, cum dicil: Fons parvus; secundum notatur, cum dicit: crevit in ftiwium maximum; et tertium, cum dicit: et in lucem solemque conversus est. — Hodie est dies consummalionis gloriae eius; sed non possumus bene loqui de eius consummatione, nisi praemittamus initium et crementum ipsius.

1. hitelligalis, quod beata Virgo dicitur /b?i-s rapars I. Jia- tione originalionis bonorum. Ista originatio princiraiionoS paliter esl a Deo, deinde per Christum, et tertio hmm. redundat in beatam Virginem, et ideo ipsa dicitur Expucai.o. Qj,g qu.rto conem, cuilibet personae, quae ha- Fons diciwr bet diflusioneiii alicuius boni. — Prirao dico, quod "r. nomen fontis competit Deo Patri; Psalmus: Quemadmodwn desiderat cervus ad fontes aquarum, ila desiderat anima mea ad te, Deus. Sitivit in te aninia mea etc. Ab isto fonte originantur induslriae, gratiae et quaecumque alia habemus, tanquam a fontali principio; unde in Canonica lacobi: Omne datum optimum et omne donum perfectum desursum est, descendens a Patre luminum; Propheta: Apud te est fons vitae. Ilic est fons, ad quem boni currunt, et maii eum conlemnunt; unde leremias: A/e dereliquerunt, fontem aquae vitae, ei foderunt sibi cisternas, cisternas dissipalas, qvae continere non vaiifrD, de lent aquas. — Fons iste suas derivationes et influen- 'pliciter'!"' tias communicat per Dominum nostrum lesum Christum, et ideo Christus dicitur fons scaturiens in caelo et in terra. Scaturit in caelo, in quantum est Verbum increatum; unde in Ecclesiaslico: Fons sapientiae, Verbum Dei in excelsis; sed scaturit in terra, in quantum est Verbum incarnatum; unde in loanne:

Qui biberit ex aqua, quam ego dabo ei, non sitiet in aeternum; sed aqua, quam ego dabo ei, fiet in eo fons aquae salientis in vitam aeternam. Natura Noiandom. foutis Bst, quod in scaturiendo tantum ascendit, quantum descendit; sic fons iste, quantum descendit in uterum Virginis carnem accipiens, tantura ascendit in gloria super choros Angelorum. Iste est fons, ad quem debent currere Christiani, ut hauriant aquas gratiae; unde Isaias: Haurietis aquas in gaudio iteni. de de fontibus Salvatoris. — Tertius fons, in quem redqnadropici undavit Verbum Dei in excelsis, est Virgo gloriosa, de quo dicitur: Fons parvus crevit in fluvium maximum etc. Beata Virgo comparatur fonti parvo, fonti vivido, fonti signato et fonti largifluo. Fonti parvo comparatur propter humilitatis praerogaiivam; fonli vivido, propter sanclificalionis indeficientiam; fonti signalo, propler pudicitiae incorruplionem, et fonli largifluo, propter misericordiae liberalitatem.

Primo, dico, comparatur fonti parvo propter hu- oe mditatis praerogatwam. In visione Mardochaei scribitur: Fons parvus crevit in fluvium maximum. Parvitas fontis istius non dirainuitur nisi solum exterius, quia interius augetur; parvificatio sui pervenit usque ad conceptionem Dei. Sententia lala est: Qui se humiliaverit exaUabilur. Quanto quis se exaltat, provehit et magniflcat, tanto deflcit, corrumpitur et humiliatur, ul palet de lucifero, qui se exaltavit et sic sibi viani daranationis aeternae aperuit. Et Dominus noster Lesus Christus se humiliando nos exaltavit, et ipse in Evangelio dicit: Qui humiliaveril se sicul parvuhis iste, hic est maior in regno caelorum. Et ego (dico), quod qui se humiliaveril sicut parvula ista, hic maior erit in regno Dei; quae licet Mater Dei esset, parvula tamen in oculis suis esse voluit. — Videte, hic incipit professio christiana et divina; unde Apostolus ad Corinthios: Videte vocationem vestram, fratres, quia non multi sapientes secundum carnem, non multi potentes, non ynulti nobiles, sed quae stulla sunt mundi elegit Deus, ut confundat sapientes; et infirma niundi elegit Deus, ut confundat fortia; et ignobilia el conlemptibilia elegit Deus et ea quae non sunt, ut ea quae.sunt destruerel. Habet ergo Deus aspectum ad humilia. Sed de multis potest dici: Rupti sunt fontes abyssi, id est abj'ssalia corda. Non est parva laus dicere de beata Virgine, quod sl fons parvus, parvus reputatione sui, quia laudabile est dicere de aliquo: Iste est raagnus; taraen laudabilius est dicere: Iste est magnus, sed sui reputatione est parvus, quia non est magnus animus (nisi) raagna despiciens.

Secundo comparatur beata Virgo fonti vivido propler suae sanctificationis indeficientiam; unde in Canticis: Fons hortorum., puleus aquarum viventium, quae fluunt impetu de Libano. Vividura est quod in se habet principium suae conservationis; unde dicitur fons vivus, qui in se habet, unde continue fluat. Sic beata Virgo habuit in se sanctiflcationem indeflcientem propter continuationem eius ad originem et devotionem eius indefessam. Exemplum sanctiflcationis ab ipsa continue fluit,. quia continue haurit. Quando fons desinit scaturire, tunc araittit nobilitatem fontis. Refundant igitur homines et accipiant, quia stulti sunt qui nolunt accipere et aliis communicare, qui dicunt: Quomodo dabo quod non habeo? peiores sunt qui quod acceperunt fundere recusant, ut avari; sed superbi sunt qui nihil de Deo sentiunt et alios docere volunt. Nunquam habuit

illuminationes spirituales el alium vult docere; hi sunt fonles sine aqua et nehulae turbinihus exagilatae, r/nibus caligo tenebrarum reservatur. Fontes sine aqua sunt in doctrina deficientes; nebulae turbinibus exagilatae, quando phantasticas rationes proponunt; sicut nebula generat turbinem, non tranquillilatem, sic isti per rationes phantastlcas generant tempestatem. Si est tibi intellectus, instrue proximum tuum; si non, pone manum super os tuum. Non facias te magistrum de eo quod non audivisti. Dicerem nie fatuum., si vellem iudicare de pulsu, qiii non audivi de medicina.

Tertio comparatur beata Virgo fonti signalo Clausio horti et signatio fontis coniuncta sunt, quia qui vult habere pndicitiam castitatis, oportet, quod habeat et venuslatem verecundiae. Isla claudunt hortura beatae Virginis; secunda fuit, sed tamen virgo fuit; hortus conchtsus, quia intacla, impolluta et incontaminata fuit; fuit fons signatus, quia clausus. Dicit bis: hortus eonclusus, quia fuit rigidissimae disciplinae et venustissimae verecundiae, quia, si aliquis est verecundus, non libenter diffundit se in turpiludinem libidinis. Sic qui erubescit corara Domino non se foedat per luxuriam; sed aliqui erubescunl in oculis hominura, non in oculis Dei vel Angeli; sed gratia super gratiam, mulier sancta et pudorata. Rigor disciplinae restringit gustum, claudit visum et obturat auditum, ut restringat tactum, penes quem homines maxime efJQciuntur brutales. Sobrietas soror est castitatis. — Scd hcu! hodie impletur illud quod dicitur in Apocalypsi: Cecidit de caelo stella magna, ardens tanquam facula, et cecidit in tertiam partem fluminum et in fontes aquarum; et nomen stellae dicitur A bsinthium, et facta est tertia pars aquarum in absinthium; et multi hominum mortui sunt de aquis, quia amarae faclae sunt. Sic quando aliquis praelatus cadit in peccatum corruptionis, corrumpit omnes audientes; et dico, quod peccatum praelati duo mala facit: exemplo suo corrumpit innocentes, aliud malum est, quod dat robur malignis ad peccandum. Quando dicitur eis: Male facitis, quare facitis? respondent: Si esset malum, ille non faceret. Unde.dicilur in Proverbiis: Fons turbaius pede et vena corrupta, iustus cadens coram impio. Melius est, quod suspendatur mola asinaria in collo eius, et demergatur, quam scandalizet unum de pusillis istis.

Quarto beata Virgo comparatur fonti largifluo propter misericordiae liberalitalem; unde Propheta: In die illa erit fons patens domui David et habitantibus lerusalem, in ablutionem peccatoris et menstruatae. Fons patens, id est beata Virgo, quae purgat et liberat Sanctos ab originibus (?) peccatorum, a peccalis perpetratis et a concupiscentiis trahentibus ad peccalum; unde in loele: Fons de domo Domini egredietur et irrigabit torrentem ipinarum, id est peccatores. — Multi enim, cum essent spinae, propter fiduciam in beatam Virginem facti sunt arbores ele- i ctae. Non esl ila spinosus peccator, si ad ipsam recurrat, quin fiat arbor saliitifera. Si volumus ad ipsam confugere, simus misericordes; unde in Proverbiis: Deriventur fontes tuiforas; el in Genesi dicitur, quod Eliezer, servus Abrahae, dixit: Ecce, sto iuxta fontem aquae; et Rebeccae: Pnella, tibi dico, da mihi bibere; et respondit Rebecca: Bibe, domine mi, et camelis tuis tribuam potum. Et cum stetit iuxta fontem... et non exspectavit, quod illa daret ei potum, stans prope fontem, id est Deum Patrem, qui omne dedit Filio et dedit puellae huic, id est beatae Virgini, quae nobis dedit bibere et camelis nostris, quia rationalibus et simplicibus se communicat; inveniemuseam curialein, quotiescumque interpellamus eam; quia ipsa dicit: Ego sitienti dabo de fonte aquae vitae gratis.

11. Iste fons plus crevit quam fons crescens in i fluvium magnum; quia Mater Dei elTecta esl, ab isto fonte defluxit superabundantia omnium bonorum; fluxit in fluvium supersplendidum propler conceptum aeterni splendoris, illustrantis nostram cognoscitivam; n flavmm superamoenum propter conceptum aeternae suavitatis, laetificanlis noslras affectivas; m Hmiam superrapidum propter conceptum aeterni vigoris, corroborantis noslras operativas; et in fluvium superfructuosxim propter conceptum aeternae salutis, salvificantis nostras potentias regitivas.

Primo, dico, beata Virgo crevit in fluvium superspkndidum propter conceptum aeterni splendoris, i illustrantis nostram potentiam cognoscitivam; unde in Apocalypsi: Ostendit mihi Angelus fluvium aquae vitae splendidum tanquam crystallum, procedenteni de sede Dei et Agni. Sedes ista est beata Virgo; fluvius est Dei Filius, qui est candor lucis aeternae et speculum sine macula, sine cuius illustratione nihil boni accipimus neque veri. Nam in isto fluvio sunt omnes thesauri sapientiae et scientiae abscondili; ab ipso manant illuslrationes et originales radices scientiarum et « causae essendi, ratio intelligendi et ordo vivendi ». Beata Virgo dicitur sedes Dei et Agni, quia in ipsa sedet Deus Pater, requievit _, Agnus, et fuit « totius Trinitatis Irichnium ». — Se- cundp, beata Virgo crevit in fluvium superamoenum

propter conceptum aelernae suavitatis, laetilicantis nostras potentias aflectivas; Psalnnis: FlKwini.s impelus laetipcat civitatem Dci eto. Dnis in medio eius, non commoccbi/ur. Et quanclo homo natus esl in ea elc, lioc esl, qaando omnipotens Dei Filius, qui eam creavit, de carne Virginis sibi carnein fabricavit et laeti/icaoil civilalcm Dei, icl est Ecclesiani, el Palriarchas; unde dicilur: Abraham exsultavit, ut vi'lcrct diem meum; vidit et gavi.sus est. Islud conlemporaneis suis, id est Aposlolis, dedit Deus videre, de quibus potest diei: Beati oculi, qui vident quae vos videtis. Laetifieat etiam inuiuneros fideles, quia beati, qui non viderunt ct crediderunt. 0 quanlum laetiflcandum de isto fluvio! quia venerunt nobis omnia bona cum ipso, quando lux orta est iusto etc. Multi parum laelanlnr, sed habentes corda laetificala per Deum maxime e.KSultant, quia fluminis impetus laeii/icat civitatem Dei.

Tertio, beata Virgo crevit in fluvium superrapidum propter conceptum aeterni vigoris, corroboranlis noslras operativas; unde scribitur: Factus est mihi trames abundans et fluvius meus appropinquavit ad mare. Factus est mihi trames abundans, quando Spirilus sanctus supervenit in te; el fluvius appropinquavil ad mare, quando tibi copulatus est fluvius iste immensae bonitatis el sapientiae in unitale personae; ad locum, unde exeunt flumina, revei-tunlur, et Christus, sicut exivit a Patre et venit in Virginem, ila iterum regressus est ad Palrem. Per Christum accessum habemus in gloria; a Deo est virtus et potentia, qui facit mundaliones niatris converti in lac; unde Apostolus: Omnia possum in eo qui me conforlal. Et quis? Certe Lesus. — Quarto, crevit fons iste in fluviuni superfrucluosum propter conceptum aeternae salutis, salvificantis noslras potentias regitivas. Potentia regitiva apprehendit et ponit nos in statu felicitatis aeternae; hoc habemus per Christum causaliler; unde in Apocalypsi: Ex utraque part.e fluminis erat lignum vilae affcrens fruclus duodecim. Istos fructus plantat in nobis Sapientia increata, et sunl fructus isti spes, gaudium, pax etc, quos ponit Apostolus; el sunt isti duodecim fructus duodecim rationes fruendi in Deo, qui habentur per fluvium procedentem de Virgine gloriosa. Beatus, qui poterit plantari iuxta decursus aquarum istiusfluvii, quia folium eius non defluet, et omnia, quaecumque faciet, prosperabuntur. Dicilur in Genesi, quod fluvius, qui egrediebatur de loco voluptatis, dividilur in quatuor capila, sciiicel in Phison, in Gehon, in Tigrim et in Euphralen. Phison interpretatur oris permutatio, et significat fluvium supersplendidum, qui illustrat nostras potentias cognoscitivas; Gehon significat fluvium superamoenum, qui laetificat nostras affectivas; Tigris significat fluvium superrapidum, qui corroborat potentias nostras operativas; sed Euphrates, qui interprelatur frugifer, cui non determinatur terra, significat fluvium superfructuosum, qni salvificat potentias nostras regitivas.

III. Tertio comparatur luci solari ratione gra- 1 tiae consummatae in glorificatione. Rarum est, quod fons converlatur in lucem, nec est via naturae, quod corpus elementare convertatur in caeleste, sed gratiae in Virginis glorificalione; Apocalypsis duodecimo: Signum nuignum apparuit in caelo: Mulier amicla sole, el luna snb pedibus eius, el in capite eius corona stellarum duodecim. Sol viget per potentiam, fulget per refulgentiain, calcl per efficaciam; sic Virgo glorificata viget per cohaesionem cum vitae aeternitate dote lentionis; Canticorum terlio: Tcnui eum, nec dimittam. Sed ubi? In plenitudine, inquit, Sanclorum, delentio mea, Ecclesiastici vigesimo quarto. Bernardus: « Merito in plenitudine Sanctormn detentio eius, cui non defuit fldes Patriarcharum, spes Prophetarum, zelus Apostolorum, constantia Martyrum, sobrietas Confessorum, castitas Virginum, fecunditas coniugatorum, nec etiam puritas Angelorum ». Proverbia: Multae filiae congregaverunt divitias, tu supergres.sa es universa.s. — Item, fulget per cognitionem cum luminis claritate; Tobias: Luce splendida fulgebis, el omnes fines terrae adorabunt le. Tu, Mater Dei, quam glorificamus, in spiritu, in carne, in speciali honore, luce splendida fulgebis. Sicut enim Fiho suo curvatur omne genu, caelestium, terrestriuni et infernorum, sic et ei oportet curvari ab omnibus, velint nolint. Esther octavo: /w-daew nova lux oriri visa est; gaudi.um, honor el tripudium apud omnes populos. Vere infelix homo, qui a laude eius excluditur. Diligentes enim Virginem plus illustrantur in veritate intellectus, in fama bona et in omnibus bonis ditantur. — Item, calet per amorem cum saporis iucunditate; Eslher secundo: Ducla est Esther ad cubiculum regis.ssueri, et amavil eam rex plus quam omnes mulieres el posuit diadema regni in capite eius fecitquc eam regnare. Bernardus: « Quis cogitare sufflciat, quam gloriosa hodie Regina mundi processerit, in cuius occursum caelestium legionum prodierit mulliludo, quam laetis amplexibus suscepta a Filio et super omnem creaturam exaltata»?

Sermo IV

Veni de Libano, spnnsa mea, veni de Libano, veni; coronaberis, Canticorum quarto.

In verbo proposilo describitur glorificatio Virginis Mariae in eius assumtione, el lioc sub triplici consideratione: primo scilicet, quantum ad meritum, cum dicitur: de Libano; secundo, quantum ad praemiimi, cum &Mw: coronaberis; tertio, quantum ad Iransilum inlermedium, cuni ter dicitur: veni, veni, veni.

I. Status namque meriti recte designatur in Libano; Libanus emm candidatio interpretatur, et meritum perfectum animae consistit in perfecto eius candore; hic autem fuit perfectissime in Virgine Maria. Unde Hieronymus de ea dicit, quod « totam incanduerat divinus amor, ut nihil esset in ea nisi ardor continuus et ebrietas perfusi amoris ». Fuit namque in Virgine candor continentiae respectu sui, candor innocentiae respectu proximi, candor sapientiae respectu Dei. Continentia candidavil eius carnem; sapientia, mentem; innocentia vero candidavit utramque. — Candor conlinenliae Virginis designatur in candore floris; unde de ipsa merito dicit Sponsus Canticorum secundo: Ego flos campi et lilium convallium. Sicul lilium inler spinas, sic amica me.a inter filias. Aliae enim filiae el virgines spinae sunt propter aculeos et punctiones concupiscentiae non omnino in eis exstinctae; haec autem fuit lilium candens et redolens, quia nihil impuritatis nec foeditatis carnalis sensit, sed omnimodum nilorem habuit in cogitatione, affectione, locutione et carnis incorruptione. Et hoc designatur Threnorum quarto: Candidiores Nazaraei eius nive, ratione incorruptionis in carne, ubi nihil erat de calore concupiscentiae; Nazaraeus enim interpretatur floridus; nitidiores laele, ralione incorruptionis in sermone; rubicundiores ebore antiquo, in affectione; sapphiro pulcriores, in cogitatione; sapphirus est caelestis coloris, et Virgo semper supercaelestia cogitabat, secundum ilhid primae ad Corinthios septimo: Mulier innupla et virgo cogitat cjuae Domini sunt, ut sit sancta corpore et spirilu.

Candor innocentiae virginalis designatur in candore vBstis; de qua, Apocalypsis decimo nono: Uxor Agni praeparavit se. Et dalum est illi, ut cooperiat se byssino splendenti et candido. Agnus innocens non debet habere uxoreni nisi similem sibi per omnia, ergo agninam et innocentem; et talis fuit beata Virgo; de qua, Canticorum quarto: Tota pulcra es, amica mea, et macula non est in le. Et quia vestimentum conversationis ad alterura conforme debet esse ad mentis affectum, ideo datum est ei bi/ssinum candidum, id est conversationis indumenlum innocentissimum. Hanc innocentiam habuit beata Mrgo in conversatione, quia summaiii pietatem habuit in affectione; unde sibi optime competit illud Ecclesiastae nono: Omni tempore sint veslimenta tua candida, et oleum de capite tuo non deficiat. Hoc vere competit Virgini innocentissimae; nam de nobis aliis potest dici: Quasi pannits menstrualae, uniuersae iusdtiae nostrae; non enim habemus puritatem innocenliae.

Candor autem sapientiae Virginis designatur in candore lucis; de qua, Sapientiae septimo: Candor est lucis aeternae et speculum sine macida Dei maiestatis; quia enim mens Virginis fuit sinemacula, hinc est, quod fuit speculum idoneum ad recipiendum irradiationem divinam. Unde in tanta copia descendit in eam sapientia, ut non tantum inhabitaret in eius mente, immo et habitaculum formaret ex eius carne. Unde si de ceteris iustis verum est quod. dicitur Matthaei decimo tertio: lusli fulgebunt sicut sol in regno Patris eorum; multo fortius est verum de anima Virginis, quae quantum ad sapientiam excedit hiculenliam solis, ita ul de ea merito possit dici illud quod scribitur Siipientiae septimo: i.<fjoeciosior sole ct super oinnem dispositionem stellarum, luci comparala, invenitur prior. Unde Bernardus: « Beata Maria profnndissimam divinae sapientiae, uitro quam credi valeat, penetravit abyssum, ut, quantum sine personali unione creaturae conditio patitur, illi luci inaccessibili videatur immersa ».

II. De hoc autem perfecto merito transivit Virgo ad gloriosum praemium, quod notatur in hoc dicitur: coram&em; quod praemium est gloriosum, quia, secundum quod dicitur secundae ad Timotheum secundo, non coronatur, nisi qui legitime certaverit. Coronata autem fuit Maria corona g loiiosa, luminosa elpretiosa, secundum triplicem dignitatera correspondentem ex parte meriti. Dicitur igitur Virgini de hoc saeculo egredienti, ut cum gaudio festinet ad patriam: coronaberis. Festina namque, quia coronaberis corona gloriosa, per quam elTicieris conformis maiestali Palris aeterni, secundum illud Isaiae sexagesimo secundo: Eris corona gloriae in manu Domini et diadema regni in manu Dci tui. Ipsa namque, in gloria prae ceteris excelsior, quasi in nianu

Dei nsteiiiiiUir ati exemplum unionis et accensionis desiiierii. Limii ipsa lanquam regina caeli setlet ad dexUM-ani Regis aeterni, secundum illud Psalmi: Aslilii regina a dextris tuis in vestilu deaurato, et coronata est corona consimili coronae Regis aeterni; de quo, in Psalmo: Gloria et honore coronasli eurn, Domine.

Coronaberis etiam corona luminosa, per quam eonlbrmaberis (larHali Unigeniti, secnndnm illud.-VpocalypsisdiKiil.viino-: Siiimun unujniini apparait in caelo: Mnli,r anicla.yolr, d luna.siib pedibas eius, et iii rapilc (v'»-v (()/())((( iirllanini duodecim; quia scripUiin est Haiiielis (Inodeciino: Qiii ad iui-titiam erudiiinl inullo.s qua.u stellae rnlgebunt in perpctuas aeterndales; et tales fuerunt duodeciin.postoli; et ideo in gloria sunt sicnl duodeciin stellae. Sed quia Virgo ipsos Apostolos erudivit mysterium incarnationis et illuminavit eos per revelationem tanti sacramenti absconditi a saeculis; ideo omnis luminositas coronae apostolicae et tolius Ecclesiae triuinphantis quasi coarcervalur in lumine corooae virginalis.

Coronabcris etiain corona preliosa, per quam eris cnnformis caritati Spi)itiis sancti, ut possit dici de te illud Psalini: Posuisti in rapile eius coronam de lapide pretioso. Lapis iste jireliosus est lapis abscissus de monte sine nuinibux, id est Cliristns Dominus, quo coronata est Virgo Maria corona maioris prelii prae oinnibus creaturis, cura lapis isle de ea sumtus fuerit. Unde colligi potest, quod eam debuerit eoronare non tantum spiritu, sed etiam slola corporis; unde ipsa potest decantare illud Isaiae sexagesimo primo: Gaudens gaudebo in Domino, et exsultabit anima mea in Deo meo; quia induit me vesiimentis sahitis, quanlum ad stolam carnis; et indumento iustitiae circumdedit me, quantum ad stolam mentis; quasi sponsuni decoratum corona, iioc dicit quantum ad spiritus beatitudinem; et quasi sponsam ornalam monilibus suis, hoc dicit quantum ad carnis glorificationem.

III. Tertio ad tantum praemium invitatur Virgo (ransBundo de mundo; et hoc propter triplex invi- 'atorium, sive propter triplex meritura, sive propter triplex praeinium, sive propter triplicem transituni, sive propter triplicem transitus ipsius respectum. — Yeni ergo, Gloriosa, Beata, primo egrediendo locura miseriarum, de quo invitaris Canticorum secundo: Surge, amica mea, speciosa mea, et veni etc. Veni, inquam, de loco raiseriarum; propter quod addit: columba mea in foraminibus petrae, in caverna maceriae, quod dicitur praesens corpus, quod plenum est foraminibus sensuura et poenalitatibus passionnra, propter quod merito comparatur petrae perforatae, maceriae depulsae. — Veni etiara secundo progrediendo per chorum hierarchiarum, secunduin quod dicitur Caiiticoruin secundo: Surge, propera, a.mica mea, columba mea, formosa mea, et vini. Veni, inquam, transeundo per chorum caelestiuni hierarcliiarum; nbi non approximat tempestas miseriarum; unde subdit: la,m enim hiems transiit, imber abiit et recessit. Flores apparuerunt in terra nostra. Hi p,ores apparuerunt circa Virginem ascendentem, secundum quod decantat mater Ecclesia: «Vidi, inquit, speciosam sicut columbam ascendentem desuper rivos aquarum, et sicut dies verni circunidabant eain flores rosarum et lilia convallium », id est Martyres et Virgines et omnes Sancti triuraphantis Ecclesiae; ipsa pertransiit omnes hierarchias; unde vox potest esse Beatorum omiiium caelestiura, Canticorura sexto: Quae est isla quae progreditur quasi axbrora consurgens, respectu priniae hierarchiae; pulcra ut luna, ratione secundae; electa ut sol, ratione tertiae; terribilis ut caslrorum acies ordinala, quia per se constituit ordinem super omnem ordinem. — Veni terlio ingrediendo hortum deliciarum, seounduni illud Canticoi'um quinlo: Veni in hortum meum, soror mea sponsa, messui myrrham 7nea,m cum aromatibus meis; comedi favum cum melle meo, bibl vinuni meum cum lacle meo; comedite, amici, et bibile et inebriamini, carissimi; in quo loco reficitnr el inebriatur ab ubertate domus Dei et tori-ente voluptatis eius potalur. Ad quara nos perducat Filius benedictus, qui vivit et regnat per omnia saecula saeculorura.

Sermo V

Signum magnum apparuit in cuelo: Mulieramicta sole, et luna sub pedibus eius, et in capite eius corona stellarum duodecim, Apocalypsis duodecimo.

Si caelum sumatur pro Ecclesia triumphanle, tunc est thema de assumtione beatae Virginis; si aulem de Ecclesia militante, tunc est theraa de nativitate eiusdera.

Ipsa est ergo signum, signum, inquam, ilineris, foederis, amoris: itineris, quia slella maris; lum Thomae de Aquino Ord. Praedicator. de Christi humanicolumna nvbis per diera et columna ignis per noctem. Est etiam signum foederis, figurata per columbam missam de arca. Arcum meum ponam in nubibus et recordabor foederis; item, haec est tabernaculum foederis. Est etiam signum amoris; unde iubus ardebat et non comburehatur. — Est etiam virga tlorens, irondens et fructificans; unde: Egredietur virga de radice lesse. Item: luna est signum diei festi. — Item, hoc signum est signum prognosticum, demomtrativum, rememorativum: prognosticum liheralionis, demonstrativum dilectionis, rememorativum iinmifiationis. Prognosticum liberationis; unde Isaias: Propter hoc dabit Dominus ipse iiobis signum; et in Canticis dicitur: Aurora consurgens; aurora, quando solem attulit; consurgens, quando resurrexit et nos secum surgere fecit. — Item, ipsa nominatur a)?7iea per excellentiam. Unde in loanne: Nuptiae fuctae sunl in Cana Galilaeae, et eral Mater Iesu ibi, quia nuptiae incarnationis factae sunt ibi, id est in loco transmigrationis. Unde David: Ibi Beniamin adolescentulus in mentis excessu. — Item, hoc est signum tememorativum humiiiationis; unde: Respexit humilitatem ancillae suae. Item, Ecclesia: « Memento, salutis auctor » etc.

Sic ergo beatissima Domina fuit signum masi- gnum, magrium, inquam, novitate, dignitate, utililate: novilale, quia: « Nee primam similem visa es nec habece sequentem »; ad Hebraeos: Per amplius el perfectius tabernaculum non manufactum; leremias: Creavit Dominus novum super terram: Femina circumdabil virum. Dionysius et Damascenus dicunt, quod hoc omnium novorum novissimum, quod Deus homo et raater virgo; unde in Exodo: Rubus ardens; et porta clausa, Ezechiel; Vas admirabile, opus Excelsi. — Est etiam magnum dignitate; unde ipsa, Salomonis thronus, immo domus, quam Sapientia aedificavit sibi, immo lemplum, in quod ingressa maiestas Domini, ex cuius praesentia terra resplenduit. Item, ipsa est propitiatorium, quod respiciebant Cherubim versis vullibus. — Item, istud item, fons, qui egrediebatur de paradiso et dividebatur in quatuor flumina. Item, terra bona et oplima: bona, creatione; oplima, contemplatione; bona, quia protulit frumentum; melior, quia argentum; optima, quia aurum; bona et optima, quia haec orania protulit siraul. — Hoc ergo signum magnum, id est beatissima Virgo, quae diu sub umbra Legis latuit in Scripturis involuta, sub Uguris abscondita, praedicta Prophetarum clamore et praeconio, educta Sanctorum desiderio, iuxta illud Isaiae: Rorate, caeli, desuper, et nubes pluant iustum; hodie apparuit in caelo, egressa de utero cum multo Angelorum iubilo; amicta sole, id est impassibilis a peccato, utpote sanctificata in utero, et subtilis diabolo, quia amicta sole, et illaesa ab omni tentationis proelio, clara corpore per castitatem, agilis per caritatem. Et sic in his quatuor proprietatibus beatissimae Virginis, quae clarificanl et ornant et vestiunt altitudinem eius conversationis, ab hoc sole processit calor vivificativus et splendor illuminativus: calor illuminativus et viviflcativus, conservativus et multiplicativus, qui venit, ut vitam habeant et abundantius habeant, loannis decimo; «p/ewrfor illurainativus, qui illuminat omnem hominem venientem in hunc mundum.

Sequitur: et luna sub pedibus; luna, id est, orane, quodcumque (lucet) luce aliena, hoc est omnis creatura est sub pedibus eius, id est, subiicitur potestati eius, utpote quae in altissimis habitat, id est, ab initio el ante saecula creata est, dignitate scilicet omnem creaturam excellens, sicut eleganter significatur per Esther; decimo quinto dicit Assuerus ad Esther: Non pro te, sed pro omnibus haec lex consliluta esl, quasi dicat: tu non es aliquis de omnibus, sed super oranes, uioiQprimogenita ante omnem creaturam.

Sequitur: in capite eius corona stellarum duodecim. Stellae duodecim Sanctos significant; primae ad Corinthios decimo quinto: Sicut slella a stella differt in claritate; Daniel: Fulgebunt in perpetuas aeternitates. Duodecim stellae universitatem Sanctorum significant, utpote qui in quatuor partibus mundi, fide sanctae Trinitatis coronati, salvantur. Quod m capite eius corona stellarum duodecim esse dicitur, nihil aliud est, quam oranes Sancti coronas ei ascribendo ipsam coronant, per quam post Deum se esse coronatos recognoscunt, sicut loannes vidit Apocalypsis quarto, quod viginti quatuor seniores mitlebant coronas suas ante thronum. Per hos viginli quatuor seniores intelligitur universitas Sanctorum: per duodecim Patriarchas, universitas

veteris Testamenti; per duodecim Apostolos, novi Testamenti; vel in ratione numeri senarii et quaternarii in se ducti, sicut exponit Glossa in Apocalypsi. Omnes er"o Sancti coronas suas anle pedes sedentis in throno mlttunt, quia omnes se a Deo et a Matre sua, quae per Ihronum intelligitur, coronalos esse recognoscunt.

Possunt etiam per duodecim stellas duodecim praerogalivae intelligi, singularilales collatae beatis- virgini, quibus super oranem aliam puram creaturam singulariter esl coronata. Quarum prima est immunilas, a peccato videlicet, quod nunquam mortaliter nec venialiter peccavit; unde Augustinus in libro de Natura et gratia: « Excepta sancta Virgine Maria, de qua propter honorem Domini nullara prorsus, cum de peccatis agitur, haberi volo quaestionera; inde enim scimus, quod ei plus gratiae sit coliatum ad vitandum ex omni parte peccatum, quod et concipere et parere meruit quam constat nullum peccatum habuisse; hac ergo Virgine excepta, si omnes Sancti et Sanctae congregari possent, et quaereretur ab eis, an peccatum haberent; quid responderent, nisi quod sic »? loannes ait: Si dixerimus, qvaniam peccatum non habemus, ipsi nos seducimus, et verilas in nobis non esl. Illa autem Virgo singulari gratia praevenla est atque repleta, ut ipsa haberet ventris sui fructum, quem ab utero non habuit, universitatis Dominum. Per hanc ergo praerogativam transcendit naturam (humanam), immo et angehcam, quia naturam habuit humanam et angelicam vitam. — In tribus autem transcendit utramque, et hoc per hanc praerogativam: primum est, quod Angeli non peccare possunt nec amplius mereri; et hoc intelligo de praemio substantiali; homines autem et mereri et demereri possunt, et ita Angelus nec perdere potest nec lucrari, sed homo potest. Beatissima igitur Virgo excessit utramque, quia lucrari potuit et mereri. iwcrari poluit, eo quod viator fuit;perdere non potuit, quia peccare oon potuit. Quod peccare non potuit, sane intelligendum est, ut ita dicat statum liberi arbitrii, sicut sancti Patres dicunt noji peccare posse, scilicet ut dicat remolionem omnis dispositionis vel inclinationis ad malura et plenitudinem gratiae ad bonum. — Item, ex hac praerogativa sequitur alia, scilicet secunda excellentia, quae est, quod status Angelorum est nobilior, slatus vero hominis est gloiHosior; illorum, quia peccare non possunt, istorura, quia per pugnam et victoriam gloriam attingunt. Beatissimae Virginis status fuit nobilior et gloriosior: nobilior, quia peccare non potuit, gloriosior, quia in mortali natura caput draconis coutrivit. — Tertia excellentia, quae sequitur ex hac praerogaliva, est, quod status Angelorum est securior, (eo) quod non possunt cadere, status hominum utilior, quia quolibet motu caritatis emunt regnum caelorum; beatissimae Virginis status utilior et securior, quia peccare non potuit, promereri potuit.

Secunda stella secunda est praerogativa, quae est puritas in summo, quae in beatissima Virgine quadrupliciter fuit secundum quatuor gradus, quorum primus sanctificatio in utero fuit; secundus, tum exercilatio; tertius, in Spiritus sancti obumbratione; quartus, in Filii Dei conceptione. — In primo gradu pnrgata fuit, quia nulla in ea natio ad aliquod genus peccati remansit, in quo et alios omnes sanctificatos in utero superavit; nam remansit ad minus inclinatio et dispositio ad peccatum veniale, ut patet in loanne Baptista, quo nenio inter natos mulienm maior surrexit, qui, licet sanctificatns in utero, tamen postmodum fugit in desertum, « ne levi posset maculare vitam crimine linguae ». — In secundo gradu purgata fuit iion per recessum ab impuro scilicet, sed per accessum ad magis purum et ad suramum purum. — Similiter in tertio, quando Spiritus sanctus aqua suae benedictionis et chrisraate sanctificationis dedicavit ipsam in Sanctam sanctorum, in quani intrare debuit suraraus pontifex semel in anno benignilatis. — In quarto ingressa est maiestas Dei in templum. In primo gradu puriflcationis confertur beatissiraae Virgini perfeclio graduum sacramentalium; in secundo, perfectio wz'r(tttitm et beatitudinum; in lerlio, donorum; in quarto, perfectio fructuum. — De primo, Canticorum quarto: Tota pulcra es, amica mea, ab tota pulcra, ab actuali mortali, et macula, venialis peccati, non est in te. — De secundo, in eodem: Quam pulcra es, amica mea, quam pulcra esl absque eo quod intrinsecus latet; quam pulcra in opere per caritatem, quam pulcra in corpore per castitatem; absque eo quod intrinsecus latet, in corde per humilitatem. — De tertio gradu puritatis, Psalmus: Sanctificavit tabernaculum suum Altissinius; et Lucae primo: Spiritus sanctus superveniet in te; Isaiae undecimo: Egredietur virga de radice lesse; et requiescet super eum Spiritus Domini; haud dubium, quin et super eam. — De quarto gradu, Ezechiel, ut si aliquod vas contineret aquara et vinum sine medio imperraixta: Maiestas Domini ingressa est templum per viam portae, quae respiciebat ad orientem; et tunc terra resplenduit a praesentia raaiestatis Divinitatis; nec mirum, si resplenduit, in qua lux omnium caelestium et supercaelestium est inclnsa. Unde loseph ipsara respicere non

potuit; nec mirum, quia solem in rota oculus noctuae intueri non valuit. Cyclus enim solis in luna fuit; unde tunc vere eclipsis solis fuil, exinanitio Deitatis. Ad huius gratiam puritatis perfectam, quae verbis non potuit, factis exprimendam, ut sentiunt, vere sanctificatus est leremias in utero et loannes Baptista; ille expresse modum illius explanavit, dicens 2: Faciet Dominus novum super lerram: Femina circu.mdabit virum etc, ut patet subtiliter intuenti. Iste, inquam, loannes digito demonstravit. De hac, inquam, purissima puritate dicit Anselmus, quod « ea puritate nitebal, qua sub Deo nequit maior intelligi ».

Tertia stella est plenitudo gratiae, quae in tri- Quoque consistit: primum, quia plus concipere non potuit; secundum, quia nullumbonum defuit; tertium, quod ita elDuxit, quod omnia replens, plena remansit. — Plus capere non potuit, quia post esse Deum nullum bonum fuit maius quam esse Matrem Domini. Et de hoc dicitur in Lucae primo: Ave, gralia plena. — Nullum bonum defuit, et hoc didivisionem fecit universorum cum omnibus. In hominibus enim duae erant partes bonae, scilicet activa et contemplativa. Bona est pars activorum, melior contempkuivorum, sed optima, quae habuit utrumque simul; et hanc elegit beatissima Maria. Unde significatur per Martham el Mariam, quod et Dominus ipse innuit, dicendo: Optimam. Si enim non voluisset (nisi) contemplativam activae praetulisse, dixisse debuisset: Maria meliorem elegit partem; dicendo vero optimam, de ipsa specialiter intelhgitur, quod in utraque vita perfecta fuit. — Item, et aliam divisionem habuit cum omnibus. Triplex enim erat bona vita in hominibus: coniugatae, viduae et virginalis. Bona est pars coniugatorum; me/ior, viduarum; optima, virginum; et hanc elegit beata Virgo Maria, et sic elegit optimam qualitate et quantitate, quia hos omnes status habuit. — Tertiam divisionem fecit cum virginibus et matribus. Bona enim fuit pars matrum, quia habuerunt fecunditatem; melior, virginum, quia habuerunt dignitatem virginalem; sed iterum beatissima Virgo optimam partem elegit, quae habuit et matris fecunditatem et virginis dignitatem.

Quartam divisionem fecit cum Deo et creaturis. Bona fuit pars creaturarum, quae Dominum lesum Christum habuit Deum; weior fuit pars Dei Patris, qui habuit eum Filium: optimam ergo partem ele- Quod git quae eura et Deum et Filium habuit. — Quintam divisionem habuit cum Spiritu sancto. Spiritus enim sanctus procedit a Fiho, sed non Filius a Spiritu sancto; sed beala Virgo procedit a Filio, et Filius ab ipsa. — Sextam divisionem fecit cum Filio, cum i quo divisit regnum caelorum, cuius duae erant partes, iustitia et misericordia. Beala Virgo optimam sibi elegit, quia facta est regina misericordiae, et Filius eius remansit rex iustitiae; et melior misericordia quam iustitia, quia superexaltat misericordia iudicium =, et miseraliones eius super omnia opera eius. — Item, septimam divisionem fecit cum Filio; s Filius enim sedet ad dexteram Patris «, in potioribus bonis Patris; et regina astat a dextris Filii; Glossa: Scilicet « in potioribus bonis » Filii; sed inter potiora potius hoc est optimum: ergo optimam partem elegit sibi Maria. Et sic patet, qualiter nuUum bonum sibi defuerit.

Tertium, in quo consistebat plenitudo, fuit, quod i ita efjluxit, quod omnia replet, et tamen plena re- mansit. Unde fuit haec plenitudo fontis, qui superplenus efnuxit; unde Esther undecimo: Fons par- vus crevit in fluvium maximum etc. Item, haec plenitudo est per modum vasis, sed vasis admirabilis; unde Ecclesiasticus: Vas admirabile, opus Excelsi. Tribus causis dicitur vas admirabile: prima, quia continuit in infinitum maius se ipsa, « quia quem caeli capere non poterant tuo gremio contulisti ». — Secunda, quia continuit diversa sine medio, tamen impermixta; et sic ipsa vinum Divinitatis et aquam humanitatis impermixtis proprietatibus et naturis in se inclusit.

Quarta slella sive praerogativa est perfecta "> Dei in via contemplalio et mysterii incarnationis cognitio, quorum utrumque habuit in via, quamvis non de via; et huius argumentum (est), quod nullam postmodum factam ipsi legimus revelationem. Unde nec transfigurationi interfuit, nec aliqua ei post resurrectionem facta fuit apparitio, quia in flde instrui non indiguit, quae omnium secretorum semper conscia fuit, ut patuit in nuptiis. Ideo, quando praescia, quid Filius facere voluit, dixit ministris: Quodcumque dixerit do6w, /acite. Unde Bernardus: « Virtus Altissimi obumbrabit tibi. Qui potest capere capiat. Quis enim, excepta illa quae hoc sola in se felicissime meruit experiri, intellectu capere, ratione discernere possit, qualiter splendor ille inaccessihilis virgineis visceribus se infuderit, et ut illa inaccessibilem accedere ad se ferre potuisset, de portiuncula eiusdem corporis, cui se animatae contemperavit, reliquae

umbraculum fuerit? Et fortasse propter hoc maxime dictum est obumbrabit tibi, quia res nirairum in sacramento erat, et quod sola per se Trinitas in sola et cum sola Virgine voluit operari, soli datum est nosse, cui datum est experiri ». Et infra: « Illum modum, quo, de Spiritu sancto concipies, Dei virtus et sapientia Dei Christus, sic in suo secretissimo consilio obumbraodo conteget et occultabit, quatenus sibi tantum notus habeatur et tibi; ac si Angelus respondeat Virgini: Quid a me quaeris quod in temetipsa experieris 1 Scies et fehciter scies, sed illo doctore, quo et auctore ». Et infra: « Non potest doceri nisi a donante, et non potest addisci nisi a suscipiente ». Et patuit, quod habuit perfectam Dei contemplationem et incarnationis cognitionem. Et haec praerogaliva tres includit excellentias: prima est, quod excellit in hac praerogativa Prophetas, scilicet in cognitione; unde ipsa scivit solvere quaeslionem Prophetae, qui quaesivit: Generationem eius quis enarrabit? cum responderi potest: Certe illa quae genuit. Illa enim enarrare potuit, et sicut enarravit Lucas, qui enarrat eam et describit. — Secunda excellentia est, quod excellit in hac cognitione loannem Baptistam, qui fut propheta ei plus quam propheta. Unde ipsa scivit dissolvere corrigiam calceamenti Filii eius, quod nescivit loannes Baptista. — Tertia excellentia est, quod in hac cognitione anteceUit Angelos; unde scit etiam solvere quaestionem eorum, quam quaerunt: Quis est iste qui venit de Edom.9 etc. Quis esset hic, illa scivit, quae ei tunicam talarem polymitam fecit. — Notandum autem, 'quod haec cognitio temporalis non fuit, id est ad tempus collata et particularis vel per modu?n raptus, sed continua et per modum quietis, sicut decebat vere thronum Dei et triclinium Trinitatis. Unde et proprietas Thronorum ei maxime convenit proprie; de quibus dicit Dionysius: « Ineffabiliter in sublimissimum et circa vere excelsum totis virtutibus incommutabihter et stabiliter collocatum et divini superadventus in omni incompassibilitate et immateriaUtate acceptivum et deiferum et famulantur in divinas susccptiones apertum ». Secundum hunc modum, credo, quod summam contemplationem habuit in via, et hanc subhmiter et sine (affectionum) abstractione, sed omnes potentiae eius deiformes factae sunt in operationibus suis. Absit enim, quod unquam alicui in via familiarior fuerit vel notior quam Matri suae. In cuius rei argumentum omnia, quae scripta sunt de sapientia in Ecclesiastico, universa leguntur et exponuntur de Domina nostra; quod et Dominus exprimere voluit in flgura, quando librum et mannam reponi fecit in arca, quasi dicat: Quidquid est saporis vel Respicitur I. Cor. I, 24. sapidae cognitionis, hoc totum reservatum est in Matre mea, quae conservabat omnia verba haec, conferens in corde suo.

Quinta stella est perfectio caritatis; in Canticis vidimus eam plenam carilate et dilectione, quae plenitudo constat in tribus. Habuit eniin summam dilectionem naturalem, summam acquisitam, sumraam gratuitam, et unamqnamque in summo et ex his tribus unam suramam, cui in creaturis impossibile est similem reperiri. — Summus amor naturalis est matris ad fllium, iuxla illud: Super amorem mulierum etc. Hunc amorem habuit beatissima Virgo in summo; nunquam enim mater aliqua tantum amabat fllium suum, quantum Domina nostra dilexit suum et naturah dilectione. Natura enim amoris natura est ignis, qui, quanto plus spargitur et dividitur, tanto amplius minuitur, et quanto plus adunatur, tanto plus augmentatnr. Omnes enim aliae matres, quae filios habuerunt, el viros cognoverunt, et sic divisum amorem habuerunt. Praeterea, malres et aliquando plures fllios habuerunt vel filias, et sic amor divisus in singulis minuitur. Haec sola mater virum non habuit, filium vel flham aliam non habuil; unde totum cor suum cum omni naturali virtute sua in suum Unigenitum transfudit; et sic habuit naturalem dilectionem summam in summo. — Summa dilectio acquisita est ea quae est sponsae ad sponsum, et illam habuit Virgo Maria ad Filium suum in summo. Si enim virgines sponsae Christi sunt, ergo Virgo virginum sponsa erat summa Sponsi, quae non tantum Agnum, sed et ipsam Agnus, quocumque ierat, sequebatur. — Summus amor gratuitus caritas est, quam habuit etiam in summo. Plena enim, ut dictum est, fuit caritale et dilectione: caritate ad Deum, dilectione ad proximum. — Et sic ista tria coniunxit summa, et sic unum summum fecit ex his; quod nunquam alia creatura facere potuit. Quaecumque enim alia creatura diligit filium suum et diligit Deum: in aha (dilectione), si sit naturalis, dilectio flhi; in alia, Dei; haec autem Mater Dei sola eandem dilectionem, quam habuit ad Filium suum, habuit ad Deum suum, quia Filius eius, Deus eius; et sic patet, quod in eadem fuit caritatis perfectio.

Sexta stella est actus excelkntissimae caritatis communicatio, quae fuit redemptio generis humani per passionem; quem actum gloriosissimum et summae caritatis demeruit, ipso attestante, qui ait: Caritatem nemo habet maiorem » etc. (Hunc) novit Pater misericordiarum, sive Mater misericordiae exercere, utpote effectum summae misericordiae; sed (ille) ab ipsa adiuvari, ut adimpleretur quod de eo prophelice dictum fuit, Genesis secundoi: Faciamus ei

adiutorium simile sibi. Ipsa enim ad similitudinem Filii sui sub cruce et iuxta crucem liabuit summum gaudium et summum dolorem, sicut Filius in cruce et per crucem. Summum habuil dolorem. naturalem de morte et summum gaudium rationale de humani generis redemptione. De primo, Threnorum primo: 0 vos omnes, qui Iransitis per viam. De secundo argumentum efiBcacissimum, sudor ille sanguineus, deciirrens in terram, qui non tam e timore Quam ex amore processit. Timor enim cor constringit, sanguinem et spiritum retrahit, extrema corporis frigida relinquit, tremorem et horribllationem eflicit; gaudium autem aperit spiritum et sanguinem per corpus diffundit, poros aperit, extremitates calefacit. Ex his naturaliter colligi potest, quod sudor ille sanguineus ineffabilis gaudii argumentum fuit, quod Redemptor noster habuit super eo, quod amicabilissimo modo, qui excogitari poterat, nos redemit. Similiter et Mater benedicta summum habuit dolorem naturalem ex dilectione Filii pro morte, quam praesens aspexit; summam dilectionera rationalem super eo, quod ille qui de ea natus fuit, tanta caritatis ostensione humanum genus redemit. De primo, Lucae secundo: Tuam ipsius animani pertransibit gladius. De secuiido Ambrosius (dicit), quod « stabat iuxta crucem, non ut dolorem Filii, sed ut salutem generis humani exspectaret ».

Septima stella est super omnem puram creaturam exaltatio. Unde honorem, quem debemus aliis gjjjgjjg congruo, ipsi debemus de condigno. Unde: luna sub pedibus eius, ut supra; et Cherubim respiciunt versis vultibus in propitiatorium., ut supra; et viginti quatuor seniores mittunt coronas, ut supra. In cuius signum, sicut Deus dicitur Dominus noster absolute per excellentiam, sic ipsa dicitur Domina nostra absolute. Unde... Domina enim vere facta est omnium creaturarum,Conditoris existens Mater. — lude huius excellentiae est signum, quod gjjgpjj Dominus omnem honorem suum, quem in terra habuit, ei communicavit. Unde quatuor festa eius in quatuor anni partibus distincta dedit, quasi dicat: sicut per totum (annum) servilis mihi, servire meae dilectissimae Matri. Et quasi hoc non sufQceret, in qualibet septimana ei unum diem dedit, Sabbatum illum, quem maxime dilexit; de quo signanter ait: Memento, ut diem Sabbati sanctifices, et sequentem suo cultui specialiter mancipavit. Sed (quasi) nec adhuc hoc sibi sufQceret, quin, sicul se ipsum, sic et Matrem suam quotidiano servitio manciparet, horis distinctis, diurnis et nocturnis, etiam honorari ordinavit; et sic omnia secum communicavit in signum, quod ipsam super omneni creaturam exaltaverit; quod (non) tantuin rationabiliter, sed realiter in assumtione ipsius factum est, sicut (dicitur) Esther decimo quinto «: Die terlio circumdata est Esther gloria sua etc.; et post pauca: Ingressa igitur cuncta per ordinem ostia, stetit contra regem, ubi ille residebal super solium regni sui, indutus vestibus regiis auroque fulgens et pretiosis lapidibus. — Ostia Assueri, id est beatitudinis, sunt ostia, quae enumerat Dominus in Matthaei quinto: Beati pauperes spiritu etc.; et sic enumerat ibi ostia, quae pertransivit beata Virgo, sicut planum est de factis eius. Septimum, videlicet: Beali pacifici etc, haec pax est, quae non iam est o.stium, sed sedes et thronus, in qua quiescunt. Apud primum ostium habitant Confessores; apud secundum, Martyres; apud tertium, Prophetae; iuxta quartum, Pati'iarchae; iuxta quintum, Apostoli; iuxta sextum, Virgines et Angeli. Haec quoque adaptatio per se patet cuique. Beatissima Virgo, deliciis affluens, innixa super dilectum suum, ascendens per haec ostia, singula per ordinem intravit, omnia agmina Angelorum transcendit, singulis, cum pertransiret, succlamantibus: Intende, prospere procede et regna; et sic cum Filio suo super omnem (creaturam) in throno sui Filii consedit; el positus est th-onus matri regis, quae sedit ad dexteram eius. Quae enim alia sic super omnem creaturam est exaltata?

Octava stella est appropriatio dignitatis, quae dicitur porta caeli; et hoc est, quod nisi per ipsam nullus intrat caelum, sed nec unquam aliquid gratiae egressum est de caelo, quia sine fide Filii Dei incarnati ex Maria Virgine nunquam aliquis intravit vel intrabit in caelos, nec sine hac aliquid gratuitum unquam exivit de caelo. Unde Dominus nunquam recipit (aliquem), nisi ipsa mediante. Propter primum dicitur Sapientiae septimoi: Venerunt mihi omnia bona pariter cuni illa. Propter secundum, ibidem: Jgnorabam, quoniam horum omnium mater est. — Haec est ergo porro caeli; sed qualiter hoc, cum Dominus dicat: Ego.mm ostium? etc. Sed nec est contradictio, quia porta est in ostio, sicut signiflcatum fuit in templo, ubi erant duo ostia, quae simul aperiebantur Sed qualiter haec porta est? loannes in Apocalypsi vidit duodecim portas, sed omnes illae portae reducuntur ad istam portam, quia ista ex omni parte mundi apportabat et importabat; et hoc merito et exemplo et intercessionis auxiho. Unde ipsa est veri templi speciosa porla lucis, quae respicit ad orientem, porta pervia et invitans omnes

transeuntes, dicens: Transite ad me, omnes, qui concupiscitis me etc, id est attrahens et invitans sicut vinum dominicum.

Nona stella est, quando liaec Mater genuit sine De sieiia vac. El haec quoque praerogaliva Iriplex est. Est wpiiiiprae- enim triplex vae: vae damni, vae indigentiae, vae "ifcaV. culpae et poenae; et quaelibet istarum triplex est in De yae qualibet niatre, excepta beata Virgine. — Vae damni "prior. matris triplex est: perdit in conzQivLvirginitatem;

post conceptum, corporis venustalem; in partu, hominum societatem. Haec autem mater in conceptu accepit puritatem, qua sub Deo nequit maior intelligi; post conceptum, multam pMfcrtodwiem, quod eam loseph non poterat inlueri; in partu Angelorum et Dei societatem habuit; unde Gabriel: Dominus um.ie M tecum. — Vae quoque indigentiae in matribus indigeniiae. _j.. triplex Bst: iu conceptu indigent mare; post conceptum, quiete; in partu, obstetricatione. Haec aulem concepit, Spiritu sancto coopei'anle; post conceptum noluit ministi-ari, sed ministrare ivit; Lucae prirao: Exs-urgens Maria ivit in montana; in item, de vae parlu, Angelis obsequenlibus, pariebal. — Item, vae culpae iii matribus est triplex: libido in concipiendo, congravilas iii poitaiido, dolor in pariendo. Haec autem concepit sine libidine, gravida (eral) sine gravamine, peperit sine dolore. De priino, Isaias: Ecce, virgo concipiet; de (terlio), Isaias: Antequam parturirel, peperit.

Decima stella est, quia ipsa esl maler et virgo. De sieiia Haec quoque praerogativa in tribus consistit: mairipMpraT. gnum eiiim esse patet ex eo, quod virginitas sit rogaiira. j,;jgjti,,,.)3iii „ merito, meifa.b& m praemio, inaein vaiore et stimabilis in valore et honore: in valore, quia est thesaurus absconditus in agro, qui plus valet toto mundo, immo raille raundis, quia ponderatio non est digna conlinentis animae, Ecclesiastici quinto. Nam votum castitatis non recipit dispensationem, quia non recipit recompensationem valore; est enira inelTabilis.

— Honore transcendit dominium et merito ipsum stanabei etiam tum Angelorum quatuor gradibus: virginitas enim rogaiiraT houiinis miUtipUcior est Angelorum; haec est enim in corpore et in spiritu, illa in spiritu tantum. Item,