Skip to the text
Ember
PT

Articulus 8

EXPLANATIO EJUSDEM CAPITULI TERTII DE ECCLESIA ET ANIMA CHRISTIFIDELI.

ECCLESIA, quæ femineo genere Christi sponsa, uxor ac mulier appellatur (juxta illud in Apocalypsi : Venerunt nuptiæ Agni, et uxor ejus præparavit se; et, Signum magnum apparuit in cœlo, Mulier amicta sole), ipsa etiam vir vocatur ob cordis vigorem, animi stabilitatem, virtutum virorem; et masculino genere dicitur populus Dei. Simili modo anima, secundum quod spiritus rationalis ac virtuosus, vir poterit dici.

Ecclesia itaque seu anima christiana, omnem suam defectuositatem, culpam, afflictionem, miseriamque considerans, ait : Ego vir videns paupertatem meam. Et hoc semper dicere debemus, nostras intuendo ærumnas, ne tumore superbiæ erigamur, dicaturque nobis illud Apocalypsis : Quomodo dicis, Quia dives sum, et nescis quia tu es miser et miserabilis, pauper, cæcus, et nudus? Itaque tanquam pauperes et mendici, Patri dicamus : Panem nostrum quotidianum da nobis hodie;1 et item, Inclina, Domine, aurem tuam, et exaudi me, quoniam inops et pauper sum ego.2 In virga indignationis ejus. Per virgam interdum significatur lex evangelica seu divina, ut ibi, Virgam virtutis tuæ emittet Dominus ex Sion;3 interdum, auctoritas judiciaria seu dignitas regia, ut ibi, Virga directionis virga regni tui;4 interdum, paterna correctio, ut ibi, Virga tua et baculus tuus, ipsa me consolata sunt;5 interdum, seriosa instructio sive correptio, sicut de Christo Isaias prædixit, Percutiet terram virga oris sui;6 interdum, districta ultio seu extrema damnatio, quæ est virga furoris.

Me minavit, et adduxit in tenebras ignorantiæ et peccati, tribulationum ac tentationum. Unde orat Psalmista : Deus meus, illumina tenebras meas. Jam invisibiles hostes in tenebras vitiorum, errorum, ignorantiarum duxerunt Ecclesiam seu animam lapsam, et vitiis nostris meremur ita a Deo relinqui. Præterea, quando martyres sancti incarcerabantur et multipliciter vexabantur, potuit ista proferre Ecclesia, sicut et versum sequentem : Tantum in me vertit et convertit manum suam tota die. Omnes enim qui volunt pie vivere in Christo, persecutionem patiuntur.7 Unde per quotidiana flagella Deus electos exercet, probat, purgat et perficit, juxta illud Sapientiæ : Tanquam aurum in fornace probavit illos.8 Et in Judith habetur : Omnes qui placuerunt Deo, per multas tribulationes transierunt fideles.9 Neque enim vitia sine labore ac quotidiano prælio superantur. Vetustam fecit pellem meam et carnem meam; contrivit ossa mea. Hoc dicunt, qui per abstinentiam macerantur, vel carcerum squalore afflicti sunt, aut aliis modis propter justitiam passi sunt multa. Vetustate quoque peccati totum corpus nostrum, cooperante diabolo et ejus ministris, squalificatur, quando exhibemus membra nostra arma iniquitatis peccato.10 Tunc et ossa animæ seu virtutes conteruntur seu destruuntur : propter quod monet Apostolus exuere veterem hominem cum actibus suis, et induere novum.

Ædificavit in gyro meo : id est, invisibiles hostes ex omni parte occasiones peccandi et laqueos fraudum suarum construunt contra Ecclesiam animamque fidelem, visibiles autem hostes materialibus machinis frequenter obsident eas. Et circumdedit me felle et labore : quia ad amaritudines et difficultates quamplurimas perducunt Ecclesiam seu animam.11121314 In tenebrosis, id est abundantia adversitatum, seu vitiosis habitibus, vel densis erroribus, collocavit me: sicut et pœnitens profitetur, Collocavit me in obscuris sicut mortuos sæculi.15 Circumædificavit adversum me, ut non egrediar de vitiis ad virtutes, de via ad patriam, de loco et consortio periculoso:16 tales quippe salubres egressus molitur impedire diabolus, et qui ex parte ipsius sunt. Aggravavit compedem meum, vinculis impietatum me quotidie gravius implicando, per quod gressus mentis ad Deum magis ac magis retardatur, ipsaque anima amplius ad infima inclinatur. Est autem non solum compes culpæ, sed etiam pœnæ, imo et gratiæ. Unde ait Scriptura: Mitte pedem tuum in compedes sapientiæ.17 Sed et quum clamavero et rogavero, exclusit orationem meam.18 Peccatores enim in affectu peccandi manentes, Deus non audit; nec justos semper audit ad votum, neque tam cito ut cupiunt.

Conclusit vias meas lapidibus quadris, id est fortissimis impedimentis salutis, quibus diabolus multos a conversione ac pœnitentia retrahit, nunc prospera, nunc adversa objiciens. Lapides hic peccata significant; et lapides quadri, dici possunt vitia palliata, seu magistraliter et cum quadam habilitate peracta. Semitas meas subvertit, id est, opera virtuosa abstulit, vel infecit per vanam gloriam aut aliam culpam supervenientem. Ursus insidians factus est mihi, leo in abscondito. Unde de diabolo seu quolibet persecutore, seductoreque animæ scriptum est:1920 Insidiatur quasi leo in spelunca sua. Et sicut leo ac ursus dilaniant corpora, sic animas dæmones. Confregit me, ab integritate virtutum atque constantia mentis. Quocontra Apostolus scribit: Integer spiritus vester servetur, ne scilicet cor nostrum divisum sit, sed totum ad Deum conversum. Tetendit arcum suum, id est nocendi astutias, et posuit me quasi signum ad sagittam. Jaculis enim tentationum nititur dæmon perfodere omnem fidelem. Misit in renibus meis filias pharetræ suæ. Hoc dicunt carnalium concupiscentiarum sagittis sauciati. De quibus jaculis ad Ephesios scriptum est: Assumite scutum fidei, in quo possitis omnia tela nequissimi ignea exstinguere.

Factus sum in derisum omni populo. Deridetur enim justi simplicitas, et frequenter permittit Deus electos tot adversitatibus occupari, ut ab omnibus contemnantur.21 In primitiva quoque Ecclesia Christiani ab omnibus perfidis deridebantur. Cibavit me cinere: quo actus pœnitiæ designantur. Et repulsa est anima mea, a Deo ad tempus, vel a consolatione, seu notis, propinquis, amicis. Oblitus sum bonorum. Frequenter fideles tot afflictionibus aggravantur, ut pristinas prosperitates consolationesque Dei tradant oblivioni, sive non recolant. Verum rationem semper sequamur, et per sapientiam nos in omnibus dirigamus, ut impleamus quod in Ecclesiastico scriptum est:22 In die bonorum, ne immemor sis malorum; et in die malorum, ne immemor sis bonorum: ut nec prosperis extollamur aut resolvamur, neque adversis opprimamur aut constringamur, sed regio gradiamur itinere: quia non contristabit justum quidquid ei acciderit, et perfectus in prosperis magis metuit quam adversis.23

Et dixi: Periit finis meus. Interdum fideles tot concutiuntur adversis, ut se a Deo relictos ac perituros existiment, sicque finem seu futuram felicitatem, quam olim meruerunt, vel sibi a Christo recuperatam atque paratam noverunt, metuant sibi non dandam; sed talis pusillanimitas ac formido est refrenanda, et reminiscendum quod tempore adversitatis ac tribulationis Deus potissime paratus sit subvenire. Recordare paupertatis meæ, o Christe, et merito tuæ quam pro me assumpsisti paupertatis, me spiritualibus imple divitiis.

Memoria memor ero omnium beneficiorum tuorum, o Christe, et quanta pro me liberando fecisti ac passus es; ingratitudinis quoque et negligentiæ meæ non desinam reminisci: ut per memoriam tuorum bonorum, tuo accendar amore, et studeam te sectari;24 per memoriam vero malorum meorum, ad contritionem et actus pœnitentiales inducar, ac de cetero cautior reddar. Et tabescet in me anima mea, zelo tui amoris, et pudore meæ transgressionis.

21 Hæc recolens in corde meo, in Deo sperabo.

Qui enim caritatem, pietatem, ac beneficia Dei circa nos rite perpendit, desperare non potest, sed corde pleno cum filiali atque immobili Deum accedit fiducia. Misericordiæ Domini, quia non sumus consumpti.

22 Quum enim natura filii iræ fuerimus, sola

Dei pietate et gratia ab æterna sumus damnatione erepti, a morte peccati salvati, ad æternam beatitudinem revocati.25 Hinc ait

Apostolus: Commendat caritatem suam in nobis Deus, quoniam quum adhuc peccatores essemus, Christus pro nobis mortuus est.26 Denique misericordiæ Dei est, quod venimus ad Baptismum: sed et post Baptismum tam sæpe offendimus, quod prorsus immensæ clementiæ est Dei, quod adhuc in hac vita subsistimus, quod in infernum projecti non sumus, quod aliquid gratiæ et virtutum habemus. Ideo cum Psalmista grata mente cantemus: Nisi quia Dominus adjuvit me, paulo minus habitasset in inferno anima mea; et item cum

Isaia: Miserationum Domini recordabor, laudem Domini super omnibus quæ reddidit nobis, et quæ largitus est nobis secundum indulgentiam suam.27 Præterea misericordiæ Dei fuit, quod Ecclesia inter persecutores consumpta non fuit, imo tunc amplius crevit. Itaque misericordias Domini in æternum cantemus.

23 Novi diluculo, multa est fides tua. Maxima enim fuit fides Ecclesiæ. Unde et centurionis, typum Ecclesiæ præferentis, miratus est fidem Salvator, qui etiam mulieri Syrophœnissæ, id est de Syria Phœniciæ, Ecclesiam repræsentanti, locutus est:28

O mulier, magna est fides tua.29 Pars mea Dominus, dixit anima mea. Ita igitur pars nostra sit summum, immensum ac invariabile illud bonum, nec ei quidquam creatum ac vanum præferre quis audeat.

Eradicationem et abjectionem posuisti me in medio populorum. Hoc in principio suo Ecclesia dicere potuit, quando omnis qui occidit Christianum, arbitrabatur obsequium se præstare Deo. Quod et quilibet justus multipliciter afflictus, spretus, fugatus, dicere potest.30 Formido et laqueus facta est nobis vaticinatio et contritio. Sic plurimis causa æternæ formidinis et laqueus damnationis erit et est vaticinatio, id est sermocinatio quam audierunt, et contritio, qua sermocinantes non obediendo aut persequendo afflixerunt.31 Scienti enim bonum et non facienti, peccatum est illi. Et prædicatoribus loquitur Christus:32 Qui vos audit, me audit; et qui vos spernit, me spernit. Oculus meus afflictus est, eo quod non esset requies. Ita Ecclesia filiorum suorum deplangit peccata, inquietudinem, vastitatem, donec respiciat Dominus de cælo, eam consolando, illisque succurrendo. Sic et anima suas debet flere miserias atque pericula, nec cessare donec benedicatur a Domino.33 Oculus meus deprædatus est animam meam omni solatio, in cunctis filiabus urbis meæ, id est intuendo calamitates et culpas congregationum populi christiani, qui est civitas et Ecclesia Dei. Videat quoque sibi omnis Christianus, ne oculus suus deprædetur animam suam omni virtute et gratia Spiritus Sancti in adspiciendo filias sui quo fuerit loci: imo pactum ineat cum oculis suis, ne saltem cogitet de virgine vel puella.34 Nempe qui viderit mulierem ad concupiscendum eam, jam mœchatus est eam in corde suo.35

Venatione ceperunt me inimici mei gratis. Hoc Ecclesia seu anima a visibilibus vel invisibilibus hostibus injuste afflicta, tentata, dejecta, dicere potest. Lapsa est in lacum, id est foveam culpæ seu deceptionem hostilem, vita mea, et posuerunt lapidem, id est pravam consuetudinem, super me. Quum enim diabolus dejecerit quempiam in lutum ac sordes peccati, summe conatur ad consuetudinem vitiosam inducere, quæ instar saxi deprimat animam in profundum. Inundaverunt aquæ super ca-36 put meum. Quomodo istud et plurima quæ sequuntur, Ecclesiæ et cuilibet animæ christianæ queant competere, ex dictis facillimum est pensare.

Invocavi Dominum de lacu novissimo. Hoc solum permanet nobis salutaris remedii, ut in omni tribulatione et angustia Dominum invocemus, idque semper agamus.

Appropinquasti in die quando invocavi te. Siquidem prope est Dominus omnibus invocantibus eum, omnibus qui invocant eum in veritate.37 Dixisti: Ne timeas. Hoc indesinenter loquitur nobis Deus per angelicam inspirationem, per doctores, per Scripturas, ne carnali, mundano, inordinatove afficiamur timore, quum dicat Salvator, Nolite timere eos qui corpus occidunt;38 sed constanti humilique fiducia, divino semper innitamur auxilio.39 Justus namque quasi leo confidens, absque timore erit.

Vidisti, Domine, iniquitatem illorum, videlicet dæmonum ac hominum impiorum, adversum me. Vidisti omnem furorem, universas cogitationes eorum adversum me. Furiunt atque insaniunt contra nos dæmones, dum eis contemptis, humiliter ac ferventer, pacifice atque stabiliter Deo servimus. Unde secundum divinum Dionysium, in dæmonibus est phantasia proterva, amens furor, et irrationabilis concupiscentia. Denique iniquitas, furor et cogitatio dæmonum contra nos, magnæ et pravæ sunt valde: non enim ut homines temporale nocumentum, corporalemve mortem quærunt infligere, sed a summo bono avertere, omnem virtutem gratiamque auferre, ad perpetuam illam intolerabilem damnationem perducere. Tam pessimis ergo et crudelissimis hostibus non segniter, sed vigilantissime resistamus, Deum semper adjutorem adesse precantes. Cetera patent ex præinductis.

Footnotes

  1. Luc. xi, 3. ↩

  2. Ps. lxxxv, 1. ↩

  3. Ps. cix, 2. ↩

  4. Ps. xliv, 7. ↩

  5. Ps. xxii, 4. ↩

  6. Is. xi, 4. ↩

  7. II Tim. iii, 12. ↩

  8. Sap. iii, 6. ↩

  9. Judith viii, 23. ↩

  10. Rom. vi, 13. ↩

  11. Ephes. iv, 22, 24. ↩

  12. Luc. iii, 17. ↩

  13. Luc. xii, 1. ↩

  14. Apoc. xix, 7. ↩

  15. Ps. cxlii, 3. ↩

  16. Job xii, 4. ↩

  17. Eccli. vi, 5. ↩

  18. Joann. ix, 1. ↩

  19. Ps. x, 9, ec. ↩

  20. Hebr. ↩

  21. Ephes. vi, 16. ↩

  22. Eccli. xi, 27. ↩

  23. Prov. xii, 21. ↩

  24. I Thess. v, 3. ↩

  25. Ephes. II, 3. ↩

  26. Rom. V, 8, 9. ↩

  27. Is. LXIII, 7. ↩

  28. Matth. VIII, 10. ↩

  29. Matth. XV, 28. ↩

  30. Joann. XV, 2. ↩

  31. Jacob. I, 17. ↩

  32. Luc. X, 1 ↩

  33. Gen. XXX, 26. ↩

  34. Job XXXI, ↩

  35. Matth. 28. ↩

  36. Ps. XCIII, 17. ↩

  37. Ps. cXLIV, 18. ↩

  38. Matth. x, 28. ↩

  39. Prov. xxviii, 1. ↩

Chapter 9 of 13