Articulus 17

ELUCIDATIO INITII CAPITULI HUJUS TERTII : QUID SIT HIERARCHIA.

PRÆMISSIS præambulis, prosequitur Theologus suum intentum, definiens hierarchiam.

Est quidem hierarchia, secundum me, id est, prout ego nunc eam accipio, ordo sacer et scientia et actio, id est sancta ordinatio et congregatio rationalium personarum in scientiis et actibus sibi convenientibus bene disposita ac distincta, ad deiforme quantum possibile est similata, id est per dona naturæ et gratiæ conformata perfectioni divinæ et exemplari, seu ei quod habet in Deo correspondens sibi, et ad inditas ei divinitus illuminationes proportionaliter in Dei similitudinem ascendens, hoc est, per illustrationes et gratias sibi a Deo influxas tendens et erigens se « in similitudinem Dei », id est ad participationem et imitationem increatæ similitudinis quam habet in Creatore, cui ipsa se conformare debet.¹²

Divina autem pulchritudo, id est increatus ille decor qui causa est et exemplar omnis hierarchicæ ordinationis ac speciositatis, ut simpla, ut optima, ut consummativa :³ id est, in se ipsa est simplex, una et indivisa, quum sit ipsa Deitatis essentia : unde et « optima » est absolute, et teletarchica, id est aliorum « consummativa » seu perfectiva, reductiva et conversiva in se : quod convenit sibi ut simplæ et optimæ. Sic namque compositum et multiplicatum, ac imperfectum et indigens, oportet reduci ad unum primum, simplex, perfectum et optimum, tanquam ad suum productivum principium ac ultimum finem. Pura quidem est universaliter omni dissimilitudine : hoc est, hæc pulchritudo fontana « universaliter », id est omnimode, « pura est omni dissimilitudine », id est ab omni imperfectione, per quam creatura est Creatori dissimilis. Distributiva vero secundum dignitatem uniuscujusque, proprii luminis, id est, communicativa est suæ bonitatis ac lucis, ex sua plenitudine prorsus exuberantissima effluendo, causando, ac aliis influendo lumina gratiæ ac gloriæ et diversa charismata, secundum capacitatem, conatum, dispositionem seu præparationem ac meritum, imo et sæpe ultra ac supra dignitatem ac meritum singulorum : quoniam abundantia pietatis suæ, merita supplicum excedit et vota. Interdum quoque gratiosissime prævenit indignos et aversos, atque per gratiam prævenientem aut gratis datam, excitat et disponit eos ad gratiam gratum facientem ac veram salutem : quemadmodum Paulum in pessimo itinere vitiosissimoque proposito constitutum, circumfulsit lux de cœlo. Sic demum infantulos in Baptismo, non juxta ipsorum dignitatem ac meritum, sed secundum misericordiam suam dulcissimam, implet gratia, virtutibus, donis. In hoc tamen probatur Deus non esse personarum acceptor, quoniam nulli quod in se est facienti, negat gratiam suam, et unicuique largitur sicut meretur, imo remunerat supra merita, et punit citra demerita. Et perfectiva in sacrificio dignissimo, secundum ad se ipsam perfectorum compacte immutabilem formationem :⁴ hoc est, divina pulchritudo seu bonitas illa æterna, est « perfectiva perfectorum », id est eorum qui perficiuntur, « compacte », id est convenienter ac solide, quia bonum bono modo fieri debet, « in sacrificio dignissimo », id est in saluberrima conversione qua se totos offerunt Deo in holocaustum, cultui ejus se plene ac fervide mancipando, « secundum formationem immutabilem », id est secundum constantem atque immobilem dispositionem mentis ipsorum, qua firmiter statuunt Deo invertibiliter adhærere ac deservire, juxta illud Apostoli :⁵ Stabiles estote et immobiles, abundantes in opere Domini semper.⁶ Nempe, ut Salomon protestatur, Justus quasi fundamentum æternum. Vel, « secundum immutabilem formationem », id est juxta invariabilem et æternam præordinationem ac providentiam Dei, qua in se ipso formavit, providit ac statuit ab æterno qualiter sacrificandum et obsequendum sit ei, ipsos etiam elegit qui sibi sic adhærerent.⁷⁸ — Insuper potest ita exponi : Pulchritudo seu bonitas Dei, est perfectiva perfectorum, quos quotidie magis ac magis per gratiarum perficit incrementa : et hoc potissime in sacrificio dignissimo, id est in Eucharistiæ sacramento, et ejus celebratione ac devotissima perceptione. Hoc quippe sacramentum est sacrificium sacrificiorum, ad perficiendum communicantes ordinatum, et præfigurativum beatificæ refectionis in patria.

Interpretatio igitur hierarchiæ est, ad alias om. est

Deum quantum possibile est similitudo et unitas : id est, Deo assimilari et uniri bono modo, quantum creatis mentibus exstat per gratiam Dei possibile, « est interpretatio », id est expositio et descriptio, « hierarchiæ » tam angelicæ quam humanæ ; vel, ut alia littera aptius habet, Intentio. Hoc namque intendunt finaliter personæ hierarchicæ, ut per actus suos et per potestates suas atque scientias Deo uniantur, conformentur, et sine fine adhæreant. Ipsum habens omnis sanctæ et scientiæ et actionis ducem, id est, « ipsum » omnium Creatorem « habens ducem », id est directorem, institutorem ac principem, totius notitiæ et operationis suæ ad Dei obsequium ordinatæ ; et ad ipsius divinissimum decorem immutabiliter quidem definiens, id est, hierarchia constanter et immobiliter determinans cuncta quæ efficit, « ad ipsius decorem divinissimum », id est ad ipsius Dei increatam pulchritudinem repræsentandam ac honorandam, quantum quidem potest , reformat, id est, pro posse complet et perficit personas hierarchicas. suum quantum vero est possibile

Et suos laudatores, id est, eos qui hierarchicam perfectionem laudant, non solum verbis, sed operibus quoque, imitando, et exercendo pertinentia ad vitam purgativam, illuminativam, ac perfectivam, agalmata divina perficit, id est, perficiendo facit « divina agalmata », id est imagines deiformes, ita quod in ipsis relucet superbenedictæ Trinitatis imago et similitudo per contemplationem amoremque fervidum divinorum.

Sic etiam facit eos specula clarissima, id est valde clara, in quibus dona pietatis divinæ refulgent, et misericordiæ Dei resplendent, quemadmodum hominum vultus in speculo : ita quod diligenter considerantes, charismata gratiæ ipsis collata vere agnoscunt ac fatentur, dicentes : Ecce isti sunt servi Dei ac filii adoptivi. In quibus evidenter innotescit imago Dei : ita quod Deus cernitur, sanctificatur ac honorificatur in eis ; et econverso sanctificant et honorificant Deum, hoc est, Deo sancte ac reverentialiter serviendo, ostendunt quod ipse sit magnus et sanctus, aliosque, quantum in ipsis est, ad Dei honorificantiam et debitum cultum inducunt. Unde oramus : Sanctificetur nomen tuum. Et Psalmista hortatur : Magnificate Dominum mecum ; Apostolus quoque ad Philippenses : Omnia facite sine murmurationibus, ut sitis sine querela, et simplices filii Dei in medio nationis pravæ atque perversæ, inter quos lucetis sicut luminaria mundi, verbum vitæ continentes. Unde et Christus admonuit apud Matthæum : Luceat lux vestra coram hominibus, ut videant opera vestra bona, et glorificent Patrem vestrum qui in cœlis est. Hinc et princeps apostolici chori hortatus est : Conversationem vestram inter gentes habentes bonam, ut in eo quod detrectant de vobis tanquam de malefactoribus, ex bonis operibus vos considerantes, glorificent Deum. Porro unum dumtaxat est speculum omnino perfectum, in quo tota Patris perfectio superplenissime splendet, Unigenitus ejus, juxta illud libri Sapientiæ : Candor est lucis æternæ, et speculum sine macula Dei majestatis. Et munda a vitiis.

Matth. vi, 9.

Ps. xxxiii, 4.

Philipp. ii, 14-16.

Matth. v, 16.

IPetr. ii, 12.

Sap. vii, 26.

Receptiva principalis luminis, id est Dei Patris, ut in primo capitulo expositum est, aut Spiritus Sancti, secundum illud Psalmi, Spiritu principali confirma me, et divini radii, id est Filii Dei, qui est radius plenus, immensus ac primus paternæ lucis, ut in expositione primi capituli est expressum. Unde in libro Sapientiæ dicitur : Emanatio est claritatis omnipotentis Dei sincera. Et inditæ quidem claritatis sacræ repleta, id est specula ista intellectualia abundanter impleta « claritatis sibi inditæ sacræ », id est gratiosæ lucis divinæ eis desuper impressæ ac præstitæ ; eamque iterum copiose in ea quæ sequuntur declarantia : id est, rursus sunt « declarantia eam », id est, communicantia ac transfundentia lumen eis desuper impertitum, « in ea quæ sequunart. vi.⁹

Ps. i, 14.

Sap. vii, 25. tur », id est in supposita ipsis subordinata et subdita, juxta illud summi Apostoli : Unusquisque sicut accepit gratiam, in alterutrum illam administrantes.¹⁰ Hoc autem caritas facit et liberalitas maxima. Hinc ait Salvator :¹¹ Gratis accepistis, gratis date. Quod agunt secundum divinas leges, id est juxta præordinationem ac jussionem sapientiæ Dei, qui præfixit et statuit quis quem debeat illustrare, et quantum ac qualiter. Sicque leges divinæ intelligi possunt activæ jussiones et præordinationes Dei increatæ, quæ per respectum ad creata pluraliter designantur, quamvis in re sint una et indivisa sapientia Creatoris, quemadmodum et ideæ. Possunt etiam leges istæ intelligi præcepta personis hierarchicis ecclesiasticisque insinuata, impressa et præstituta. De legibus talibus Dominus ait per Jeremiam :¹² Si cœlo et terræ leges non posui.

Præterea, sicut in corporalibus cernimus quod quædam tam copiose lumen aliunde suscipiunt, quod illud protinus transfundunt in alia, sicut candela una accensa ab alia mox domum aëremque illuminat, sicut et luna illustrata a sole; ita in intellectualibus quædam a superiori intellectu tam exuberanter illuminantur, erudiuntur, replentur, quod et inferiores mox queunt de plenitudine sua influere, et doctrinarum fluenta diffundere. Unde ad Timotheum Apostolus : Hæc, inquit, commenda fidelibus qui idonei erunt et alios docere.¹³ Præterea, præinductis consonant dicta meliorum philosophorum, quantum ad naturalium donorum ac luminum emissionem, receptionem, et communicationem. Unde in libro de Causis asseritur : Ex intelligentiis est quæ est intelligentia divina, quoniam ipsa recipit ex bonitatibus primis quæ procedunt a causa prima, per receptionem multam; et de eis est quæ est intelligentia tantum, quoniam non recipit ex bonitatibus primis, nisi mediante intelligentia. Multa de hoc scribit Proclus, Avicenna quoque, et Algazel.

Consequenter Theologus declarat diffusius quod jam dixit, personas hierarchicas inferioribus influere juxta leges divinas. Non enim fas, id est licitum, est Sanctorum perfectoribus, id est superioribus hierarchis, qui tantæ perfectionis ac sapientiæ sunt quod et alios etiam Sanctos possunt perficere perfectoresque facere, aut sancte perfectis, id est nec inferioribus, quorum est perfici et sancte vivere in se, operari quid omnino, id est aliquid facere, præter propria hostiarum mysteria, id est ultra potestatem et dona gratiarum ipsis concessa, per quæ offerunt Deo sacrificia obedientiæ et hostias cultus divini, juxta illud ad Hebræos :¹⁴¹⁵ Per ipsum offeramus hostiam laudis Deo semper. Sicque per Osee dicitur Deo :¹⁶ Accipe bonum, et reddemus vitulos labiorum nostrorum. Aut sacras ordinationes, id est præter statuta et jussa a Deo præfixa, quum in ipsis sit obedientia perfecta et summa, præsertim in comprehensoribus, in quibus omnia sine difficultate ordinarissime fiunt, imo nec fieri aliter queunt.

Sed neque subsistere aliter, id est, non solum illicitum illis est aliter operari quam dictum est, imo nec aliter valent esse aut in vita manere, si divinam ipsius claritatem appetunt, id est, si vere desiderant desuper illustrari : quod utique cupiunt indefesse; et ad ipsam sacre et decenter respiciunt, id est, si pure ac reverenter dirigunt mentes suas ad Deum, eique soli quærunt finaliter complacere, et reformantur secundum uniuscujusque sanctorum intellectuum analogiam, id est, si assidue formantur, afficiuntur, replentur, « secundum analogiam », id est proportionem, habitudinem et dispositionem, « uniuscujusque intellectuum sanctorum », id est cujuslibet mentis purificatæ Deo firmiter inhærentis. Sic etenim cupiunt omnia fieri ordinate, ac implent illud Apostoli : Omnia honeste et secundum ordinem fiant in vobis.¹⁷ Ad quod mystice spectat illud Proverbiorum :¹⁸ Ne transgrediaris terminos antiquos quos posuerunt patres tui; illud quoque Deuteronomii, Non transferes terminos quos fixerunt priores in possessione tua.¹⁹ Hinc non licet manum in messem mittere alienam, nec eum judicare aut perimere super quem a judicante jurisdictio non habetur.²⁰ Etenim quæ a Deo sunt, ordinata sunt.

Nunc ergo hierarchiam qui dicit, id est, jam patet quod qui exprimit nomen hoc, Hierarchia, sacram quamdam universaliter declarat dispositionem, id est, clare affirmat et denotat in communi quamdam sanctam ordinationem et congregationem, imaginem divinæ speciositatis, id est effectum consimilem superpulcherrimo Deo, in qua imagine seu effectu increata speciositas repræsentatur, fulget ac innotescit, sicut causa in suo effectu, juxta illud libri Sapientiæ:²¹²² A magnitudine speciei et creaturæ, poterit horum creator cognoscibiliter videri; in ordinibus, id est in multitudinibus seu personis coordinatis, et scientiis hierarchicis, id est notitiis et discretionibus per quas personæ in hierarchiis contentæ agnoscunt quid ipsis incumbit agendum, et exsequuntur hoc ipsum. Scientia enim dirigit actionem, et quantum ad hoc, scientia ista practica esse videtur. Scientiis, inquam, propriæ illuminationis, id est informationibus et illustrationibus specialiter eis collatis secundum mensuram dignitatis ipsarum, et juxta exigentiam officii sui. De hac scientia dicit ad Timotheum Apostolus: Scias quomodo oporteat te conversari in domo Dei. De qua et apud Osee loquitur Dominus:²³ Quia tu scientiam repulisti, repellam et ego te ne sacerdotio fungaris mihi.²⁴ Itaque qui dicit hierarchiam, dicit hæc omnia, quoniam ista sunt de ratione hierarchiæ, ut patuit.

Sacrificantem mysteria, id est, [prædictam dispositionem] dominica sacramenta ad Dei gloriam Deo Patri offerentem: quod fit in ecclesiastica hierarchia. Nec dubium quin angelica etiam hierarchia ac triumphans Ecclesia, orando pro militanti, pro efficaciori sua exauditione commemoret et alleget quæ et quanta Unigenitus Dei pro ecclesiastica assumpserit, egerit ac pertulerit hierarchia. Sic quoque sacrificat mysteria incarnationis, nativitatis, paupertatis, humiliationis, obedientiæ passionisque Christi. Amplius, hierarchia sacrificat mysteria, id est, universa quæ agit et ministerialiter ac mysterialiter peragit ex inspiratione divina ac abdita, ad laudem, gloriam et honorem refert ac facit Omnipotentis, juxta illud in Psalmo: Voluntarie sacrificabo tibi. Denique, ut in Ecclesiastico legitur, Salutare sacrificium est, attendere mandatis.²⁵²⁶ Et qui totis viribus subdit se Deo, gratissime ei sacrificat; similiter qui dona gratiæ sibi collata, caritative communicat aliis, et qui creditis sibi talentis utitur fructuose; maxime autem qui docet iniquos vias Dei, et eos ad Creatorem convertit; et item qui jugiter ex zelo divini honoris desiderioque ferventi fraternæ salutis, pro Ecclesia, pro vivis ac mortuis, pro cunctis hominibus deprecatur. Et ad proprium principium, ut est justum, assimilatam, id est Deo ordinate conformatam per actum virtutum et exercitia ad se spectantia, sicut expositum est, et consequenter ostenditur.²⁷

Footnotes

1. * divinus ↩

2. * deiforme quantum possibile similans ↩

3. *alias om. autem ↩

4. Act. IX, 1-3. ↩

5. *divinissimo ↩

6. I Cor. xv, 58. ↩

7. Intentio ↩

8. Prov. x, 25. ↩

9. Ps. l, 14. ↩

10. 1 Petr. IV, 10. ↩

11. Matth. X, 8. ↩

12. Jer. XXXIII, 25. ↩

13. II Tim. II, 2. ↩

14. Hebr. XIII, 15. ↩

15. * quidem ↩

16. Osee XIV, 3. ↩

17. I Cor. XIV, 40. ↩

18. Prov. XXII, 28. ↩

19. Deut. xix, 14. ↩

20. Rom. xiii, 1. ↩

21. Sap. xiii, 5. ↩

22. * Nonne ↩

23. 1 Tim. iii, 15. ↩

24. Osee iv, 6. ↩

25. Ps. liii, 8. ↩

26. Eccli. xxxv, 2. ↩

27. * ut licet ↩