Skip to the text
Ember
PT

Articulus 1

EXPOSITIO IN PERSONA POENITENTIS, PSALMI CENTESIMI PRIMI : DOMINE, EXAUDI ORATIONEM MEAM.

PSALMI nunc declarandi titulus est : Oratio pauperis, quum anxius fuerit, et in conspectu Domini effuderit precem suam : id est, psalmus præsens est oratio hominis pœnitentis, quum anxiatur timore futuri judicii ac suppliciorum inferni ex recordatione peccatorum suorum, et in conspectu Domini effuderit precem suam, quatenus misericordiam consequatur, videlicet a præsentibus tribulationibus relevamen, peccatorum indulgentiam, innocentiæ restitutionem, et gloriam in futuro.

LOQUENS igitur sanctus Propheta in persona hominis, propriam infirmitatem, iniquitatem atque miseriam recognoscentis, ac spiritualem inopiam deplorantis, ait : (1) Domine, Deus omnipotens, simplex ac trinus, totaliter naturaliterque misericors, exaudi, id est, cognoscendo adimple, orationem meam, id est petitionem decentium peti a te ; et clamor meus mentalis, videlicet ardens affectio, desideriumque cœleste, seu clamor vocalis, qui est magni ac sancti desiderii nuntius, ad te veniat, id est, tibi acceptus sit, tibi complaceat, et attendatur ac impleatur a te, quemadmodum de quibusdam ait Scriptura : Clamor eorum in aures Domini Sabaoth introivit.1 Et tu ipse dicis :2 Clamor filiorum Israel venit ad me. Venit autem clamor noster ad Dominum, non loco, sed acceptatione.

(2) Non avertas faciem tuam, id est pietatis tuæ adspectum, a me, vili ac paupere peccatore, sed pœnitente. Loquitur autem Propheta de Deo modo humano, quasi in Deo essent auris et facies, conversio ac aversio novæ sive recentes, secundum novitatem meritorum ac demeritorum nostrorum; sed omnia hæc in Deo spiritualiter immutabiliterque consistunt. Facies enim Dei, est divini intellectus respectus; auris Dei, est misericordia ejus subveniens. Aversio Dei, est detestatio mali; conversio autem, approbatio boni. In quacumque die tribulor, id est, corde affligor propter peccata commissa, vel tentamenta seu aspera mundi ac dæmonum, inclina ad me aurem tuam, id est, misericordiam tuam applica mihi, pietatis tuæ effectum declarando in me, id est, consolando animam tristem, roborando corpus infirmum, mitigando seu auferendo tribulationes quas patior, prout expedire noveris animæ meæ. (5) In quacumque die, imo quacumque hora aut momento diei seu noctis, invocavero te, ex intimo mentis affectu tuam bonitatem precando, velociter, id est sine mora, sicut indigeo, exaudi me, ostendendo mihi lucem atque præsentiam miserationum tuarum, quemadmodum dicit Scriptura homini justo : Invocabis, et Dominus exaudiet ;3 clamabis, et dicet, Ecce adsum.

Ecce quam sæpe repetit sensum eumdem sub aliis verbis. Est enim consuetudo Scripturæ (præsertim in his quæ pertinent ad affectum), frequenter eamdem sententiam alio sermone resumere. Quod valde salubre est. Quoties namque verba affectuosa reiterantur, toties interna affectio renovatur, augetur, perficitur : quoniam una bona affectio, ad aliam similem præparat mentem. Et in repetitione affectus accenditur appetitus : sicque oratio exaudibilior redditur, quia tanto amplius grata est Deo, quanto ex calidiore manat affectu. Propter quod expedit eidem sancto desiderio immorari in prece, ipsum multoties revolvendo, nec pigre aut frigide ab ipso cessando. Omnino enim cavere debemus, ne ab oratione segniter desistamus ; sed ferventer inchoandum ac consummandum est omne opus divinum, præcipue laudatio Dei atque oratio.

Demum ad exauditionem orationis tria requiruntur, secundum Augustinum : Primo, ut salubria petantur. Hoc enim est petere in nomine Jesu seu Salvatoris, ea rogare quæ spectant ad veram salutem.4 Propter quod Paulus exauditus non est, petens sibi auferri stimulum carnis.5 Stimulus etenim ille ei, tanquam viro exercitato ac strenuo militi, cooperabatur ad bonum, quoniam erat occasio meriti amplioris.6 Secundo, ut perseveranter oremus, quemadmodum ait Salvator :7 Oportet semper orare, et non deficere ; et Apostolus, Orantes omni tempore in spiritu, et in ipso vigilantes in omni instantia et obsecratione.8 Tertio, ut pro nobis ipsis precemur. Non enim semper exaudimur pro aliis, propter incapacitatem eorum. Et sicut B. Thomas testatur, ad hoc ut homo exaudiatur pro alio, necessaria quodammodo est quædam plenitudo et exuberantia bonitatis, gratiæ, virtutis seu meriti in orante, quatenus scilicet de plenitudine ejus accipiat alter. Non tamen ob id cessare debemus, nos imperfecti, ab auxilio mutuæ orationis, quum scriptum sit :9 Orate pro invicem, ut salvemini. Sed qui pro alio orationem assumit, talem se coram Deo recte vivendo exhibeat, ut pro alio recipi fiat idoneus.

Merito autem, o Domine, ista precatus sum, (4) Quia defecerunt, id est, velociter defluxerunt, sicut fumus dies mei, id est tempora quibus vixi. Quemadmodum enim fumus ascendit, ascendendoque deficit ; sic dies nostri crescendo ascendunt, et ascendendo fini propinquant. Unde in Job habetur :10 Dies mei velociores fuerunt cursore ; transierunt quasi naves poma portantes. Et Jacobus ait : Quæ enim est vita vestra? Vapor est ad modicum parens ; deinceps exterminabitur.11 Vel, Defecerunt sicut fumus dies mei, id est, sine fructu et bonis operibus sunt consumpti, et quidquid vanitatis, voluptatis et impietatis in eis feci ac habui, cito pertransiit : juxta illud : Quid nobis profuit superbia? aut quid divitiarum jactantia contulit nobis? Transierunt omnia illa tanquam umbra et quasi nuntius præcurrens.12 Hinc quoque Apostolus peccatoribus conversis dicit : Quem fructum habuistis tunc in illis, in quibus nunc erubescitis?13 Nam finis illorum mors est. Vere enim inanes et vacui sunt dies pravorum ; plenitudinem vero sortiuntur dies justorum, secundum Ambrosium.

Et ossa mea sicut cremium aruerunt. Cremium appellatur caro cremata seu frixa quæ remanet, pinguedine per ignem extracta. Cremium namque a cremando nomen accepit. Quemadmodum itaque caro talis per ignem arescit, induratur et tabescit ; sic ossa corporis per abstinentiam arefiunt, et per timorem Dei siccantur, secundum illud:14 Spiritus tristis exsiccat ossa. Ossa quoque animæ, id est virtutes ac vires ipsius, tanquam cremium in frixorio torrefactum arescunt, dum per negligentiam gratia devotionis subtrahitur, et cibus interior (scilicet obedientia sancta) relinquitur. De hoc etenim cibo dicit Christus: Meus cibus est, ut faciam voluntatem

Patris mei. Interdum vero ossa ista arescunt igne tentationis ac tribulationis, præsertim in his, in quibus virtus non perficitur in infirmitate: qualis non erat Apostolus.

Utroque autem modo intelligi possunt hæc verba de pœnitente. Nam ante conversionem suam ossa animæ infeliciter aruerunt, nulla spirituali pinguedine exsistente in eis. Post conversionem autem et arreptam pœnitentiam ossa corporis in quibusdam salubriter arefiunt, quibus omnis carnalis voluptas, omnis temporalis jucunditas, omnis etiam alimonia corporis in fastidio sunt, propter intensam mentis occupationem in Deo.

(5) Percussus sum virga tentationis ac tribulationis, ut fœnum, quoniam sicut fœnum falce abscinditur, sic ego per tentationem aut adversitatem a gratia excidi: sicut de nonnullis ait Apostolus, Propter incredulitatem excisi sunt. Et aruit cor meum a spirituali gratiarum fomento, quia oblitus sum, ex mea ignavia, comedere panem meum, mihi a Deo semper paratum, dummodo eum instanter requiram, dicendo:15 Panem nostrum quotidianum da nobis hodie.16 Iste panis, est impletio præceptorum Dei, sicut Christus dicit, Meus cibus est, ut faciam voluntatem ejus qui misit me, ut perficiam opus ejus;17 seu studium sacræ Scripturæ et meditatio divinorum, de quibus scriptum est, Cibabit illum pane vitæ et intellectus, et aqua sapientiæ salutaris potabit illum;18 vel Sacramentum corporis Christi, in quo est omnium cœlestium deliciarum plenitudo, et vita animæ sempiterna, quemadmodum Veritas ait, Qui manducat hunc panem, vivet in æternum.19 Qui hos panes spiritualiter edere negligit, corde arescit, et est pauper, cæcus, nudus, miser et miserabilis.

(6) A voce gemitus mei, id est præ nimio gemitu et dolore cordis mei, quem voce oris expressi, adhæsit os meum carni meæ, id est, tantum attenuatus sum corpore, ut ossa mea pelli adhærerent: quemadmodum Job dicit, Pelli meæ, consumptis20 carnibus, adhæsit os meum. Dolor namque interior de peccatis conceptus, si magnus sit et continuus, carnem vehementer consumit. Sumitur itaque hoc loco caro pro pelle.

(7) Similis factus sum pelecano solitudinis: id est, sicuti pelecanus est avis solitaria, solitudinem diligens, et naturali quadam macie confecta; sic ego ut peccata mea liberius possem deflere, homines fugi, in solitudine mansi, atque humanum solatium evitavi: prout superius dictum est, Ecce elongavi fugiens, et mansi in solitudine. Per pelecanum autem designatur primum genus pœnitentium, scilicet ordo eremitarum, qui in eremo carnem suam castigant ac macerant, et sua ac aliorum peccata deplangunt.21 Ad hoc namque agendum, locus solitarius est aptissimus. Unde quum Jeremias dixisset, Quis dabit capiti meo aquam, et oculis meis fontem lacrimarum, et plorabo die ac nocte interfectos populi mei?22 insinuans se hoc facere non posse in populo tam bene, solitudinem cupit, dicendo: Quis dabit mihi in solitudine diversorium viatorum, et derelinquam populum meum?23 Factus sum sicut nycticorax in domicilio:24 id est, quemadmodum noctua seu corvus nocturnus in pariete domicilii habitans, ceteris avibus odibilis et abominabilis est, nec in die apparet, sed noctibus cibum quærit; sic ego nocturno tempore, ceteris quiescentibus, cibum animæ quæro, operibus bonis et luctibus pœnitentiæ insistendo. In die autem dum alii foras vagantur et occupantur, ego domi resideo, nec me dignum arbitror inter homines apparere, propter abominabilem vitam quam duxi. Per nycticoracem ergo significatur secundum genus pœnitentium, eorum videlicet qui humanos adspectus declinant, et domi cum magna contritione ac humilitate animi sedent.25

Coloss. iv, 2.

Rom. xiii, 11. Ephes. v, 14.

1 Cor. xvi, 13, 14.

Matth. xxvi, 41.

Prov. xx, 13.

Ibid. vi, 9.

Jer. XLVIII, 36.

Gen. xix, 17.

(8) Vigilavi : sicut ad Colossenses dicit Apostolus, Orationi instate, vigilantes in ea in gratiarum actione. Vigilavi, id est, a peccato surrexi : juxta illud Apostoli, Tempus est jam nos a somno surgere; et alibi, Surge qui dormis, et exsurge a mortuis. Vigilavi, sanctis operibus inhærendo : secundum quod monet Apostolus, Vigilate, state in fide, viriliter agite, confortamini, et omnia vestra in caritate fiant; et Christus apud Matthæum, Vigilate et orate, ut non intretis in tentationem. Sic vigilantibus, et non dormientibus, provenit regnum cœlorum. Quapropter Salomon dicit : Noli diligere somnum, ne te egestas opprimat. Vel, Vigilavi, tempore noctis, et illis horis quibus licite dormire poteram, quatenus tempus inutiliter perditum recuperarem, laudibus Creatoris vacando, et corpus sacris vigiliis affligendo. Et ista est magna gratia, dum Deus dat servo suo devoto et studioso, modico contentum reddi somno, quum somnus sit morti similis, et operatori multum odibilis. Unde in Proverbiis Salomon sciscitatur : Usquequo piger dormies? Quando consurges de somno tuo? Verumtamen sicut in abstinentia, sic in vigilia discretionem servare oportet, et proprias vires diligenter metiri, ne efficiatur homo sacrilegii reus, incurratque maledictionem, de qua inquit Jeremias : Quia plus fecit quam potuit, idcirco periit.

Et factus sum sicut passer solitarius in tecto : id est, quemadmodum passer in alto ac tuto nidificat, ne vel ipse capiatur, aut pulli ejus vorentur; sic ego ne a diaboli laqueis irretirer, aut operum bonorum fructibus spoliarer, ad nidum gremiumque Ecclesiæ seu loca monasterii fugi, ut a conventu malignantium separatus, illic conserver atque salvificer. Ecclesia namque signatur per montem de quo angeli dixerunt ad Lot : Noli respicere post tergum, nec stes in omni circa regione, sed in monte salvum te fac. Claustrum vero signatur per civitatem de qua Lot angelo ait : Quæso, Domine mi, est civitas hic juxta, ad quam possum fugere, parva, et salvabor in ea. Per passerem designatur tertium pœnitentium genus, puta eorum qui claustra ingrediuntur.

Gen. xix, 18, 20.

Deinde pœnitens tribulationes suas commemorat, quatenus Deum ad miserationem inclinet. (9) Tota die, id est quotidie atque assidue, exprobrabant mihi inimici mei, id est amatores hujus mundi, quos ego non odio, sed ipsi me odiunt et mihi insultant : sicut scriptum est, Deridetur justi simplicitas. Et S. Joannes in sua Canonica de quodam superbo testatur : Verbis malignis garriens in nos. Et qui laudabant me in aperto, vel dum eorum conversationi pravæ favebam, adversum me jurabant, id est, nunc postquam eorum vitam abhorreo, atque pœniteo, firmiter statuerunt me persequi verbis aut factis. (10) Quia cinerem tanquam panem manducabam : id est, ideo ista fecerunt, quoniam ego concupiscentias ventris contempsi, et cibo vili, duro ac modico usus sum ; et poculum meum cum fletu miscebam*, id est, potum corporis cum lacrimis sumpsi. Vel, Poculum animæ, scilicet jucunditatem temporalem, cum fletu miscebam, id est, bonæ tristitiæ miscui, ne inaniter gloriando resolverer. Spiritualiter, cinerem sicut panem manducat, qui reliquias cogitationum suarum diligenter examinat, ac peccata minuta quotidie deflet, dicens Deo cum sancto Job : Signasti quasi in sacculo delicta mea ; et, Tu quidem gressus meos dinumerasti.*

Job xii, 4.

III Joann. 10.

10 potum

Job xiv, 17, 16.

Hæc autem feci, o Domine, (11) A facie iræ indignationis tuæ, id est ex consideratione districti judicii tui, et præ timore justarum pœnarum, quas impiis præparasti. Hoc timore, hacque consideratione, impleta erat anima beatissimi Job, qui ait : Deus solus est, et cogitationem ejus nemo avertere potest : idcirco a facie ejus turbatus sum, et considerans eum, timore sollicitor. Quia elevans, id est gratia tua adornans, et summæ Trinitatis imagine

11

Ibid. xxiii, 13, 15. me consignans, ac omnibus sensibilibus rebus me præferens, allisisti me, id est, cadere me permisisti, et multis miseriis subjacere. Sic Deus allidit nos, ne unquam jactemus nos ipsos, aut de propriis viribus præsumamus: sed dum stamus, timeamus de casu; dum cadimus, resurgere affectemus. Ideo namque Apostolus admonet, Qui stat, videat ne cadat;26 et iterum, Considerans te ipsum, ne et tu tenteris:27 Et apud Ecclesiasticum scriptum est:28 In die bonorum ne immemor sis malorum, et in die malorum ne immemor sis bonorum.

(12) Dies mei sicut umbra, id est velocissime, declinaverunt: quemadmodum in libro primo Paralipomenon habetur: Dies nostri quasi umbra super terram, et nulla est mora.29 Job quoque ait: Dies mei velocius transierunt, quam a texente tela succiditur.30 Et ego sicut fœnum, quod hodie est atque virescit, et cras in clibanum mittitur et arescit;31 arui mente et corpore: mente, ex defectu gratiæ Dei; corpore, propter afflictiones multiplices. Unde apud Isaiam legitur, Vere fœnum est populus;32 et rursus, Omnis caro fœnum, et omnis gloria ejus quasi flos fœni.33

Consequenter ponitur efficacia Dei ad liberandum. (15) Tu autem, Domine, in æternum permanes, hoc est, æternaliter invariabiliterque subsistis, quemadmodum in Malachia asseris:34 Ego Dominus et non mutor. Et memoriale tuum, id est præcipuum opus quod in creatura fecisti, per quod conservatur in nobis memoria nominis tui, permanet in generationem et generationem, id est, præ magnitudine sua non permittit nos sui vel tui oblivisci. Hoc autem memoriale Dei, est miseratio ejus, quam ab exordio mundi hominibus contulit.35 Unde apud Isaiam inducitur:36 Nomen tuum et memoriale tuum, Domine, in desiderio animæ. Nunquam enim oblivisci debemus beneficiorum Dei.3738

(14) Tu, Domine, exsurgens, id est potenter nobis succurrens, et per modum exsurgentis te habens, potentia tua recenter utendo, misereberis Sion, id est Ecclesiæ militanti, te fideliter contemplanti, quia venit tempus miserendi ejus, id est tempus salutis et gratiæ: de quo ait Apostolus, Ecce nunc tempus acceptabile, ecce nunc dies salutis.39 Hoc tempus incepit præcipue ab incarnatione Christi. Quia venit tempus, id est adventus Christi in mundum: de quo tempore dicit idem Apostolus, Ubi venit plenitudo temporis, misit Deus Filium suum.40 Et vere misereberis Sion, (15) Quoniam placuerunt servis tuis, id est angelis tibi semper ministrantibus, lapides ejus, id est ecclesiasticæ personæ, ex quibus tanquam ex vivis lapidibus construitur sancta Ecclesia.41 Unde in Apocalypsi angelus ait Joanni: Conservus tuus sum et fratrum tuorum. Gaudium quoque est angelis Dei super uno peccatore pœnitentiam agente.42 Et terræ ejus miserebuntur, id est, angeli pie succurrent Ecclesiæ, per orbem terrarum diffusæ.43 Omnes enim sunt administratorii spiritus, preces hominum Domino offerentes, et ejus gratiam reportantes.

(16) Et timebunt gentes, ab idololatria ad fidem veram conversæ, nomen tuum, Domine, id est te ipsum. Hoc in Christianis ex gentili populo natis, impletum videamus. Quod etiam in Malachia prædictum est: Rex magnus ego sum, dicit Dominus, et nomen meum horribile in gentibus.44 Et omnes reges terræ, id est aliqui de omni genere regum (ut sit distributio pro generibus singulorum, non pro singulis generum), timebunt gloriam tuam, o Christe, id est majestatem tuam, quam per fidem cognoscent. De omni namque genere regum, sunt quidam ad Christum conversi, eumque cum tremore adoraverunt, quemadmodum Isaias prædixit: Reges videbunt, inquit, et consurgent principes, et adorabunt propter Dominum Deum tuum.45 Idemque rursus de Christo asserit: Super eum continebunt reges os suum.

(17) Quia ædificabit Dominus Christus Sion, id est Ecclesiam sanctam; et videbitur ipsa Ecclesia in gloria sua, id est in magna excellentia, quoniam Christus confirmavit eam adversus omnes reprobos et perversos.46474849 Magnis quoque ac variis gratiis eam decoravit : alii dans sermonem sapientiæ, alii sermonem scientiæ, alii gratiam sanitatum, alii operationem virtutum; ponensque quosdam quidem Apostolos, quosdam autem Evangelistas, quosdam vero doctores, sicut plenius pandit Apostolus.5051 Vel, Videbitur Dominus Christus in gloria sua a filiis Ecclesiæ ipsum per fidem speculantibus, sicut testatur Apostolus : Nos autem revelata facie gloriam Domini speculantes. Et Isaias : Regem in decore suo videbunt oculi ejus.52 In die autem judicii, atque in patria, tam Christus quam Ecclesia electorum, multo clarius videbuntur in gloria sua, quando implebitur illud Apocalypseos : Ecce venit cum nubibus, et videbit eum omnis oculus, et qui eum pupugerunt.53 Hanc autem Ecclesiam Christus per se ipsum ædificare cœpit, prædicans mundo, congregansque discipulos ; deinde per Apostolos, aliosque apostolicos homines, ædificavit eam per totum orbem : prout Zacharias prædixit, Ecce vir, Oriens nomen ejus, id est Christus, et ædificabit templum Domino.

(18) Respexit Dominus in orationem humilium, orantium pro Christi adventu et ædificatione Ecclesiæ ; et non sprevit precem eorum, sed clementer eam implevit. Exaudivit enim Prophetas et alios Sanctos ista orantes.54 Quotidie etiam Dominus oculo pietatis in orationem humilium respicit, sicut per Isaiam protestatur : Ad quem respiciam, nisi ad pauperculum et contritum spiritu, et trementem sermones meos ?55

(19) Scribantur hæc, quæ dicuntur de Deo ac beneficiis ejus, in generatione altera, id est a posteris usque ad finem sæculi, ne unquam oblivioni tradantur ; et populus qui creabitur, id est plebs christiana ex aqua et Spiritu Sancto renata, laudabit Dominum de universis beneficiis suis. (20) Quia prospexit Dominus de excelso sancto suo, id est, de sancto ac sublimi habitaculo suo clementer genus humanum attendit; Dominus de cœlo in terram adspexit oculo pietatis. Sicut enim Deus ubique exsistens, et omnia undique cernens, dicitur specialiter habitare et esse in cœlo, quoniam ibi evidentius operatur, clariusque videtur; sic specialiter dicitur de cœlo adspicere, non quod inter ipsum et ea quæ respicit, sit distantia aliqua, quum ipse omnia penetret, impleat, circumcludat.56 Respexit ergo de cœlo, (21) Ut audiret gemitus compeditorum, id est, ut gementibus, vinculis vitiorum ligatis, succurreret, ignoscendo eorum sceleribus, sicut in libro Judicum inducitur:57 Flectebatur Dominus misericordia, et audivit afflictorum gemitus; et liberavit eos de cæde vastantium.5859 Ut solveret, id est, a peccatis absolveret, filios interemptorum, id est homines de parentibus peccatoribus natos (peccatum enim mors animæ est). Omnes autem in primo parente cecidimus. Eramus quoque natura filii iræ: sicque parentes nostri interempti, seu spiritualiter interfecti erant fraude diaboli.

18

19

20

Ideo autem audivit et solvit eos, (22) Ut annuntient in Sion, id est in Ecclesia, nomen Domini, Christum libere prædicando, et fidem catholicam ore ac opere confitendo, et laudem ejus annuntient in Jerusalem, id est in ipsa Ecclesia:60 quæ dicitur Sion propter speculationem, et Jerusalem propter internæ pacis quietem. Sion quippe interpretatur speculatio; Jerusalem vero, visio pacis. Pax autem interna maxime fuit et est in populo christiano: de quo angeli cecinerunt, In terra pax hominibus bonæ voluntatis.61 Hæc autem annuntiatio fit (23) In conveniendo populos in unum et reges, id est per hoc, quod populi vulgares, et etiam reges ac principes, in unitate fidei congregantur, atque in Christo unum corpus mysticum per caritatem efficiuntur, ut serviant Domino in unitate Ecclesiæ. Ob hanc enim spiritualem electorum congregationem, Christus mori dignatus est, juxta illud: Jesus moriturus erat, etc., ut filios Dei qui erant dispersi, congregaret in unum.626364

21

22

23

24

Job xiv, 15.

Gen. xxx, 33.

25

26

Ibid. 1, 1.

Job xii, 9.

Is. xliv, 24.

(24) Respondit populus fidelis ei, scilicet Domino suo, in via virtutis suæ, per operationem virtuosam. Quandoque enim respondemus alicui verbo, quandoque opere. Populus autem fidelis Christo respondet bene vivendo, gratias referendo, et ejus imperio obtemperando. De tali namque responso ait sanctus Job Domino: Vocabis me, et ego respondebo tibi. Vocat enim nos Deus per inspirationem internam ad vitam meliorem: et tunc respondemus, quum obedimus. Dum vero negligimus, silemus; sed dum contemnimus, contradicimus. De tali quoque responso ait Jacob: Cras respondebit mihi justitia mea. Et ut populus iste Deo perfecte responderet, oravit: Paucitatem dierum meorum nuntia mihi: id est, da mihi sapienter attendere brevitatem vitæ præsentis, quatenus gaudia temporalia vilipendam, atque ad semper mansuram beatitudinem properem. (25) Ne revoces me in dimidio dierum meorum: id est, ne me tunc de hac vita egredi jubeas, dum me in dimidio vitæ meæ esse opinor, confidens me diu victurum, ne imparatus decedam; et ne illo tempore moriar, dum vitia magis regnant in me: quod esse solet in dimidio vitæ. In generationem et generationem anni tui, id est, duratio seu æternitas tua per omnem generationem extenditur, nec unquam finitur. Æternitatem nempe creationis annos appellat, quoniam omnem longitudinem temporum seu annorum immutabiliter comprehendit.

(26) Initio temporis et simul cum tempore tu, Domine, terram, id est elementum infimum, fundasti, id est, firmiter in medio universi, tanquam centrum mundi locasti; et opera manuum tuarum, id est creaturæ potestatis tuæ, sunt cœli universi: quemadmodum in Genesi habetur, In principio creavit Deus cœlum et terram; et in Job, Quis ignorat quod manus Domini hæc omnia fecit? Unde per Isaiam Dominus ait: Ego sum Dominus faciens omnia, extendens cœlos solus, stabiliens terram, et nullus mecum. Sed videtur istis contrarium quod in Ecclesiastico habetur:

A Prior omnium creata est sapientia. Et respondendum, quod sapientia super omnia opera Dei effusa, seu natura angelica, dicitur primo omnium creata, non tempore, sed dignitate.

(27) Ipsi peribunt. Nec cœlum, nec terra peribit substantialiter, sed peribunt in fine mundi, quantum ad esse formæ accidentalis, quoniam alium statum habebunt post judicium, quam modo. Cœlum autem aerium peribit hoc modo per ignem conflagrationis, qui aerem emundabit. Cœli vero supra sphæram ignis exsistentes, peribunt per cessationem cœlestium motuum. Dum enim generatio et corruptio in inferioribus finiuntur, desinent motus cœlorum. Omnia autem generabilia et corruptibilia et inferiora, ordinantur ad hominem sicut ad finem: idcirco numero electorum completo, cessabit generatio hominum, et per consequens generatio et corruptio ceterorum. Et ita motus et tempus cessabunt in cœlis mobilibus. Quapropter in Apocalypsi scriptum est: Angelus levavit manum ad cœlum, et juravit per Viventem in sæcula sæculorum, quia tempus ultra non erit. Denique, quæcumque ex sua natura habent aliquem ordinem ad semper exsistendum, substantialiter manebunt post diem judicii; cetera corrumpentur. Propterea homines permanebunt, quoniam, licet secundum corpus corruptibiles sint, secundum animam tamen incorruptibiles sunt. Elementa quoque manebunt: nam licet secundum partem corruptibilia sint, tamen secundum se tota corrumpi non possunt. Cœli vero secundum se totos, incorruptibiles sunt, ideo non peribunt, nisi secundum modum essendi, sicut nunc dictum est: et ita intelligenda sunt, quæ in Scripturis sanctis affirmant cœlos corrumpendos, ut est illud, Cœli sicut libri complicabuntur; et quod apud Lucam Dominus ait, Cœlum et terra transibunt; et illud Petri, Cœli qui nunc sunt et terra, igni servati sunt in diem judicii (Petrus tamen de cœlis aeriis loquitur); item illud Apocalypseos, Vidi cœlum

Eccli. 1, 4.

Apoc. x, 5, 6.

Is. xxxiv, 4.

Luc. xxi, 33.

II Petr. iii, 7.

Apoc. xxi, 1. novum et terram novam. Primum enim cœlum et prima terra abiit, et mare jam non est. Hic autem destruitur opinio philosophorum, qui mundum et generationem atque corruptionem, motus quoque cœlestes ac tempus, ab æterno fuisse, et sine fine mansura, ponebant.

Tu autem, o Domine, invariabiliter permanes: quoniam tuum esse, a nullo dependet, ideo vere æternum est, totum simul et semper æque perfectum, in quo nulla vicissitudo concipi potest; et omnes cœli sicut vestimentum veterascent a statu volubili, quem jam sortiuntur. (28) Et sicut opertorium, quod secundum temporis exigentiam induitur et exuitur sive deponitur, mutabis eos a statu præsenti, et mutabuntur in melius:65 quia lux solis erit septempliciter, et lux lunæ sicut lux solis, ut dicit Isaias. Orbes quoque cœlestes clariori lumine vestientur, quamvis Scriptura quantitatem hujus immutationis non determinet. Tu autem idem ipse es, qui nec substantialiter nec accidentaliter variaris, sed æternaliter in optimo simplificiterque perfecto statu subsistis; et anni tui non deficient, id est, æternitas tua finiri non poterit.

(29) Filii servorum tuorum, id est posteri Apostolorum, qui sunt spirituales filii ac imitatores ipsorum, juxta illud Apostoli: Filioli, quos iterum parturio, donec formetur Christus in vobis;66 habitabunt, nunc in Ecclesia militanti per fidem et gratiam, usque ad sæculi consummationem; postmodum vero in Ecclesia triumphanti per gloriam, usque in sempiternum; et semen eorum, id est bona et fructuosa conversatio ipsorum, in sæculum, id est indesinenter, dirigetur ab ipsis per gratiam tuam, usque in ultimum finem seu vitam æternam; vel, Dirigetur a te, donec perducantur ad patriam.

Ecce audivimus vocem veraciter pœnitentis, formamque perfectæ pœnitentiæ. Discamus ergo ex psalmo præsenti, quid ad vere pœnitentem pertineat. Studeamus quoque ea digne implere. Primi etenim versus psalmi istius declarant, quam ardenter et seriose clamare oporteat pœnitentem ad Deum. Deinde docemur nostræ paupertatis ac defectuositatis calamitatem atque miseriam coram Domino lugubriter recitare. Deinceps instruimur, quid nos pœnitendo oporteat vel expediat agere, utpote tam cordialiter, profunde ac dolorose ingemiscere, ut ossa cuti ex maceratione carnis adhæreant. Debemus etiam assimilari pelecano, loca solitaria ingrediendo, in quibus libere nos ipsos in pœnitentiæ luctu mactemus. Debemus et cibo vili contenti esse, potumque planctui commiscere, atque iram Judicis nostri incessabiliter formidare. Postremo docet nos psalmus hic gloriosus, recitationi ac deplorationi nostræ paupertatis, parvitatis ac culpæ miscere divina præconia, Creatoris nostri majestatem laudando, beatitudinem admirando, bonitatem amando, misericordiam ac benevolentiam imitando, ut simus filii Patris nostri qui in cœlis est, quoniam ipse benignus et bonus est, super gratos et ingratos, bonos ac malos, solem suum faciens oriri, pluviamque descendere super omnes.6768

Footnotes

  1. Jacob. v, 4. ↩

  2. Exod. III, 9. ↩

  3. Is. LVIII, 9. ↩

  4. Joann. XV, 16. ↩

  5. II Cor. XII, 7-9. ↩

  6. Rom. VIII, 28. ↩

  7. Luc. XVIII, 1. ↩

  8. Ephes. VI, 18. ↩

  9. Jacob. V, 16. ↩

  10. Job IX, 25, 26. ↩

  11. Jacob. IV, 15. ↩

  12. Sap. V, 8, 9. ↩

  13. Rom. VI, 21. ↩

  14. Prov. xvii, 22. ↩

  15. Rom. xi, 20. ↩

  16. Luc. xi, 3. ↩

  17. Joann. iv, 34. ↩

  18. Eccli. xv, 3. ↩

  19. Joann. vi, 59. ↩

  20. Job xix, 20. ↩

  21. Ps. liv, 8. ↩

  22. Jer. ix, 1. ↩

  23. Ibid. 2. ↩

  24. Matth. vi, 11; ↩

  25. II Cor. xii, 9. ↩

  26. 1 Cor. x, 12. ↩

  27. Galat. vi, 1. ↩

  28. Eccl. xi, 27. ↩

  29. 1 Par. xxix, 15. ↩

  30. Job vii, 6. ↩

  31. Matth. vi, 30. ↩

  32. Is. xl, 7. ↩

  33. Ibid. 6. ↩

  34. Malach. vii, 6. ↩

  35. Is. xl, 7. ↩

  36. Is. xxvi, 8. ↩

  37. Is. lii, 15. ↩

  38. Ibid. lii, 15. ↩

  39. II Cor. vi, 2. ↩

  40. Galat. iv, 4. ↩

  41. Apoc. xix, 10. ↩

  42. Luc. xv, 10. ↩

  43. Hebr. i, 14. ↩

  44. Malach. i, 14. ↩

  45. Is. xlix, 7. ↩

  46. Malach. iii, 6. ↩

  47. I Par. xxix, 15. ↩

  48. Eccli. xi, 27. ↩

  49. I Cor. x, 12. ↩

  50. 1 Cor. xii, 8-10. ↩

  51. Ibid. 28. ↩

  52. Is. xxxiii, 17. ↩

  53. Apoc. i, 7. ↩

  54. II Cor. iii, 18. ↩

  55. Is. lxvi, 2. ↩

  56. Joann. iii, 5. ↩

  57. Ephes. u, 3. ↩

  58. Judic. ii, 18. ↩

  59. Judic. ii, 18. ↩

  60. Zach. vi, 12. ↩

  61. Luc. u, 14. ↩

  62. Joann. xi, 51, 52. ↩

  63. Luc. ii, 14. ↩

  64. Ephes. ii, 3. ↩

  65. Is. xxx, 26. ↩

  66. Galat. iv, 19. ↩

  67. Matth. v, 45. ↩

  68. Luc. vi, 35; ↩

Chapter 177 of 244